Jahon transporti geografiyasi - Физическая культура - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	14.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физическая культура

Jahon transporti geografiyasi

Купить

J ahon t ransport i geografi y asi Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Transport iqtisodiyotning
muhim tarmog‘i bo‘lib,
yo‘lovchi, yuk, energiya
va axborot tashishni
ta’minlaydi. Bundan
tashqari, transport
davlatlararo mahsulot va
xizmatlar almashinuvida,
xalqaro iqtisodiy
aloqalarning amalga
oshirilishida asos bo‘lib
xizmat qiladi.Transport

Harakatlanish xususiyatiga ko‘ra, quruqlik (temir yo‘l, avtomobil
va quvur), suv (dengiz va daryo) hamda hav o transporti turlariga
ajratiladi.

Transport tarmoqlari rivojlanishi davlatlarning ijtimoiy-iqtisodiy va
texnologik jihatdan rivojlanganlik darajasi, hududining kattaligi va
o‘zlashtirilganlik holati, tabiiy sharoiti, aholi zichligi kabi omillar
bilan bog‘liq.

Transport tizim sifatida quyidagi tarkibiy unsurlardan tashkil
topgan:
yo‘l infratuzilmasi (avtomobil va temir yo‘llar, kanallar, quvur ??????
yo‘llari va boshq.);

?????? terminallar (temir yo‘l hamda avtobus vokzal va bekatlari,
aeroportlar, dengiz va daryo portlari va boshq.);

?????? harakatlanish vositalari (avtomobil, poyezd, kema va boshq.);

?????? transport kompaniyalari.

Transport turlari orasida yuk tashish bo‘yicha dengiz, yo‘lovchilarni
tashish bo‘yicha esa avtomobil transportining ahamiyati katta.

Avtomobil transporti eng keng tarqalgan transport turi hisoblanadi.
Bunga mazkur transport turida “eshikdan-eshikkacha” olib borib qo‘yish
imkoniyatining mavjudligi sabab bo‘lgan A v t omobil t ransport i

So‘nggi yillarda soha rivoji qattiq qoplamali yo‘llar uzunligining
ortishi, avtomagistral yo‘llar to‘rining kengayishi, xalqaro magistral
yo‘llar ahamiyatining ortib borayotganligi bilan tavsiflanadi (38-
rasm).

Avtomobil yo‘llarining umumiy uzunligiga ko‘ra AQSH, Xitoy,
Hindiston, Braziliya, Rossiya kabi yirik hududga ega
bo‘lgan davlatlar yetakchilik qiladi.

Temir yo‘l transporti katta hajmdagi yuklarni uzoq masofalarga yetkazib
berish, harakatlanishining ob-havo sharoitiga uncha bog‘liq emasligi,
tashish xizmatlari tannarxining nisbatan pastligi kabi xususiyatlari bilan
ajralib turadi. Temir y o‘l t ransport i

Temir yo‘llar umumiy uzunligi bo‘yicha AQSH, Xitoy, Rossiya,
Hindiston, Kanada davlatlari peshqadam. Yo‘llar zichligiga
ko‘ra esa Yevropa davlatlari (Chexiya, Belgiya, Germaniya,
Shveysariya) yetakchilik qiladi

Osiyo ham bugungi kunda ushbu soha tez sur’atlarda rivojlanib
borayotgan mintaqa hisoblanadi. Temir yo‘l transportining hozirgi
davr rivojida turli tezyurar va magnit relslarda harakatlanuvchi
poyezdlarning ahamiyati katta (39-rasm).

Quvur transporti
suyuq va
gazsimon
ko‘rinishdagi
yuklarni uzoq
masofaga
yetkazib beradi
(40-rasm) . Quv ur t ransport i

U xizmatlari tannarxining pastligi, yuklarni bir maromda kerakli
manzilga yetkazib berishi hamda atrofmuhitga salbiy ta’sirining
pastligi bilan ajralib turadi. Quvurlarning katta qismi neft-gaz
qazib oluvchi davlatlar hududiga to‘g‘ri keladi.

Neft quvurlari uzunligi bo‘yicha AQSH, Rossiya, Kanada, Xitoy, Saudiya
Arabistoni, gaz quvurlari uzunligi bo‘yicha esa AQSH, Rossiya, Kanada,
Germaniya, Fransiya kabi davlatlar yetakchilik qiladi.

Suv t ransport i
Suv transporti tabiiy (daryolar, ko‘llar, dengizlar, okeanlar) va sun’iy
(kanallar, suv omborlari) suv yo‘llari orqali yuklar va
yo‘lovchilarni tashiydi. U dengiz va daryo transporti turlarini o‘z
tarkibida birlashtiradi.

Dengiz transporti orqali jahonda tashilayotgan yuklarning 60%
idan katta qismi tashiladi. Unda yuk tashuv ishlari dengiz savdo
floti tomonidan amalga oshiriladi.

Uning yalpi sig‘imiga ko‘ra Panama, Liberiya, Marshall
orollari, Xitoy, Singapur, Gretsiya kabi davlatlar yetakchilik qiladi.

Dengiz transportida umumiy yuk tashish hajmida eng katta ulush
Tinch okeanga to‘g‘ri keladi.

Dengiz transport
vositalariga xizmat
ko‘rsatuvchi 2
mingdan ortiq portlar
mavjud bo‘lib,
Shanxay, Singapur,
Rotterdam portlari
ular orasida yuk qabul
qilish hajmiga ko‘ra
oldingi o‘rinlarda
turadi (41-rasm) . Eng katta portlar
ShanxaySingapurRotterdam

Dengiz transporti
rivojiga xalqaro
kanallar va dengiz
bo‘g‘izlari katta ta’sir
ko‘rsatadi. Xalqaro
kanallar orasida
Suvaysh va Panama
kanallarining
ahamiyati eng katta. Xalqaro kanallar
Suvaysh Panama

Dengiz bo‘g‘izlari
orasida esa eng katta
transport ahamiyatiga
Malakka, Bob-al-
Mandeb, La Mansh,
Xormuz, Gibraltar,
Eresunn (Zond),
Bosfor kabi bo‘g‘izlar
egadir.Eng muhibo‘g‘izlar
MalakkaBob-al-Mandeb La-Mansh
XormuzGibraltarEresunn (Zond), Bosfor

Ichki suv transporti daryo, ko‘l hamda kanallar yordamida
davlatlarning ichki hududlariga yuk va yo‘lovchi tashishni
amalga oshiradi. Ichki suv transport yo‘llari uzunligiga ko‘ra,
Rossiya, Xitoy, AQSH, Braziliya, Kanada oldinda turadi.

Ichki suv
transportida
Amazonka,
Missisipi, Dunay,
Reyn, Volga, Yanszi,
Kongo kabi
daryolardan ko‘p
foydalaniladi.Eng asosiy daryolar
Amazonka Missisipi Dunay
Reyn Volga
Yanszi
Kongo

Shu bilan bir
qatorda kemalar
qatnovida
Qirg‘oqbo‘yi
(AQSH), Buyuk
(Xitoy), Volga-
Boltiq (Rossiya),
Reyn- Mayn-Dunay
(Germaniya) va
boshqa daryo
kanallaridan
foydalaniladi.
Qirg‘oqbo‘yi Eng asosiy daryo kanallari
Buyuk VolgaReyn-Mayn-Dunay

Havo transporti yo‘lovchilar, pochta va boshqa yuklarni eng yuqori
tezlik bilan tashiydigan nisbatan qimmat transport turi
hisoblanadi. Havo transporti

Hozirgi kunda jahon yo‘lovchi tashish miqdorining 20% iga yaqini
havo transportiga to‘g‘ri kelmoqda. Mazkur transport
tarmog‘ining rivojlanishida aeroportlarning o‘rni beqiyos.

Yo‘lovchilarni
qabul qilish
miqdoriga ko‘ra,
Atlanta (AQSH),
Pekin (Xitoy),
Dubay (BAA)
aeroportlari
peshqadam
hisoblanadi.
Atlanta
PekinDubay Eng katta aeroportlar

Topshiriqlar
•
1. mavzuni o`qish
•
2. Kitobdagi topshiriqlarni
bajarish
•
3. Jadval to`ldirish

Transport turi Uzunligi, km Davlatlar

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
V. N. Fedorko, N. I. Safarova, J. A. Ismatov, E. Y. Nazaraliyeva – Geografiya
(Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), umumiy o‘rta ta’lim
maktablarining 10- sinf o‘quvchilari uchun darslik, Respublika ta’lim
markazi, 2022
•
@ edurtm_uz

Jahon transporti geografiyasi

Купить

Похожие документы
Markaziy osiyo davlatlari transport tizimidagi asosiy muammolar
Misr turizm geografiyasi
Burchaklarni o‘lchash Transportir
Daryo transporti
Avstraliya transporti