Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 44.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет История

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari arxiv ishi tarixi

Купить
“ JANUBIY SHARQIY OSIYO MAMLAKATLARI ARXIV ISHI TARIXI ” MAVZUSIDA TAYYORLAGAN KURS ISHI MUN DA RIJ A KIRISH… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 3 I.BOB. J A NUBIY SHA RQIY OSIY O MA MLA KA TLA RIDA A RX IV ISHI TA RIX IN IN G SHA KILLA N ISHI. . . . . . . . 4 I.1. Kolonial hukumatlarning arxiv tizimlarini tashkil etishdagi roli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 I.2. Kolonial hukumatning arxiv tizimining boshqaruvi va arxiv hujjatlari. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 II.BOB. J A NUBIY -SHA RQIY OSIY O MA MLA KA TLA RN IN G MUSTA QILLIKKA ERISHISH VA A RX IV ISHI. . . . . . . 16 II.1. Arxivlar va davlat boshqaruvidagi o‘zaro aloqalar. . . . . . . . . . 16 II.2. Janubiy -Sharqiy Osiyo mamlakatlarida xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlik. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 X ULOSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 QON UN HUJ J A TLA RI VA IN TERN ET SA Y ITLA RI RO‘Y X A TI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 KIRISH Mavzuning ahamiyati: Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv ishi tarixi juda katta ahamiyatga ega.Ushbu mintaqada arxivlarning rivojlanishi va ularning tarixiy ahamiyati juda muhim.Janubiy Sharqiy Osiyo mintaqasi boy madaniy mersoga ega, va bu yerda ko‘plab qadimiy sivilizatsiyalar mavjud bo‘lgan.Arxivlar bu merosni saqlash, tadqiq etish va kelajak avlodlarga yetkazish uchun muhim rol o‘ynaydi.Bu mintaqada mustamlaka davrida ko‘plab mamlakatlar mustamlakachi kuchlar tomonidan boshqarilgan.Arxiv hujjatlari, shu jumladan kolonial ma’muriyatning yozma manbalari, mustamlaka davrining siyosiy, iqtisodiy va madaniy jihatlarini o‘rganishda muhimdir.Arxivlar, shuningdek, mamlakatlarning siyosiy va ijtimoiy tarixini tushunish uchun zarur. Bu, ayniqsa, mustaqillik kurashlari, inqiloblar va ijtimoiy o‘zgarishlarga oid hujjatlar va xotiralarni o‘z ichiga oladi.Arxivlar davlat boshqaruvi, qonunchilik va huquq tizimining rivojlanishini kuzatishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.Hujjatlar va yozuvlar davlat va jamiyatning qanday o‘zgarganini ko‘rsatadi.Arxivlar nafaqat tarixchilar uchun, balki boshqa ilmiy sohalarda izlanish olib borayotgan olimlar uchun ham muhim manbalar hisoblanadi.Shu boisdan, Janubi Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv ishi tarixi mintaqaning madaniy, siyosiy va ijtimoiy tarixini tushunishda,shuningdek, kelajak avlodlarga ma’lumot yetkazishda katta ahamiyatga ega. Mavzuning dolzarbligi: Janubi Sharqiy Osiyo mintaqasi o‘zining boy tarixiy, madaniy va diniy merosiga ega. Arxivlar esa ushbu merosni saqlash va kelajak avlodlarga yetkazishda ajralamas vosita hisoblanadi. Shu bilan birga, bu mamlakatlarning o‘z tarixini anglash va o‘ziga xos identifikatsiyasini yaratishda arxivlarning ahamiyati kattadir.Mintaqadagi ko‘plab mamlakatlar mustamlaka davrini boshdan kechirgan va mustaqillikka erishgan. Arxivlar, ayniqsa kolonial ma’muriyati va uning ijtimoiy-siyosiy ta’sirlarini o‘rganishda, mintaqah tarixini tushunishda asosiy manba hisoblanadi. Bu holatning dolzarbligi shundaki, arxiv hujjatlari mintaqaning o‘z tarixini qayta tiklash va o‘rganishda muhim yordam beradi.Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv ishi, ayniqsa, davlat boshqaruvi va siyosatini shakllantirish jarayonlarini o‘rganish uchun muhimdir. Arxivlar davlat organlarining faoliyati, qonunlar va siyosiy qarorlar tarixini tushunishga kyordam beradi, bu esa hozirgi siyosiy tizimlarni tushunishda muhimdir.Bugungi kunda globalizatsiya jarayoni va mintaqaviy hamkorlikning kuchayishi bilan, Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarining o‘z tarixiga va madaniyatiga bo‘lgan e’tibor kuchaymoqda. Arxivlar esa ushbu mamlakatlarning dunyo miqyosidagi o‘rnini, ularga nisbatan xalqaro munosabatlarni o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Mavzuning maqsadi va vazifalari: Mintaqaning maqsadi arxiv ishining rivojlanishi va uning tarixiy o‘rni haqida batafsil tushuncha hosil qilish. Arxivlarning jamiyatdagi rolini va ularning madaniy, siyosiy va ijtimoiy tarixni saqlashdagi ahamiyatini ochib berish.Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarining boy madaniy merosini, tarixiy hujjatlarini va yozma manbalarini saqlashning ahamiyatini ko‘rsatish. Bu maqsad arxiv ishining o‘ziga xos xususiyatlari va arxiv materiallarining qadriyatini ochib berishni ko‘zda tutadi.Arxiv ishining madaniy va siyosiy tarixni tiklashdagi rolini tushunish va arxiv materiallari yordamida mustamlaka davri, mustaqillik kurashlari va boshqa muhim tarixiy voqealarni qayta tiklash. Bugungi kunda raqamli arxivlash va zamonaviy texnologiyalar yordamida arxiv ishining qanday rivojlanayotganini va bu jarayonning tarixiy hujjatlarni saqlashdagi yangi imkoniyatlarini o‘rganish.Mavzuning vazifalariga keladigan bo‘lsak:Mintaqadagi arxiv tizimining rivojlanishini, uning tuzilishi va asosiy faoliyatlarini tahlil qilish. Arxiv xodimlarning roli, ularning malakasiiiiiii va arxiv ishlari jarayonlarini o‘rganish. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarining tarixiy hujjatlarini, yozma manbalarini va arxiv materiallarini tahlil qilib, ularning siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyatini aniqlash. Arxiv materiallari orqali mintaqaning madaniy merosini qanday saqlash mumkinligini ko‘rsatish va bu sohada amalga oshirilgan say-harakatlarni tahlil qilish.Arxivlarni boshqarish va ulardagi materiallarni saqlashda qo‘llaniladigan qonuniy va axloqiy me’yorlarni o‘rganish. Shuningdek, hujjatlarning himoyasi va maxfiyligini ta’minlashga qaratilgan amaliyotlarni tahlil qilish. Raqamli arxivlash va boshqa zamonaviy texnologiyalarni arxiv ishiga qanday tatbiq etish mumkinligini o‘rganish. Shuningdek, raqamli hujjatlar va onlayn arxiv tizimlarining rivojlanishiga doir tavsiyalar ishlab chiqish. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlari arxiv ishlari va arxiv tizimi rivojlanishidagi xalqaro tajriblarni o‘rganish va ulardan o‘rganilgan saboqlarni mintaqadagi arxiv ishlari tizimiga tatbiq etish. Mavzuning obekti va predmeti: Mavzuning obyekti- bu tadqiqotning umumiy sohasidir, ya’ni arxiv ishining rivojlanishi, uning tarixiy ahamiyati va mintaqadagi arxiv tizimlarning faoliyatini o‘rganish. Bu soha quyidagilarni o‘z ichiga oladi: Janubi Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv ishining tarixi va rivojlanish jarayoni, Mintaqadagi arxiv tizimlari, ularning strukturalari, tashkilotlar va amaliyotlari, Arxiv ishining jamiyatdagi roli va madaniy, siyosiy, iqtisodiy tarixni saqlashdagi ahamiyati, Arxiv materiallari yordamida tarixiy xotirani tiklash va madaniy mersoni saqlash.Predmeti:Tadqiqotning asosiy yo‘nalishlarini aniq belgilaydi, ya’ni arxiv ishining tarixi, o‘zgarishlar va mintaqadagi zamonaviy tendensiyalar. Bular quyidagilarni o‘z ichiga oladi:Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv hujjatlari va yozma manbalarining turlari va xususiyatlari, Mustamlaka davri va mustaqillik jarayonlarida arxiv materiallarining roli, Arxiv materiallarining saqlanishi, tahlil qilinishi va tarqatilishi, Zamonaviy raqamli arxivlash va texnologiyalarning arxiv ishiga ta’siri, Arxiv tizimining rivojlanishidagi xalqaro tajribalar va ularni mintaqada tatbiq etish. Kurs ishining tarkibiy tuzulishi: Kurs ishi 2 ta bob, 4 reja foydalanilgan adabiyotlar va xulosadan iborat. I.BOB.J A N UBIY SHA RQI Y OSIY O MA MLA KA TLA RIDA A RX IV ISHI TA RIX IN IN G SHA KILLA N ISHI I.1.Kolonial hukumatlarning arxiv tizimlarini tashkil etishdagi roli Janubiy-Sharqiy Osiyo davlatlari Osiyo qitasining janubi – sharqida joylashgan mintaqadir.Bu mintaqa Xitoyning janubi, Hindistoning sharqi hamda Avstraliyaning shimolida joylashgan davlatlarni o‘z ichiga oladi.O‘z o‘rnida bu davlatlar o‘rtasida Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi tashkil qilinadi.Bu uyushmaga Bruney,Kambodja, Indoneziya, Laos, Malayziya, Myanma, Filippin, Singapur, Tailand, Vyetnam davlatlar kiradi.Bu uyushmaga 1967-yil 8-avgust Tailand davlatida tashkil qilingan.1961-yil Malayziya, Filipin va Tayland mamlakatlari o‘rtasida imzolangan alyans keyinchalik Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari Assotsiatsiyasi nomini olgan. Lekin bu jamlanma rasmiy ravishda besh davlat Indoneziya, Malayziya, Tayland, Singapur va Filipin kabi mamplakatlarning tashqi ishlar vazirlari tomonidan Bangkokda Tayland Tashqi ishlar vazirligi departsmentida uchrashuv tashkil etilgan va ushbu tashkiloti yaratilishi haqidagi deklaratsiya qabul qilingan.1960-yillarda ro‘y bergan hodisalar iqtisodiy rivojlanishga harakat qilish, tashqi ta’sirlarga ishonchning yo‘qolishi, kommunizm tizimidan cho‘chish va davlat tizimini mustahkamlash kabi muammolar JSHOMA tashkiloti yaralishiga asosiy sabablar bo‘lgan.1984 1- yanvarida Bruney mustaqillikni qo‘lga kiritgan va bir haftadan so‘ng 1984-yilning 8-yanvarida ilk marotiba jamlanma tarkibida kengayish kuzatilib Bruney JSHOMA anjumanida oltinchi vakil sifatida ishtirok etgan.1995-yilning 28-iyulida Vyetnam yettinchi a’zo sifatida va keyinchalik ikki yildan so‘ng 1997-yilning 23-iyulida Laos hamda Myanma mamlakatlari tashkilotga a’zo bo‘lishgan. Singapur davlatining Milliy arxiv qoshida Og’zaki tarix markazi (OHC) 1979-yilda tashkil etilgan. Jamiyat miqyosidagi shaxslarning hayotiy hikoyalari vaguvohlarining hikoyalaridan foydalanib, milliy va tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan og’zaki tarix suhbatlarni yozib, hujjatlashtiriladi, saqlanadi va foydalanishga topshiriladi.Shuningdek markazboshqa muassasalardan yoki shaxslardan og’zaki tarix suhbatlarini ko‘chirib olinadi. Ushbu Singapur davlati uchun muhimahamiyatga ega manbalardan hisoblanadi. Bundan tashqari Audio visual arxivlar 1989-yilda o‘sha paytadagi Bosh vazirning ikkinchi o‘rinboasari Ong Teng Cheong raisligidagi Madaniyat va san’at bo‘yicha maslahat kengashi “tovushli va harakatlanuvchi tasvirlarni yoritish uchun barcha ommaviy axborot vositalarida milliy meros to‘plamini kuchaytirish” uchun audiovisual arxiv tashkil qilindi.1997-yilda Singapur uchun Milliy tarixiy va ijtimoiy-madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan audiovisual yozuvlarni baholash va sotib olish hamda NASga o‘tkaziladigan bunday yozuvlarni hujjatlashtirish uchun MIA Audiovizual arxivlar bo‘limi tashkil etildi. Bo‘lim, shuningdek, harakatlanuvchi tasvirlar va yozib olingan tovush merosidagi qimmatli tarkiblar kelajak avlodlar uchun ochiq bo‘lishini ta’minlash uchun xafv ostida bo‘lgan audiovisual formatlarni ustuvorlashtirish va raqamlashtirishni boshqaradi. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlaridagi arxiv ishi tarixi va arxivlar hamda davlat boshqaruvining o‘zaro aloqalari haqida ma'lumot to‘plash juda qiziqarli va ko‘p jihatdan murakkab bo‘lgan mavzudir. Ushbu mavzu, ayniqsa, mintaqadagi tarixiy va madaniy kontekstni hisobga olgan holda o‘rganishni talab etadi. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxivlar va ularning tarixi ko‘p jihatdan milliy tarix va madaniyatni saqlash va boshqarish uchun muhim vosita bo‘lib kelgan. Bu mintaqada arxivlar, ko‘pincha, kolonial davrda yoki mustaqillikka erishish jarayonida davlatning ma'lumotlarini tizimli ravishda saqlash va boshqarishga yo‘naltirilgan. Indoneziya: Indoneziyada arxiv ishlari, asosan, kolonial davrda Niderlandiya tomonidan boshqarilgan, ammo mustaqillikka erishganidan so‘ng arxivlar milliy madaniyat va tarixni saqlashda katta rol o‘ynaydi. Filippin: Filippinlar arxivlari Ispaniya va AQSh mustamlakachiligi davrida tashkil etilgan, va mustaqillikdan keyin davlat boshqaruvida arxivlarning ahamiyati sezilarli darajada ortdi. Tayland: Taylandda arxivlar qadimiy tarixga ega bo‘lib, davlat boshqaruvi va tarixni qayta tiklash uchun zarur vosita sifatida ishlatilgan. Kolonial hukumatlar va arxiv tizimining tashkil etilishi: Kolonial maqsadlar: Kolonial hokimiyatlar arxivlarni, asosan, o‘zlarining siyosiy, iqtisodiy va harbiy manfaatlarini himoya qilish uchun tashkil etdilar. Ular arxivlarni o‘z hukumat faoliyatini boshqarish, nazorat qilish va ma’lumotlarni saqlash uchun ishlatdilar. Kolonial hujjatlar, asosan, o‘zlarining mustamlakada amalga oshirgan harakatlarini hujjatlashtirish uchun kerak edi. Tuzilma va tizim: Kolonial hukumatlar arxiv tizimlarini ko‘pincha markazlashtirilgan va ierarxik shaklda tashkil etdilar. Masalan, Britaniya Imperiyasi Hindistonda o‘zining markaziy arxiv tizimini yaratgan, Fransiya esa Indokina hududida o‘zining arxiv tizimini o'rnatgan. Arxivlarni saqlash va boshqarish: Kolonial hukumatlar uchun arxivlar ko‘pincha ma’muriy va qonuniy ishlarni bajarish, maxsus hujjatlar va statistikalarni to‘plash hamda mustamlaka hududlaridagi resurslar ustidan nazoratni ta’minlash uchun zarur edi. Arxivlarning ilmiy va siyosiy ahamiyati: Ilmiy ishlarda foydalanish: Kolonial hukumatlar arxivlarni ilmiy va tarixiy tadqiqotlar uchun zarur bo'lgan manba sifatida ko'rishmasdi. Ular faqatgina o‘z maqsadlarida foydalanish uchun hujjatlarni saqladilar, bu esa kelajakda mintaqadagi ilmiy va madaniy merosni yuksaltirishda qiyinchiliklarga olib keldi. Siyosiy nazorat: Kolonial hukumatlar arxivlarni siyosiy nazoratni o‘rnatish va mustamlakada yashovchi xalqlarni boshqarish uchun ishlatdilar. Buning natijasida, koloniyalardagi tarixiy hujjatlar ko‘pincha hukumatning siyosiy manfaati uchun tahrirlanadi yoki yashirinadi. Arxivlarning mamlakatlarda milliy xotira va mustaqillik harakatlariga ta’siri: Mustamlakachilik davrida tahrirlangan hujjatlar: Kolonial hukumatlarning arxivlarida ko‘plab tahrirlangan, buzilgan yoki yashirilgan hujjatlar mavjud. Bu hujjatlar keyinchalik mintaqa xalqlarining tarixiy xotirasini saqlashda va mustaqillik harakatlarida muhim ahamiyat kasb etadi. Milliy tarixni tiklash: Mustaqillikka erishganidan so‘ng, ko'plab Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlari o‘z arxiv tizimlarini tiklashga va kolonial davrdan qolgan hujjatlarni qayta tiklashga harakat qildilar. Bu jarayonlarda, arxivlar o‘z milliy tarixining muhim qismi sifatida qaralib, mustaqillik harakatlarini hujjatlashtirishda va tarixiy xotirani tiklashda muhim o‘rin tutdi. I.2.Kolonial hukumatning arxiv tizimining boshqaruvi va arxiv hujjatlari Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv tizimining boshqaruvi va arxiv hujjatlari- bu mintaqadagi tarixiy, siyosiy va madaniy xotirani saqlashda muhim rol o‘ynaydigan masala.Har bir mamlakatning arxiv tizimi o‘zining o‘ziga xos tarixiy, madaniy va siyosiy sharoitlariga asoslanadi.Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv tizimining boshqaruvi ko‘pincha davlatning arxiv ishlarini tashkil etuvchi muassasalar orqali amalga oshiriladi.Mintaqadagi har bir mamlakatda arxiv ishi bilan shug’ullanuvchi alohida idoralar yoki arxiv agentliklari mavjud.Ko‘plab mamlakatlarda arxiv ishlari davlat organlari tomonidan tartibga solinadi. Misol uchun Indoneziya, Malayziya, Filippin va Tayland kabi mamlakatlarda arxiv boshqaruvi alohida davlat idoralari tomonidan amalga oshiriladi.Bu idoralar hujjatlarni yig’ish, saqlash, kataloglash va taqdim etishda mas’uldir.Kolonial hukumatning arxiv tizimining Janubiy Sharqiy Osiyo davlatlardan keltirib o‘tsak:Singapur Milliy Arxivi (NAS)-Singapur Milliy arxivi.U 1968-yilda tamal toshi qo‘yilgan.Singapur Milliy arxivi tashkil etilsihi nisbatan qisqa tarixga ega bo‘lsa-da, uning ildizlari Raffles muzeyi va kutubxonasida arxivchi lavozimi tashkil etilganiga borib taqaladi.Bu arxivda uning to‘plamlardan 1938-yildan beri Singapur arxivchisi janob Tan Su Chye tomonidan to‘plangan va saqlanib qolgan mustamlaka tarixiy yozuvlarni o‘z ichiga oladi.Arxivda 1800-yilda ser Stamford Raffles kelishidan va zamonaviy xalqning asos solishidan 19 yil oldin rekordlarga ega.Singapur Milli Arxivi tashkil etilishidan bir yil oldin ya’ni 1967-yilda Milliy arxivlar va yozuvlar markazi to‘g’risidagi qonun qabul qilinggan. Malayziya Milliy arxivi (ANM) asos sifatida 1957-yilda tashkil etilgan va ma’lumotlar va davlat yozuvlari ombori bo‘lib xizmat qiluvchi agentlik sifatida turli xil va shakllardagi davlat yozuvlarini to‘plash, saqlash va tayyorlash uchun mas’uldir.1963-yilda Malayziya Milliy arxivi nomi beriladi. Ular o‘zlarining hozirgi manzillarini 1982-yilda Jalan Dutada o‘rnatdilar. Indoneziya Milliy arxivi (ANRI) tarixi XIX asrga borib taqaladi. Indoneziya Gollandiyaning mustamlaka davlati bo‘lgan.Gollandiya dastlabki davrda arxivni boshqarish vazifasi mustamlaka hukumati ya’ni Gollandiya Bosh kotibiyatiga tushdi.Bu davrda arxiv materiallariga unchalik e’tibor berilmagan va ko‘pincha restavratsiya qilinmagan, natijada hasharotlar zarari to‘plangan.Napoleon urushlaridan kelib chiqqan interregnum davrida (1811-1816) inglizlar Gollandiyaning Sharqiy Hindistonini boshqarishni o‘z qo‘liga oldilar. Arxivni saqlash Qirollik Bataviya san’at va fanlar jamiyati kutubxonachisining qo‘liga tushdi.1819-yil 19-fevralda Bosh kotibiyatmboshqaruviga qaytarildi va 1892-yilgacha uning yurisdiktsiyasi doirasida qoldi.1860-yilda Jeykob Anne van der Chijs va Genri Devid Levysson Normanga mavjud arxivlarni tekshirish topshirildi. Keyingi bir necha yil ichida 15 sandiq arxiv materiallari Niderlandiyadagi Milliy arxivga olib borildi. Barcha materiallarni chet elga jo‘natish rejalari Batavian jamiyati tomonidan bloklandi va 1872-yilda qanday muhim materiallar Jamiyatga o‘tkazilishini aniqlash uchun komissiya topshirildi.Van der Chijs 1880- yilda arxivning birinchi to‘plam katalogini yaratish uchun qayta topshirildi va ikki yildan so‘ng nashr etildi. To‘plamda 18   387 ta buyum mavjud bo‘lib, ularni aniq tartiblash va raqamlash ishlari boshlandi.Van der Chijs 1892-yil 28-yanvarda hukumat qarori bilan Hindistoning birinchi arxivchisi etib tayinlandi. Van der Chijs uning ishini vaqtinchalik deb hisoblagan bo‘lsa-da, uning vorislari VOC arxivlarini hujjatlashtirish ishni davom ettirmadi. 1925-yilda kollektsiya general-gubernatori Reynier de Klerkning sobiq mamlakat mulkiga ko‘chirildi va u yerda yapon istilosi davrida buzilmagan. 1949-yilda Gollandiya Hindistonning suverenitetini Indoneziyaga topshirganida, to‘plamlar hozirgi Milliy arxivga topshirildi.Ular nihoyat 1975-yilda Milliy arxivning yangi joyiga ko‘chirildi. Bruney Milliy arxivi Bandar Seri Begavanda joylashgan. U1984- yilda Bruney Milliy arxivlari to‘g’risidagi qonun tomonidan tashkil etilgan.Departamentning asosiy vazifasi davlat organlariga ish yuritish va axborotni boshqarish xizmatini ko‘rsatishdan iborat va xalqning hujjatli merosini to‘plash, saqlash va ulardan foydalanish. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlaridan yana biri bu Filippin davlatidir. Filippin davlatining arxiv ishi tarixi markaziy muassasa XIX asrda Filippin bo‘yicha ispan kapitanligi tomonidan topshirilgan arxivlar bo‘limidan boshlangan.Bu vaqtgacha mustamlakachilik yozuvlarining aksariyati orollar orasida tarqalib ketgan va asosan katolik cherkovining diniy markazlarida saqlangan. Biroq, 1898-yilda Ispaniya Parij shartnomasi orqali Filippin ustidan o‘z da’volarini Amerika Qo‘shma Shtatlariga topshirdi. Shartnomaning VIII moddasi Filippining orollar va Ispaniyadagi yozuvlarini Amerika hukumatining yangi boshqaruvi ostida bo‘lishiga ruxsat berdi.Natijada Arxiv idorasi rasman tashkil etildi. Amerikaliklar “Ispaniya arxivining qo‘riqchisi”ni tayinladilar, u asosan arxiv direktori vazifasini bajargan. Arxiv turli davlat idoralari nazorati ostida bo‘lganidan beri bu muhim lavozim edi.Dastlab, 1901-yilda Ijroiya byurosi qoshida bo‘lib, o‘sha yili xalq ta’limi bo‘limiga o‘tdi.1915-yilda u Ijroiya byurosiga qaytarildi va arxivlar, patentlar, mualliflik huquqi va Tovar belgilari bo‘limiga qisqartirildi.Keyingi yili bu bo‘lim Filippin kutubxonasi va muzeyi bilan birlashtirildi.1928-yilda u Milliy kutubxona nomi ostida arxivlar bo‘limiga aylandi.Urushdan keyingi davrda Arxiv Milliy kutubxonadan umumiy xizmat ko‘rsatish bo‘limiga o‘tkazildi.1958-yilda Prezident Karlos Garsiya 2-sonli buyruq chiqardi.290-sonli ushbu bo‘lim qoshida Ish yuritish byurosinitashkil etish. Arxivning majburiyatlariga doimiy yoki tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan joriy operatsion yozuvlardan foydalanish, saqlash va tasarruf etishni tartibga soluvchi hukumat dasturlari, siyosatlari, qoidalari va qoidalarini rejalashtirish, ishlab chiqish va muvofiqlashtirish kiradi. Bo‘lim uchta bo‘limdan iborat edi, ular joriy yozuvlar bo‘limi, arxivlar bo‘limi va yozuvlarni saqlash bo‘limi.Doimiy ahamiyatga ega va tarixiy ahamiyatag ega bo‘lgan hujjatlarni saqlaydigan qayta tiklaydigan arxivlar bo‘limi edi. O‘sha davr uchun byuroning xalqaro aloqalari juda cheklangan edi. U Amerika namunasidagi Umumiy Xizmatlar Departamenti tarkibida bo‘lganligi sababli, uning treninglari AQSH Xalqaro Taraqqiyot Agentligi- Milliy Iqtisodiy Kengash tomonidan olib borildi.Uning uch nafar xodimi1968- yilda YuNESKOning reprografiya bo‘yicha mutaxassisi Ramunajan Chari tomonidan microfilm bloki orqali ko‘paytirish bo‘yicha o‘qitilgan. Buyuk Xalqaro arxivlar kengashi va uning Janubi -Sharqiy Osiyo bo‘limiga (SARBICA) uning direktori, tarixchi DomingoAbella taqdim etilgan.Arxiv 1972-yilda Bosh ma’muriyat qoshida joylashgan Ish yuritish va arxivlar boshqarmasi (RMAO) tashkil etilishi bilan byurodan idoraga ko‘tarildi. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarning rivojlanishi o‘z o‘rni bilan ularning iqtisodiyoti bilan bog’liq.Kambodjada arxiv va kutubxonalar bir bo‘lgan.1921-yilda Pnompenning Don Penh tumanida tashkil etilgan va 1953- yilgacha fransuz ma’murlari tomonidan boshqarilgan, hujjatlar va kitoblarning aksariyati fransuz tilidagi Kambodja Milliy arxivlari va kutubxonasining jabhasi. 1975-yilda genotsidga uchragan qizil Khmer rejimining paydo bo‘lishi Pnompenning 2000000 aholisi va qochqinlaridan majburan bo‘shatilishini va poytaxtdagi aksariyat madaniy muassasalarning talon-taroj qilinishi va ularning xodimlarini o‘ldirilishini yoki sholi dalalarida ishlashga majburan bo‘ldi. Kitoblar va yozuvlar “Imperialistlar, mustamlakachilar va boshqa barcha zolim sinflarning madaniy, adabiy va san’at qoldiqlarini yo‘q qilish, yo‘q qilish va tarqatib yuborish” ga qaratilgan “Qizil Kxmerlar” siyosatining bir qismi sifatida yo‘q qilindi va Milliy arxiv va kutubxona bog’lari chorvachilik uchun ishlatilgan. 1979-yilda ikki xodim Arxiv va kutubxonaga qaytib kelishdi va tartibsizlikdan qandaydir tartibni o‘rnatishga harakat qilish uchun yurakni ezuvchi ishni boshladilar. Bu ish hali ham davometmoqda, hukumat mablag’lari yetishmasligi tufayli to‘sqinlik qilmoqda, ammo Avstraliya, Vetnam, Sovet Ittifoqi, AQSH va Angliya kabi qator davlatlar tomonidan ko‘rsatilgan yordam tufayli omon qolmoqda. Myanma Milliy arxivi rasman Milliy arxivlar departamenti nomi bilan tanilgan. Myanma Milliy arxivi 1972-yil shakllangan. Tailand Milliy arxivi Madaniyat vazirligining Tasviriy san’at boshqarmasi qoshidagi Tailand davlat agentligidir. U 1916-yilda Tailand Milliy Kutubxonasining bo‘limi sifatida tashkil etilgan. U 1952- yil 18-avgustda rsaman Tailand Milliy arxiviga aylandi. Milliy arxiv davlat va boshqa tarixiy hujjatlarni to‘plash va saqlash hmada ularni ommaga taqdimetish uchun javobgardir. Shuningdek, u davlat organlariga hujjatlarni boshqarish va hujjatlarni saqlash bo‘yicha maslahat beradi. II.BOB J AN UBIY SHA RQI Y OSIY O MA MLA KA TLA RN IN G MUSTA QILLIKKA ERISHISH VA A RX IV ISHI II.1. Arxivlar va davlat boshqaruvidagi o‘zaro aloqalar Januubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlariga rivojlanish darajasi bir- biriga yaqin bo‘lgan Vyetnam, Kambodja, Laos, Myanma, Tailand, Malayziya, Bruney,Sharqiy Timor, Indoneziya va Filippin kiradi. Bu mamlakatlarda yarim milliarddan oshiq aholi yashaydi. Taraqqiyotning sotsialistik yo‘lini tanlgan Vyetnam, Kambodja, Laos 1990-yillarda juda og‘ir ahvolda qoldi. Ular dunyoning eng kambag’al mamlakatlari qatoriga kirardi.Sotsialistik yo‘nalishidagi hukumron partiyalar hokimiyatda qolgan bo‘lsa-da, ular o‘z mamlakatlarida jiddiy islohotlar o‘tkazishga majbur bo‘ldi.XXI asr boshlarida Janubiy- Sharqiy Osiyo mamlakatlarida ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy ahvoli barqaror emas edi.keyinchalik ayrim ijobiy o‘zgarishlar ko‘zga tashlandi. Bu birinchidan sog’liqni saqlash tizimida keyin ta’limga ajratilgan xarajatlar ko‘paytirildi.Rivojlanish boshqa sohalarda ham namoyon bo‘la boshladi. Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxiv ishi tarixi va arxivlar bilan davlat boshqaruvi o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar haqida gapirganda, ushbu mintaqaning tarixiy, siyosiy , iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa hujjatlarni saqlash emas, davlat boshqaruvidagi hujjatlarni saqlash ham talab qilinadi. Arxivlar va davlat boshqaruvining o‘zaro aloqalari: Arxivlar va hujjatlarni boshqarish: Arxivlar davlat boshqaruvining turli sohalarida, jumladan, siyosat, iqtisodiyot va madaniyat sohalarida muhim ma'lumotlarni saqlash uchun xizmat qiladi. Davlatlar arxivlar orqali o‘z siyosiy va iqtisodiy qarorlarini qayd etib, kelajak avlodlarga yetkazadilar. Xavfsizlik va maxfiylik: Arxivlar va davlat boshqaruvi o‘rtasidagi aloqalarda maxfiylik va xavfsizlik muammolari ham dolzarb hisoblanadi. Ko‘plab davlatlar maxfiy hujjatlarni saqlash va faqat belgilangan muddatlarda ommaga ochiq qilishni afzal ko‘rishadi. Raqamlashtirish va zamonaviy texnologiyalar: XXI asrda arxivlarni raqamlashtirish va ularni onlayn platformalarda saqlash masalasi dolzarb bo‘lib, davlat boshqaruvining samaradorligini oshiradi. Bu jarayon ayniqsa Janubiy Sharqiy Osiyodagi ko‘plab mamlakatlarda yangi rivojlanish bosqichida bo‘lmoqda. Arxivlarni raqamlashtirish va ularni onlayn platformalar orqali saqlash, Janubiy Sharqiy Osiyo davlatlarining ko‘pchiligida muhim yangilik sifatida rivojlanmoqda. Bu jarayonning asosiy afzalliklari: Alohida joylashgan arxivlar va saqlash: Arxivlar jismoniy joydan mustaqil ravishda saqlanadi va masofaviy kirish imkoniyatini beradi. Ko‘plab foydalanuvchilar uchun ochiq bo‘lish: Raqamlashtirilgan hujjatlar umumiy jamoatchilikka ochiq bo‘ladi va ular davlatning shaffofligini ta'minlashga xizmat qiladi. Huquqiy asoslar va normativ-huquqiy me'yorlar Arxiv ishlari uchun har bir mamlakatda alohida qonunlar va normativ hujjatlar mavjud. Misol uchun: Filippinlarda arxiv qonunlari: Filippinlarda 2007-yilda qabul qilingan Arxivlarni saqlash va boshqarish qonuni mavjud bo‘lib, bu qonun davlat hujjatlarini saqlash va ulardan foydalanishning aniq tartibini belgilaydi. Taylandda arxiv qonunlari: Taylandda arxivlar bo‘yicha Milliy arxivlar qonuni va Xalqaro arxivlar haqida qonun mavjud bo‘lib, ular arxivlarni saqlash, boshqarish va ulardan foydalanishning huquqiy asoslarini belgilaydi. Janubiy -SHarqiy Osiyo mamlakatlaridan Singapur davlat Milliy arixivi 1993-yilda Milliy muzey va Milliy arxiv Milliy meros kengashiga o‘tdi.Hukumat vazirliklari va portfellarining qayta tashkil etilishi munosabati bilan 2012-yil 1-noyabrdan boshlab Milliy kutubxona kengashi qoshidagi muassasaga aylantirildi.Dastlabki 29 yil davomida tashkilot 1997-yilda birinchi Konserva ko‘tarilishidagi hozirgi uyiga ko‘chib o‘tishdan oldin bir nechta turli joylarda joyalshgan edi. NAS Milliy va tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan hujjatlarni saqlash vazifasini bajarishda davom etar ekan, u o‘sib borayotgan arxiv fondlarini joylashtirish muammosiga duch keldi.2005-yil NAS Ikkinchi Jahon urushi paytida inglizlar yaponlarga taslim bo‘lgan sobiq Ford zavodini sotib oldi.Sayt keng ko‘lamli rivojlanishdan o‘tdi va o‘sib borayotgan arxiv kolleksiyasini joylashtirish uchun yangi ombor ishlab chiqildi.Bundan tashqari, arxiv hujjatlari asoslanib, NAS Yaponiya istilosi davridagi hayot xotirlarini aks ettiruvchi ko‘rgazma tashkil qildi. Singapur Milliy arxiv xizmatlari boshqarmasi arxiv hujjatlarini davlat idoralari, xususiy manbalar va xorijdagi muassasalar va arxivlardan oladi.Bularga asosan davlat idoralaridan va sobiq axborot kommunikatsiyalar va san’at vazirligi (MICA) Madaniyat vazirligi, Singapur Turizm kengashi va Istana kabi avvalgi agentliklardan ko‘chirilgan fotosuratlar, xaritalar, diagrammalar va qurilish rejalari plakatlar, vazirlarni nutqlari va davlat idoralari va xususiy muassasalardanolingan press-relizlar, jamiyatlar, professional organlar, diniy tashkilotlar va klan birlashmalari. Bundan tashqari, Arxiv xizmatlari departamentida Britaniyaning Bo‘g’oz aholi punktlari ma’muriyatiga tegishli yozuvlar hamda xorijdagi arxivlar va muassasalardan olinga yozuvlar nusxalari mavjud bo‘lib, ular Singapur tarixidagi muhim bosqichlar va o‘zgarishlar haqidagi yozuvlarimizni to‘ldiradi. Uzoq muddatli saqlanishini ta’minlash uchun yozuvlar atrof- muhit nazorati ostidagi omborlarda saqlanadi. Yozuvlar raqamli formatda tobora ko‘proq yaratilayotgan bo‘lsada, NAS qog’ozga asoslangan yozuvlarning qimmatli to‘plamini saqlab qoladi va bu Arxivlarni saqlash laboratoriyasi tomonidan boshqariladi. Yozuvlar, shuningdek tadqiqotchilar va jamoatchilik vakillari tomonidan saqlanishini va kirishi uchun raqamlashtirilgan.Tadqiqot Arxivlar Onlayn portali shuningdek, arxiv o‘quv zali (ARR) orqali amalga oshirilishi mumkin. ARR bir oyda 300 ga yaqin so‘rovlarga xizmat ko‘rsatadi va har yili onlayn ravishda foydalanilgan yozuvlar soni 400   000 dan oshadi. Malayziya Milliy arxivi 2003-yilda Milliy arxivlar to‘g’risidagi qonun( 629-sonli qonun) Malayziya arxiv bo‘limining qonunchilik asosini ta’minlovchi qonun qabul qilingan. Malayziya Milliy arxivda arxiv ma’lumotlari, hukumat yozuvlari ombori bo‘lib xizmat qiladi. Filippin Milliy arxivi 2007 -yil 21-mayda tashkil etilganidan beri bir asrdan ko‘proq vaqt o‘tgach, Prezident Gloriya Makapagai-Arroyo agetlikning turli funksiyalarini belgilab beruvchi 9470-sonli Respublika qonunini imzoladi va uni rasman mamlakat Milliy arxivi deb o‘zgartiridi.2004-yilda o‘sha paytdagi director Rikardo Manapat prezidentlikka nomzod Fernando Poga qarshi diskvalifikatsiya ishini qo‘llab-quvvatlash uchun hujjatlarni qalbakilashtirishda ayblangan edi.Arxivning uch xodimi Senat so‘rovida guvohlik berishlaricha, director Poning tug’ilgan Filippin fuqarosi emasligini ko‘rsatish uchun tug’ilganlik haqidagi guvohnomani yasashni buyurgan. Manapat 2005- yilda Sandiganbayan (Filippindagi maxsus sud) tomonidan ayblovlardan tozalangan, biroq u bir yil avval Senat tergovi boshlanishidan sal oldin ta’tilga chiqqan edi. Milliy arxiv hujjatlari va arxivlarning milliy inventarizatsiyasini olib boradi va Hukumatning umumiy yozuvlar jadvalini yuritadi. Yozuvlarni boshqarish va ma’lumotnoma xizmatlaridan tashqari, u keng jamoatchilikka texnik yordam va uzluksiz ta’lim xizmatlarini taqdim etadi. Arxivni norasmiy ravishda Filippin Milliy arxivchisi deb ataladigan ijrochi direktor boshqaradi. Hozirgi direktor 2012 yilda prezident Benigno Aquino tomonidan tayinlangan Viktorino Manalo. -Ijrochi direktorning idorasi -Ijrochi direktor o‘rinbosarining idorasi -Moliya va ma’muriy bo‘lim -Arxivlarni saqlash bo‘limi -Arxivlar to‘plami va kirish bo‘limi -Yozuvlar markazi bo‘limi -Yozuvlarni boshqarish xizmatlari bo‘limi -Ta’lim va axborot bo‘limi Arxivlar hozirda Filippin Milliy kutubxonasida joylashgan bo‘lib, Pako, Manila,   Sebu   va   Davao   shaharlarida ofis va inshootlarga ega. Arxiv fondida ispan davriga oid 13 million hujjat va yana 60 million kataloglashtirilgan davlat hujjatlari mavjud.Arxivdagi eng qadimiy yozuvlardan baʼzilari Ispaniyaning Filippindagi birinchi general- gubernatori   Migel Lopes de Legaspi   (1564–1572) hukmronligi davriga toʻgʻri keladi. Xoldinglar ikkita asosiy to'plamga bo ‘ lingan:  Ispan davri kolleksiyasi   (1552–1900)  Hujjatlar  Rejalar  Amerika va Respublika davri kolleksiyasi   (1900 yildan hozirgi kungacha)  Davlat organlari  Fuqarolik yozuvlari  Notarial hujjatlar  Yaponiya urush jinoyatlari rekordlari  Chorvachilik brendlari Milliy arxivda tugatilgan davlat idoralarining hujjatlaridan tashqari   Oliy taʼlim komissiyasi   tomonidan yopilgan kollej va universitetlarning hujjatlari ham saqlanadi. Shunisi e’tiborga loyiqki, arxivlar   Katipunan   yozuvlarining katta qismini, shu jumladan   Filippin Mustaqillik Deklaratsiyasini   saqlamaydi, ular hozirda   Filippin Milliy kutubxonasi   tomonidan Filippindagi qo'zg'olon yozuvlari to'plamida   saqlanadi.   YUNESKO   arxivdagi muhim hujjatlarni   Jahon xotirasi reyestriga   kiritishni taklif qildi. Myanma Milliy arxivi tarixiy ahamiyatga ega hujjatlar va kollektsiyalar, jumladan 34   parabayk   va 5205   palma barglari qo‘lyozmalari , mustamlaka davridagi hukumat nashrlari,   Panglong kelishuvi , Aung San-Attlee kelishuvi, Nu-Attlee kelishuvi va Birma Mustaqillik Deklaratsiyasi mavjud .     S oʻnggi ikki shohlaridan   hozirgi kungacha boʻlgan vaqtni qamrab oladi. Toʻplamdagi eʼtiborga molik buyum   1987-yilda Kolkatadagi Viktoriya muzeyidan koʻchirilgan   Maxa Bandula palma bargi qoʻlyozmasidir.   Tailand Milliy arxivi (NAT)da 131 kishi ishlaydi va yillik byudjeti 80 million baht. Phayao   va   Ubon Ratchathani viloyatlarida   sun’iy yo‘ldosh qurilmalari mavjud. 2018 yildan boshlab   NAT direktori Nantaka Pollachai xonim. Milliy arxiv davlat va boshqa tarixiy hujjatlarni to‘plash va saqlash hamda ularni ommaga taqdim etish uchun javobgardir. Shuningdek, u davlat organlariga hujjatlarni boshqarish va hujjatlarni saqlash bo‘yicha maslahat beradi. Umumiy qoidaga ko‘ra, davlat hujjatlari Milliy arxivga 30 yoshga to‘lganda, Bosh vazirning 1983-yilda chiqarilgan “Ish yuritish to‘g‘risida”gi Nizomiga (BE2526 va ikkinchi va qo‘shimcha tahrir, BE2548) muvofiq topshiriladi. Arxivda barcha davlat hujjatlarining yetti foizga yaqini to‘plangan (2018-yil). Arxivchilar doimiy saqlash uchun tarixiy ahamiyatga ega ekanligini aniqlash uchun yozuvlarni baholaydilar. Ularning saqlanishidan manfaatdor shaxslar tomonidan hadya qilingan qimmatli qog’ozlar arxiv kolleksiyalari sifatida saqlanadi. Milliy arxiv fondi bir milliondan ortiq tarixiy davlat va davlat yozuvlaridan iborat boʻlib, ular orasida qirol Rama IV davridan to hozirgi kungacha boʻlgan qogʻoz va palma barglari hujjatlari, fotosuratlar, plakatlar, xaritalar, video tasmalar va ovoz yozuvlari mavjud. 2011-yil 30-sentabr holatiga ko‘ra Milliy arxivda 10285 ta yozma hujjat, 24508 ta ho‘l plastinka   kollodiyasi , 444 009 ta fotosurat, 808 693 ta film, 20 062 ta xarita va rejalar, 2 696 ta plakatlar, 4 472 ta audioyozuvlar, 49 ta audio yozuvlar, 41 ta yozuvlar mavjud yozuvlar, 9503 ta mikrofilmlar, 734 ta kompakt disklar, 34 ta raqamli vizual yozuvlar, 43 628 ta jildli jildlar, davlat hujjatlari va nodir kitoblar, 1 867 ta yig‘ilish bayonnomalari, eslatmalar va voqea yozuvlari va 677 269 ta muhim yangiliklardan parcha. To‘plamdagi eng qadimgi hujjat   qirol Rama IV   (1851-1868) davridagi qog‘oz hujjatdir.   Tailand arxivlarida xorijiy davlatlarga oid bir nechta materiallar mavjud. Misol uchun, unda Vetnam, Kambodja yoki Laos haqida hech qanday materiallar yo‘q, lekin Xitoyning bir qator hujjatlari bor. Tailand madaniyati tadqiqotchisi Phuthorn Bhumadxonning so‘zlariga ko‘ra, u Ayutthaya davri tarixini qidirmoqchi bo‘lganida, u Fransiyadagi arxivlarga borishi kerak. Xorijiy tadqiqotchilarga tadqiqotchini ro‘yxatdan o‘tkazish varaqasi to‘ldirilgandan so‘ng, Tailand Milliy Tadqiqot Kengashidan olingan ruxsatnoma bilan birga arxivdan foydalanishga ruxsat beriladi. II.2. Janubiy -Sharqiy Osiyo mamlakatlarida xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlik Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlikning rivojlanishi ahamiyatli va xilma-xil. Ushbu mintaqa o‘zining boy tarixi, madaniyati va siyosiy tizimlari bilan ajralib turadi. Xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlik orqali, bu mamlakatlar o‘zlarining tarixiy hujjatlarini saqlash, qayta tiklash, va xalqaro miqyosda ilmiy izlanishlar qilish imkoniyatlariga ega bo‘lishadi. Xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlikning asosiy yo ‘ nalishlari: 1. Axborot almashish: Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlari xalqaro arxiv tizimlari, masalan, UNESCO, IFLA (Xalqaro kutubxonalar federatsiyasi), ICA (Xalqaro arxivlar kengashi) kabi tashkilotlar bilan hamkorlikni rivojlantiradi. Mintaqadagi davlatlar o‘z tarixiy hujjatlari va arxivlarini boshqa mamlakatlar bilan almashish orqali globallashayotgan dunyoda o‘z tarixini yaxshiroq saqlash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. 2. Arxivlarni raqamlashtirish: Raqamlashtirish jarayoni xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi, chunki bu, ma’lumotlarni saqlashning samarali usulini yaratadi va boshqa mamlakatlarga ularni onlayn orqali taqdim etish imkoniyatini yaratadi. Janubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlari, raqamli arxivlar va ilmiy-tadqiqot markazlari bilan hamkorlikda tarixiy hujjatlarni raqamlashtirishni davom ettirmoqda. 3. O'quv dasturlari va treninglar: Arxivlarni boshqarish va saqlash bo‘yicha xalqaro arxiv tizimlari bilan o‘qitish va trening dasturlari o‘tkaziladi. Bu, arxivistlar va mutaxassislarning malakasini oshirishga yordam beradi. Mintaqadagi arxiv tizimlari va mutaxassislarining xalqaro me’yorlarga mos kelishi, kelajakda yaxshiroq hamkorlik qilish uchun zarur. 4. Madaniy merosni saqlash: J anubiy-Sharqiy Osiyo mamlakatlari uchun o‘z madaniy merosini saqlash juda muhimdir, va xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlik madaniy ob'ektlar va hujjatlarni saqlash, tiklash va taqdim etish uchun yordam beradi. Boshqa mamlakatlar bilan hamkorlik, tarixiy va madaniy ahamiyatga ega materiallarni saqlashda ko'maklashadi. 5. Xalqaro tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar: Xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlik o'z navbatida, ilmiy tadqiqotlar uchun zarur bo'lgan arxiv materiallarini tez va samarali olish imkoniyatini beradi. Bu, tarixiy, siyosiy va madaniy izlanishlar olib borayotgan olimlar va tadqiqotchilar uchun foydalidir. Raqamlashtirish — bu JSHO mamlakatlarining arxiv tizimlarining muhim yo'nalishlaridan biridir. Raqamli arxivlarni yaratish, o'z navbatida, bu mamlakatlarning tarixiy hujjatlarini global miqyosda saqlash va tarqatish imkonini beradi. Raqamlashtirish jarayonida xalqaro tashkilotlar yordamida arxivlarni saqlash texnologiyalarini rivojlantirish mumkin: Raqamli arxivlar: Yangi texnologiyalarni tatbiq etish va xalqaro hamkorlik orqali arxivlarni raqamlashtirish, ularning saqlanishi va tezkor qidiruvi uchun zarur bo'ldi. Xalqaro tizimlar yordamida bu mamlakatlar raqamli arxivlar yaratishga investitsiya kiritmoqda. Yagona platformalar: Raqamli arxivlarni yaratish uchun, masalan, Google Books yoki Europeana kabi platformalar bilan hamkorlikda arxivlarni global miqyosda tarqatish imkoniyati paydo bo'lmoqda. UNESCO (Birlashgan Millatlar Tashkilotining Ta'lim, Fan va Madaniyat Tashkiloti): UNESCOning “Xalqaro arxivlar va madaniy merosni saqlash” sohasidagi dasturlari JSHO mamlakatlariga o‘z tarixiy hujjatlarini saqlash, tiklash va taqdim etish bo‘yicha ko‘mak beradi. UNESCO tomonidan yaratilgan “Xalqaro Arxivlar Kodeksi” arxiv boshqaruvi va saqlashning global standartlarini belgilaydi. ICA (Xalqaro Arxivlar Kengashi): ICA xalqaro arxiv amaliyotlarini tartibga soladi va arxivistlar uchun treninglar, konferensiyalar va boshqa faoliyatlarni taqdim etadi. JSHO mamlakatlarining ko‘pchiligi ICA bilan hamkorlikda arxivistlar va mutaxassislarni malakasini oshiradi. Xalqaro arxivlar kengashining Janubi-Sharqiy Osiyo mintaqaviy boʻlimi (SARBICA)   Xalqaro arxivlar kengashining birinchi mintaqaviy boʻlimidir. U 1968-yil 9-iyulda Malayziyaning Kuala-Lumpur shahrida boʻlib oʻtgan ilk konferentsiyada tashkil etilgan. 2008-yilda SARBICAning 40 yilligi nishonlandi. Bu mintaqadagi arxiv muassasalari oʻrtasida professional aloqalarni mustahkamlashga yordam berdi. SARBICAning asosiy maqsadi: Mintaqadagi barcha mamlakatlar arxiv xodimlari o‘rtasida hamda arxivlarni saqlash, tashkil etish yoki boshqarish bilan bog‘liq barcha muassasalar, professional organlar va tashkilotlar o‘rtasida aloqalarni o‘rnatish, qo‘llab-quvvatlash va mustahkamlash; Hududning arxiv merosini saqlash, himoya qilish va har xil xavf- xatarlardan himoya qilish bo'yicha barcha choralarni ko'rish va ushbu arxivlarni boshqarish va saqlashning barcha jabhalarini yanada rivojlantirish; Hudud arxivlaridan kengroq ma’lum qilish va ulardan foydalanishni osonlashtirish orqali ulardan foydalanishni osonlashtirish; Hududda arxiv ishi sohasidagi faoliyatni rag‘batlantirish, tashkil etish va muvofiqlashtirish; Hududdagi arxiv xodimlarining kasbiy tayyorgarligiga homiylik qilish; Inson tajribasini hujjatlashtirish va ulardan insoniyat manfaati uchun foydalanish bilan bog'liq boshqa tashkilotlar yoki muassasalar bilan hamkorlik qilish; Konstitutsiyaning III bobida belgilangan Xalqaro Arxiv Kengashining (ICA) umumiy maqsadlarini amalga oshirish. X ULOSA Xulosa qilib aytganda Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarining arxiv ishi tarixi, mintaqadagi davlatlarning o‘z tarixini saqlash, ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish va milliy identitetni mustahkamlashdagi muhim rolini o‘ynaydi. Har bir mamlakatning arxiv ishlari o'ziga xos yondashuvlarni va metodologiyalarni o‘z ichiga oladi. Mintaqada arxiv tizimlarining rivojlanishi XIX asr oxiri va XX asr boshlarida mustamlakachilik davriga borib taqaladi. Mustamlakachilar, asosan, arxivlarni o‘z maqsadlari uchun yaratgan bo‘lsalar-da, ular mintaqadagi turli xalqlarni o‘z tarixini saqlashda asosiy vositalardan biriga aylanishiga sabab bo‘ldilar. Arxiv ishlari nafaqat tarixiy hujjatlarni saqlash, balki zamonaviy siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy holatni tushunishga yordam beradi. Bugungi kunda Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida arxivlar raqamlashtirish, axborot texnologiyalari va xalqaro hamkorlik orqali yanada rivojlanmoqda. Arxivlar, shuningdek, davlatlarning huquqiy tizimlarining asosini tashkil etuvchi hujjatlar bilan boyitilgan bo'lib, jamiyatda xotira va adolatni tiklashda muhim o‘rin tutadi. Mintaqadagi davlatlarning arxiv ishlari, shuningdek, o‘zaro madaniy almashuvlar, tarixiy xatoliklar va o‘zaro urushlarning natijalarini hujjatlashtirishga qaratilgan. Bu jarayonlar, o‘z navbatida, mintaqa xalqlarining o‘z tarixini qayta baholash va yangi yondashuvlarni kashf qilishlariga olib keldi. Shu bilan birga, mintaqada ba’zi mamlakatlarda arxiv ishlari siyosiy va ijtimoiy to‘qnashuvlar bilan bog’liq bo‘lib, tarixiy xotiralarni saqlashda ba’zan muhim qarorlar va munosabatlar keskinlashmoqda. Shu sababli, Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarining arxiv ishlari tarixi o'zgaruvchan, murakkab va doimiy ravishda yangilanib turadigan soha sifatida o‘rganilishga davom etadi. Mintaqada arxiv ishlari rivojlanishining kelajakdagi yo‘nalishlari raqamli texnologiyalarni kengaytirish, xalqaro hamkorlikni kuchaytirish va tarixiy xotira masalalarini muvofiqlashtirishga qaratilgan bo‘lishi kerak. QON UN HUJ J A TLA RIVA IN TERN ET SA Y ITLA RI 1. Respublika qonuni 9470: Filippin Milliy arxivlar to‘g’risidagi 2007 yilgi qonuni 2. “Milliy hujjatlar va arxivlar to‘g’risidagi qonun” Myanma hukumati2007-yil 21-fevral 3. “Chet ellik tadqiqotchilarga Tailand Milliy arxivlarida tadqiqot olib borishga ruxsat berish to‘g’risida qonuni” Tailand milliy arxiv 2015-yil 31-may 4. www.nat.go.th 5. www.nam.gov.mm 6. www.nationalarxchives.ph 7. www.ica.go 8. www. sarbica.org.my

MUNDARIJA

KIRISH

I.BOB. JANUBIY SHARQIY OSIYO MAMLAKATLARIDA ARXIV ISHI TARIXINING SHAKILLANISHI

I.1. Kolonial hukumatlarning arxiv tizimlarini tashkil etishdagi roli

I.2. Kolonial hukumatning arxiv tizimining boshqaruvi va arxiv hujjatlari

II.BOB. JANUBIY-SHARQIY OSIYO MAMLAKATLARNING MUSTAQILLIKKA ERISHISH VA ARXIV ISHI

II.1. Arxivlar va davlat boshqaruvidagi o‘zaro aloqalar

II.2. Janubiy -Sharqiy Osiyo mamlakatlarida xalqaro arxiv tizimlari bilan hamkorlik

XULOSA QONUN HUJJATLARI VA INTERNET SAYITLARI RO‘YXATI

Купить