Janubiy va Janubiy – Sharqiy Osiyo paleolit va mezolit davrida - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	29.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

Janubiy va Janubiy – Sharqiy Osiyo paleolit va mezolit davrida

Купить

Janubiy va Janubiy – Sharqiy Osiyo paleolit va mezolit davrida

Reja:
1. Janubiy-Sharqiy Osiyoning geografik joylashuvi.
2. Janubiy-Sharqiy Osiyoning arxeologik o‘rganilishi tarixi.
3. Janubiy-Sharqiy Osiyoning paleolit davri yodgorliklari.

1.1 Hindiston Respublikasi — Jan ubiy Osiyo d agi davlat. Hududi
shim ol dan jan ub ga 3214 km, garbdan sharqqa 2933 km ga ch o‘ zilgan.
Shim ol da Himolay to g‘ lari, garbda Arabiston dengizi, sharqda Bengaliya
q o‘ ltig‘i bilan o‘ ralgan. H indiston tarkibiga Arabiston dengizidagi Lakkadiv
va Amindiv o rol lari, Bengaliya q o‘ lti g‘ idagi Andaman va Nikobar orol lari
ham kiradi. Mayd oni . 3,3 mln. km². Aholisi 1 mlrd. 49,5 mln. kishi (2002).
Poytaxti - Dehli sh. Ma muriy jihatdan 28 shtat va 7 ittifoq hududgaʼ
b o‘ linadi.
H indiston qir g‘ oqlari kam parchalangan, past, qumli. Asosan, Hindiston
ya rim oroli va Hind - gangtekisligida joylashgan; Himolay va Qoraqurum
toglarining bir qismini o‘ z ichiga olali. H indiston hududining 3/4 qismi
tekislik va yassitoglik. Hindiston ya rim oroli ning deyarli hammasini Dekan
yassitogligi egallagan (sharqqa tomom 900 m dan 300 m gacha pasayib
boradi). Hindis-tom yarim oroli shimolida allyuvial Hindgang tekisligi
joylashgan. Yer sharidagi eng baland tog tizmasi - Himolay (H indiston da
balandligi 8126 m, Nangaparbat togi) va Qoraqurum toglari H indiston ni
shim ol dan t o‘ sib turadi. H indsiton da foydali qazilmalardap toshk o‘ mir, temir
rudasi, titam, oltin, tabiiy gaz, marganets, xromit, boksit, olmos, qimmatbaho
toshlar, mis, meft, slyuda, q o‘ rg o shin konlari bor. Iqlimi, asosan, tropik
iqlim, shim ol da tropik mus-sonli iqlim. Iyun — okt yabr da issiq va nam,
noyabr— fevralda quruq, salqin, mart — mayda juda issiq va quruq iqlim.
Nam mavsumda yillik yo g‘ inning 70—90% yo g‘ adi. Yillik yo g‘ in g‘ arbiy
Gat va Himolay toglarining shamolga r o‘ para yom ba g‘ irlarida 5000–
6000 mm, Shillong platosida 12000 mm (Er yuzidagi eng seryogin joy),
Hindgang tekisligida 100 mm, Hindiston ya rim oroli ning markaziy qismida
300–500 mm. Yanv ar ning o‘ rtacha xarorati tekisliklarda 15° (shim ol da), 27°
(jan ubd a), may oyiniki hamma joyda 28 - 35°, ayrim vaqtlarda 48°. Tog larda
ʻ
o‘ rtacha xarorat yanvarda - G, —8°, iyulda 18—23°. Asosiy daryolari: Gang,

irmo g‘ i Jamna, Hind ( yu qori oqimi), Braxma-putra (quyi oqimi), Narmada,
Goda-vari, Krishna. Daryolari yozda sersuv (musson yomg irlari davridaʻ
toshadi), su g‘ orishda keng foydalaniladi, ayrimlarida kema qatnaydi.
Tuproqlari H indiston hududining aksari qismida qizil, Dekan yassito g‘ ligida
qora, Hindgang tekisligi va dengiz b o‘ yi pasttekisliklarida jigarrang tuproq.
Himolay tog lari yom bag rida tog -jigar rang , sariq, to
ʻ ʻ ʻ g‘ q o‘ n g‘ ir- o‘ rmon.
podzol, tog- o‘ tloqi tuproqlar pastdan yuqoriga almashinib boradi.
O simliklardan akatsiya, bambuk, kokos va xurmo palmasi keng tarqalgan.
ʻ
Mamlakatning 25% o‘ rmon. Himolay to g‘ larini ng quyi yon ba g‘ irlarida
terak, yuqorida tik, sandal, himolay kedri, qoraqaragay, oqqara g‘ ay o‘ sadi.
G‘ arbiy Gat to g‘ lari yon bagri, Gang va Braxmaputra del-talari, Sharqiy
Himolay tog oldi doim yashil o‘ rmonlardan iborat. H indiston da
o‘ simliklar n ing 21 ming turi tarqalgan. Unda Yer yuzida mavjud b o‘ lgan
barcha o‘ simlikning yarmidan k o‘ pini uchratish mumkin.
Hay v onot dunyosi xilma-xil. Sut emizuvchi hayvonlarning 350 turi,
qushlarning 1600 dan ziyod turi bor. H indiston hududida fil, maymun,
karkidon, sher, qoplon, yo‘ lbars, mangus t va b oshqa hayvonlar yashaydi,
ilomning deyarli barchaturi mavjud. Mamlakatda 75 milliy bo g‘ va 420 dam
ortiq q o‘ riqxona mavjud. Iirik milliy bo g‘ lari: kaziranga, Manas, Dachigan,
Dadva, "Gullar vodiysi" (UttarPradesh), Sariska va b oshqalar.
Hindistonning qadimgi davr yodgorliklari haqidagi ma’lumotlar dastlab
Yevropada XVI-XVII asrlarda missionerlar va sayoxatchilar tufayli ma’lum
bo‘la boshlaydi. Biroq bu qadimgi davr yodgorliklarni o‘rganish ishlari
XVIII asrning ikkinchi yarmida amalga oshiriladi. Bu yodgorliklarni
o‘rganish tarixiy geografiya malumotlari asosida amalga oshiriladi. Mashxur
tarixchi olimlardan Anketil Dyuperron Ellor, so‘ngra Kanxer va Elefant
orollaridagi yodgorliklarni o‘rganish va yodgorlilkraning chizmalarini
yaratish ishlarini amalga oshiradi. 1784 yilda Kalkuttada osiyo jamiyati

tashkil etiladi. Bu jamiyatning asosiy maqsadi qadimgi davr yodgorliklari va
san’atini o‘rganish edi. 1861 yilda A. Kanningxem raxbarlik qilgan Shimoliy
Hindiston Arxeologiya qo‘mitasi tashkil etiladi. 1872 yilda Xindiston
qadimiyotlari nomli jurnal nashr etila boshlanadi. Xindiston, Pokiston va Shri
Lankada keng miqyosda arxeologik tadqiqot ishlari amalga oshirila
boshlanadi. Bu tadqiqot natijalari aks etgan Puratatva, Hind arxeologiyasi,
Pokiston arxeologiyasi, Qadimni Nepal, Qadimgi Seylon jurnallari nashr
etiladi. Geologik davrlardan biri to‘rtlamchi davrda Xndistonda janubdan
shimolga qarab iqlimning o‘zgarishini kuzatishimiz mumkin. So‘nggi
pleystotsen va golotsen davrida Hindistonda muzlik davrining eng cho‘qqiga
chiqqan davrini kuzatishimiz mumkin. Olimlarning taxminiiga ko‘ra bundan
10 000 yil burun Hindistonda iqimning iliqlashishi sodir bo‘ladi. Bu iqlimga
xos mezofil tabiat shakllanadi. Hindiston hududi tosh davridan boshlab
ibtidoiy ajdodlarimiz tomonidan o‘zlashtirila boshlangan. Hindiston
hududidagi dastlabki tosh davri yodgorligi 1863 yilda R.B. Fut tomonidan
Madras yaqinidan topilgan. Bu makondan topilgan tosh qurolar tashqi
ko‘rinishiga ko‘ra bodomsimon shaklda bo‘lib, fanga madras tosh qurollari
nomi ostida kiritilgan. Madras tosh qurollari yordamida ibtidoiy ajdodlarimiz
o‘zni himoya qilgan, daraxt ildizlarini kovlab olgan, xayvonlarni ov qilgan.
Bu tosh qurollarini tayyorlashda aossiy xom ashyo kvarsit hisoblangan.
Madras texnikasini bosqichma-bosqich rivojalanishi Yevropaning shell, ashel
va quyi ashell bosqichlariga to‘g‘ri keladi. Xindistonning shimoliy qismida
esa Soan daryosi xavzasida ibtidoiy ajdodlarimizga tegishli makon topilgan
bo‘lib, unning xududidan ko‘plab tosh qurollar namunalari topilgan. Bu
makon va tosh qurollar olimlar tomonidan fanga Soan madaniyati nomi
ostida kiritilgan. Tosh qurollari tayyorlanish texnikasiga ko‘ra ilk, o‘rta va
rivojlangan soan davrlariga tegishli hisoblanadi. bundan tashqari
Hindistonning janubida ya’ni Tungaxadr xududidan aralash xoldagi quyi

paleolit davri makonlari va tosh qurollari qayd etilgan. Qadimgi Hindiston
xududida Homo sapiens larningizlari xaqida ma’lumot beruvchi yodgorlik
Batadombalen va Shri Lanka orolida Belilen yodgorliklari hisoblanadi.
Narmada vodiysida Yavan Xomo Erektusiga yaiqin bo‘lgan odamsimon
maymunlarning bosh chanog‘i qoldiqlari aniqlangan. Fanga ushbu topilma
1985 yilda Homo erectus narmadiensis nomi bilan kiritilgan. Davriy sanasi
236 ming yilni tashkil etadi. Odai joy makonidan esa Homo erectus yeki ilk
Homo sapiens larga oid bo‘lishi mumkin bo‘lgan 5 yoshli bolaning tana
suyaklari topilgan. Tik yuruvchi ibtidoiy odamlar pleystotsen davrida Yuqori
Pandjobning Potxar platosi va Ravalpindi yaqinidagi Soan daryosi
bo‘ylarida yashagan bo‘lishi mumkin. Shuningdek Hindistonning paleolit
davri Soan madaniyati topilmalari Xindiston, Nepal va Pokiston
chegaralarida joylashgan Sivalik xududidan xam aniqlangan. Xindiston
xududida o‘tkazilgan arxeologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki Homo
sapiens bundan 75 ming yil avval Janubiy Osiyoga migratsiya qilgan.
Xindiston xududida joylashgan Madurai axolisi DNK namunalari taxlili
ularning qachonlardir bu xududga migratsiya qilgan Homo sapiens lar avlodi
ekanligini ko‘rsatmoqda. Keyinchalik esa Homo sapiens lar butun Janubiy-
Sharqiy Osiyo bo‘ylab tarqala boshladilar. Bundan 40 ming avval esa Homo
sapiens lar tomonidan Avstraliya xududi o‘zlashtirilgan. Shri Lanka
xududidan xam Homo sapiens larga oid tana suyaklari namunalari topilgan
bo‘lib, ularning davriy sanasi 34 ming yilni tashkil etadi. Xindistonning
mezolit davri sanasi miloddan avvalgi 10-4 ming yilliklar bilan belgilanadi.
Xindistonning mezolit davri yodgorliklariga Langnadj yodgorligini misol
qilib keltirishimiz mumkin. Xindistonda ham yer yuzining boshqa qismlarida
bo‘lgani kabi iqlimning o‘zgarishini kuzatishimiz mumkin. Bu iqlimga xos
flora va fauna dunyosi shakllanadi. Langxnadj yodgorligidan tashqari
Radjaston xududidan agor yodgorligi o‘rganiladi. Langxnadj yodgorligi

mashxur xind olimi X.D. Sankaliya va Bagor yodgorligi esa V.N. Misra
tomonidan o‘rganiladi. Yodgorliklarning arxeologik jixatdan o‘rganilishi
natijasida uchta taraqqiyot bosqichi aniqlanadi.
1.3 Janubiy-Sharqiy Osiyoning paleolit davri yodgorliklari Birmadagi ilk
Anyat, Indoneziyaning Yava orolida joylashgan Pachitan, Vetnamdagi
Shonvi, Malayziyadagi Kota-Tampan va boshqa bir qator yodgorliklarni
keltirib o‘tishimiz mumkin. O‘rta va yuqori paleolit davrida Janubiy-Sharqiy
Osiyoning paleolit davri moddiy madaniyati Ko‘xna dunyoning boshqa
xududlariga nisbatan o‘ziga xos taraqqiyot yo‘llarini bosib o‘tgan. Tosh
qurollar indusriyasida makrolitlik saqlanib qolingan. Pachitan yodgorligi
Yava orolining markaziy qismida joylashgan bo‘lib, paleolit davri yodgorligi
hisoblanadi. Sangiran yodgorligi esa bu Janubiy-Sharqiy Osiyoda mikrolit
tosh qurollar ishlab chiqarish texnikasining tarqalganligidan dalolat beradi.
Malayziyada joylashgan mashxur Nia g‘ori T. Garrison tomonidan
o‘rganilgan bo‘lib, bu yodgorlikda arxeologik davrlarinng ketma-ketligini
kuzatishimiz mumkin. Unda topilgan eng qadimgi tosh qurollarining davriy
sanasi 39500 yilni tashkil etmoqda. Nia g‘or-makonidan topigan Homo
sapiens lar tegishli tana suyaklari taxlili ularning avstraloid irqiga oid
ekanligini ko‘rsatmoqda. Janubiy-Sharqiy Osiyoda yer sharining boshqa
xududlariga farqli ravishda mezolit davri alohida arxeologik davr sifatida
ko‘rsatilmaydi. Biz Janubiy-Sharqiy Osiyoda mezoneolit davri
madaniyatlarini kuzatishimiz mumkin. Ya’ni Janubiy-Sharqiy Osiyoda
mezolit va neolit davriga oid madaniyatlarning bir vaqtning o‘zida mavjud
bo‘lganligini kuzatishimiz mumkin. Janubiy-Sharqiy Osiyoning mezoneolit
davri yodgorliklaridan biri Xoabin madaniyatidir. Xoabin madaniyati uchta
davriy bosqichga ajratiladi. Ilk, o‘rta va quyi Xoabin bosqichlari. Ilk Xoabin
davriy sanasi miloddan avvalgi 48-23 ming yilliklar, o‘rta Xoabin miloddan
avvalgi 23-13 ming yilliklar va quyi Xoban miloddan avvalgi 13-8 ming

yilliklar. Ushbu madaniyatning uchta davriy bosqichga bo‘linishi arxeolog
olim V. Solxeym tomonidan amalga oshirilgan. Mezoneolit madaniyatiga oid
navbatdagi yodgorlik Ruxlar g‘ori hisoblanadi. Ruxlar g‘orining davriy
sanasi miloddan avvalgi 12 ming yillikni tashkil etadi.

Foydalanilgan adabiyotlar ruyxati
1. Miriam T. Stark. Archaeology of Asia. Blackwell Publishing Ltd.
London. UK. 2006.
2. Ian Shaw, Rober Jameson. A Dictionary of Archaeology.UK.1999.
3. Boriskovskiy P.I. Drevneyshee proshloe chelovechestvo M. 1980.
4. Boriskovskiy P.I. Grigorev G.P. Paleolit Afriki. Leningrad. 1977.
5. Korobkov I.I. Ranov V.A. Paleolit Blijnego i Srednego Vostoka .
Leningrad 1978.
6. Boriskovskiy P.I. Kamennыy vek Yujnoy i Yuga – Vostochnaya Azii
Leningrad. 1971
Derevyanko A.P. Kamenn ы y vek Severnoy Vostochnoy Sentralnoy
Azii. Novosibirsk 1975

Janubiy va Janubiy – Sharqiy Osiyo paleolit va mezolit davrida

Купить