Jismlarning issiqlikdan kengayishi - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	196.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Сентябрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Jismlarning issiqlikdan kengayishi

Купить

Mavzu: J isml arning issi qlik dan k engay ishi .

a) Ta’limiy: O’quvchilarga J ismlarning issiqlik dan k engay ishi
haqida tushuncha berish.

b) Tarbiyaviy: O`quvchilarga mustaqil fikr yuritishni, olgan bilimlarini
hayot bilan bog`lay olishni, ilmiy dunyoqarashlarini shakllantirish, estetik
did axloqiy sifatlarini kasb-hunarga bo`lgan qiziqishlarini tashkil toptirish

c) Rivojlantiruvchi: Mustaqil ishlash va fikrlash orqali bilim olishga,
xotirani mustahkamlashga, tez fikrlashga o`rgatish, fanga qiziqishini
ortirish.

Darsning turi: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy.

Darsning usuli: Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash, Express test.

Darsning jihozi: Darslik, kompyuter, videoproyektor, tarqatma materiallar.

1 Tashkiliy qism 2 daqiqa
2 O’tilgan mavzuni takrorlash 15 daqiqa
3 Yangi mavzu bayoni 15 daqiqa
4 Mustahkamlash 10 daqiqa
5 Uyga vazifa 3 daqiqa

Tashkiliy qism
1. O’quvchilar bilan salomlashish
2. davomatni aniqlash
3. darsga tayyorgarlik ko`rish

Takrorlash

1. Qo‘zg‘almas blok nimadan yutuq beradi?

A)Kuchdan B)Yo‘ldan C)Ishdan D) A–C javoblarda keltirilgan katta
liklarning hech qaysinisidan

2. Gapni to‘ldiring. Kuch kattaligini yoki yo‘nalishini o‘zgartirib beruvchi mexanik
qurilma... deyiladi.

A)richag B)ko‘char blok C)ko‘chmas blok D)oddiy mexanizmlar

3. Bloklar necha xil bo’ladi?

a) 2 xil ko’char va ko’chmas b) 2 xil ko’char va muvozanat

c) 2 xil ko’chmas va turg’un d) 2 xil ko’char va turg’un

4. Aylanish o‘qidan kuch qo‘yilgan nuqtagacha bo‘lgan eng qisqa masofa nima deb
ataladi.

a) kuch yelkasi b) Richag c) aylana d) Inersiya

5. Richag qoidasini kim kashf etgan?

A) Paskal B) Nyuton C) Galiley D) Arximed

Uchta probirka olib ulardan biriga suv,
ikkinchisiga yog‘, uchinchisiga sut
quyaylik. Probirkalar og‘ziga o‘rtasida
nay chasi bor tiqin o‘rnataylik.
Probirkalarni suvli idishga rasmda
ko‘rsatilganidek qo‘yib, tagidan
isitaylik. Suv isigan sari asta-sekin
naychalardan suyuqliklar yuqoriga
ko‘tarila boshlaydi. Demak, suyuqliklar
ham isitilganda kengayar ekan. Bunda
suyuqliklarning naychadan ko‘tarilish
balandligi turlicha bo‘lgan ligidan,
ularning kengayishi ham turlicha
bo‘ladi.

Gazlarning issiq likdan kengayishini
o‘rganish uchun bir kolbani olib, uning
ham og‘ziga naychasi bor tiqin o‘rnataylik
(71-rasm). Naycha uchini suvga tiqib,
kolbani ushlagan holda ozroq siypalab
turamiz. Shunda naycha uchidan suvga
havo pufakchalari chiqa boshlaganini
ko‘ramiz. Bunga sabab kolba qo‘l harorati
tufayli ichidagi havosi bilan birga isiydi.
Isigan gaz kengayib pufakcha shaklida
chiqib ketadi. Kolba bo‘g‘zini shtativga
o‘rnatib shu holda qoldirilsa, birozdan
so‘ng naychadan suv yuqoriga
ko‘tarilganligini ko‘rish mumkin. Sababi
soviganda kolbadagi havo siqiladi.

Bimetall plastina. rasmda bir-biriga
parchinlab mahkam langan ikkita
– mis va temir plastina kel tirilgan.
Bu plastinada mis va temir issiq
likdan turlicha kengayadi. Bunday
plastina qizdi rilsa, plastina temir
tomonga, sovitilsa mis tomonga
egiladi. Plastinani juda yuqori
temperaturagacha yoki past
temperaturagacha sovitilsa nima
bo‘ladi? Bu haqda o‘ylab ko‘ring.

Suvning issiqlikdan kengayishi haqida. Suv bilan
o‘tkazilgan tajribalar shuni ko‘rsatadiki, sovitilish
jarayonida dastlab uning hajmi kamayib boradi.
Temperatura 4°C (uy termometri bilan o‘lchanadi, bu
haqda keyingi mavzuda batafsil aytiladi)ga borganda
kamayish to‘xtaydi. Sovitish davom ettirilsa, endi uning
hajmi, aksincha orta boradi. Bu jarayon suv muzlagunga
qadar davom etadi. Demak, suv 4°C da eng katta zichlikka
ega bo‘lar ekan. Shu hodisaga ko‘ra, ko‘llarda qish paytida
suvning ustki qismi muzlaydi. Ko‘l tubida esa 4°C li suv
bo‘ladi. Agar suv sovishi natijasida bir xilda muzga
aylanguncha hajmi kamayib kelganda edi, ko‘ldagi yoki suv
omborlaridagi suv tubidan to ustki qismigacha muzga
aylanar edi. Suvda bu paytda hayot ham to‘xtab qolar edi.

Mustahkamlash

1. Issiqlik deb nimaga aytiladi?

a) Issiqlik bu moddani tashkil etgan zarralarning kinetik energiyasidir?

b) moddani tashkil etgan zarralarning potensial energiyasidir?

c) moddani tashkil etgan zarralarning quvvati?

d) moddani isitilganlik darajasini ifodalovchi fizik kattalik

2. Temperatura deb nimaga aytiladi?

a) moddani tashkil etgan zarralarning kinetik energiyasidir?

b) moddani tashkil etgan zarralarning potensial energiyasidir?

c) moddani tashkil etgan zarralarning quvvati?

d) moddani isitilganlik darajasini ifodalovchi fizik kattalik

3. Issiqlik miqdori va Temperaturani birligi to’g’ri ko’rsatilgan javobni belgilang?

a) Joul va Kelvin b) Joul va paskal c) Paskal va kelvin d) Paskal va Nyuton


4. Nima uchun og’ir bolg’ani metalga urganda qiziydi?

a) issiqlik energiya mexanik energiyasiga aylanadi

b) Kinetik energiya issiqlik energiyasiga aylanadi

c) mexanik energiya issiqlik energiyasiga aylanadi

d) Potensial energiya issiqlik energiyasiga aylanadi

5. Issiqlik miqdorini birligi nima?

a) Joulda b) Nyuton c) Paskal d) kg

6. Bimetall plastinqa deb nimaga aytiladi?

a) bir-biriga parchalalab mahkamlangan bir tomoni metal ikkinchi tomoni mis
bo’lgan plastina

b) bir-biriga parchalalab mahkamlangan bir tomoni metal ikkinchi tomoni po’lat
bo’lgan plastina

c) bir-biriga parchalalab mahkamlangan bir tomoni metal ikkinchi tomoni alyumin
bo’lgan plastina

d) bir-biriga parchalalab mahkamlangan bir tomoni metal ikkinchi tomoni
qo’rg’oshin bo’lgan plastina


7. Suv necha gradusda eng katta zichlikga erishadi?

a) 6 gradus b) 4 gradus c) 8 gradus d) 10 gradus

8. Sovutilgan jismlarda nima kamayadi?

a) Zichlik b) massa c) tezlik d) hajm

9. Moddalar sovuqlikda qanday o’zgaradi?

a) torayadi b) kengayadi c) o’zgarmaydi d) TJY

10. Ko’l muzlagan payt ko’l tubida necha gradusli suv bo’ladi?

a) 6 gradus b) 4 gradus c) 8 gradus d) 10 gradus

Uyga vazifa
1. Darslikda berilgan mavzuni o’qib kelish.
2. Savollarga javob yozib kelish.
3. Mavzuga doir savollar tuzib kelish.

FIZIKA O’QITUVCHILAR KANALI
Telegram @yoshlar1993

Jismlarning issiqlikdan kengayishi

Купить