Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 15000UZS
Hajmi 486.9KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 05 Mart 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Kurs ishlari
Fan Geografiya

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Jizzax viloyati aholisi va mehnat resurslari

Sotib olish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI 
URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI
___________________ fakulteti ___________________yo’nalishi
_____________________________________ning
______________________________________ fanidan
K URS ISHI
M avzu:  Jizzax viloyati aholisi va mehnat resurslari
Bajardi:                                ____________________ 
Qabul qildi:                            _____________________
 
_______________ 2022
1 Reja:
Kirish.
I-Bob Jizzax viloyati aholisi joylashishining hududiy hududiy xususiyati.
1.1.   Viloyat   aholisining   joylashuvida   tabiiy   geografik   o’rinning   va   tabiiy
sharoitning ahamiyati.
1.2. Viloyat aholisining o’sishi va zichligi.
1.3. Jizzax viloyati aholisining o’sish dinamikasi.
II- Bob Jizzax viloyati aholisi, mehnat resurslari va bandlik darajasi.
2.1. Jizzax Viloyati aholisining sanoatda bandligi.
2.2. Viloyat aholisining qishloq xo’jaligida bandligi.
2.3. Viloyat aholisining migratsion ko’rsatkichi.
Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati.
2 Kirish.
Mavzuning dolzarbligi:   Jizzax viloyati O zbekistonning viloyatlaridan biri.ʻ
U   mamlakatning   markazida/sharqida   joylashgan.   Janub   va   janubi-sharqda
Tojikiston,   g arbda   Samarqand,   shimoli-g arbda   Navoiy,   shimolda   Qozog iston,	
ʻ ʻ ʻ
sharqda Sirdaryo viloyatlari bilan chegaradosh. U 21,210 km² maydonni egallaydi.
Aholisi 1 443 408 (2022 yil hisobi) bo lib, 53% qishloq joylarda yashaydi.	
ʻ
Viloyat   markazi   –   Jizzax   (179,200,   2020-yil).   Boshqa   yirik   shaharlarga
Do stlik, Gagarin, G allaorol, Paxtakor va Dashtobod kiradi. Jizzax viloyati ilgari	
ʻ ʻ
Sirdaryo viloyati tarkibiga kirgan, lekin 1973 yilda alohida maqom berilgan.
Jizzax   viloyati   iqtisodiyoti   asosan   qishloq   xo jaligiga   asoslangan.   Paxta   va	
ʻ
g alla   asosiy   ekinlar   bo lib,   keng   sug orish   usuli   qo llaniladi.   Tabiiy   resurslarga	
ʻ ʻ ʻ ʻ
qo rg oshin, rux, temir, ohaktosh kiradi. O‘zbekiston va Xitoy mintaqada maxsus
ʻ ʻ
iqtisodiy   zonani   hamkorlikda   tashkil   etish   ustida   ishlamoqda.   Ushbu   yuqori
texnologiyali   sanoat   parki   2013-yilning   martigacha   rasman   tashkil   etiladi.   Xitoy
taraqqiyot   banki   qurilish,   agrosanoat   va   mashinasozlik   sohalarida   qo‘shma
loyihalarni moliyalashtirish uchun 50 million dollar miqdorida kredit ajratadi.
Mintaqada   yaxshi   rivojlangan   transport   infratuzilmasi   mavjud   bo'lib,   2500
km dan ortiq qoplamali yo'llar mavjud.
Iqlimi odatda kontinental iqlim bo'lib, qishi yumshoq, yozi issiq va quruq.
Turkiston tizmasining g arbiy yon bag irlarida joylashgan va o zining noyob	
ʻ ʻ ʻ
faunasi   va   florasi   bilan   mashhur   bo lgan   Zomin   milliy   bog i,   ilgari   Guralash	
ʻ ʻ
qo riqxonasi ham mintaqa doirasidadir.	
ʻ
Bu   yerda   yovvoyi   tabiat   nihoyatda   boy;   bahor   va   yozda   alp   o'tloqlari   juda
ko'p ranglarga ega: yorqin qizil lolalar va qor-oq akatsiyalar. Kuzda adirlar zarhal
rangdagi   findiq   gumbazlari,   qayin   ustunlari,   baland   chinorlar,   yam-yashil
chakalakzorlar   bilan   ajoyib   tarzda   bezatilgan.   Baland   tog larda,   Guralashsoy	
ʻ
darasining yuqori qismida qora laylaklarning uyalari joylashgan. Bu noyob qushlar
O‘zbekiston   faxri   va   shodligidir.   Ular   yo'qolib   ketish   xavfi   ostida   turgan   turlar
sifatida ko'plab mamlakatlarda "Qizil kitoblar"ga kiritilgan. Erta bahorda Arnasoy
3 pasttekisligi   suv   bosganida   bu   yerda   o rdak,   yovvoyi   g ozlar,   qushlar,   bo zʻ ʻ ʻ
cho chqalar suruvlari uchraydi. Bu hudud atirgul rangli starlinglar, qisqichbaqalar	
ʻ
va qumloqlar uchun uya bo'lib xizmat qiladi.
Jizzax   viloyatida   doimiy   aholi   soni   2019-yil   1-yanvar   holatiga   ko‘ra   1
million   352,1   ming   nafarni   tashkil   etib,   27,1   ming   nafarga   yoki   2,0   foizga   o‘sdi.
2019 yil boshida urbanizatsiya 46,9 foizni tashkil  etdi (634,3 ming shahar  aholisi
va 53,1 foiz yoki 717,8 ming qishloq aholisi).
Tumanlar bo yicha tahlillar shuni ko rsatadiki, eng ko p aholi Sh.	
ʻ ʻ ʻ   Rashidov
tumani   213,9   ming   kishi,   (viloyat)   aholidagi   ulushi   (15,8%)   va   Jizzax   shahrida
174,6 ming kishi (12,9%), eng kam aholi 45,2 ming kishi bilan Arnasoy (3,3%) va
Yangiobod 27,6 ming kishi (   2019 yil 1 yanvarda tumanda 2,0% ni tashkil etdi.
Tumanlar   kesimida   aholining   eng   yuqori   o sish   sur ati   2017   yilning   mos	
ʻ ʼ
davriga   15,8   foiz   Sh.   Rashidov   tumani   va   Jizzax   shahrida   12,9   foiz,   G allaorol	
ʻ
tumanida 12,4 foiz, Zomin Arnasoy tumanida 11,8 foiz, Yangiobod tumanida 3,3
foiz.   2,0%.
2018 yilning yanvar-dekabr oylarida viloyat bo‘yicha ko‘chib kelganlar soni
11,1   ming   nafarni,   ko‘chib   kelganlar   soni   esa   12,1   ming   nafarni   tashkil   etdi.
Migratsiya   saldosi   minus   0,8   ming   kishini   tashkil   etdi,   2017   yildagi   0,8   ming
kishidan kam. Migratsiya saldosi qanchalik yuqori (minus 0,5 ming kishi) Paxtakor
(minus 0,4 ming kishi), Jizzax shahrida (minus 0,3) bo lgan.	
ʻ   ming kishi).
4 Ishning   maqsadi:   Jizzax   Samarqandni   Farg‘ona   vodiysi   bilan   bog‘lovchi
yo‘lning   muhim   Ipak   yo‘li   tutashuvi   edi.   U   Golodnaya   dashtining   chekkasida   va
Turkiston   tog laridagi   Jilanuti   (Temur   darvozasi)   strategik   dovoni   yonidaʻ
joylashgan   bo lib,   Zaravshon   vodiysi,   Samarqand   va   Buxoroga   yaqinlashishni
ʻ
nazorat qiladi. Jizzax viloyati ahlosi haqida ma’lumotlar yig’iladi va mehnat resurs
manbalari o’rganiladi.
Ishning vazifalari:
- Jizzax   viloyati   aholisi,   migratsiyasi,   ko’payish   ko’rsatkichlari   haqida
ma’lumotlar yig’ish;
- Jizzax   viloyatidagi   mehnat   resurslari   bilan   tanishish,   aholi   bandligini
o’rganish.
5 I-Bob Jizzax viloyati aholisi joylashishining hududiy hududiy xususiyati.
1.1. Viloyat aholisining joylashuvida tabiiy geografik o’rinning va tabiiy
sharoitning ahamiyati.
Jizzax   qadimiy   vohadir.   Mamlakatning   janubi   va   g arbiy   qismini   o rabʻ ʻ
turgan Turkiston va Nurota tizmalari, shimoliy qismidagi Arnasoy-Aydar-Tuzkon
ko llari mo tadil iqlimni ta minlaydi. qor va muzliklar, Chovkar tog i, Usturshona	
ʻ ʻ ʼ ʻ
tizimi etaklarida qalin qarag ay o rmonlari bor.	
ʻ ʻ
Dengiz   sathidan   1800   metr   balandlikdagi   tog   yonbag irlaridan   qarag ay	
ʻ ʻ ʻ
o rmonlari boshlanadi. Tog'lar ko'tarilgach, qarag'ay o'rmoni qalinlashadi.	
ʻ
Viloyatda   20   dan   ortiq   g'orlar   mavjud.   Mutaxassislar   tomonidan
o rganilmagan   bo lsa-da,   faqat   Peshovar   g orini   kuzatgan   havaskorlargina   g or
ʻ ʻ ʻ ʻ
ichida katta va uzun kvadrat (zal), qizil o choq, tosh devorlarga chizilgan suratlar,	
ʻ
petroglif yozuvlari ko p bo lganini eslashadi. Qolaversa, uzun g‘or sun’iy ravishda	
ʻ ʻ
o‘ralgan va keyingi zal uchun qo‘shimcha zinapoyalar qilingani bu yerda qadimda
ibtidoiy odamlar yashaganligidan dalolat beradi.
Molguzar tog'ining janubidagi ulkan g'or bir vaqtlar buddistlar ibodatxonasi
sifatida ishlatilgan. “Suy sulolasi tarixi” kitobida Sharqiy TSao (Usturshona) ham
tilga olinadi, “Yecha shahri bor. Bu shahardagi yopiq g or bo lib, yiliga ikki marta	
ʻ ʻ
qurbonlik   qilinadi.   Yoki   yelkalarda   joylashgan   madaniy   Tavakbuloq.   Molguzar
tog‘ining   dengiz   sathidan   ikki   ming   olti   yuz   metr   balandlikda   bo‘lishini   mo‘jiza
deyish   mumkin.Baxmal   tumanidagi   Oqtosh   daryosi   bo‘yida   tik   tog‘lar   yelkasida
ulkan qabriston, uning yonida muhtasham dara bor”. Qon tomchisi".
Yoki   Zomin   tumanidagi   tog‘   cho‘qqisidagi   Suffa   maydonidan   ko‘tarilgan
buloq,   unga   yaqin   joylashgan   Muzbuloq,   Baxmaldagi   baland   tog‘   cho‘qqisida
barpo   etilgan   bog‘   –   bularning   barchasi   qadim   tarixdan   dalolat   beradi.   Tog larga	
ʻ
tutashgan   daryolar,   muzliklardan   oqib   chiquvchi   buloqlar,   jarlarni   qoplagan
to qaylar. 100 ga yaqin shifobaxsh giyohlar... Jizzax tumanidagi Poyimard daryosi	
ʻ
qirg‘og‘ida,   balandligi   20   metr   bo‘lgan   qoyatosh   o‘rtasida   joylashgan   bularning
6 barchasi   tabiat   yodgorliklari   bo‘lib,   barchasi   ibtidoiy   odam   borligidan   dalolat
beradi.
Iqlimi   keskin   kontinental.   Yanvarning   o rtacha   eng   pasti   -4°C,   iyulningʻ
o rtachasi   34,9°C.   Tog lar   etagidagi   iqlim   cho l   va   dashtlarnikidan   yumshoqroq.	
ʻ ʻ ʻ
Yillik yog in janubda 400-500 mm, shimolda 250-300 mm.	
ʻ   Vegetatsiya davri 210-
240   kun.   Yillik   quyoshli   kunlar   2800-3000   soat.   Eng   yirik   daryolari   Sangzor   va
Zomin.   Tog'lardan oqib o'tadigan ko'plab daryolar bor (1-rasm).
1-rasm.  O‘zbekiston Gidrometeorologiya xizmati markazi.
Asosiy turistik diqqatga sazovor joylar 
-Sharof Rashidov memorial muzeyi; 
- Viloyat muzeyi;
Taniqli odamlar 
- Patox Chodiev; 
-Hamid Olimjon; 
-Sharof Rashidov; 
-Sardor Rashidov;
Maktablar: 
- 1 dan 29 tagacha bo'lgan 29 ta davlat maktablari mavjud; 
-Jizzax ixtisoslashtirilgan san’at maktabi; 
-Jizzax ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari maktab-internati; 
-KOBMMI; 
-IBMI; 
-“Umid” nomidagi iqtidorli bolalar maktab-internati; 
-Ko‘zi ojiz va zaif ko‘ruvchi bolalar uchun maxsus maktab-internat; 
-32-sonli nutqi zaif bolalar uchun maxsus maktab-internati.
7 Litseylar: 
-Jizzax politexnika instituti qoshidagi akademik litsey; 
-Jizzax davlat pedagogika instituti qoshidagi “Sayiljoy” akademik litseyi; 
-Jizzax davlat pedagogika instituti qoshidagi 2-son akademik litsey.
Kollejlar: 
-Jizzax yengil sanoat kasb-hunar kolleji; 
-Jizzax tibbiyot kolleji -Jizzax pedagogika kolleji; 
-Jizzax arxitektura-qurilish kasb-hunar kolleji; 
-Jizzax viloyat yuridik kolleji; 
-Jizzax shahar iqtisodiyot va servis kasb-hunar kolleji.
Universitetlar: 
-Jizzax politexnika instituti; 
-Jizzax davlat pedagogika instituti; 
-O‘zbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali.
Jizzax   ma lumotlari   2017-yilda   1   325   000   kishini   tashkil   qilgan.   Bu   2016ʼ
yildagi   oldingi   1   301   000   kishiga   nisbatan   oshganini   ko rsatadi.   O zbekiston	
ʻ ʻ
aholisi:   Jizzax  ma lumotlari   har   yili  yangilanadi,  o rtacha  1 098  300 kishi,  2017-	
ʼ ʻ
yilda   1919   ming   kishi   kuzatishlar.   Ma lumotlar   2017-yilda   1,325.000   kishi   va	
ʼ
rekord   darajadagi   eng   yuqori   ko rsatkichga   yetdi   va   1999-yilda   974.800   kishini	
ʻ
tashkil   qildi.   O zbekiston   Aholi:   Jizzax   ma lumotlari   CEICda   faol   maqomda	
ʻ ʼ
qolmoqda   va   O zbekiston   Respublikasi   Davlat   statistika   qo mitasi   tomonidan
ʻ ʻ
xabar   qilingan.   Ma lumotlar   Global   ma lumotlar   bazasining   O zbekiston   –	
ʼ ʼ ʻ
UZ.G002-jadvalida tasniflangan: Aholi soni: mintaqa bo yicha.	
ʻ
O zbekistonning O zbekiston aholisi: Jizzax 1999-2017 yillardagi jadvalda:	
ʻ ʻ
8 Jizzax viloyati 12 tuman (quyida sanab o'tilgan) va bitta tuman darajasidagi
shahardan iborat:
9 1.2. Viloyat aholisining o’sishi va zichligi.
Jizzax   shahrida   iqlim   o'rtacha   issiq.   Qishda   yozga   qaraganda   ko'proq
yog'ingarchilik   bo'ladi.   Yil   davomida   kam   yog'ingarchilik   bo'ladi.   Iqlim   Köppen-
Geiger   tizimi   bo'yicha   Csa   deb   tasniflanadi.   Jizzaxda   o rtacha   yillik   harorat   15,6ʻ
°C.   Yiliga o rtacha yog in miqdori 370 mm.	
ʻ ʻ
Jizzax   relyefi   Sanzor   daryosi   vodiysida,   Nurotov   tog larining   shimoliy	
ʻ
etagida,   Mirzacho l   dashtining   janubiy   qismida,   Toshkent   shahridan   180   km	
ʻ
janubi-g arbda,   Samarqanddan   90   km   shimoli-sharqda   joylashgan.	
ʻ   Shahar   Jizzax
viloyatining Jizzax va G allaorol tumanlari bilan chegaradosh.	
ʻ
Tuman xaritasi.
Umumiy   yer   maydoni   2117   ming   gektar.   Shundan   sug oriladigan   dehqonchilik	
ʻ
maydoni   300,3   ming   gektarni,   sug orilmaydigan   dehqonchilik   maydoni   742,7	
ʻ
ming   gektarni,   chorvachilik   uchun   mo ljallangan   maydonlar   15,0   ming   gektarni	
ʻ
tashkil etadi.
Viloyatda   2   ta   daryoning   suv   resurslaridan   foydalaniladi.   (Sirdaryo,   Zarafshon
Janubiy   Mirzacho‘l   magistral   kanali).   Foydalanilayotgan   suv   resurslarining
o rtacha   hajmi   yiliga   1,9   mlrd.m3   ni   tashkil   qiladi.	
ʻ   Asosiy   daryosi   -   Sangzar.
Viloyatda   4   ta   sun iy   suv   ombori   mavjud   bo lib,   ularning   umumiy   hajmi   219,0	
ʼ ʻ
mln.m3 ga yaqin.
10 Viloyat iqtisodiyoti o’sish diagrammasi.
Umumiy   yer   maydoni   2117   ming   gektar.   Shundan   sug oriladiganʻ
dehqonchilik maydoni 300,3 ming gektar, sug orilmaydigan dehqonchilik maydoni	
ʻ
742,7 ming gektar, chorva uchun yaylovlar 15,0 ming gektarni tashkil etadi.   Qayta
ishlangan – 480800,3 ga.   O rmonlar – 164111 ga.	
ʻ   Ko p yillik daraxtlar – 18501,58	ʻ
ga.   Jami   foydalanilmayotgan   yer   maydoni   –   650563   ga.   Jizzax   viloyatida   bitta
Sangzor   daryosi   bor,   Arnasoy-Aydar   ko llarining   umumiy   uzunligi   350   kilometr,	
ʻ
o rtacha eni 45 kilometr, eng chuqur joyi 45 metr, ko lning umumiy maydoni 3700	
ʻ ʻ
kv.km.
11 Viloyatdagi yillik harorat ko’rsatkichlari.
Jizzax   viloyatida,   birinchi   navbatda,   hududlarni   rivojlantirish   dasturi
doirasidagi   investitsiya   loyihalarini   amalga   oshirishning   borishi   ko‘rib   chiqildi:
viloyatda   2020-2021-yillarga   mo‘ljallangan.   Joriy   yilda   umumiy   qiymati   12,4
trillion so‘mlik 726 ta loyihani amalga oshirish rejalashtirilgan bo‘lib, shundan 4,9
trillion so‘mlik 549 ta loyiha amalga oshiriladi. Ushbu loyihalarning foydalanishga
topshirilishi   2021-yil   oxirigacha   20,1   mingta   ish   o‘rni   yaratish   imkonini   beradi.
Mutasaddi   rahbarlarga   mazkur   loyihalarni   o‘z   vaqtida   amalga   oshirish   va
foydalanishga   topshirish   bo‘yicha   chora-tadbirlar   ko‘rish,   shuningdek,   viloyatda
yangi   loyihalarni   shakllantirish   va   yangi   ishlab   chiqarish   quvvatlarini   yaratish
uchun qo‘shimcha zaxiralarni izlash bo‘yicha ishlar olib borish topshirildi.
Kasanachilikni   rivojlantirish   hisobidan   aholi   farovonligini   oshirish   chora-
tadbirlari ishlab chiqildi – bu borada 44 ta, jumladan, 24 ta yirik, jami 28,2 million
AQSH dollari miqdorida asosan to qimachilik sanoatiga oid loyiha ishlab chiqildi.ʻ
sanoat,   shuningdek,   parrandachilik   va   bog'dorchilik   sohasida.   Chorvachilik,
asalarichilik,   quyonchilik,   baliqchilik   kabi   sohalarda   qo‘shimcha   loyihalarni
amalga oshirish imkoniyatlari o‘rganilmoqda.
“Jizzax”   erkin   iqtisodiy   zonasining   mintaqa   iqtisodiy   rivojlanishining
alohida   harakatlantiruvchi   omili   sifatidagi   salohiyati   o‘rganilmoqda.   Guruh
12 faoliyati   davomida   bir   qator   investitsiya   loyihalarini   jadal   amalga   oshirish   uchun
mavjud   muhandislik-kommunikatsiya   infratuzilmasini   mustahkamlash   zarurligi
aniqlandi.   Shu   munosabat   bilan   tegishli   boshqarmalar   rahbarlariga   qo‘shimcha
transformator   podstansiyalarini   qurish,   yuqori   voltli   elektr   uzatish   tarmoqlari,
avtomatik   gaz   taqsimlash   stansiyalari   va   gaz   quvurlarini   qurish,   suv   ta’minoti   va
kanalizatsiya tizimlarini aniq texnik ko‘rsatkichlar va muddatlar hisoblangan holda
rekonstruksiya   qilish   bo‘yicha   topshiriqlar   berildi.   .   Ushbu   chora-tadbirlarning
amalga oshirilishi nafaqat ilgari erkin iqtisodiy zona ishtirokchisi maqomini olgan
va   hozirda   faoliyat   yuritayotgan   korxonalarning   muammolarini   hal   qiladi,   balki
erkin iqtisodiy zonaning erkin qismiga yangi investitsiya loyihalarini joylashtirish
salohiyatini ham shakllantiradi. zonasi.
“Zomin-farm”   erkin   iqtisodiy   zonasining   hali   foydalanilmagan   salmoqli
salohiyati   aniqlanib,   buning   natijasida   mutasaddi   rahbarlar   tomonidan   ushbu   EIZ
hududida   ishlab   chiqarishga   yo‘naltirilgan   istiqbolli   va   yuqori   texnologiyali
loyihalarni joylashtirish bo‘yicha konstruktiv takliflar ishlab chiqilmoqda. ichki va
tashqi bozorda talab yuqori sifatli farmatsevtika mahsulotlari.
Eksport   klaster   modelini   joriy   etish   orqali   Jizzax   viloyatida   bog‘dorchilik
sohasini   rivojlantirish   vazifasi   qo‘yildi.   Jizzax   viloyatida   jami   11,3   ming   gektar
mevali ekinlar yetishtiriladi, shundan 3,9 ming gektar intensiv bog‘dorchilik uchun
ajratilgan.   Shu   bilan   birga,   2020-yilda   mazkur   tarmoqni   rivojlantirish   uchun
qo‘shimcha   ravishda   4,1   ming   gektar   maydon   ajratildi,   bu   esa   2021-yil   oxiriga
qadar yillik meva yetishtirish hajmini 130 ming tonnaga yetkazish imkonini beradi,
bu   esa   o‘tgan   yilga   nisbatan   40   foizga   ko‘pdir.   2019.   Natijada   viloyatda
yetishtirilgan mevalarni   qayta ishlash   darajasi   2019-yildagi   10,3 foizdan  2021-yil
oxirigacha   15   foizga   yetkaziladi.Loyihalarning   aniq   tashabbuskorlari   va
moliyalashtirish manbalarini aniqlash ishlari olib borilmoqda.
To qimachilik   va   elektrotexnika   sanoati,   shuningdek,   qurilish   materiallariʻ
sanoati   iqtisodiy   o sishning   alohida   nuqtalari   sifatida   belgilangan.   Masalan,	
ʻ
to‘qimachilik  sohasida  umumiy  qiymati  257,9  million  AQSh dollariga teng  31 ta
loyihani   amalga   oshirish   rejalashtirilgan   bo‘lib,   bunda   8   ming   218   ta   yangi   ish
13 o‘rni   yaratish   ko‘zda   tutilgan.   Natijada   2021-yilga   borib   paxta   iplarini   mahalliy
qayta   ishlash   darajasi   60   foizga   (o‘sish   –   80   foiz),   gazlama   ishlab   chiqarishning
o‘sishi   –   76   foizga,   trikotaj   gazlama   –   78   foizga,   tayyor   tikuv   va   trikotaj
mahsulotlari – 2,7 barobarga yetkaziladi. Qurilish materiallari sohasida 36 ta yangi
foydali   qazilma   konlarini   (marmar   oniks,   tsement,   tabiiy   bezak   toshlari,   gips   va
angidrit,   ohaktosh,   keramika,   silikat   qumi)   o'zlashtirish   va   qazib   olinadigan
mahsulotlarni   sanoatda   o'zlashtirishni   boshlash   rejalashtirilgan.   tsement,   ohak,
gips,   pishiq   g'isht,   qum,   tabiiy   qoplamalar,   gazbeton   va   temir-beton   buyumlari
ishlab   chiqarish   maqsadi.   Bu   yo nalishda   umumiy   qiymati   4,5   trillion   so mlik,ʻ ʻ
jumladan, 198,1 million dollar to g ridan-to g ri xorijiy investitsiyalarni jalb qilish
ʻ ʻ ʻ ʻ
hisobiga   66   ta   investitsiya   loyihasi   paketi   shakllantirilgan   bo lsa,   joriy   yilda	
ʻ
shundan   556   milliard   so mlik   36   ta   loyiha   amalga   oshiriladi.   Natijada   2500   ga	
ʻ
yaqin yangi ish o‘rni yaratiladi.
Aydar-Arnasoy   ko'llar   tizimining   biologik   resurslaridan   foydalanishning
hozirgi holati o'rganildi - bu tizimda hosildorlikning pasayishi tufayli nafaqat baliq
ovlash   qisqarishi,   balki   chuchuk   suvning   ko'payishi   ham   aniqlandi.   Sirdaryodan
qishloq   xo jaligi   uchun   olinadi,   bu   esa   hududning   haddan   tashqari   sho rlanishiga	
ʻ ʻ
olib   keladi.   Ishchi   guruh   tomonidan   Aydar-Arnasoy   ko‘l   tizimidan   foydalanish
tahlili   o‘tkazildi   va   uning   samaradorligini   oshirish   bo‘yicha   takliflar   ishlab
chiqildi,   jumladan,   ko‘llar   tizimini   rivojlantirish   jamg‘armasini   yaratish,   elektron
tizimni   joriy   etish   orqali   suv   resurslarini   taqsimlashni   optimallashtirish,   sanoat
baliq ovlash uchun kvotalar tashkil  etish. Shuningdek, baliq yetishtirishni  yagona
tizimga   integratsiyalash,   brakonerlikdan   himoya   qilish   tizimini   mustahkamlash
mexanizmlari,   logistika   infratuzilmasini   yanada   rivojlantirish   bo‘yicha   takliflar
ishlab chiqilmoqda.
14 1.3. Jizzax viloyati aholisining o’sish dinamikasi.
O‘zbekistonda   demografik   jarayonlar   ijtimoiy-iqtisodiy   omillar   ta’sirida
dinamik.   Respublika   va   uning   hududlaridagi   demografik   jarayonlarni   tahlil
qilganda,   hududlarning   tabiiy   sharoitlaridagi   farqlar,   iqtisodiy   ixtisoslashuv   va
xizmat ko‘rsatish sohasining rivojlanish darajasi aholining o‘sishiga, tabiiy-texnik
harakatning   o‘zgarishiga   bevosita   ta’sir   qiladi.   Mirzacho‘lning   o‘zlashtirilishi
natijasida   vujudga   kelgan   aholi   punktlarining   demografik   holati   aholining   yosh
tarkibiga   mos   ravishda   rivojlanib   bormoqda.   Shuningdek,   sanoat   tarmoqlarini
diversifikatsiya   qilish   va   maxsus   sanoat   zonalarini   tashkil   etish   “mehnat
oqimi”ning   paydo   bo‘lishiga   olib   keladi.   Bu,   o‘z   navbatida,   yosh   oilalarning
ko‘payishiga,   mazkur   hududlarda   demografik   jarayonlarning   rivojlanishiga   o‘z
ta’sirini ko‘rsatmoqda.
Jizzax viloyati ham o‘ziga xos demografik holatga ega.   Viloyat aholisining
o‘sish sur’atlari, tug‘ilish, o‘lim va tabiiy o‘sish sur’atlari o‘tgan yillarga nisbatan
o‘zgarib, birmuncha ortganini kuzatish mumkin.   2019-yil 1-oktabr holatiga viloyat
aholisi   soni   1374,3   ming   kishini   tashkil   etib,   2005-yilga   nisbatan   331,1   ming
kishiga   yoki   131,7   foizga   o‘sdi.Bu   yillardagi   o‘rtacha   yillik   o‘sish   2,26   foizni
tashkil etadi.
Viloyat   aholisining   yildan-yilga   o‘sishini   tahlil   qiladigan   bo‘lsak,   ayrim
farqlar   mavjudligini   ko‘rishimiz   mumkin.   Masalan,   2006   yilda   viloyat   aholisi
yiliga   100,8   foizga   (13,3   ming   kishi)   o'sdi.   Bu   ko‘rsatkich   tumanlarda   turlicha
bo‘lib, Baxmal (102,3 foiz), Sharof Rashidov (102,2 foiz), Zarbdor (101,6 foiz) va
Zomin   (101,5   foiz)   tumanlarida   viloyat   o‘rtacha   ko‘rsatkichidan   yuqori.
Mirzacho‘l   (93,1%),   Zafarobod   (98,3%)   va   Forish   (99,1%)   tumanlarida   aholi
o‘sish sur’atlari biroz pastroq.
Statistikaga ko'ra, aholi o'sishi 2006-2010 yillarda deyarli o'zgarmaganligini
ko'rishimiz   mumkin.   Biroq   keyingi   davrda   aholi   sonining   o sishida   ma lumʻ ʼ
o zgarishlar yuz berdi. Xususan, 2016-yilda viloyatda aholi soni o‘tgan yilning shu	
ʻ
15 davriga nisbatan 102,1 foizga ko‘paydi. Hududlarda bu jarayon tezlashib, Zarbdor
(102,7   foiz),   Baxmal,   Mirzacho‘l   (102,6   foiz)   va   Sharof   Rashidov   (102,4   foiz)
tumanlarida   viloyat   o‘rtacha   ko‘rsatkichidan   yuqori   bo‘ldi.   Arnasoy   (101,6   foiz),
Do‘stlik   va   Zafarobod   (101,8   foiz)   tumanlarida   aholining   o‘sishi   nisbatan   sekin.
Ko'rinib turibdiki, viloyatda aholi sonining o'sish jarayoni biroz tezlashgan. Aholi
soni   yillar   davomida turli  sur’atlarda o‘sib,  2006 yilda  2005 yilga  nisbatan  100,8
foizga,   2010-2011   yillarda   esa   104,5   foizga   o‘sdi.   2017   yilda   esa   103,3   foizni
tashkil   etdi.   Bu   shuni   anglatadiki,   viloyat   aholisining   o'sish   sur'atidagi   davriy
farqlar   unchalik   katta   emas.   Ammo   bu   jarayonning   so‘nggi   12   yildagi   holatiga
nazar tashlaydigan bo‘lsak, aholi soni biroz oshganini ko‘ramiz.
Tumanlar   aholisining   bir   yil   ichida   mutlaq   yillik   o'sishini   tahlil   qilganda
2005   yildan   buyon   raqamlarning   o'sishi   kuzatilmoqda.   Joriy   yilda   viloyat   aholisi
8,2 ming kishiga ko‘paygan bo‘lsa, 2016-yilda 43,2 ming kishini tashkil etdi yoki
35,0   ming   kishiga   ko‘paydi.   Bu,   albatta,   nisbatan   barqaror   migratsiya   jarayoni,
ya'ni migratsiya balansidagi tafovutlarning qisqarishi va tug'ilish darajasining biroz
o'sishi   bilan   bog'liq   edi.   Tahlillar   shuni   ko‘rsatadiki,   2005   yilda   Arnasoy   (-0,18),
Zafarobod   (-0,7),   Zarbdor   (-0,8),   Mirzacho‘l   (-3,2)   va   Forish   (-0,4)   tumanlarida
aholi   o‘sishi   past   bo‘lgan.   Xususan,   Mirzacho‘l   tumanida   2006,   2007   va   2009
yillarda   aholining   mutlaq   yillik   o‘sishi   mos   ravishda   -0,9;   Bir   kishi   uchun   mos
ravishda -0,9 va -0,2 ga oshgan. Olis qishloq tumanlarini har tomonlama ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlantirishga e’tibor kuchayishi ma’lum vaqt davomida aholi o‘rtasida
ichki   va   tashqi   migratsiyaning   kamayishiga   olib   keldi.   Bu,   o'z   navbatida,   aholi
o'sishiga ta'sir qildi.
Viloyat   va   tumanlarda   2010-yilda   aholining   mutlaq   o‘sishi   o‘rganilayotgan
davrda  (2005-2019-yillar)   maksimal   darajaga   yetdi.   Masalan,   viloyat   aholisi   49,9
ming kishini  tashkil  etgan  bo‘lsa,  2005 yilda 8,2 ming kishi,  2017 yilda esa  43,2
ming   kishini   tashkil   qildi.   2019-yil   2018-yilga   nisbatan   29,2   ming   kishiga
ko‘paydi.   Shuningdek,   Jizzax   shahri   (12,0),   G‘allaorol   (6,6),   Zarbdor   (3,5)   va
Zomin   (12,1)   tumanlarida   aholining   mutlaq   yillik   o‘sishi   boshqa   tumanlarga
nisbatan birmuncha yuqori bo‘ldi.
16 Aholining o rtacha yillik o sishidagi farq (2005-2019-yillar) aholining yoshiʻ ʻ
va   jinsi   tarkibidagi   o tgan   yillardagi   tafovutlar,   tarixiy   demografik   vaziyat,	
ʻ
nikohlar,   tug ilish,   o lim,   migratsiya,   shuningdek,   ijtimoiy-iqtisodiy	
ʻ ʻ
ko rsatkichlardagi   farqlar   bilan   bog liq.	
ʻ ʻ   turli   vaqtlarda   imkoniyatlar.   Shuning
uchun   ham   aholi   soni   bir   yilda   tez   o'sgan   hududlarda   ikkinchi   yilda   sekin   o'sgan
yoki aksincha.
Shunday qilib, mintaqa aholisining o'sishida ma'lum hududiy farqlar mavjud
bo'lib,   ular   tabiiy   sharoit   va   tumanlarning   ijtimoiy-iqtisodiy   rivojlanish
imkoniyatlariga qarab bir oz farq qiladi.   Shu munosabat bilan viloyat tumanlarida
2005-2016   yillarda   aholi   sonining   o‘sishi   bo‘yicha   quyidagi   uch   guruhni   ajratish
mumkin:
1.   Aholi   soni   yuqori   (124,0   foizdan   ortiq)   tumanlar:   Zarbdor,   Sharof
Rashidov, Zomin va Baxmal tumanlari;
2.   Aholi   soni   o‘rtacha   (117,8-123,9%)   bo‘lgan   hududlar:   Jizzax   shahri,
G‘allaorol, Do‘stlik va Paxtakor tumanlari;
3.   Aholining   o sishi   past   (117,7%   va   undan   kam)   hududiy   birliklar:	
ʻ
Yangiobod, Forish, Arnasoy, Zafarobod va Mirzacho l tumanlari.	
ʻ
Umuman, viloyat tumanlarida aholi sonining o‘sishi o‘tgan yillarga nisbatan
sezilarli  darajada oshmoqda.   Aholining o'sishiga  tabiiy, agroiqlim sharoitlari ham
qisman   ta'sir   qiladi;   qulay   iqlim   sharoiti,   unumdor   erlar   va   yetarli   suv   resurslari
aholi zichligi va mavjud hududda nisbatan yuqori o'sishiga olib keladi.
Aholining   tabiiy   harakatining   hududiy   jihatlari   yoki   farqlarini   o rganish	
ʻ
iqtisodiy   va   ijtimoiy   geografiya   fanining   ham   muhim   tarmog i   bo lgan   aholi	
ʻ ʻ
geografiyasining   o rganish   ob yektlaridan   biridir.	
ʻ ʼ   Xususan,   demografik
jarayonlarning   tahliliy   tahlili   ma’muriy-hududiy   birliklardagi   vaziyatni   aniq
tashxislash imkonini beradi.   Bunda aholi bilan bog‘liq ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar
chuqur   o‘rganilib,   kelajakdagi   vaziyat   bashorat   qilinadi.   Respublika   va   uning
hududlaridagi   demografik   jarayonlarni   tahlil   qiladigan   bo‘lsak,   Jizzax   viloyati
aholining tabiiy harakatida tug‘ilishning yuqoriligi bilan ajralib turadi.
17 Jizzax   viloyati   va   tumanlarida   aholining   tug‘ilish   koeffitsientini   tahlil
qiladigan  bo‘lsak,   ayrim   farqlar   mavjudligini   ko‘rishimiz   mumkin.  2005   va  2016
yillar   oralig'ida   tug'ilish   darajasi   boshqacha   tarzda   o'zgarib   turadi.   Masalan,
viloyatda   tug‘ilish   koeffitsienti   2005   yilda   23,1   promilleni   tashkil   etgan   bo‘lsa,
2019   yilga   kelib   bu   ko‘rsatkich   26,3   promilleni   tashkil   etdi.   Bu   davrda   tug‘ilish
koeffitsienti   3,2   promillega   yetdi.   Ko'rib   chiqilayotgan   davrda   tug'ilishning   eng
past ko'rsatkichlari 2011 va 2012 yillarda qayd etilgan (21,0 ‰). 2005 yilda Sharof
Rashidov (25,1 ‰), Mirzacho'l (25,0 ‰), Zafarobod (24,1 ‰) va Forish (23,4 ‰)
tumanlarida   tug'ilish   koeffitsienti   viloyatdagi   o'rtacha   ko'rsatkichdan   (23,1   ‰)
yuqori   bo'ldi.   Eng   past   ko‘rsatkichlar   Jizzax   (18,1   ‰)   va   Paxtakor   (18,9   ‰)
tumanlarida   kuzatilmoqda.   2019   yildagi   vaziyatni   tahlil   qiladigan   bo‘lsak,
viloyatning   Baxmal   (30,4   ‰)   Sharof   Rashidov   (28,4   ‰),   Zomin   (28,2   ‰),
Zarbdor   (27,6   ‰)   va   G‘allaorol   (27,2   ‰)   tumanlarida   (26,3   ‰)   o‘rtacha
ko‘rsatkichdan   yuqori   bo‘ldi.   eng   past   ko rsatkichlar   Mirzacho l   (21,0‰),ʻ ʻ
Zafarobod (22,4‰) va Forish (23,3‰) tumanlarida kuzatildi.
2005-2019 yillar davomida Sharof Rashidov tumani tug‘ilishning yuqoriligi
bilan ajralib turadi.   Tuman bevosita viloyat markazini o‘rab turganligi bois aholiga
kommunal   xizmatlar   ko‘rsatish   sohasi   rivojlangan.   Xususan,   “Jizzax”   maxsus
industrial   zonasining   faoliyat   yuritishi   yosh   mutaxassislarning   “oqib   kelishi”ga
sabab bo‘ldi.   Tabiiyki, yosh oilalarda tug‘ilish ko‘p bo‘ladi.   Baxmal tumanida ham
tug ilish darajasi eng yuqori (30,4 ‰).	
ʻ   Tuman aholisining qadimdan dehqonchilik
va   chorvachilik   bilan   shug ullanib,   viloyatning   boshqa   tumanlariga   nisbatan	
ʻ
ko proq o troq yashashi, migratsiya balansidagi  farqning kichikligi aholi sonining	
ʻ ʻ
nisbatan tez o sishiga olib keladi.	
ʻ
Jizzax   shahrida   o‘qish   yillarida   ijtimoiy-iqtisodiy   sharoitga   mos   ravishda
tug‘ilishning   nisbatan   pastligi   shakllangan.   Xotin-qizlarning   ijtimoiy   hayotga
bandligi,   uy-joy   muammosi,   migratsiyaning   nisbatan   yuqoriligi,   mehnatga
layoqatli yoshlarning jalb etilishi bularning barchasiga ta’sir ko‘rsatmoqda.
Mirzacho‘l tumanida tahlil qilingan yillarda tug‘ilish darajasi past (21,0‰).
Tumanning   keyingi   yillarda   ijtimoiy-iqtisodiy   rivojlanish   darajasining   pasayishi,
18 infratuzilmadagi   kamchiliklar,   yerlarning   meliorativ   holatining   yomonlashuvi,
iqtisodiy tizimdagi o‘zgarishlar ayrim hollarda aholi migratsiyasiga olib kelmoqda.
Bu o'z navbatida demografik jarayonlarga bevosita ta'sir qiladi.
Tug‘ilishning  hududiy  xususiyatlarini  o‘rganish  asosida  2005-2019  yillarda
Jizzax viloyati va tumanlarini quyidagi guruhlarga bo‘lish mumkin: 
-Tug‘ilish   koeffitsienti   yuqori   (24,2   ‰   va   undan   ortiq)   tumanlar:   Zarbdor,
Baxmal, Sharof Rashidov. -Hududlarda tug ilish o rtacha (22,8-24,1 ‰): Do stlik,ʻ ʻ ʻ
Forish, G allaorol, Zomin tumanlarida. 	
ʻ
-Tug‘ilish   darajasi   past   (22,7   ‰   va   undan   kam)   hududlar:   Jizzax   shahri,
Mirzacho‘l, Paxtakor, Arnasoy, Zafarobod va Yangiobod tumanlari. 
-Demografik   jarayonlarni   o'rganishda   o'limga   alohida   e'tibor   berish   kerak.
Aholining   tabiiy   o'sishi   o'lim   darajasiga   ham   bog'liq.   Bu   borada   hududlarning
ijtimoiy-iqtisodiy   rivojlanishi,   demografik   holati   va   ekologik   holatiga   qarab
birmuncha   farqlar   mavjud.   Aholining   turmush   sharoitidagi   ayrim   noqulayliklar,
toza   ichimlik   suvi   bilan   to‘liq   ta’minlanmagani   ham   o‘lim   holatlarining   ma’lum
darajada oshishiga olib kelmoqda.   Bu, ayniqsa, cho'l va tog' oldi hududlari uchun
to'g'ri keladi.
B.S.ning so‘zlariga ko‘ra.   Aholining o'limi va uning sabablari haqida taniqli
rus   demografi  Urlanis  shunday  deydi:  “O'lim  turli   darajada   bo'lishi  mumkin.   Har
bir tug'ilgan odam oxir-oqibat o'ladi.   Go'dakning birinchi qadami o'limga qo'ygan
birinchi   qadami   degan   naql   bor.   Ammo   bu   vaziyatning   oxiri   boshqacha   bo'ladi.
O'rtacha umr ko'rish bir necha soniyadan 100 yilgacha yoki undan ko'proq vaqtni
tashkil qiladi.
Respublika   miqyosida   o‘lim   ko‘rsatkichlari   tahlil   qilinganda,   eng   past
ko‘rsatkich   Jizzax   viloyatida   qayd   etilgan.   Viloyat   va   uning   tumanlari   miqyosida
tahlil  qilinayotgan  yillardagi   vaziyat   biroz  farq  qiladi.  2005 yilda  viloyatda  o‘lim
darajasi   4,2   promilleni   tashkil   etgan   bo‘lsa,   Baxmal   (4,8   ‰),   G‘allaorol   (4,8),
Zomin (4,8), Forish (4,6) va Yangiobod (4,6 ‰) tumanlarida. mintaqaviy o'rtacha
ko'rsatkichdan   yuqori.   Eng   past   ko rsatkichlar   Arnasoy   va   Do stlik   tumanlarida	
ʻ ʻ
(2,8‰)   kuzatilmoqda.   O‘rganish   davrida   Baxmal   va   G‘allaorol   tumanlari   o‘lim
19 darajasi yuqoriligi bilan boshqalardan ajralib turdi. Shu bilan birga, har ikki tuman
hududining   ko‘p   qismi   tog‘li   va   adirli   bo‘lganligi   aholining   daryolar   bo‘ylab
tasmasimon   taqsimlanishiga   olib   keldi.   Ma’lumki,   aholining   joylashishiga   qarab,
tibbiy   xizmat   ko‘rsatish   va   ayrim   infratuzilma   shoxobchalarini   tashkil   etishda
muayyan   to‘siqlar   keltirib   chiqaradi.   Turli   ob-havo   sharoitida   transport
xizmatlarini   ko'rsatishni   cheklaydi.   Bu,   shuningdek,   qo‘riqlanadigan   va   bo‘z
yerlarni   o‘zlashtirishda   qatnashgan   faxriylarning   o‘z   vatanlariga   qaytishi   kabi
ayrim hollarda o‘lim darajasi yuqori ekanligidan dalolat berishi mumkin.
Yangi   yerlar,   Mirzacho‘l   o‘zlashtirilishi   bilan   rejali   tarzda   qurilgan   aholi
punktlarida   aholi   zich   bo‘ladi.   Tabiiyki,   ushbu   hududlarda   davlat   xizmatlarini
tashkil etish qulay.   Xususan, tibbiy xizmat ko‘rsatish, yaxlit tibbiyot muassasalari,
dorixonalar va boshqalar aholi o‘rtasida o‘lim darajasi nisbatan pastligidan dalolat
beradi.
Statistik   tahlil   shuni   ko'rsatadiki,   ko'rib   chiqilayotgan   yillarda   tumanlar
miqyosida   o'lim   ko'rsatkichlaridagi   farqlar   unchalik   katta   emas.   Biroq,   bu
holatdagi   farqlarni   aniqroq   ko‘rish   uchun   2005-2019   yillardagi   o‘lim   darajasi
bo‘yicha Jizzax viloyati va tumanlarini quyidagi guruhlarga ajratishimiz mumkin:
O‘lim   darajasi   yuqori   bo‘lgan   tumanlar   (4,2   ‰   va   undan   ko‘p):   Zomin,
Forish, Yangiobod, Baxmal va G‘allaorol tumanlari;
O‘rtacha   o‘lim   darajasi   3,6-4,1   ‰:   Jizzax,   Zarbdor,   Paxtakor   va   Sharof
Rashidov tumanlarida;
O‘lim   darajasi   past   bo‘lgan   hududlar   (3,5   ‰   va   undan   kam):   Arnasoy,
Do‘stlik, Zafarobod va Mirzacho‘l tumanlari.
Viloyatda tumanlarni   tabiiy  ko‘payish  darajasi   bo‘yicha  guruhlash   tug‘ilish
koeffitsienti bo‘yicha guruhlashni takrorlaydi.
20 II- Bob Jizzax viloyati aholisi, mehnat resurslari va bandlik darajasi.
2.1. Jizzax Viloyati aholisining sanoatda bandligi.
Jizzax — shahar (2004 y. aholisi 138 400 kishi) va O zbekistondagi Jizzaxʻ
viloyatining markazi Samarqand shahridan shimoli-sharqda. Jizzax aholisi 2014 yil
24 aprel holatiga ko ra taxminan 152 642 kishini tashkil qiladi.	
ʻ
Jizzax Samarqandni Farg ona vodiysi bilan bog lovchi yo lning muhim Ipak	
ʻ ʻ ʻ
yo li  tutashuvi  edi. U Golodnaya dashtining  chekkasida  va Turkiston tog laridagi	
ʻ ʻ
Jilanuti   (Temur   darvozasi)   strategik   dovoni   yonida   joylashgan   bo lib,   Zaravshon	
ʻ
vodiysi, Samarqand va Buxoroga yaqinlashishni nazorat qiladi.
Jizzax   nomi   so'g'dcha   "kichik   qal'a"   so'zidan   olingan   bo'lib,   hozirgi   shahar
So'g'dning Osrushana shahri o'rnida qurilgan. Sug diyona arablar tomonidan bosib	
ʻ
olingandan   keyin   Jizzax   ko chmanchi   bosqinchilar   va   o troq   dehqonlar   o rtasida	
ʻ ʻ ʻ
bozor shahri bo lib xizmat qilgan. Arablar xalqni himoya qilish uchun Jizzaxda bir	
ʻ
qator rabotlar (blokxonalar) qurdilar, ularda g‘ozlar turardi. 19-asrga kelib, bu uy-
joylar   Buxoro   amirligining   yirik   qal'asiga   aylandi.   Rossiyalik   general   Mixail
Chernyayev,   “Toshkent   sher”i   Jizzaxni   egallashga   birinchi   urinishida
muvaffaqiyatsizlikka   uchradi,   ammo   ikkinchi   urinishida   6   kishini   yo‘qotib,
himoyachilarning 6000 nafari halok bo‘ldi. Eski shahar asosan vayron bo'ldi, uning
qolgan aholisi ko'chirildi va rus ko'chmanchilari keltirildi.
1916   yilda   Jizzax   ruslarga   qarshi   qo zg olon   markazi   bo lib,   u   tezda	
ʻ ʻ ʻ
bostirildi. 1917 yilda Jizzaxning eng mashhur o'g'li, O'zbekiston Kompartiyasining
bo'lajak kotibi Sharof Rashidov dunyoga keldi.
Zamonaviy   Jizzax   tinchgina   daraxtlar   bilan   qoplangan   yevropalik   bo‘lib,
Rashidovgacha   bo‘lgan   davrdan   deyarli   hech   narsa   qolmagan.   Shaharda   ikkita
21 universitet   bor,   jami   7000   ga   yaqin   talaba   tahsil   oladi   va   O zbekiston   Ligasidaʻ
(Oliy Liga) o ynaydigan “So g diyona Jizzax” futbol jamoasi joylashgan.	
ʻ ʻ ʻ
Sizni   Jizzax   viloyati   bilan   tanishtirmoqchimiz.   Viloyatimiz   O‘zbekiston
Respublikasining   yirik,   jadal   rivojlanayotgan   va   sarmoyaviy   jozibador
hududlaridan biridir.
Jizzax   viloyati   O zbekiston   Respublikasining   markazida   va   Toshkent,	
ʻ
Samarqand kabi yirik shaharlar yaqinida, Qozog iston va Tojikiston respublikalari	
ʻ
bilan   chegaradosh   bo lib,   bu   uning   geografik   va   logistika   salohiyatini   oldindan	
ʻ
belgilab beradi hamda mintaqamizga eksport uchun logistika afzalliklarini beradi.
tovarlar va xizmatlar.
Ikkita   “Jizzax”   va   “Zomin   Farm”   erkin   iqtisodiy   zonalari   hamda   kichik
sanoat   zonalari   mavjud   bo‘lib,   ishtirokchilar   alohida   soliq   imtiyozlari   va
preferensiyalaridan   foydalanadilar.   Vazirlar   Mahkamasining   Jizzax   viloyatida
yangi   tashkil   etilgan   sanoat   tashkilotlari   to‘g‘risidagi   322-son   qaroriga   asosan,
investitsiyalar   hajmidan qat’i   nazar, erkin iqtisodiy  zonalar  ishtirokchilariga  soliq
imtiyozlari taqsimlanadi.
Bundan tashqari, viloyat yangi ishlab chiqarish quvvatlarini tashkil etish va
mavjudlarini   kengaytirish   uchun   katta   salohiyatga   ega,   sanoat   ishlab   chiqarishini
tashkil etish uchun yetarli xomashyo bazasiga ham ega.
Qulay   sarmoyaviy   muhitni   yaratish,   tadbirkorlikni   qo‘llab-quvvatlash
iqtisodiy   siyosatimizning   ustuvor   yo‘nalishlaridandir.   Bu   O‘zbekiston
Respublikasini 2017-2021 yillarda beshta ustuvor yo‘nalish bo‘yicha rivojlantirish
strategiyasida o‘z ifodasini topgan.
Keyingi yillarda viloyatda yalpi ichki mahsulotning barqaror o‘sish sur’atlari
saqlanib   qoldi.   2017-yilda   viloyatda   yalpi   hududiy   mahsulot   (YaHM)   5,7   trillion
so‘mni   (yoki   711   million   AQSH   dollaridan   ortiq)   tashkil   etdi.   Yalpi   hududiy
mahsulot   tarkibida   asosiy   ulush   xizmat   ko‘rsatish   sohasi   (42,4   foiz),   qishloq,
o‘rmon   va   baliq   xo‘jaligi   (35,2   foiz),   sanoat   (14,3   foiz)   va   qurilish   (8,1   foiz)
sohalariga   to‘g‘ri   keladi.   Viloyatda   atigi   2499   ta   savdo,   1927   ta   sanoat,   1829   ta
qishloq   xo jaligi,   1199   ta   qurilish,   886   ta   umumiy   ovqatlanish,   501   ta   moddiy-	
ʻ
22 texnika ta minoti, 191 ta tibbiyot, 186 ta axborot-kommunikatsiya va 3 ming 611ʼ
ta boshqa soha korxonalari mavjud.
Sanoatda   yengil   va   oziq-ovqat   sanoati   ustunlik   qiladi,   bu   yalpi   sanoat
mahsulotining 63,9 foizini beradi.   Viloyatda paxta tolasi, to qimachilik va trikotaj	
ʻ
mahsulotlari,   paxta   chigiti,   o simlik   moyi,   un,   omuxta   yem,   go sht   va   go sht	
ʻ ʻ ʻ
mahsulotlari,   sut,   shuningdek,   boshqa   oziq-ovqat   mahsulotlari   ishlab   chiqariladi.
Viloyatda   “PSA   Peugeot   Citroen”   (Fransiya)   kompaniyasi   bilan   hamkorlikda
yengil   avtomobillar   ishlab   chiqarish,   “Mingyuan   silu   industrial”   (Xitoy)   bilan
birgalikda keng turdagi shisha buyumlar ishlab chiqarish va boshqa yirik loyihalar
amalga oshirilmoqda.
Ushbu tarmoq viloyat iqtisodiyotining yetakchi tarmoqlaridan biridir.   Meva
va   sabzavotlarni   qayta   ishlash   sohasida   qo‘shimcha   imkoniyatlar   mavjud.   Yil
davomida   o rtacha   559,7   ming   tonna   g alla   yetishtirilib,   170   ming   tonna   paxta,	
ʻ ʻ
68,8   ming   tonna   kartoshka,   417,2   ming   tonna   sabzavot,   88,8   ming   tonna   meva,
281,1 ming tonna poliz mahsulotlari, 32,4 ming tonna yetishtirildi.   tonna uzum va
boshqalar.   Viloyatda   yetishtirilayotgan   sabzavot,   meva   va   uzumning   umumiy
hajmidan haqiqatda mos ravishda 8-10 foizi sabzavot, 15-16 foizi meva va 16 foizi
uzumga to‘g‘ri keladi.
Viloyat   yangi   ishlab   chiqarish   quvvatlarini   tashkil   etish   va   mavjudlarini
kengaytirish   uchun   katta   salohiyatga   ega,   sanoat   ishlab   chiqarishini   tashkil   etish
uchun   yetarli   xomashyo   bazasiga   ham   ega.   Resurs   boyliklarini   o'zlashtirishda
ishtirok   etish   imkoniyatlari   xorijiy   investorlarda   katta   qiziqish   uyg'otmoqda.
Xususan,   viloyatda   tsement   xomashyosi,   barit,   qoplama   tosh,   keramika,   ohak,
volastonit,   gips,   volfram,   rux,   qo'rg'oshin   va   boshqalar   kabi   30   dan   ortiq   foydali
qazilma konlari mavjud.
O‘zbekiston   Respublikasi   Prezidentining   farmonlariga   asosan   Jizzax
viloyatida “Jizzax” va “Zomin Farm” erkin iqtisodiy zonalari, shuningdek, kichik
sanoat zonalari tashkil etilgan bo‘lib, ularga a’zolar uchun alohida soliq va bojxona
imtiyozlari joriy etilgan.
23 Shuningdek,   Vazirlar   Mahkamasining   322-son   qaroriga   asosan   Jizzax
shahridan tashqari Jizzax viloyatida yangi tashkil etilayotgan sanoat tashkilotlariga
investitsiyalar   hajmidan   qat’i   nazar,   bepul   investitsiyalar   ishtirokchilariga   soliq
imtiyozlari qo‘llaniladi.   “Jizzax” iqtisodiy zonasi.
Aytish joizki, viloyatda yuqori malakali kadrlar mavjud.   Jizzax viloyatidagi
politexnika   va   pedagogika   institutlarida   har   yili   2700   dan   ortiq   mutaxassis
tayyorlanmoqda.   Shuningdek,   viloyatda   har   yili   15,0   ming   nafardan   ortiq
bitiruvchi tayyorlanayotgan kasb-hunar kollejlari faoliyat yuritmoqda.
Muhim   transport   yo‘lagi   hisoblangan   Jizzax   viloyati   orqali   Toshkent-
Samarqand   temir   yo‘li   (Belorussiyadan   Xitoygacha   bo‘lgan   temir   yo‘lning   bir
qismi)   va   M-39   yirik   O‘zbekiston   avtomobil   yo‘li   (Olma-Ota-Bishkek-Toshkent-
Termiz asosiy magistralining bir qismi) o‘tadi.
Jizzax   viloyatida   AQSH,   Xitoy,   Rossiya,   Turkiya,   Birlashgan   Arab
Amirliklari   va   boshqa   xorijiy   investitsiyalar   ishtirokidagi   82   korxona   faoliyat
yuritmoqda.   Viloyatda   bugungi   kunda   qishloq   xo‘jaligi   mahsulotlarini   qayta
ishlash   va   konservalash,   terini   chuqur   qayta   ishlash,   dorivor   o‘simliklar   va   dori
vositalarini   yetishtirish,   qayta   ishlash,   qadoqlash,   sifatli   plastmassa   buyumlari,
ehtiyot   qismlar,   aksessuarlar   ishlab   chiqarish   kabi   loyihalarni   amalga   oshirish
uchun   ulkan   salohiyat   mavjud.   AKT   uchun,   ta'mirlash   ishlari   uchun   asboblar,
quyosh   batareyalari,   elektr   energiyasi   ishlab   chiqarish   uchun   shamol   turbinalari,
maishiy chiqindilarni qayta ishlash va boshqalar.
Viloyatda umumiy quvvati 440 MVt dan ortiq yirik podstansiyalar  mavjud.
Bu   quvvat   70-75%   ishlatiladi.   Viloyat   tabiiy   gaz   bilan   Muborak-G‘allaorol-
Yangier-Toshkent   gaz   quvuri   orqali   ta’minlangan.   Viloyatda   28   ta   yirik   gaz
taqsimlash   stansiyasi   mavjud   bo‘lib,   ularning   quvvatidan   80-85   foiz
foydalanilmoqda.
1976-yilda viloyat hududida xalq dam olish maskani – Zomin sanatoriysi va
Zomin   milliy   bog‘i   ochildi,   uning   maydoni   50   ming   gektar.   Bu   bog   hududida,ʻ
shuningdek,   Zomin   qo riqxonasi   joylashgan   bo lib,   bu   yerda   amfibiyalarning   2	
ʻ ʻ
turi, sudralib yuruvchilarning 14 turi, qushlarning 102 turi, sutemizuvchilarning 20
24 turi, jumladan, qor qoploni, Severtsov qo chqor va qora kalxat uchraydi.ʻ   Bugungi
kunda   Zomin   milliy   bog‘i   O‘zbekiston   aholisi   va   mehmonlarining   sevimli   dam
olish   maskani   hisoblanadi.   Sayyohlar   va   dam   oluvchilarni   bu   yerning   beg'ubor
tabiati va xushbo'y daraxti, eng toza tog' havosi o'ziga jalb qiladi.
So'nggi paytlarda bog' yaqinida faol dam olishni (piyoda va otda sayr qilish)
tashkil etishga katta e'tibor berilmoqda.
Zomin   tumanidan   tashqari   Baxmal,   G allaorol   va   Forish   tumanlarida   ham	
ʻ
rekreatsion resurslar mavjud bo lib, bu rivojlanish va ekoturizm uchun imkoniyat	
ʻ
yaratadi.   O'zbekistondagi   ikkinchi   yirik   ko'l   hisoblangan   Aydarko'l   ham   ulkan
turistik salohiyatdir.   Mintaqaning o'ziga xos tabiati unga va undan kam bo'lmagan
noyob oshxonani berdi.   Bugungi kunda Jizzax viloyatining gastronomik brendlari
tandir kabobi, jiz va ajoyib jizzax samsasi kabi taomlar hisoblanadi.
25 2.2. Viloyat aholisining qishloq xo’jaligida bandligi.
Jizzax   viloyatida   ham   pandemiya   sharoitida   O‘zbekistonda   oziq-ovqat
xavfsizligini   qo‘llab-quvvatlash   borasidagi   ishlar   izchil   davom   ettirilmoqda.
Buning   uchun   xorijdan   Germaniya   qishloq   xo‘jaligi   texnikalari   keltirilib,
sug‘oriladigan   yerlar   maydoni   kengaymoqda,   mahalliy   chorva   mollarining
nasldorligini oshirish bo‘yicha tajribalar o‘tkazilmoqda.
Mart   oyi   o rtalarida   O zbekiston   barcha   yo nalishlarda   xalqaro   yo lovchiʻ ʻ ʻ ʻ
tashishni   to xtatdi.   Chegaralar   butun   dunyo   bo'ylab   yopiladi:   AQShda,   Evropa	
ʻ
Ittifoqi   mamlakatlarida   va   MDHda.   Taqiqlar   vahima   uyg'otadi.   Agar   yuk   tashish
ham taqiq ostida qolsa, aholi mahsulot tanqisligiga duchor bo'lishdan qo'rqishadi.
Pandemiya   sharoitida   mamlakatning   ichki   resurslari   muhim   rol   o'ynaydi.
O‘zbekiston   Prezidenti   Shavkat   Mirziyoyevning   “Mamlakatning   oziq-ovqat
xavfsizligini   yanada   ta’minlash   chora-tadbirlari   to‘g‘risida”gi   qarori   ijrosini
ta’minlash maqsadida 2019-yilda Jizzax viloyatida “Jizzax” organik klasteri tashkil
etildi. Go sht  va sut mahsulotlari yetishtirish, o simlikchilik va chorvachilik bilan	
ʻ ʻ
shug ullanadi.  Jizzax   qishloq   xo jaligi   klasteriga  yo naltirilgan   jami   sarmoya   150	
ʻ ʻ ʻ
million AQSH dollarini tashkil etadi.
–   Klaster   hududida   ekish   ishlari   davom   ettirilib,   yerlarni   sug‘orish   tizimi
tiklandi.   1,5   ming   gektar   maydonni   almashlab   ekishga   qaytardik,   yem-xashak
ekinlari   yetishtirishga   mo‘ljallangan   yana   2,4   ming   gektar   maydon   reabilitatsiya
qilinmoqda. Buning uchun korxona tomonidan 8 million AQSH dollari miqdorida
Germaniyadan qishloq xo jaligi texnikalari olib kelinib, ekish mavsumi tugagunga	
ʻ
qadar yetkazib berish shartlari bo yicha yana 1,7 million AQSH dollari miqdorida	
ʻ
shartnomalar   tuzildi.   Ota-podani   boqish   davom   etmoqda,   hayvonlar   Daniya,
26 Chexiya va Germaniyadan olib kelingan. Sentyabr oyida yana 5000 ta gol AQSh,
Yevropa va Rossiyadan  kelishi  kerak. O‘tgan uch oyda “Jizzax  organik” 63 bosh
nasl  olishga  erishdi, 270 ga yaqin buzoqning asosiy  tug‘ilishi  joriy yilning aprel-
may  oylarida   kutilmoqda.  Bu   harakatlar   O‘zbekistonning   oziq-ovqat   xavfsizligini
ta’minlashga   qaratilgan   bo‘lib,   bu   hozirgi   sharoitda   ayniqsa   muhim,   –   deydi
korxonada “Jizzax Organic” direktori Hikmatilla Karimov.
Davlat   statistika   qo mitasi   ma lumotlariga   ko ra,   2019-yilda   O zbekistondaʻ ʼ ʻ ʻ
2,47 million tonna go sht (2018 yilga nisbatan + 1,4 foiz) va 10,7 million tonna sut	
ʻ
(2018 yilga nisbatan + 2,3 foiz) ishlab chiqarilgan. Biroq mahalliy korxonalar hali
bozor   ehtiyojlarini   to‘liq   qondira   olmayapti.   2019-yilda   go‘sht   va   oziq-ovqat
mahsulotlari importi hajmi o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 2,1 barobarga o‘sib,
39,8 million AQSH dollarini tashkil etdi.
2019-yilda   tashkil   etilgan   “Jizzakh   organik”   korxonasi   yiliga   1500   tonna
yuqori   sifatli   marmar   go‘shti   va   24   ming   tonna   sut   ishlab   chiqarish,   shuningdek,
sifatli genofondga ega chorva mollarini yetishtirish va mahalliy fermerlarga sotish
orqali  mamlakatimiz chorvachiligini  ta’minlash imkonini beradi. O‘zbekistonning
xorij   ta’minotiga   qaram   bo‘lib   qolmasligi   uchun   Jizzax   qishloq   xo‘jaligi   klasteri
tomonidan   yem-xashak   ekinlari   urug‘ini   yetishtirish   bo‘yicha   ishlar   olib
borilmoqda.   Shuningdek,   korxonada   aprel   oyida   mahalliy   qoramollarning
nasldorligini   oshirish   maqsadida   yuzta   mahalliy   sigirni   embrion   urug‘lantirish
bo‘yicha tajriba o‘tkazish rejalashtirilgan.
Silverleafe   –   Jizzax   viloyatining   Paxtakor   tumanida   joylashgan   zamonaviy
qishloq   xo‘jaligi   klasteri   bo‘lib,   unga   2018-yilda   O‘zbekiston   Prezidenti   Shavkat
Mirziyoyev   taklifiga   binoan   tashrif   buyurgan   ikki   amerikalik   tadbirkor   –   Den
Patterson va Martin Uoker tomonidan asos solingan.
Agroklaster   paxta,   g‘alla   va   boshqa   ekinlarni   yetishtirishning   zamonaviy
innovatsion usullariga ixtisoslashgan.
O'rim-yig'im   ma'lumotlari   bilan   birga   uskunani   kuzatish   uchun   biz
Silverleafe'da John Deere dasturidan foydalanamiz. Uning yordamida paxta hosili
va sifatiga oid ma’lumotlarni yig‘amiz va qayta ishlaymiz.
27 Innovatsion   purkagichlar   tufayli   biz   kimyoviy   moddalarni   qo'llash   sanasi,
tezligi va nomi, shuningdek, mahsulotning qamrovi va qaysi sohada joylashganligi
haqida ma'lumot olamiz. Biz ushbu ilovani xaritalash deb ataymiz - xaritada sprey
ma'lumotlarini   tasvir   sifatida   ko'rish   qobiliyati.   Bu   bizga   Big   Datada   ma'lumot
to'plash,   o'tgan   yillardagi   ma'lumotlarni   tahlil   qilish   va   natijalarni   nazorat   qilish
imkonini beradi.
Barqaror   qishloq   xo‘jaligi   –   bizning   maqsadimiz   va   tuproq   salomatligi   va
tuzilishi biz uchun muhim, bu bizga almashlab ekish, ekin qoldiqlarini boshqarish
va   er   osti   drenaj   tizimlari   orqali   yerimizga   qayta   investitsiya   qilish   imkonini
beradi.
Siverleafe   da   biz   ekinlarimizni   paxta,   bug'doy   va   boshqa   ekinlar   orasida
almashtiramiz.   Dalalar   tuprog'iga   ozuqa   moddalarini   qo'shishdan   tashqari,   har
mavsum   oxirida   Silverleafe   o'zining   tuzilishini   yaxshilash   uchun   qolgan   poya   va
o'simlik   qoldiqlarini   tuproqqa   tarqatadi.   Tuproqdan   sho'rga   to'yingan   suvni   olib
tashlaydigan   er   osti   drenaj   tizimi   yordamida   o'z   mintaqalaridagi   erlarda   tuz
darajasining ko'payishiga qarshi faol kurash olib borilmoqda.
Shu qatorda bioqo‘shimchalar – ekologik toza o‘g‘itlardan foydalanamiz, bu
mahsulotlardan   paxta   dalalarida   zararkunandalarga   qarshi   kurashda   ham
foydalanamiz.   Zararkunandalarga   qarshi   kurashda   foydali   hasharotlardan
foydalanish, shu jumladan.
To'lqin oqimi  bilan sug'orish  texnologiyasiga  asoslangan  barqaror  sug'orish
tizimini   ishlab   chiqish   AQShda   paxta   etishtirish   uchun   keng   qo'llaniladigan
barqaror   dehqonchilikning   bir   qismidir.   Ushbu   yangi   tizim   suvni   an anaviy   suvʼ
toshqini   sug orishga   qaraganda   tezroq   va   samaraliroq   yetkazib   beradi   hamda	
ʻ
tomchilatib sug orishga qaraganda ancha amaliy va arzonroq bo ladi.	
ʻ ʻ
Silverleafe   bu   tizimga   Pulsar   IrrigationTM   nomini   berdi.   Bu   tizim   turli
ekinlar, ham paxta, ham g‘alla uchun suv resurslaridan tez va samarali foydalanish
imkonini bermoqda.
28 2.3. Viloyat aholisining migratsion ko’rsatkichi.
O‘zbekiston   Immigrantlar   soni:   Jizzax   ma’lumotlari   2017-yilda   9,339
kishini   tashkil   etgani   xabar   qilingan.   Bu   2016-yildagi   oldingi   7,938   kishiga
nisbatan   ko‘p.   2017   yil,   18   ta   kuzatuv.   Ma lumotlar   2017-yilda   9.339   kishiniʼ
tashkil qilib, rekord darajadagi eng yuqori ko rsatkichga yetdi va 2002-yilda 5.528
ʻ
kishini   tashkil   etdi.   O zbekiston   Immigrantlar   soni:   Jizzax   ma lumotlari   CEICda	
ʻ ʼ
faol   maqomda   qolmoqda   va   O zbekiston   Respublikasi   Davlat   statistika   qo mitasi	
ʻ ʻ
tomonidan   xabar   qilingan.   .   Ma lumotlar   Global   ma lumotlar   bazasining	
ʼ ʼ
O zbekiston – Jadval UZ.G004: Migratsiya statistikasi bo yicha tasniflangan.	
ʻ ʻ
O zbekistonning   O zbekistondagi   muhojirlar   soni:   Jizzax   2000-2017	
ʻ ʻ
yillardagi diagrammada:
29 Aholi   punktlarining   joylashishi   tabiiy   sharoit   va   tarixiy   rivojlanish
sharoitlariga mos ravishda shakllanadi va rivojlanadi.   Shu munosabat bilan Jizzax
viloyatining   o‘ziga   xos   geografik   o‘rni,   respublikamizning   markaziy   qismida,
poytaxt   Toshkent   bilan   qadimiy   Samarqand   shaharlari   oralig‘ida   joylashganligi,
viloyat   hududidan   Buyuk   O‘zbek   traktining   o‘tishi,   tog‘lar   va   tog‘larning
mavjudligi alohida e’tirof etilgan.   cho'llar.   Geoparatlar aholi punktlarining tarkibi
va   rivojlanishiga   bevosita   ta'sir   qiladi.   Jizzax   viloyati   21,2   ming   km2   maydonni
egallaydi va respublika darajasida beshinchi o rinda turadi.ʻ   Aholi zichligi 1 km2 ga
65,2   kishi,   bu   hududda   o ninchi   o rinda   turadi.	
ʻ ʻ   Ko'rinib   turibdiki,   viloyat
hududining  katta   qismini   tabiiy   sharoiti   noqulay   hududlar   tashkil   etishi   aholining
joylashishi va zichligiga ta'sir ko'rsatgan.
Mintaqa aholisining hududiy tarkibi tabiiy sharoitlarga bevosita ta'sir qiladi.
Xususan,   tabiiy   sharoiti   qulay   hududlarda   aholi   qadimdan   zich   joylashgan,
sug orma   dehqonchilik   rivojlangan.   Hozirgi   kunda   ham   yirik   va   o‘rta   shaharlar,	
ʻ
avtomobil   yo‘llarining   demografik   imkoniyatlari   ancha   yuqori.   Binobarin,
tumanlarda   aholi   ulushi   bir   xil   emas.   Tumanlarning   tabiiy   sharoiti,   yer   resurslari
darajasi, aholining iqtisodiy geografiya ta’sirida joylashishi ham har xil. 2020 yilgi
ma lumotlarga ko ra, aholining hududiy kontsentratsiyasi (15,4%) bo yicha Sharof
ʼ ʻ ʻ
Rashidov   tumani   viloyatda   yetakchi   hisoblanadi.   Keyingi   o‘rinlarni   G‘allaorol
(12,4 foiz), Zomin (11,8 foiz) va Baxmal (11,3 foiz) tumanlari band etgan. Sharof
Rashidov   tumanining   bevosita   viloyat   markazini   o‘rab   turgani,   tabiiy   sharoiti
qulayligi viloyat aholisining yanada integratsiyalashuviga asos bo‘ldi.
Eng  past   aholi  zichligi   Yangiobod  tumanida  (2,0%)  kuzatilmoqda.   Keyingi
o‘rinlarda   Arnasoy   (3,3   foiz),   Zafarobod   (3,6   foiz)   va   Mirzacho‘l   (3,7   foiz)
tumanlari   joylashgan.   Vaholanki,   Forish   tumani   viloyat   hududining   46,3   foizini,
aholining   6,7   foizini   tashkil   qiladi.   Tumanning   katta   qismi   tog   va   cho llardan	
ʻ ʻ
iborat bo lishi aholining siyrak bo lishiga olib keldi.	
ʻ ʻ
Aholi   sonining   o'sishi,   uning   tabiiy   va   mexanik   harakati   natijasida   aholi
punktlarining   demografik   imkoniyatlari   ham   o'zgaradi,   bu   birinchi   navbatda
zichlik   ko'rsatkichlarida   namoyon   bo'ladi.   Ma'lumki,   aholi   doimo   qulay   tabiiy
30 sharoitga   ega,   qishloq   xo'jaligi   rivojlangan,   zich   joylashgan   hududlarda   yashab
kelgan.   Sangzor daryosining viloyat hududidan oqib o‘tishi aholini joylashtirishda
muhim o‘rin tutadi.   Bu daryo bo yidagi tumanlarda aholi zichligi bo yicha ma lumʻ ʻ ʼ
ichki   farqlar   mavjud,   ya ni   tumanlarning   daryoga   yaqin   qismlarida   aholi   ancha	
ʼ
zichroq.   Aksincha,   daryodan   uzoq   va   suv   tanqis   bo'lgan   hududlarda   aholi   kam
yashaydi.
Umuman   olganda,   Jizzax   viloyati   aholisining   joylashuviga   ko‘ra   quyidagi
guruhlarni ajratish mumkin: 
-   nisbatan   yuqori   urbanizatsiyalashgan   tumanlar   (Paxtakor   va   Zarbdor
tumanlari), ushbu tumanlar guruhidagi aholi zichligi 195,6-166,9 kishi; 
-   intensiv   sug oriladigan   dehqonchilik   rivojlangan   hududlar   (Sharof	
ʻ
Rashidov,   Zafarobod,   Do stlik,   Mirzacho l,   Arnasoy,   G allaorol   va   Baxmal	
ʻ ʻ ʻ
tumanlari) - zichligi 157,4-83,8 kishi; 
-   Tog   va   tog   oldi,   cho l   hududlari   —   Forish,   Yangiobod   va   Zomin	
ʻ ʻ ʻ
tumanlarida aholi zichligi 9,4-39,1 va 57,1 kishi.
Viloyatda   aholining   o rtacha   zichligi   1   km2   ga   65,2   kishi   (2020-yil),	
ʻ
Paxtakor   va   Zarbdor   tumanlarida   esa   ancha   yuqori   bo lib,   Jizzax   shahri   atrofida	
ʻ
joylashgan   bo lib,   bu   yerda   bandlik   darajasi   yuqori,   infratuzilma   yaxshi	
ʻ
rivojlangan   va   viloyat   markaz   yangi   qishloq   xo jaligi   mahsulotlarini   yetkazib	
ʻ
berishga   ixtisoslashgan.   Tumanlarning   joylashuvi,   tabiiy   va   agroiqlim   sharoitlari
hamda   infratuzilmaning   rivojlanishidagi   farqlar   ularning   aholi   zichligidagi
farqlarga   olib   keladi.   Masalan,   Paxtakor   (195,6   kishi)   va   Forish   (9,4   kishi)
tumanlari o‘rtasida aholi zichligi yoki geografik koeffitsienti bo‘yicha mintaqaviy
farq 21 baravardan ortiq.
Sug orma   dehqonchilik   rivojlangan   Sharof   Rashidov   va   Zafarobod	
ʻ
tumanlarida ham aholi zichligi yuqori (157,4 va 150,9 kishi).   Shu bilan birga, aholi
ko'p   qo'l   mehnatini   talab   qiladigan   qishloq   xo'jaligi   bilan   shug'ullanadi.   Demak,
mazkur   tumanlarda   intensiv   dehqonchilik,   ya’ni   yerdan   unumli   va   samarali
foydalanish   yaxshi   rivojlangan.   Shu   bilan   birga,   tabiiy   sharoitiga   ko‘ra   cho‘l   va
tog‘   oldi   hududlariga   to‘g‘ri   keladigan   Forish,   Yangiobod   va   Zomin   tumanlarida
31 aholi   biroz   siyrak.   Bu   hududda   dehqonchilikning   ustunligi,   yerdan   keng
foydalanish   kuzatilmoqda.   Qolaversa,   ko‘rib   chiqilayotgan   tumanlarda
chorvachilik   ko‘p   mehnat   talab   etmaydi.   Shu   boisdan   mahalliy   aholi   ham
dehqonchilik bilan shug ullanadigan hududlarga ko chib boradi.ʻ ʻ
Mintaqada infratuzilma tizimining rivojlanish darajasi va aholining iqtisodiy
faolligining   mintaqaviy   farqlariga   qarab,   qishloq   aholi   punktlarining   hajmi
o'zgaradi.
Jizzax   viloyati   statistika   boshqarmasi   ma lumotlariga   ko ra,   2020   yilda	
ʼ ʻ
viloyatda 527 ta qishloq aholi punkti bo ladi.	
ʻ   Xususan, Sharof Rashidov tumanida
yirik   qishloqlar   ko‘p   bo‘lishi   tabiiy.   Tuman   Jizzax   shahri   bilan   bevosita
bog‘langanligi bois bu yerda urbanizatsiya jarayoni boshqa tumanlarga qaraganda
yuqori.   Tumandagi   har   bir   qishloqda   o‘rtacha   3377   nafar   aholi   to‘g‘ri   keladi.
Shuningdek, aholi punktlarining joylashishiga qarab nuqta yoki tugun shakliga ega
bo‘lgan  Do‘stlik  va   Mirzacho‘l   tumanlarida  har  bir   qishloqda  mos  ravishda   4621
va   3200   nafar   aholidan   to‘g‘ri   keladi.   Bu   tumanlarda   viloyatning   boshqa
tumanlariga   (8-7)   nisbatan   aholi   punktlari   soni   kam.   Biroq,   ular   bir   oz   ko'proq
aholiga ega.
Shahar   va   daryo   vodiylaridan   uzoqlashib   cho‘l   va   tog‘   oldi   hududlariga
ko‘chib   o‘tganimiz   sari   qishloqlar   kichrayib,   aholi   zichligi   kamayib   bormoqda.
Masalan,   viloyat   hududining   46,3   foizini   tashkil   etuvchi   Forish   tumanida   har   bir
qishloqqa   o‘rtacha   668   nafar   (viloyatda   o‘rtacha   1261   nafar)   to‘g‘ri   keladi.
Shuningdek,   hududning   katta   qismi   adirlardan   iborat   bo lib,   gidrografik	
ʻ
stansiyalari   yaxshi   rivojlanmagan   Yangiobod   tumanida   aholi   nihoyatda   siyrak
(zichligi 39,1 kishi), har bir qishloqqa o rtacha 756 kishidan to g ri keladi.	
ʻ ʻ ʻ
Ajablanarlisi,   Forish   tumanida   Jizzax   viloyati   statistika   boshqarmasi
ma’lumotlariga   ko‘ra,   3   nafar   aholi   istiqomat   qiluvchi   Abay,   15   nafar   Quduq
qishloq aholi punktlari mavjud.   Shuningdek, 2020 yilda Izey qishlog'ining aholisi
qayd etilmagan.   Bu aholi punktlarida asosan chorvadorlar yashaydi.
Qishloq   aholisining   zichligi,   aholi   punktlari   soni,   ularning   kattaligi
hududning   tabiiy   sharoitiga,   geografik   joylashuviga,   qishloq   xo'jaligiga
32 ixtisoslashuviga   bog'liq.   Yuqoridagi   mulohazalardan   kelib   chiqib,   viloyat
tumanlarining   tabiiy   sharoiti   va   infratuzilmasidan   kelib   chiqib,   qishloq   aholi
punktlarini kattaligi bo‘yicha quyidagi guruhlarga bo‘lish mumkin: 
-Aholisi   500   nafargacha   bo‘lgan   qishloq   aholi   punktlari   Forish   (48)   va
G‘allaorol   (30)   tumanlarida   ko‘pchilikni   tashkil   etib,   viloyatdagi   500   nafargacha
aholi istiqomat qiladigan qishloqlar umumiy sonining 56,5 foizini tashkil etadi. Bu
tumanlarning   tog li   va   tog   oldi   hududlarida   qisqa   soylarda   kichik   aholiʻ ʻ
punktlarining lentadek joylashishini ko rishimiz mumkin. 	
ʻ
-Baxmal   (43),   Forish   (41)   va   G‘allaorol   (31)   tumanlarida   1000   nafargacha
aholi   istiqomat   qiladigan   qishloqlar   ko‘pchilikni   tashkil   etib,   viloyatdagi   1000
nafargacha bo‘lgan umumiy aholining 71 foizini tashkil etadi; 
-1000-3000   nafar   aholi   istiqomat   qiladigan   qishloqlar   G allaorol   (44)   va	
ʻ
Baxmal   (39)   tumanlarida   ko proq   bo lib,   viloyatdagi   1000-3000   nafar   aholi	
ʻ ʻ
istiqomat qiladigan qishloqlar umumiy sonining 48,5 foizini tashkil etadi; 
-3000-5000  nafar   aholi   istiqomat   qiladigan  qishloqlar   soni   bo yicha   Sharof	
ʻ
Rashidov   (8),   Zomin   (6)   va   Zarbdor   (6)   tumanlari   yetakchi   bo lib,   bu   guruhga	
ʻ
kiruvchi qishloqlar umumiy sonining 54 foizini tashkil etadi. mintaqa.
-Yirik   qishloqlar   (5   mingdan   ortiq   aholi)   ham   Sharof   Rashidov   (8)   va
Do‘stlik   (5)   tumanlariga   tegishli.   Bu   hududlarda   5000   dan   ortiq   aholi   istiqomat
qiladigan   viloyatdagi   jami   qishloqlarning   68   foizi   istiqomat   qiladi.   Xususan,
Sharof   Rashidov   tumanidagi   Saroylik   (16750   nafar),   Xayrobod   (6910   nafar),
Yangiqishloq   (6590   nafar),   Olmachi   (6408   nafar),   Bog‘ot   (7453   nafar)   va
Qahramon   (6675   nafar)   qishloqlari   eng   yirik   qishloqlar   sirasiga   kiradi.   Bu
qishloqlar   aholisi   azaldan   hunarmandchilik   bilan   birga   dehqonchilik   bilan   ham
shug‘ullangan.
Migratsiya   jarayonlari   aholining   o'sishiga   bevosita   ta'sir   qiladi.   Davlat
mustaqilligi   e’lon   qilingandan   so‘ng   aholi   migratsiyasida   rusiyzabon   xalqlar
migratsiyasi   kuchaygan   bo‘lsada,   mahalliy   aholi   orasida   mehnat   migratsiyasining
salmog‘i   hamon   ortib   bormoqda.   Jizzax   viloyatida   aholi   punktlarining
shakllanishida qo‘riqxonalar va bo‘z yerlarning o‘zlashtirilishi muhim rol o‘ynadi.
33 Bu   hududlarda   qo‘riqlanadigan   va   bo‘z   yerlarni   o‘zlashtirish   ijtimoiy-iqtisodiy
sohalarni   rivojlantirish   uchun   ishchi   kuchi   va   malakali   kadrlarga   yuqori   talabni
taqozo etishi tabiiy. Oqibatda aholi zich joylashgan hududlardan ushbu hududlarga
ko‘chish   holatlari   kuzatilmoqda.   O tgan   asrning   70-yillarida   Mirzacho lningʻ ʻ
o zlashtirilishi   bilan   aholi   ortiqcha   ishchi   kuchi   bo lgan   hududlardan   ko chirildi.	
ʻ ʻ ʻ
Aholi migratsiyasi shahar va qishloq o'rtasida ko'proq rivojlangan. Aholi kamdan-
kam   hollarda   shahardan   qishloqlarga   ko'chib   o'tadi.   Biroq   qishloqdan   shaharga
migratsiya   har   doim   yuqori   bo‘lgan,   yoshlarning   oliy   o‘quv   yurtlariga   o‘qish   va
ishlash   uchun   borishi,   shuningdek,   shahardan   ortiqcha   ishchi   kuchining   oqib
kelishi ichki migratsiya balansiga ham ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, aholi
migratsiyasi hududlar aholisi tarkibining o'zgarishiga olib keladi.
2005-2019-yillarda   Jizzax   viloyati   va   tumanlar   miqyosida   aholi   migratsiya
balansi tahlil qilinganda salbiy ko‘rsatkichlar qayd etilgan.   Migratsiya balansidagi
yuqori   tafovut   2005-2010   yillarda   Jizzax,   Do'stlik,   Zafarobod   va   Forish
tumanlarida   yaqqol   namoyon   bo'ldi.   Masalan,   2005   yilda   viloyatda   har   ming
kishiga migratsiya saldosi  -11,1 ‰, Zafarobod tumanida -36,1 ‰, Forishda -27,5
‰,   Arnasoy   tumanida   -23,4   promilleni   tashkil   etdi.   Migratsiya   balansidagi   eng
kichik farq Baxmal (-0,9 ‰) va Jizzax (0,1 ‰) tumanlarida kuzatilmoqda.
O‘rganilayotgan   yillarda   Arnasoy,   G‘allaorol,   Do‘stlik,   Zomin   va   Paxtakor
tumanlarida   migratsiya   saldosi   faqat   manfiy   bo‘lgan.   Mirzacho‘l   tumanida   2011-
2015 yillarda migratsiya saldosi ijobiy tomonga o‘zgargan (10,7; 9,2; 7,1; 7,7 ‰).
Chegara hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan
izchil islohotlar, “Obod qishloq” dasturi asosida amalga oshirilayotgan ijobiy ishlar
viloyatga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatib, migratsiya barqarorlashuviga olib keldi.
34 Xulosa.
Xulosa   qilib   aytganda,   yuqoridagilarga   asoslanib,   quyidagilarni   ta'kidlash
mumkin: 
-mintaqada demografik vaziyat o'sib bormoqda; 
-Migratsiya   jarayonining   nisbiy   barqarorligi,   ya’ni   migratsiya   balansidagi
tafovutlarning qisqarishi va tug’ilishning birmuncha ortishi.
Demak, hozirgi vaqtda mintaqada aholining tabiiy ko'payishi asosan tug'ilish
jarayoni bilan belgilanadi.   Aholining o'sishi  uning tabiiy ko'payishi hisobiga o'sib
bormoqda.   Mintaqada   migratsiya   jarayonlari   boshqa   hududlarga   qaraganda
barqarorroq.
Hududiy   aholi   punktlari   darajasida   migratsiya   jarayonlarini   tahlil   qilganda,
deyarli   barcha   aholi   punktlarida   mexanik   harakatda   ayollar   salmog'i   yuqori
ekanligi   aniqlandi.   Masalan,   2019   yilda   Jizzax   viloyatiga   kelganlar   soni   umumiy
aholi soniga nisbatan 8,3 promilleni, ketganlar soni esa 8,9 promilleni tashkil etdi.
Migratsiya   balansi   -0,6   ‰.   Bu   jarayonni   migratsiyaga   jalb   qilingan   ayollar   va
erkaklar   darajasida   tahlil   qilsak,   ular   orasidagi   farq   ancha   katta   ekanligini
ko‘rishimiz   mumkin.   Demak,   viloyatga   ko‘chib   kelgan   erkaklar   ulushi   2,5
promilleni, ayollar ulushi esa 5,8 promilleni tashkil qilgan.   Emigratsiyada erkaklar
2,7   ‰,   ayollar   6,2   ‰   ni   tashkil   etdi.   Ko'rinib   turibdiki,   mintaqada   aholining
mexanik harakatida ayollarning ulushi ikki baravar ko'p yoki undan ko'p.
35 Viloyat   tumanlari   va   ularning   aholi   punktlaridagi   migratsiya   jarayonlarini
statistik   ma’lumotlar   asosida   tahlil   qilish   ham   xotin-qizlar   faolligining   yuqori
ekanligini ko‘rsatdi.   Masalan, 2019-yilda Arnasoy tumani G‘alaba QFYga 35 nafar
fuqaro kelib, 74 nafar kishi ketgan.   Surgunda 25 erkak va 49 ayol bor edi.   Baxmal
tumani Qorabchi qishlog‘iga jami 4 nafar, jumladan, 4 nafar ayol, 1 nafar erkak va
10 nafar ayol kelgan.   Shuningdek, Barlos qishlog‘ida muhojirlardan 3 nafari erkak
va 21 nafari ayol bo‘lgan.   Emigratsiyada 20 kishi, shu jumladan 1 erkak va 19 ayol
ishtirok   etdi.   Bunday   misollarni   deyarli   barcha   tumanlardagi   aholi   punktlarida
kuzatish   mumkin.   Umuman   olganda,   viloyat   va   tumanlarda   aholi   migratsiyasi
tezlashmoqda.
Migratsiya jarayonlarini tahlil qilar ekanmiz, viloyatning ayrim qishloq aholi
punktlarida   aholining   hududiy   harakati   nisbatan   past   ekanligini   ko‘rishimiz
mumkin. Masalan, Baxmal tumanidagi Jarqishloq, Korbuloq, Kattaqishloq, Vadan,
Yuqori Sho‘rbuloq, Yuqori Mo‘g‘ul va O‘rta Uray, G‘allaorol tumanidagi Ko‘tal,
Olmali,   18-   Bekat,   Safarbuloq,   Og‘at,   Chayonli   va   Beshbola,   Usmonisoy,
Suvlisoy,   Burterakte,   So‘g‘   Zomin   tumanidagi   Tog'terak.   ,   Zarbdor   tumanida
Kultepa,   Hayitqultepa,   Sofimozor,   Cho‘li   Guliston,   Chilonzor   va   Quduqcha,
Nayman   va   Urgutobod,   Zafarobod   tumanida   Uchog‘och   va   Bo‘ston,   Forish
tumanida Ko‘lsari, Sog‘ishmon, Bayram, Oqbuloq, Ko‘hnabozor, Deriston, Qizil-
qishloq,   Andigen,   Migration   Yangiobod   tumanining   Balandosmon,   Tolboshi,
Bug‘ombir   va   Jayraxona,   Erganoqli   va   Uyuvli   tumanlarida   jarayonlar   juda   past.
Biroq,   sanab   o'tilgan   aholi   punktlarida   aholi   uning   hududiy   harakatidan   ancha
yuqori.   Ko‘rinib   turibdiki,   yuqoridagi   aholi   punktlarining   qulay   tabiiy   sharoiti,
resurslardan   yaxshi   foydalanishi,   ayrimlarida   rekreatsion   resurslar   mavjudligi,
shuningdek, qadimgi o‘troq turmush tarzi va mahalliy mentalitet xususiyatlari ham
migratsiya jarayonlarini cheklaydi.
Viloyatning qishloq aholi punktlarida migratsiya saldosi ijobiy bo‘lgan aholi
punktlari ham mavjud.   Masalan, Sharof Rashidov tumani, 16 ming 750 nafar aholi
istiqomat   qiluvchi   Saroylik   QFYdan   2019   yilda   49   nafar   fuqaro   kelgan,   shundan
19   nafari   erkak,   30   nafari   ayol   va   18   nafari   ketgan,   5   nafari   erkak,   13   nafari
36 ayollar.   Nisbatan   immigratsiya   2,9   ‰,   erkaklar   1,1   ‰,   ayollar   1,8   ‰   ni   tashkil
etdi.   Emigratsiya 1,1 promilleni, erkaklarda 0,3 ‰, ayollarda 0,8 ‰ ni tashkil etdi.
Migratsiya   balansi   +   1,8   ‰.   Aholining   mexanik   harakati   tezligi   ancha   past.   Bu
boradagi   holat   aholi   bandligini   ta’minlash   bilan   bevosita   bog‘liq   bo‘lib,   buni
hududda   kichik   va   o‘rta   tadbirkorlik,   hunarmandchilik   va   kasanachilik
rivojlanayotgani bilan ham oqlash mumkin.
Har   doim   migratsiya   jarayonlari   aholining   eng   aqlli,   tadbirkor   va
harakatchan   qatlamini   qamrab   olgan   va   jalb   qilishda   davom   etmoqda.   Buning
uchun   migrantlardan   katta   kuch,   ya’ni   ma’naviy-ruhiy   tayyorgarlik   talab   etiladi.
Migratsiya   natijasida   mamlakatda   iqtisodiy   o'sish   xalqlarning   assimilyatsiyasi,
ya'ni   mamlakat   aholisining   oz   sonli   aholisining   tili,   urf-odatlari   va   an'analarini
o'zlashtirishi bilan birga keladi.
Muxtasar qilib aytganda, yuqoridagilarga asoslanib, quyidagilarni ta'kidlash
mumkin: 
-   turmush   darajasini   oshirishda   shahar   va   qishloq   turmush   tarzi   o‘rtasidagi
tafovutni kamaytirish; 
-   qishloq   aholisining   shahar   aholisiga   nisbatan   tez   o'sishi   urbanizatsiya
darajasining pasayishiga olib keladi; 
- Noqonuniy migratsiyani monitoring qilish, ya'ni kuzatish, nazorat qilish va
boshqarish orqali tartibga solish kerak.
Viloyatning   qishloq   joylarida   migratsiya   jarayonlarida   ayollarning   ulushi
ancha yuqori, bu esa ayrim hollarda ijtimoiy muammolarni ham keltirib chiqarishi
mumkin.   Oila   mustahkamligi,   farzandlar   tarbiyasi,   sog‘lom   avlod   tug‘ilishi   kabi
nozik   masalalar   bor.   Shu   bois   hududlarda   kichik   va   o‘rta   biznesni   rivojlantirish,
yengil   va   oziq-ovqat   sanoatini   rivojlantirish,   mavjud   resurslardan   samarali
foydalanish   hisobiga   xotin-qizlar   bandligini   oshirish,   kam   ta’minlangan   oilalar
bandligini ta’minlashga alohida e’tibor qaratish muhim ahamiyatga ega.
37 Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati:
1. Abdullaev   Yo.   Statistical   theory:   100   questions   and   answers.   Tashkent:   Labor,
2000.-p. 448.
2. Data of the Statistics Department of Jizzakh region. 2020.
3. Soliev A., Burieva M., Nazarov M., Mukhamedov O. and b. Demography of rural
areas. Tashkent: National University of Uzbekistan, 2005. –p. 139.
4. Mukhamedov   O.L.,   Nematov   O.N.,   Zikirov   B.Ya.,   Usmanov   M.R.,   Tolipov   F.
HISTORICAL   AND   ETHNOGRAPHIC   CHARACTERISTICS   AND   SOCIO-
SPIRITUAL   FACTORS   OF   VISITING   TOURISM   IN   UZBEKISTAN.   Journal
of Critical Reviews. Vol 7, Issue 6, 2020
5. Mukhamedov   O.L.,   Jurakhujaev   D.,   Shamuratova   O.,   Yusupov   B.   Territorial
Aspects Of The Development Of Geodemographic Processes In Jizzakh Region.
The American Journal of Interdisciplinary Innovations and Research (ISSN-2642-
7478). IMPACT FACTOR 2020: 5. 498
6. Soliev A., Burieva M., Nazarov M., Mukhamedov O. and b. Demography of rural
areas.-T .: National University of Uzbekistan, 2005.-139 p.
7. Data of the Statistics Department of Jizzakh region. 2016. 
8. Lapasovich, M. O., Nematovich, N. O., Yakubovich, Z. B., Rustamovich, U. M., &
Tolipov,   F.   (2020).   HISTORICAL   AND   ETHNOGRAPHIC
38 CHARACTERISTICS   AND   SOCIO-SPIRITUAL   FACTORS   OF   VISITING
TOURISM IN UZBEKISTAN. Journal of Critical Reviews, 7(6), 47-50
9. Gudalov, M. (2019). Foundation of Aydar-Arnasay lakes system  and their effects
on the environmental landscape. Nature and Science, 17(11).
10. Sh, S., Gudalov, M., & Sh, S. (2020). Geolologic situation in the Aydar-Arnasay
colony and its atropny. Journal of Critical Reviews, 7(3).
Mundarija:
Kirish………………………………………………………………………………3
I-Bob Jizzax viloyati aholisi joylashishining hududiy hududiy xususiyati…….6
1.1.   Viloyat   aholisining   joylashuvida   tabiiy   geografik   o’rinning   va   tabiiy
sharoitning
ahamiyati…………………………………………………………...6
1.2.   Viloyat   aholisining   o’sishi   va
zichligi………………………………………...10
1.3.   Jizzax   viloyati   aholisining   o’sish   dinamikasi…………………………………
15
II-   Bob   Jizzax   viloyati   aholisi,   mehnat   resurslari   va   bandlik
darajasi………..21
39 2.1.   Jizzax   Viloyati   aholisining   sanoatda
bandligi………………………………...26
2.2.   Viloyat   aholisining   qishloq   xo’jaligida
bandligi……………………………...29
2.3.   Viloyat   aholisining   migratsion
ko’rsatkichi…………………………………..35
Xulosa…………………………………………………………………………….38
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati…………………………………………….39
40

Jizzax viloyati aholisi va mehnat resurslari

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Quyi Zarafshon okrugining umumiy geografik tavsifi
  • O’zbekiston o’simlik resurslari va ularni muhofaza qilish
  • Jahonning agroiqlim resurslari geografiyasi
  • Jahon xo’jaligi
  • Qashqadaryo viloyati aholisi va uning joylashishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026. Created by Foreach.Soft

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский