Kartoshkani uyumlarda saqlash (8 tonna) - Пищевая технология - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	2.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	20 Январь 2023
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Пищевая технология

Kartoshkani uyumlarda saqlash (8 tonna)

Купить

KURS ISHI Fan nomi:__________________________________

Mavzu : Kartoshkani uyumlarda saqlash (8 tonna) R e j a : KIRISH ...................................................................................... 1-bob. Kartoshkani xosilini yig‘ishtirib olish saralash h amda saqlash texnalogiyasi 1.1. Kartoshkani oziqaviy qiymati, x alq xo‘jaligidagi ahamiyati va ishlatilishi .......................................................... 1.2. Kartoshkani tarqalish tarixi .................................................. 1.3. Navlar tasniflari …………………………………………………. 2-bob KARTOSHKANI SAQLASH TEXNOLOGIYASI. 2.1. Kartoshkani saqlash sharoitiga talablari ............................. 2.2 Kartoshkani saqlash usullari va texnologiyasi ..................... 2.3 Saqlash davrda qo‘lladigan chora-tadbirlar ............................ 3-bob. KARTOSHKANI SAQLASH US

makkajo‘xori, guruch va arpadan so‘ng kartoshka beshinchi o‘rinda turadigan quvvat manbasidir. Shu sababli uni xalq ardoqlab “ikkinchi non” deb ataydilar. Aholini oziq-ovqatga bo‘lgan ehtiyojini to‘laroq ta’minlash ekin maydonlaridan samarali foydalanishni talab qiladi, Yangi navlar yaratish, ilg‘or chet el tajribalarini yangicha innovatsion ishlanmalar yechimiga kirishish orqali hal qilish davri kelganligi hammamizga tegishli xulosalar qilishga chorlaydi. Ushbu yo‘l- yo‘riqlardan kelib chiqib ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, bug‘doy doni singari kartoshka ham xalqning kundalik ehtiyoji hisoblanadi. Shuning uchun sifatli mahsulot yetishtirish, uni bahorgi va yozgi mavsumda parvarishlash texnologiyalarini yaratish, saqlash hosildorlikni 2-3-marta oshirish, kartoshkadan olinadigan mahsu

Kartoshka inson uchun muhim oziq-ovqatlardan bo‘lib chorvani ham oziqlantiriladi. Jahonda inson oziqlanib quvvat oladigan bo‘g‘doy, makka-jo‘xori, guruch va arpadan so‘ng kartoshka beshinchi o‘rinda turadigan quvvat manbasidir. Shu sababli uni xalqda ardoqlab “ikkinchi non” deb ataydilar. Kartoshka ishlab chiqarish sanoatining qator tarmoqlari uchun muhim xom-ashyo hisoblanadi. 100 g. kartoshka 301,5 kj yoki 72 kkal quvvat berish manbasidir. Kartoshka ko‘pchilik mamlakatlarda maydon birligidan eng ko‘p quruq modda, quvvat (energiya) va oqsil olishni ta’minlaydigan o‘simlik hisobla-nadi. Masalan, Niderlandiyada gektardan eng ko‘p quvvat birligi ishlab chiqarish qand lavlagiga to‘g‘ri kelsa, kartoshkadan esa unga nisbatan biroz kamroqdir. Ammo ular bug‘doy va sabzavot no‘xatga nisbatan arzon

qimmatini – pishirganda ezilishi va yaxshi pishishini ta’minlash bilan birga texnik qayta ishlashda xom-ashyo sifatida foydalanishga xos xususiyatlarini belgilaydi. U 65°S gacha qizdirilganda oson yelimlashadi va yopishqoqligi oshadi. Kraxmal organizmda oson hazm bo‘ladi, 1 kg kartoshka 700-830 kkal energiya berish xususiyatiga ega. Kartoshka kraxmali qog‘oz, to‘qimachilik, yog‘ochni qayta ishlash, qurilish, sopol buyumlar, kimyo, farmatsevtika, oziq-ovqat sanoatida 500 dan ortiq nomdagi mahsulotlar ishlab chiqarishda foydalaniladi. Kartoshka azotli birikmalari asoson oqsillardan iborat bo‘lib, u inson organizmini aminokislotalar bilan to‘yintirishda asosiy manba hisoblanadi. Vitamin S miqdori kartoshka tuganagi tarkibida 10-30 mg foizdan 50 mg gacha yetishi mumkin. Agar kartoshkadan 300 g

Kartoshka tuganagidan yangi tayyorlangan sharbatni shamollash, xavfli shishlarni, spazmali kasallikni, kesilgan joylarni davolashda va organ-izmni baquvvatlashtirishda, oshqozon va o‘nikki barmoqli ichakda hosil bo‘ladigan yaralarni davolashda iste’mol qilinadi. Shu bilan birga u oshqozon osti bezi ferment ajratish faoliyatini kuchaytirib, organizmdagi qand miqdorini kamaytiradi. Yo‘tal, tomoq bo‘g‘ilishi, shamollash va yuqori havo yo‘lari kasal-langanida qaynatilgan kartoshka bug‘idan nafas olish bilan davolanadi. Kartoshka tarkibidagi klechatka organizmdagi ortiqcha xolesterinni, og‘ir metallar, radionuklidlar, nitrat va nitridlarni hamda pektinin modddalarni o‘ziga singdirib olib, organizmdan chiqib ketishini ta’min-lash bilan birga ichak tizimida mikroorganizmlar hosil qiladigan zaharl

rivojlana boshladi va iste’molga ishlatiladigan kartoshkani 3% dan ko‘prog‘i qayta ishlanmoqda. O‘zbekistonda kartoshkani qayta ishlash bilan shaxsiy kichik korxonalar shug‘ullanib, ularni ishlab chiqargan mahsuloti hajmi juda ozdir. Demak, kartoshka tuganaki turli usullarda va xar xil maqsadlar uchun qayta va yangligicha ishlatiladigan xom-ashyo ekan. 1.2. Kartoshkani tarqalish tarixi Kartoshka vatani – Janubiy Amerikaning Peru, Chili mintaqalari va Chiloe orollari va boshqalardir. U yerlarning tog‘lik zonalarida shu davr-gacha uning yovvoyi va yarim yovvoyi turlari o‘sib yotganligi to‘g‘risida ma’-lumotlar bor [Zuyev V.I. va boshqalar, 2000]. Manbalarda habar qilinishicha Hind qabilalari kartoshkani bundan 8 ming yil muqaddam yetishtirishgan. Amerika qit’asi ochilgunga qadar kartoshka un

Belorussiya, Litva va keyinchalik boshqa mamlakatlarga tarqalgan. Habar qilishlaricha 1694-1698-yillarda bir qop kartoshkani Petr I feldmarshal SHeremetyevga jo‘natgan, degan taxminlar ham mavjud. Kartoshka Markaziy Osiyoga XIX asrning 50-chi yillarida Sibirdan keltirilgan. Kartoshka turli iqlim sharoitlarga tez moslashish xususiyatiga ega bo‘lganligi sababli jahonning ko‘pchilik mintaqalarida yaxshi o‘sadi va rivojlanadi. Shu sababli sayyoramizda kartoshka yetishtirmaydigan mintaqalar juda kam qolmoqda. Kartoshka O‘zbekistonga 1855-1856-yillarda birinchi marta keltiril-gan bo‘lib, uni mulla G‘ubay boshchiligidagi qochoq tatarlar Toshkent viloyati No‘g‘ay Qo‘rg‘on va Brichumulla qishloqlariga G‘arbiy Sibirdan o‘zlari bilan birga olib kelganlar. O‘rta Osiyoga ruslarni kirib kelishi bilan ta

ishlash korxonalari soni ham ko‘paymoqda. Kartoshkani morfo-biologik xususiyatlari O‘simlik morfologik tavsifi seleksiya va urug‘chilik ishlarida muhim ahamiyatga ega, qimmatli shakllarini (formalarini) tanlashni samarali o‘tkazishni ta’minlaydi. Kartoshkaning asosiy a’zolari quyidagi morfologik belgilari va antomik tuzilishi bilan tavsiflanadi. Poya. Tuproqqa ekilgan tuganak o‘simtalaridan (ko‘zchalaridan) yer ustki poyalari rivojlanadi. Tuganakda shakllangan ko‘zchalar miqdori tupdagi poyalar sonini belgilaydi, yirik tuganakdan hosil bo‘lgan o‘simlik, mayda tuganakdan hosil bo‘lganga nisbatan ko‘p poyali bo‘ladi. Kartoshka hosilini ko‘p yoki kam bo‘lishi tupdagi poyalar soniga ma’lum darajada bog‘liq. Shuning uchun tuganak ko‘p ko‘zchalarini unishiga ta’sir etuvchi chora-tadbirlar tugana

bo‘ladi. Bargning bo‘laklari ana shu toq bo‘lakdan boshlab sanaladi. Bargni kesikligi, uni soni, bo‘lak va bo‘lakchalrini taqsimlanishiga bog‘liq. U poyaning o‘rta qisimda ko‘p bo‘lib, uchki va asos qismida esa kesiklik darajasi kamayadi. Barg bandi asosida mayda har xil shakldagi bargchalar (quloqchalar) bo‘ladi. Barg sathi silliq yoki burushgan, pastki qismida barg tomirlari ko‘rinib turadi. Barglar poya bo‘ylab spiral shaklida joylashgan bo‘lib, fazoda joylashishi esa gorizontalga yaqin. Ayrim navlar barglari osilgan-roq yoki biroz ko‘tarilganroq xolda joylashadi. Bargi toq patsimon, kesikli (qirqilgan) 3-7 juft barglardan iborat. Ularning orasida mayda bargchalar joylashadi. Mayda bargchalarning kattaligi, soni kartoshkaning nav belgilari hisoblanadi. Barg va poyalari katta tukchalar b

cho‘ziq-ovalsimon, cho‘zinchoq, barmoqsimon va boshqa shakllarda bo‘ladi. Tuganak po‘sti rangi ham har xil bo‘ladi. Bu tuganak po‘sti tarkibidagi pigmentlarga bog‘liq bo‘ladi. Tuganak eti ko‘p hollarda oq yoki turli darajada sarg‘imtir va ayrim navlarda qizil yoki binafshako‘kimtir bo‘ladi. Kartoshka haqiqiy urug‘idan ko‘paytirilganda uning boshlang‘iya ildizchasidan ko‘p sondagi yon ildizlari bo‘lgan eng birinchi asosiy ildizi rivojlanadi. Tupning ildiz tizimi ayrim poyalarning ildizlari majmuasidan tashkil topgan. Shuning uchun ildiz tizimining baquvvat bo‘lishi tupdagi poyalar soniga bog‘liq bo‘ladi. Bir poyaga o‘rtacha 20-25 ildiz to‘g‘ri keladi. 2.3. Navlar tasniflari Nav inson tomonidan yaratilgan ma’lum bir sharoitida yetishtiriladigan, biologik va morfologik ko‘rsatkichlari bo‘yich

muddatlariga ko‘ra mavjud navlardan eng serhosilini tanlab ekishga imkon yaratadi. Bizni sharoitimizda navlarga qo‘yiladigan talablar: quruq issiq haroratga, aynish kasalliklariga chidamli, yuqori sifatli hosil beradigan va ta’mi yaxshiligi kabi talablarga javob berishi kerak. Quyida ushbu talablarga javob beradigan kartoshka nav namunalarining tasnifi keltirilgan: Зарафшон – эртапишар нав, тупи- нинг баландлиги ўртача, барглилиги яхши, барги ўртача кесилган, барг бўлаклари конуссимон тўқ кўкимтир рангда, гули оқ. Тугунагининг шакли тухумсимон-узун, пўстлоғини ранги сариқ, туганакларнинг ўртача оғирлиги 80-90 г. Хўраки нав, қайнатилганда туганак-нинг ранги қораймайди. Вирус касаллигига ўртача чидамли. Қувонч 16,56 М – эртапишар нав, тупи кучли ўсади, баргдорлиги яхши, барги йирик, тўқ кўки

симон шаклда, пўстлоғини ва этини ранги оқ. Туганагида майда кўзлари кўп. Товар тугана-гининг ўртача оғирлиги 80-100 г. Ноқулай ташқи муҳит омилларига ва вирус касаликларига чидамли. Тўйимли – ўртапишар нав. Тўпининг баландлиги (70-80 см) ўртача. Тупдаги поялар сони кўп эмас, поянинг баргдорлиги яхши, баргининг ранги тўқ яшил. Кучсиз гулайди. Тугунагининг шакли думалоқ- овал. Кўзлари ўрта чуқурликда. Пўстлоғи- нинг ранги сариқ эти-оч сариқ. Вирусларга ва но қ улай таш қ и мухит шароитига чидам - ли. Х ў раки нав . Умид – ўртапишар нав. Тупининг баландлиги ўртача, баргдорлиги ўртача. Баргининг ранги кўк. Туганагининг шакли узунчоқ-овал, кўзи юза жойлашган. Пўстлоғининг ранги сариқ, кўзиники – бинафша, этиники – оч сариқ. Тугунаги-нинг ўртача вазни 100-120 г. Нав вирусларга ва ноқулай ташқи

Кардинал – ўртаги кечки, юқори ҳосилдор нав. Палаги тез ўсади ва ўсим - лиги зич-қалин туради. Гулари қизил. Туг а наги овал шаклда, к ў злари юза жой - лашган. П ў стининг ранги қ изил, этиники – оч сари қ . Тугунаги ў ртачадан то йирик ў лчамгача, туганакнинг ў ртача о ғ ирлиги 130-140 г. Х ў раки нав. Карошка нав намуналарининг ҳосилдорлиги ва уни сийфати Навлар Ҳосил Ҳосилдаги товарбоп туганаклар миқдори, % Товарбоп туганакларни ўртача вазни, г Нотовар туганаклар миқдори, %1 туп- дан, г 1 га дан, т Аладин 650 30,9 95,7 120 4,3 Санте 570 27,1 93,5 98 6,5 Кондар 620 29,5 93,9 101 6,1 Курода 680 32,4 96,7 112 3,3 Романо 690 32,8 98,2 107 1,8 Ред Стар 580 27,6 94,1 96 5,9 Бир хил шароитда ва бир хил агротехника қўлаб синалган картошка навлари ичида ҳар тупдан ва гектардан энг юқори ва сифа

Ерни ҳайдалиб тайёрлангандан сўнг, уруғни экиш мумкин бўлади. Бунда ердаги намлик даражаси етарли даражада бўлиши керак. Намлик ўта даражада юқори ҳам, ўта кам ҳам бўлмаслиги керак. Катта майдонларга экилганда махсус машиналарда экилади. Кичик майдонларга, томорқаларга, ёш боғлар орасига экилганда экиш муддатларига қараб қаторлаб ёки квадрат уялаб экилади. Қаторлаб экилганда қатор орасини 60-70 см дан қилиб экилади. Қатор ўрнини режалаб (чизиб) олингандан кейин, кетмон ёки белкурак билан 8-10 см чуқурликда ўйиб, уялар ўрнини очиб чиқилади. Агар ер ўғитланмаган бўлса, ҳар бир уяга 400-500 грам чириган ғўнг, суперфосфат ва амиак селитра каби ўғитлардан тупроққа аралаштириб солинади. Бунда бир уяга бир дона уруғ экилади. Квадрат уялаб экилганда эса, бир уяга икки донадан уруғ экиш мумкин. Ер

Картошкадан мўл ҳосил олиш учун чопиқ қилиш алоҳида аҳамиятга эга. Чопиқ қилиш наижасида намлик яхши сақланади, очилиб қолган мевалар тупроқ билан кўмилиб борилади, ёввойи ўтлардан тозаланади. Ҳосил олингунга қадар картошкани 3 бор чопиқ қилинади. Биринчи мартта поялар 15-20 см бўлганда, иккинчи мартта ғунчалаганда, учинчи марттасида эса гулаганда чопилади. Чопиш пайтида ўсимлик тагига ва туплар орасига тупроқ тортиш керак бўлади. Эртанги картошка апрелнинг охири, майнинг бошларидан бошлаб, ҳар 10-15 кунда суғориб турилади. Май ойининг охирларидан бошлаб ғунчалаб, мева туга бошлайди. Бу пайтга келиб ҳаво анча исиб кетади ва бу картошкага салбий таъсир қилиши мумкин. Шу сабабли мева тугиш бошлангандан ҳосил йиғилгунга қадар ҳар 6-7 кунда суғориб турилади. Агар етарли даражада суғорилмаса п

муддатда амалга оширилади. Жанубий вилоятларда шундан 15–20 кун кейинроқ, шимолий вилоятларда эса 15-20 кун олдинроқ экиш тавсия этилади. Картошканинг “Розара”, “Санте”, “Алвара”, “Аринда”, “Белуга”, “Умид–2”, “Пском”, “Кондор”, “Драга”, “Карлена”, “Латона”, “Палма”, “Марфона”, “Пикассо”, “Романо” каби ўртапишар ва ўрта кечпишар – “Тўйимли”, “Диамат”, “Симфония” каби республикамизда экиш учун рухсат этилган бошқа навлари экилади. Кечки картошка экинига ерни тайёрлашда экин қолдиқларидан тозаланиб, органик ва минерал ўғитлар тавсия асосида солиниб, майдонлар кетма-кет 28– 32 см чуқурликда ҳайдалади, ортидан 20–22 см чуқурликда чизеланади. Бороналаш билан бирга молаланиб КРН-2,8 А юмшатгич ёрдамида суғориш эгатлари олинади ва суғорилади. Асосий ер сифатида ажратиб қўйилган ёзги картошка ма

Картошка яхши пишмаганда уни пўсти юпқа бўлади ва осон арчилилиб кетади. Яхши пишган картошкани қўл билан арчиб бўлмайди ва унинг пўсти тўр билан қопланган бўлади. Кураш чоралари: алмашлаб экиш, чидамли навларнинг уруғлик туганакларини экиш ва экишолди саралаш, касаланган ўсимликларни, даладан юлиб чиқариб ташлаш, юқори даражада экинни парваришлашдан иборат. Кимёвий усулда турли самарали препаратлардан (бордос суюқлиги, цениб, фундазол кабилар) қўланилади. Ҳақиқий парша (қўтир)га қарши уруғлик туганаклар экишдан олдин 5% ли ТМТД суспензияси билан ишланади. Ўзбекистонда картошка зараркунандаларидан симқуртлар, бузоқбошлар, поя ва картошка нематодаси, кузги тунлам, битлар, цикада, ўргимчак кана ва колорадо қўнғизи учрайди. Кураш чоралари симқурт, бузоқбош ва кузги тунламларга қарши алмашлаб

олинган тугунаклар бир неча соат давомида қуритилади ва яшикларга жойланиб музламайдиган қоронғи бинолар ичига олиб кириб қўйилади.  Барча тугунаклар, ҳатто энг майдалари ҳам йиғиб олинади, бу эса ушбу ўсимлик касалик ва зараркунандаларининг ялпи кўпайишини олдини олишга имкон беради. Ҳосилни йиғиштириш ва йиғилган ҳосилган ишлов бериш. Ҳосил палак сарғайиб, пастки барглари қуригач, туганак пўсти қалинлашиб, столонлардан осонгина узиладиган бўлгач, октябрь охири ноябрь ойи бошларида КТН-2Б, КСТ-1,4 маркали ковлагичлар ёки ватанимизда ишлаб чиқарилган картошка кавлагич КН-2 ҳамда чет эл комбайнидан DR-1500 фойдаланиб йиғиб олиш мумкин Ҳосилни механизмлар ёрдамида йиғиб олишда ернинг намлиги катта таъсир кўрсатади. Тажриба натижаларига кўра, ҳосил комбайнларда йиғиб олинадиган бўз тупроқли

Мамлакатимизда кўпинча картошкани ер устига чиқариб кетадиган комбайнлардан фойдаланган ҳолда йиғиб олинади ва тугунаклар қўл меҳнати воситасида юк автомашиналарига (қоплаб, ёки челаклаб) юкланади Картошка ҳосилини кавлаш ва уни қўл меҳнати билан йиғиб олиш Картошка ҳосилини кавлаб олиш кичик хўжаликларда одатда бир қаторли кавлаб йиғиштириб оладиган техника ёрдамида бажарилади. Сепарация қилиш юзаси ўлчами, тугунакларни хилаш сепарацияси иши унумдорлиги, бункери сиғимига кўра уларни уч классга бўладилар. Бир қаторли, бункери сиғими 3 т дан кўп бўлган олий классли кавлагич-йиғиб олувчи мавсум мобайнида 50 га картошкани кавлаб йиғади Республикамизда кўпчилик ҳоларда картошка ўсиб турган палаги билан ковланади. Ҳосилни машиналар ёрдамида йиғиб олишни осонлаш- тириш учун палак юладиган (УБД-3

касаликлардан асраб, сифатини янада яхшилайди. Голландия навлари вируслардан ҳоли бўлгани учун кўп пояли, етарли озиқлантирилганда палаклари жуда кучли ривожланади. Шунинг учун уларда ковлаш олди палаклар ўрилиши, ёки десикация, сеникация қилиниши шарт. Ёғинли кунларда ковланган картошка омбор ёки усти берк бостирмаларда 2-3 кун давомида қуритилади. Агар ҳосилни йиғиш даврида қора совуқлар тушиб қолгудек бўлса, совуқ урган туганакларни аниқлаш мақсадида картошка иссиқ биноларда бир неча кунгача сақланади. Бунда совуқ урган туганакларнинг ҳамма қисми ёки айрим жойлари юмшаб, ажралиб қолади. : Демак, картошка ҳосилини ўз вақтида йиғиштириб олиш, уни саралаш, қуритиш сақлашдан олдинги энг муҳим тадбир ҳисобланар экан. 21

1.5. Картошкани саралаш Картошканинг асосий сифат кўрсаткичи унинг ташқи кўринишига қараб сараланади, ўлчамлари, йўл қўйиладиган нуқсонлари, тозалиги ҳисобланади. Туганакларнинг ташқи кўриниши бутун, қуруқ, тоза, соғлом, ўсиб кетмаган, сўлимаган, кечки навларнинг пўсти қалин бўлиши керак. Тугунакларнинг ўлчами уларнинг шаклари ва экиладиган туманларига кўра табақалаштирилган. Ўрта Осиё учун тугунакларининг диаметри эртаги картошканинг юмалоқ-овал шакли учун 30 мм га, кечкисини 35 мм га, чўзиқ шаклдагиси учун эса шунга мувофиқ равишда 25–30 мм га тўғри келиши керак. Белгиланган ўлчамлардан кичик бўлишидаги тафовут 10–20 мм (лекин кўпи билан 5%) бўлишига рухсат этилади. Ўсиб кетган ва 2 см2 дан кўп миқдорда кўкиш тус олган тугунаклар 2 % гача бўлишига рухсат этилади. Ҳўл, қуруқ ва ҳалқали чи

қадар юқори эмас, шу боис сақлашнинг бу усули иқтисодий жиҳатдан рентабели ҳисобланади. Картошканинг бу усулда иқтисодий самарали эканлигини республикамиздаги мавжуд омборлар ва бозор нархлари асосида таҳлил қилиб кўрамиз. Бунинг учун аввало унинг табиий камайиши, сақлашни ташкил этиш харажатлари ва бошқалар тўғрисида тушунчага эга бўлиб олиш талаб этилади. Мисол тариқасида тахиманан 30 т миқдорида картошка олиб уни ўраларда сақлашнинг самарадорлигини ҳисоблаб кўрамиз. 1. Жойлаштириш. Юқорида берилган маълумотларга кўра картошка эни 0,8 м, узунлиги 10 м ва чуқурлиги 0,6 м бўлган ўраларга жойлаштирилади. Иқтисодий самарадорликни таҳлил қилишда энг аввало битта ўрага қанча картошка кетиши топилади, бунинг учун битта ўранинг хажми топилади: V ўра  0,8 х 10 х 0,6  4,8 м 3 . Ўрага қанча маҳсу

Ёпиш учун сомон ёки похол сарфини топамиз Бир тонна маҳсулотга 100 кг миқдорда похол ишлатилса, жами 30 т учун похол қуйидагича: М похол  30 т х 100 кг/т  3000 кг ёки 3 т похол керак бўлади. Демак, 30 тонна озиқ-овқат картошка си ни эни 0,8 м, узунлиги 10 м ва чуқурлиги 0,6 м бўлган ўраларга жойлаштириш учун 10 та шундай ўлчамдаги ўра, 107 м 2 жой ва 3 т похол керак бўлади. 3.2.К артошкани ўраларда сақлашда унинг табиий камайишини ҳисоблаш . Адабий маълумотларга кўра картошка ўраларда сақланганда қуйидагича меъёрларда камайиб боради: Картошканинг табиий камайиш меъёрлари (дастлабки оғирликка нисбатан фоиз ҳисобида). Омбор тури Ойлар 09 10 11 12 01 02 03 04 05 Уюмлар ва хандақлар - 1,0 1,0 0,5 0,4 0,4 0,7 1,0 1,5 Табии камайишни топиш учун берилган камайиш меъёрига кўра пропорция тузамиз:

2. Картошканинг ноябр ойида камайишини топамиз ноябрда камайиш меъёри 1,0% бўлса, камайиши: Т.к. % 100 %0,1 7, 29 х  0,29 ёки 0,3 тонна камаяди, демак 29,7 т - 0,3 т  29,4 т маҳсулот қолди. 3. Худди шундай декабр ойида камайишини топамиз: Т.к.  % 100 %5,0 4, 29 х  0,1 тонна камаяди, демак 29,4 т - 0,1 т  29,3 т маҳсулот қолди. 4. Январ ойида: Т.к.  % 100 %4,0 3, 29 х  0,1 тонна камаяди, демак 29,3 т - 0,1 т  29,2 т маҳсулот қолди. 6. Феврал ойида: Т.к.  % 100 %4,0 2, 29 х  0,1 тонна камаяди, демак 29,2 т - 0,1 т  29,1 т маҳсулот қолди. 7. Март ойида: Т.к.  % 100 %7,0 1, 29 х  0,2 тонна камаяди, демак 29,1 т – 0,2 т  28,9 т маҳсулот қолди. 8. Апрел ойида: Т.к.  % 100 %1 9, 28 х  0,28 ёки 0,3 тонна камаяди, демак 28,9 т – 0,3 т  28,6 т маҳсулот қолди. 9. Май ойида: Т.к.  %

овқат картошкасини октябр ойидан май охиригача яъни келгуси ҳосил чиққунига қадар сақланиши лозим. Озиқ-овқат картошкасини сақлаш фермер хўжаликларга қуйидаги иқтисодий самара бериши мумкин. Картошкани октябр ойидан май ойигача сақлашни иқтисодий самарадорлиги қуйдаги жадвалда келтирилган. Бунда қуйидагича ҳисоблар амалга оширилди: 1. 30 тонна картошкани сақлаш учун фермер хўжаликларидан 500 сўм/кг сотиб олинса, маҳсулотнинг умумий баҳоси – 30 т х 500 сўм  30 000 кг х 500 сўм  15 000 000 сўм бўлади. Чунки бозор баҳосига кўра 2014 йилда картошканинг баҳоси 1 кг учун 500 сўмни ташкил этган. 2. Узунлиги 10 м, эни 0,8 м ва чуқурлиги 0,6 м бўлган ўрани ковлаш, ёпиш ва очиш учун кетган харажат ҳар бир ўра учун хўжаликлардаги мавжуд нархларга кўра 25 минг сўм деб олсак, унда 10 дона ўрала

6. Озиқ-овқат картошкасининг феврал ва май ойларида реализация қилиниш бўйича иқтисодий самарадорликни ҳисоблаб кўрамиз. Чунки ўралар бундан кейин очилади ва картошка доимий омборга кўчирилади [Бўриев Х. ва бошқалар, 2002]. Ушбу олимларнинг фикрига кўра картошкани февралдан сўнг ўраларда сақлаб бўлмайди, тупроқ қизий бошлайди. Картошканинг реализация баҳоси 2013 йилги маълумотларга кўра 1500 сўм эканлиги аниқланган бўлса, унинг иқтисодий самарадорлиги қуйидагича: 30 т озиқ-овқатга ишлатиладиган картошкани ўраларда сақлашнинг иқтисодий самарадорлиги Кўрсаткичлар Сақлаш муддатлари феврал май Харажатлар: Маҳсулотнинг сотиб олиш баҳоси, минг сўм 15 000 Ўрани ковлаш, ёпиш ва очиш учун кетган харажат, минг сўм 250 Ташкилий харажатлар (иш ҳақи ва бошқалар) минг сўм 5 ой х 600  3000 8 ой х 600 

4-боб. КАРТОШКАНИ САҚЛАШ ТЕХНОЛОГИЯСИ 4.1. Картошкани сақлаш шароитига талаблари Етиштирилган картошка ҳосилининг учдан бир қисми йиғиштириш, ташиш, сақлашга тайёрлаш, саралаш ва сақлаш мобайнида нобуд бўлади. Нобудгарчиликни кескин камайтириш учун далалар ҳосилни йиғишга тайёрланиши, механик шикастланишга йўл қўймаслиги, сақлаш режимига 28

қатъий риоя қилиш лозим. Айниқса, хўраки ва уруғлик картошкани сақлашга катта аҳамият бериш талаб қилинади. Картошка тугунаклари шундай биологик хусусиятга эгаки, улар кавлаб олинганидан сўнг ҳам тирик организм каби ўсишини йил мобайнида давом эттиради. Сақлашдан мақсад-тугунак вазн йўқотишини, маълум физиологик ҳолатини ва зарурият бўлганда кимёвий таркибини ҳам минимумга тенглаштиришдир. Сақлаш даврида крахмал қандга айланади ва аксинча. Бу жараёнлар ферментлар таъсирида бўлиб, уларни жадал ўтиши ҳароратга боғлиқдир. Тугунаклар 2-3°С да сақланса чучмал бўлиб қолади, бундан юқори ҳароратда қанд кам ҳосил бўлади, шунинг учун қайта ишлашга режалаштирилган картошкалар 6-8°С ҳароратда сақланади. Картошка бўйича Халқаро марказ маълумотига кўра сақлаш даврида картошкани нобуд бўлиши 25% гача ет

Соғлом тугунакларни оптимал ҳароратда олти ой сақланганида улар вазнининг камайиши 1-1,5% дан ошмаслиги керак. Нафас олиш тезлиги ва органик вазнини камайиши аввало ҳарорат, шунингдек, тугунакларни етилиш даражаси ва механик шикастланганлари миқдорига боғлиқ. Тўлиқ етилган тугунаклар кам ва механик шикастланганлари кўп нафас олиши жадал ва сақланиш ҳарорати юқори бўлса тугунаклар органик вазнини кўп йўқотади. Тугунаклар нафас олганда СО 2 ажралади ва иссиқлик ҳосил бўлади, уни йўқотиб туриш керак. 4°С ҳароратда сақланаётган 1 т соғлом тугунак ҳар соат 35-50 кДж, 12°С да эса – 51-101 кДж иссиқлик ажратади. Қўнғир чириш билан зарарланган тугунаклар нафас олишида иссиқлик ажратиши 6-9 мартага кўпаяди. Тугунаклар ҳаво намлиги юқори бўлган шароитда сақланса улар ясмиқ- чалари сув пори пардаси б

сақланаётганлари эса 15-20 г сув парлан-тиради. Етилмаган ёки шикастланган тугунаклар хона ҳароратида 20 бараварга кўп намлик йўқотади. Намликни йўқотиш ҳисобига шикастланган жойларни даволаб ҳимоя қилгандек бўлади. Бу бошланишида, ташқи хужайраларни ўлиши ва қуриши сабабли ҳосил бўлиб, сўнг улар остида яранинг янги перидермаси пайдо бўлади, пўкак қатлами юзага келади ва у шикастланган жойни тўлиқ қоплайди. Бу жараён одатда 15°С ҳароратда 2-3 сутка мобайнида содир бўлади. Бу қатлам тугунак ичига чиришни қўзғатувчиларни киришига тўсқинлик қилади. Пўкак қатлами ҳосил бўлиши билан бир даврда ингибитор микроблар ҳосил бўлиб тугунакларни биокимёвий ҳимоя қилиш реакцияси активлашади. Бу жараёнлар активлиги ҳароратни пасайиши билан сусаяди, 5°С да улар тўхтайди. Шикастланган жойларини битиши учун

йўқотади. Сақлаш шароити ҳарорати юқори бўлса тугунакларни кексайиши (қариши) шунчалик тез бўлади. Демак, картошкани меъёрида сақлаш учун омборхонада қуйидаги шароитлар таъминланиши керак:  модда алмашуви махсулотлари (иссиқлик, сув, СО 2 ) чиқарилиб турилиши ва тоза ҳаво билан таъминлаш;  жадал нафас олиш, ўсиш ва чиришдан сақлаб туриш;  тугунакларни 0°С дан паст ҳарорат таъсиридан сақлаш;  тугунаклар таркибидаги зарур органик моддаларни ва сувни сақлаш. В.И. Зуев ва бошқаларнинг [2005] маълумотларига кўра, сақлаш шароитининг муҳим параметрлари (кўрсатгичлари) ҳарорат ва ҳавонинг нисбий намлиги билан бунёд этилади. Сақлаш даврининг турли босқичлари ҳар хил шароит талаб этилади, деб ёзганлар. Яъни, улар сақлашни тўрт босқичга ажратилади:  шикастланган жойларнинг битиши;  совиши;  са

2 -жадвал Картошкани сақлаш режими Сақлаш даври Ҳарорат, °С Ҳавонинг нисбий намлиги, %сақлаш даври бошланишида сақлаш даври - нинг охирида Даволаш даври (10-15 кун) 10 20 85-95 Совитиш даври (20-45 кун) 20 3 85-90 Қишлаш даври 3 2 85-95 2-жалвалдаги рақамлардан кўриниб турибдики, совитиш даврида туганакдаги физиологик-биокимёвий жараёнлар энг сусайган бўлиб, у 20-40 кун давом этади. Бу даврда ҳаво намлиги 90 - 95% бўлиб, ҳарорат 14 - 18° С даражадан ҳар суткасига 1,5 - 2 °С даража совутилиб борилади. Шундан сўнг картошканинг асосий сақлаш қишлаш даври бошланади. Бу даврда ҳарорат тезпишар навлар учун 1,5 - 2° С , ўртапишар навлар учун 2 - 4° С , кечпишар навлар учун 4 - 5° С , ҳаво намлиги эса 85-95% бўлиши лозим. Ҳаводаги газ миқдори ва таркиби ҳам туганакнинг сақланишига сезиларли таъсир

шамолатиш тугатилиши керак. Меъёрдан ортиқ шамолатиш, тугунаклар шикастланган жойини битишини кечиктириб, вазнини кўп йўқотишига ва қуруқ чириш касалигини ривожланишига сабаб бўлади. Тугунаклар ҳўл ва қўнғир чириш билан кучли зарарланган бўлса шамолатиш шикастланган тугунакларда мумификация бошлангунича ўтказилади. Тугунаклар қуритилганидан сўнг, яра-чақаларини битишига яхши шароит яратиш, ортиқча сув сарфланиши олдини олиш учун намлигини сақлаш керак. Ҳароратни 15-18°С, ҳавонинг нисбий намлигини юқори бўлиши ва ҳаво таркибида СО 2 миқдорини кам бўлиши тугунакларни бу босқични яхши ўтиши учун энг яхши шароитдир. Импульсли шамолатишни ўтказиб, омборхона ҳарорати ва ҳавосининг нисбий намлигини ўз вақтида пасайтириш билан етарли даражада кислородни киришини таъминлаш мумкин. Шулар охирида ода

3-жадвал Сақлаш даврида омборхоналар ҳарорати ва намлигининг тахминий кўрсатгичлари [Шпаар Д., 1999] Сақлаш босқичлари Сутка давомий - лиги Ҳаво оқими Шамолатиш шакли 1 т тугунакка 1 соатда зарур бўладиган ҳаво меъёри, м 3 Уюмланган ёки штабеланган шароити Ҳарорат, °С Нисбий намлик, %уюмнинг юқори қатлами ҳароратига нисбатан абсоrт ҳарорат ҳарорат, °С нисбий намлик, % Қуритиш 2…3 2..3 юқори 10…16 50…80 доимий 150 10…15 охирида 10… 12 80…90 Шикастланган жойларини битиши: Жами 6-10 2…7 паст1-давр 3 13…18 80…90 Импульси 50…80 13…18 90…95 2-давр 6…8 8…12 90…95 8…12 Совутиш фазаси : 1-давр 15…20 5 гач a паст ташқи муҳит ҳароратига боғлиқ 90…95 Доимий ёки импульси 100…150 2…8 фойдаланиш йўналишига кўра 90…95 2-давр Асосий босқич: Уруғлик картошка Фойдала- ниш йўна- ишига кўра 2..5 паст ташқи муҳ

Сақлашда хал қилувчи босқич совитишдир. Бунда ҳарорат оптимумгача, 2-4°С гача пасайтирилиши, ундан катта фарқ бўлишига йўл қўймаслик керак. Шикастланган жойлари битганидан сўнг ҳароратни 6°С гача пасайтириш ва ташқи муҳит ҳарорати юқори бўлганлиги учун имконият даражасида шу иссиқликни сақлаб туриш керак. Кейинчалик тугунаклар 2-4°С да совитилади. Бу босқичда ҳавонинг нисбий намлиги 90- 95% бўлиши мақсадга мувофиқ. Сақлаш даври фазасида бу фаза учун энг қулай бўлган ҳарорат ва ҳавонинг нисбий намлиги билан таъминлаш ҳамда улар ўртасида катта фарқ қилдирмасдан шамолатишни иқтисод қилиб ишлатиш керак. 5°С ҳарорат кўпчилик навларни ўсишини кечиктиради, аммо айрим навларда бу самара фақат 3°С да кузатилади. Қиш фаслидан сўнг сотиладиган истеъмолбоп картошка тугунаклари 3°С да сақлангани маъқул

тахланиб (штабел) сақланаётган тугунаклар ҳарорати кўпчилик ҳоларда 2-3°С юқори, ҳавонинг нисбий намлиги 10-15% га паст бўлади. Ҳаво таркибида намликни етишмаслиги тугунаклар сувни кўп порлантиришига сабаб бўлади ва суви маълум даражада йўқотилади. Шунинг учун омборхона шамолатилаёт-ганида ташқи ҳаво ҳарорати ва намлиги ҳисобга олиниши зарур. Омборхонага иссиқликни кириши ва чиқарилиши ҳаво миқдорига боғлиқ бўлиб, 1 т тугунаклар учун уни меъёри ҳар соатда 100-150 м 3 ни ташкил этади. 1 м 3 ҳаво ҳароратини ўзгариши 1 ккал (4,19 кДж) иссиқликни ютади. 1 т тугунак ҳароратини 1°С га пасайиши 850 ккал тўғри келади, бунинг учун 860 м 3 ҳаво берилиши зарур. Шунинг учун 3°С да сақланаётган картошкани 1°С га совитиш учун камида 5 соат вақт керак. Шунингдек, картошкани сақланишига ҳаво таркибидаги г

нафас олиш тезлигини пасайтирадиган,фунгицлдлик хусусиятига эга бўлган, касаликлар билан зарарланишини камайтирадиган экологик тоза ХПС-70, ХПС-71 ва ХПС-72 препаратларини қўлашни тавсия этади. Тугунаклар омборхонага жойлаштирилишидан олдин эритмаси ёки суспензияси таркибида 100 г ХПС-70 ва ХПС-71 ни сувдаги эритмаси бўлган препарат билан 1 т картошкага 5 л ҳисобида пуркалади ёки ХПС-72 нинг кукунлаштиргани чанглатилиб уларга ишлов берилади. 4.2. Картошкани сақлаш усуллари ва технологияси Сақлаш усули (усти берк биноларда – омборхона ва ертўлаларда; очиқ майдонда уюм ҳолида ёки ўраларда) хўжаликнинг имконияти ва таъминланганлигига, сақлашга қўйила-диган тугунаклар ҳолати, сотилиш муддати ва кейинчалик фойдаланиш йўналишидан ҳамда бошқа омилардан келиб чиқган ҳолда танланади. Э. Leppack [19

3- расм. Картошкани сунъий совитиладиган омборхоналарда, контейнерларда сақлаш Совутгичли омборхоналарда, контейнерларда сақлашнинг самарадорли-ги уруғлик сифатининг яхшиланиши, ҳосилдорликнинг кескин ошиши Н.Н. Балашев [1953], А. Г. Мартиненко, А. Расулов [1969], А. Қодирхўжаев [1969], В. Д. Пряхин [1968], С. Межидов [1970], В. М. Кулешов [1976] кабиларнинг тадқиқотларида ҳам тасдиқланган. 2. Буртларда (в буртах):  хашак ва тупроқ билан ёпилган;  бир ва икки канал орқали шамоллатиладиган хашак-плёнка билан ёпилган;  катта буртларда бир ва икки канал орқали шамолатиладиган. Замонавий омборхоналар, омборхона ҳаво ҳарорати ва намлигини созлайдиган автомат ускуналар, жадал шамолатувчи техникалари, шунинг-дек, картошка сотиш олдидан ишлов бериладиган бино мажмуасидан таркиб топган. Омборхон

чиқиб кетадиган қурилмаларидан иборат ва ҳар соатда 1 т картошкага 20 м 3 ҳаво етказиб берадиган вентилятор ҳамда ҳавони эркин кириши учун мўлжаланган юзаси 1 м 2 туйниклардан иборат қурилмалардан ташкил топган комбинациялаштирилган; табиий шамоллашига ҳавонинг бемалол киришини таъминлайдиган етарли юзага эга бўлган туйнукли (10м 2 омборхона ва 1,2 м 2 /кг тугунаклар). Германиянинг Qrimme фирмаси омборхоналарни жихозлаш учун турли хилдаги совитгич, иситиш ва шамолатиш анжомлари ва вентиляцион камералар ҳамда вентиляторлар, бошқариш асбоби бўлган шкафлар, омборхонадаги жараёнларни бошқариш учун компьютерлар ишлаб чиқармоқда. МДҲ мамлакатларида картошка омборхоналар, ўралар ва уюмларда сақланади. Картошка омборхона турига, мавжуд совитиш усулининг мавжуд-лигига, шамолатиш тизимига кўра мунта

совитгичли омборхона сиғими 3минг т. 4 секцияли ҳар секциясига 750 т дан; 813-2- 24.86 котейнер типидаги омборхона 2 минг т. икки секцияли ҳар секциясига 1000 т дан; 813-2-39.87-секцияли омборхона сиғими 2 минг т. тўрт секцияли ҳар секциясига 500 т дан; 813-2-35.87 секцияли омборхона сиғими 1минг т тўрт секцияли ҳар секциясига 250 т дан; 813-2-35.87 йиғилган ҳосилга сотишдан олдин ишлов берадиган ва сиғими 10 минг т 10 секцияли ҳар секциясига 1000 т картошка сиғадиган мажмуали типовой лоихалар асосида қурилган омборхоналар энг кўп тарқалган. Бу омборхоналар замонавий совитгичлар, вентиляторлар ва технологик ускуналар ўрнатилиб қайта қурилиб такомилаштирилмоқда. Картошка бу мамлакатларда, шунингдек табиий шамоллатишга асослан-ган муттасил фойдаланиладиган омборхоналарда ҳам сақланади. Бу ом

қилиб қурилади. Буртларга жойланган картошка устки қисмига 20-100 см ва асос қисмига эса 30-150 см қалинликда похол тўшалади. Похол усти юқори қисмида 25-40 см ва асосига эса 40-60 см қалинликда тупроқ ёпилади. Ўзбекистонда картошка сақлашнинг ўзига хос хусусиятлари. Баҳор-ёз фаслида ҳароратнинг юқори, ҳавонинг нисбий намлигини паст бўлиши, картошкани сунъий суғориш усулида етиштирилиши ва кўп миқдорда азотли ўғитларни қўланиши, Ўзбекистонга хос бўлиб, улар маълум даражада тугунакларни сақланиши ва чиқиндиларни кўпайишига таъсир этади. Картошкани совитилмайдиган омборхоналарда сақланганида тугунак-ларни кўкариб кетиши (тугунакда ҳосил бўладиган ўсимталар), тугунакларни қисман ёки тўлиқ чириши (тугунакларни қисман ёки касаланганларини тўлиқ) ҳисобига Ўзбекистон шароитида қиш даврида чиқинди

апрель 0,8 0,9 0,9 0,9 1,0 1,0 май 0,8 1,1 1,5 1,0 1,4 1,5 июнь 0,8 1,8 - 1,2 2,2 - Июль 0,8 2,0 - 1,2 - - Август 0,8 2,5 - - - - Картошка Ўзбекистонда сунъий совитиладиган омборхона ва оддий омборхона, шунингдек ўраларда сақланади. Сунъий совитиладиган омборхоналарда картошка уюм холида 1,5-2 м қалинликда секциялар ва идишларда сақланади. Бундай омборхоналарда картошкани сақлаш технологияси, бошқа мамлакатлардагига ўхшашдир. Биринчи 10-15 кун мобайнида юқори ҳарорат (20°С) ва нисбий намлиги юқори (90%) бўлган шароитда сақланади. Бу чиритувчи микроорганизм-ларнинг киришидан сақлайдиган тугунакни шикастланган жойида кўп қатлами перидерма ҳосил бўлишини таъминлайди. “Даволаниш даври” тугаганидан сўнг омборхона ҳарорати 2-3°С гача пасайтирилади. Ҳавонинг нисбий намлиги 85-90% да ва қоронғида

5- расм. Картошкани ўрада сақлаш Ўрада ноябр бошидан апрелгача сақланади. Сўнг картошка у ердан чиқарилиб омборхонага қўйилади. Ўра ўлчами қанчалик кичик бўлса, картошкани унда яхши сақланиши кузатувларда исботланган. Кўпчилик ўралар кенглиги 60-70 см ва чуқурлигини 70-80 см қилиб тайёрлашни тавсия этадилар. Картошкани тупроққа аралаштириб ўрага кўмилса уни сақланишини яхшилайди. Картошка сақлаш учун ўраларни “Белорусь” ва бошқа маркали тракторларга осилга Э-153 экскаватори ёрдамида тайёрлаш мумкин. Картошка Ўзбекистонда шамолатиладиган уюмларда (буртда) сақлан - майди. Уюмда картошка ўрадагиларга нисбатан кучлироқ қизиб кетади. 4.3. Сақлаш даврда қўлладиган чора-тадбирлар Картошка сақланаёт-ганда, кўпинча замбуруғ, бактериал ва функционал касаликлар билан зарарланади. Улардан қуйидагилар

юз беради, бу хил қорайиш картошканинг таъмини бузади ва экилганда унинг ҳосилини 15 - 20% гача пасайтиради. Картошка ҳаддан ташқари сернам ва ҳаво етишмаган шароитда (траншеяларда) сақланганда, баъзан туганаклар пўстидаги тўр кенгайиб, сиртида майда оч доғчалар ҳосил бўлиши кузатилади. Омборларда сақланаётган картошка парвариши бино ичидаги ҳароратни нормал ҳолда сақлаб туриш, туганакларни вақти-вақти билан қараб туриш, чириганларини ажратиб олиш ва ўсимталарини юлиб ташлашдан иборат бўлади. Омборлардаги қулай ҳарорат хонани сунъий совитиш йўли билан яратилади, бу туганакларнинг нобуд бўлишини камайтиришдан ташқари, уларнинг уруғлик сифатини яхши сақлаш имконини беради. Шунинг учун совуқ хоналарда биринчи навбатда уруғлик картошка сақланиши лозим. Т.Э.Останақулов нинг [ 200 6] таъкидланиш

ХУЛОСА ВА ТАКЛИФЛАР Картошкани сақлаш усулари ва уни қайта ишлаб, маҳсулотлар олиш технологияси ёритишда мавжуд манбаалардан фойдаланиб, қуйидаги хулосаларни чиқарилди: Картошка – озиқ овқат, ем-хашак ва техник аҳамиятга эга универсал экиндир. У дунё деҳқончилигида майдони бўйича буғдой, шоли, маккажўхоридан кейинги ўринда, аҳамияти жиҳатдан эса иккинчи ўринда туради. Шунинг учун ҳақли равишда иккинчи нон деб юритилади. Картошка навлари пишиб етилиш муддатига қараб тезпишар, ўртатезпишар, ўртапишар, ўртакечпишар ва кечпишар навларга бўлинади. Картошка республикамизда икки муддатда экиб етиштирилади: баҳорги ва ёзги муддатлардир. Сақлаш учун режалаштирилган картошкани етиштириш технологияси қуйидагилардан иборат: ер танлаш ва тайёрлаш, ўғитлаш, экиш муддатлари ва ўсимликлар парваришлаш техн

Туганакнинг нафас олиши, сувни буғлатишда ва унда рўй берадиган бошқа биологик жараёнларга ҳарорат, ҳаво намлиги катта таъсир кўрсатади. Ҳароратнинг ошиши билан нафас олиш ва сувни буғлантириш жараёни кучаяди ҳамда туганакнинг вазни кўп йўқолади. Шикастланган туганакларда пўкак тўқима ҳосил бўлиш жараёни ҳарорат юқори (20° атрофида), яраланган тўқималар орасига ҳаво бемалол кириб турадиган ва ҳавонинг нисбий намлиги юқори 90-95% бўлган шароитда айниқса, жадал кечади. Шунинг учун ковлаб олинган картошка дастлабки 10-15 кун давомида юқори ҳарорат ва намликда сақланиши керак. Бу «даволаш даври» деб юритилади. Шу даврдан кейин ҳарорат аста-секин пасайтирилиб, 2 - 3° С гача келтирилади . Ковлаб олинган картошка узоқ сақланишгача аралашмалардан тозаланади, сараланади, шикастланган туганаклардан

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ 1. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш .М. Мирзиёевн и “Озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқаришни кенгайтириш ва ички бозорни тўлдириш бўйича қўшимча чоралари тўғрисида” ги Қарори. – Тошкент, 2018 йил 29 январ 2. Абдукаримов Д.Т. Ранний картофель. – Т.: Мехнат,1987. – С. 66-68. 3. Давлат реестирига киритилган навларнинг тавсифи. – Тошкент, 2006. 182-196 бет. 4. Зуев В., Абдуллаев А. Сабзавот экинлари ва уларни етиштириш технологияси. – Т.: Ўзбекистон, 1997. – 169-172; 278-290 бет. 5. Карманов С.А. Картофель на приусадебном участке. – М.: Дом МСП, 2002. 6. Кирюхин В.П. Картофель. – М.: Колос, 1971. – С. 27-31. 7. Литун Б.П., Замотаев А.И., Андрюшин Н.А. Картофелеводство зарубежных стран. – М.: Агропромиздат, 1988. – С. 12-27. 8. Орипов Р., Сулайманов И, Уми

Купить