Kvant xoll effekti - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	452.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Май 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Kvant xoll effekti

Купить

MAVZU KVANT XOLL EFFEKTI

REJA • Edvin Xoll tajribasi. • Kvant Xoll effekti. • Xoll effektini hozirgi kundagi ahamiyati. • Xoll effekti va kvant zal effekti o'rtasidagi farq. • Xulosa

Edvin Xoll tajribasi. • 1879-yilda amerikalik fizik Edvin Xoll qiziq bir fizik tajriba o‘tkazdi. U yupqa to‘rtburchak oltin plastinani kuchli magnit maydoniga, ushbu magnit maydoni tekisligiga perpendikulyar tarzda joylashtirdi. Keling, x va x’ o‘sha tilla to‘rtburchakning ikkita qarama-qarshi tomonini ifodalasin; y va y‘ esa qolgan yana ikkita qarama-qarshi tomoni bo‘lsin. Olim tilla to‘rtburchakning x va x’ tomonlariga batareykaning qutblarini uladi va tok x yo‘nalishda oqishni boshladi. Shunda Xoll hayrat bilan shuni kuzatdiki, y va y’ tomonlar orasida ham muayyan elektr kuchlanishi yuzaga keldi. Ushbu kuchlanish esa, tokning zichligi va magnit maydoni qiymati Bz ning ko‘paytmasiga proporsional ekan. Ko‘p yillar mobaynida, Xoll effektidan amaliy foydalanish sohasini topish qiyin bo‘ldi.

Xoll konstantasi RH - induksiyalangan elektr maydoni Ey ning, tok zichligi jx va Bz ko‘paytmasi bilan o‘zaro nisbatiga teng: R H =Ey/(j x *B Z ) y o‘qi bo‘ylab yuzaga keladigan kuchlanish va tok kuchining o‘zaro nisbati xoll qarshiligi deyiladi. Xoll konstantasi ham, xoll qarshiligi ham qaralayotgan moddaning xossasi bo‘ladi. Xoll effekti magnit maydoni va tok tashuvchilarining zichligini o‘lchashda juda ham qo‘l keluvchi muhim fizik effekt bo‘lib chiqdi. Biz ataylab, «tok tashuvchilari» degan jumlani qo‘llamoqdamiz. Chunki, biz bilgan elektr tokini nafaqat elektronlar, balki boshqa turdagi zaryadlangan zarralar ham tashishi mumkin. Masalan, musbat zaryadlangan tok tashuvchilaridan teshiklarni eslash o‘rinli.

Magnit maydoni noldan ~ 10Tgacha skanerlanganda, platouxlar ikki o'lchovli elektron gazlarning Hall o'tkazuvchanligida, kriyojen haroratda qanday ko'rinishi tushuntiriladi. Xoll platosida σ xy = ne² / h, bu erda n ajralmas, bo'ylama o'tkazuvchanlik esa yo'qoladi. Bu ajralmas kvant Hall effekti. Bunday qurilmalardagi bo'sh elektronlar klassik siklotron orbitalariga o'xshash Landau miqdorini egallashi ko'rsatilgan. IQHE barqarorligi energiya uzilish bilan emas, balki harakatchanlik bilan bog'liqligi ko'rsatilgan. IQHE ning topologik kelib chiqishini ko'rsatadigan tahlil takrorlanadi. Keyingi kasrli QHE tavsiflanadi: Lavlinning kvazipartikulalarning IQHE jihatidan izohi keltirilgan. Hech qanday magnit maydon bo'lmasa, kvant spin Hall effekti

Xoll fraktsiyali kvant tizimi endi elektronga ta'sir qilmaydigan elektron gaz sifatida ishlov berilmaydigan elektronlar to'plamidir. ... Metall va yarimo'tkazgichlarning elektron gaz tizimlaridan farqli o'laroq, ularning o'tkazuvchanligi elektron va fononlarning tarqalishiga bog'liq.

Hozirgi kunda Xoll effektidan foydalanib ishlovchi qurilmalar talaygina. Xususan, magnit maydonini yoki suyuqlik oqimlarini qayd qiluvchi datchiklari, bosim datchiklari, hamda, avtomobilni o‘t oldirish taqsimlagichlari shular jumlasidandir. 1980-yilda nemis fizigi Klaus fon Klitsing kvant miqyosidagi Xoll effektini ham kashf qildi. Aniqlanishicha, kuchli magnit maydoni va past haroratlarda, xoll qarshiligining magnit maydoni bilan bog‘liqlik grafigida sakrashlar kuzatilar ekan. Zamonaviy peyntbol qurilmalarida Xoll effekti otish tezligini oshirish uchun qo‘llaniladi.

Hall effekti va kvant Xoll effektining asosiy farqi shundaki, Hall effekti asosan yarimo'tkazgichlarda , Holli kvant effekti asosan metallarda sodir bo'ladi . Xoll effekti - bu o'tkazuvchan material bo'ylab oqayotgan elektr tokiga ham, magnit maydonini qo'llashda tokka to'g'ri burchak ostida qo'llaniladigan tashqi magnit maydonga ham perpendikulyar elektr potentsialining hosil bo'lishini anglatadi. Bu ta'sir 1879 yilda Edvin Xoll tomonidan kuzatilgan. Kvantli Hall effekti keyinchalik, Hall effektining hosilasi sifatida aniqlandi.

HALL EFFEKTI VA KVANT XOLL EFFEKTINING ASOSIY FARQI SHUNDAKI, HALL EFFEKTI ASOSAN YARIMO'TKAZGICHLARDA , HOLLI KVANT EFFEKTI ASOSAN METALLARDA SODIR BO'LADI . XOLL EFFEKTI - BU O'TKAZUVCHAN MATERIAL BO'YLAB OQAYOTGAN ELEKTR TOKIGA HAM, MAGNIT MAYDONINI QO'LLASHDA TOKKA TO'G'RI BURCHAK OSTIDA QO'LLANILADIGAN TASHQI MAGNIT MAYDONGA HAM PERPENDIKULYAR ELEKTR POTENTSIALINING HOSIL BO'LISHINI ANGLATADI. BU TA'SIR 1879 YILDA EDVIN XOLL TOMONIDAN KUZATILGAN. KVANTLI HALL EFFEKTI KEYINCHALIK, HALL EFFEKTINING HOSILASI SIFATIDA ANIQLANDI.Hall effekti va kvant zal effekti o'rtasidagi farq nima?

Quyida infografikada Hall effekti va kvant Hall effekti o'rtasidagi farqlar keltirilgan .

Xulosa - Xoll effekti vs Kvant zali effekti Kvant Hall effekti klassik Hall effektidan olingan. Hall effekti va kvant Xoll effektining asosiy farqi shundaki, Hall effekti asosan yarimo'tkazgichlarda, Holli kvant effekti asosan metallarda sodir bo'ladi.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить