Lorens kuchi. Magnit maydonida o‘tkazgichning ko‘chirilishida bajarilgan ish - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	5.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Сентябрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Lorens kuchi. Magnit maydonida o‘tkazgichning ko‘chirilishida bajarilgan ish

Купить


Reja:

Magnit may donning zary adga t a’siri.

Lorens k uchi haqida.

Lorens k uchining y o’nalishini aniqlash

Tok li o’t k azgichni magnit may donda
k o’chirishda bajarilgan ish.

Misollar v a masalalar

Must aqil ishMav zu: Lorens k uchi. Magnit may donida
o‘t k azgichning k o‘chirilishida bajarilgan ish

Xendrik Lorens
(1853-1928)
- Niderlandiyalik
nazariy fizik, fizika
bo'yicha Nobel
mukofoti sovrindori,
Niderlandiya Qirollik
Fanlar
akademiyasining
a'zosi


Tajribalarning k o’rsat ishicha, magnit
may don nafaqat t ok li o’t k azgichga v a balk i
magnit may donda harak at lanay ot gan
alohida zary adga ham t a’sir qiladi.Chunk i
harak at lanadigan zary ad ham o’z at rofi da
magnit may don hosil qiladi.Magnit
may donda t ezlik bilan harak at lanay ot gan
q elek t r zary adiga t a’sir et uv chi k uchga
Lorens k uchi dey iladi v a u quy idagiga t eng:

Lorens k uchi haqida.


Lorens k uchining y o’nalishi. Lorens k uchining y o’nalishi
harak at lanay ot gan musbat zary ad uchun chap qo’l
qoidasiga

muv ofi q aniqlanadi.

A gar magnit induk siy a ve k t orlari chap
qo’limizning k aft iga k irayot gan , musbat
zary adning harak at y o’nalishi va ochilgan
barmoqlar t omonga yo’nalgan bo’lsa, unda
bosh barmoqning y o’nalishi Lore ns k uchining
yo’nalishini k o’rsat adi .Bu y erda B- zary ad harak at lanay ot gan may donning
induk siy asi,
zary adning harak at t ezl igi v ek t ori v a magnit may don
induk siy a v ek t ori orasidagi burchak

Zary adning ishorasi o’zgarishi bilan k uchning
y o’nalishi ham t esk arisiga o’zgaradi.Musbat
zary ad uchun Lorens k uchining y o’nalishi
chap qo’l qoidasi y ordamida
aniqlanadi.Manfi y zary ad uchun esa o’ng
qo’l qoidasi y ordamida aniqlanadi.

Lorens k uchining t a’siri: form uladan k o’rinib t uribdik i:

1) agar zary ad harak at siz bo’lsa, y a’ni , unda .

1) Demak , m agnit m ay don harak at siz zary adga t a’sir
k o’rsat may di, y a’ni harak at siz zary ad at rofi da magnit
may don hosil bo’lm ay di;

2) agar y a’ni zary ad magnit induk siy a v ek t ori bo’y lab
harak at lansa(t ezlik v ek t ori induk siy a v ek t ori ga
parallel bo’lsa) unda m agnit m ay don t omonidan
zary adga hech qanday k uch t a’sir et m ay di.


3) Lorens k uchi zary adning harak at
t ezligiga perpendik uly ar bo’lganligi uchun,
uning t ezligining modulini y a’ni k inet ik
energiy asini o’zgart ira olmay di.Demak
Lorens k uchi ish bajara olmay di.

4) Lorens k uchi zary adning harak at
t ezligiga perpendik uly ar bo’lganligi uchun,
uning t ezligining y o’nalishini
o’zgart iradi.Agar zary ad bir jinsli
may donda harak at lanay ot gan bo’lsa ,
unda Lorens k uchi mark azga int ilma k uch
v azifasini bajarib, zary adning harak at
t ray ek t oriy asini egrilay di.

A gar zarracha magnit induk siy a chiziqlariga
t ik y o’nalishda harak at lansa


H-vint qadami

Vintsimon harakat uchun :
1) Ох – o’qi bo’ylab harakat
2) Оу – o’qi bo’ylab aylana
bo’ylabAgar zarracha magnit may donda
v int simon harak at lansa


Lorens kuchi hozirgi zamon
texnikasida katta qo’llanishga
ega.Masalan mass
spektrografni aytish mumkin.

Mass-spektrograf ionlashgan
iztop atomining massasini
topishga imkon beradigan
qurilma.Uning ishlashi
zaryadli zaryadli ionning bir
jinsli magnit maydonda
Lorens kuchi ta’sirida aylana
bo’ylab harakatlanishiga
asoslangan. Mass-spektrograf


Sikl o tron – zaryadlangan
elementar zarrachalarni
yorug’lik tezligiga yaqin
tezliklargacha tezlashtiruvchi
qurilma.Bu qurilma atom
yadrolarni o’rganishda,
radioaktiv izotoplar olishda
foydalaniladi.


Agar zaryadlangan zarracha magnit maydoniga magnit
induksiya chiziqlariga parallel uchib kirsa, u holda
zarracha to’g’ri chiziqli tekis harakatlanadi.

Agar zaryadlangan zarracha magnit maydoniga magnit
induksiya chiziqlariga perpendikulyar uchib kirsa u
holda zarracha aylana bo’ylab tekis harakatlanadi.

Agar zaryadlangan zarracha magnit induksiya
chiziqlariga burchak ostida uchib kirsa u holda uning
trayektoriyasi vintsimon bo’ladi. Magnit maydoniga zaryadlangan
zarrachaning uchib kirishi

Tok li o’t k azgichni magnit may donda
k o’chirishda bajarilgan ish

Magnit maydonida tokli o’tkazgichga amper
qonuni bilan aniqlanuvchi kuch ta’sir qiladi.Bu
kuchning ishini hisoblash uchun quyidagi zanjir
yig’iladi.


Agar ushbu sistemani induksiyasi rasm
tekisligiga perpendikulyar yo’nalgan bir
jinsli magnit maydonda joylashtirsak,
o’tkazgich harakatlana
boshlaydi.O’tkazgichga ta’sir etuvchi kuch



O’tkazgich F kuch ta’sirida 1 holatdan 2
holatga ga ko’chsin.

Bunda quyidagicha mexanik ish bajariladi

=

Bu ifododada o’tkazgich harakatlanganda
qamrab oladigan yuza.


=

Tokli o’tkazgichni magnit maydonda ko’chirishda Amper
kuchlarning bajargan ishi , tok kuchining o’tkazgich
harakatlanganda qamrab oladigan sirt orqali magnit
oqimiga ko’paytmasiga teng.


Agar zaryadli zarracha magnit maydonda tinch tursa
unga Lorens kuchi ta’sir etmaydi.

Lorens kuchi faqat zaryadli zarrachagagina ta’sir qiladi.

Lorens kuchi musbat zaryadli zarrachalar uchun chap
qo’l o’ng qo’l qoidasi , manfiy zaryadli zarrachalar uchun
o’ng qo’l o’ng qo’l qoidasi yordamida aniqlanadi.

Lorens kuchi ish bajarmaydi.

Lorens kuchi zarrachaning tezlk modulini
o’zgartirmaydi.

Lorens kuchi zarrachaning faqat tezlik yo’nalishini
o’zgartiradi.

Lorens kuchining formulasi Mavzu yuzasidan asosiy
xulosalar.


Tokli o’tkazgichni magnit maydonida ko’chirishda
bajarilgan ish formulasi

Masalalar yechish namunasi:
1-masala: Rasmda ikkita magnit qutblari orasiga musbat
zaryadli zarracha uchib o’tayotgan holat
tavirlangan.Ramdan foydalanib zarrachaga ta’sir etuvchi
Lorens kuchining yo’nalishi aniqlansin.


Yechish: Zarrachaning ishorasi musbat bo’lgani uchun
chap qo’l qoidasiga mos keladi.Qoidaga mos qo’limizni
qo’ysak Lorens kuchining yo’nalishi chizmadan
o’quvchiga qarab yo’nalgan.


2-masala: Rasmda ikkita magnit qutblari orasiga manfiy
zaryadli zarracha uchib o’tayotgan holat
tavirlangan.Ramdan foydalanib zarrachaga ta’sir etuvchi
Lorens kuchining yo’nalishi aniqlansin.

Yechilishi:

Zarrachaning ishorasi manfiy bo’lgani

uchun o’ng qo’l qoidasiga mos keladi.

Y’ani magnit induksiya chiziqlari kaftimizga

kirsin, to’rtta barmoq zarracha tezligi

yo’nalishida bo’lsa ochilgan bosh barmog’imiz esa Lorens
kuchining yo’nalishida bo’ladi.



Chizmadan ko’rinib turibdiki Lorens kuchining
yo’nalishi javob o’quvchidan chizmaga qarab
yo’nalgan bo’ladi.


3-masala: Induksiyasi 4 T bo’lgan bir jinsli magnit
maydonga 10 Mm/s tezlik bilan induksiya chiziqlariga
perpendikulyar yo’nalishda uchib kirgan elektronga ta’sir
etuvchi kuchning moduli qanday?


Yechilishi:

4- masala: Magnit kuch chiziqlariga tik yo’nalishda 2 km/s
tezlik bilan harakatlanayotgan 0,4 C zaryadga ta’sir qilayotgan
Lorens kuchi 8 N ga teng bo’lsa, magnit induksiyasi qanday?


Yechish:4- masala: Induksiyasi B=9,1 mT bo’lgan bir jinsli magnit maydonda
induksiya chiziqlariga perpendikulyar ravishda 16 Mm/s tezlik bilan uchib
kirgan elektron harakat trayektoriyasining egrilik radiusini toping (sm).

Mavzuni mustahkamlash uchun
topshiriqlar.


Rasmlarda magnit maydonida harakatlanayotgan
zarrachaning turli vaziyatlari tasvirlangan.Har bir holat
uchun Lorens kuchining yo’nalishini aniqlang.


Rasmlarda magnit maydonida harakatlanayotgan
zarrachaning turli vaziyatlari tasvirlangan.Har bir holat
uchun Lorens va Amper kuchining yo’nalishini aniqlang


Agar qayiqning manzilga borib kelishdagi o’rtacha tezligi 3
km/soat va manzilga borish vaqti kelish vaqtidan 3 marta kichik
bo’lsa, qayiqning turg’un suvdagi tezligini toping (km/soat).

A) 6 B)5 C)7 D) 4

Berilgan yukni biror balandlikka o’zgarmas tezlik bilan
ko’tarishda bajarilgan A
1 ish hamda 0,5 g tezlanish bilan
ko’tarishidagi A
2 ish orasidagi munosobatni ko’rsating.

A) A
2 =2 A
1 B) A
2 =0.5 A
1 C) A
2 =1.5 A
1 D) A
2 = A
1

Yassi ko’zguni biror burchakka burdik. Bunda qaytgan nur α
burchak burildi. Ko’zgu qanday burchakka buriladi ?

A) α B) 2α C) 0.25α D) 0.5 α Uyga vazifa


E’tiboringiz uchun
rahmat

Lorens kuchi. Magnit maydonida o‘tkazgichning ko‘chirilishida bajarilgan ish

Купить