Manbashunoslik va tarixshunoslik - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Manbashunoslik va tarixshunoslik

Купить

Manbashunoslik va
tarixshunoslik

Mavzu:XVI-XIX asrning 1-yarmida O’rta
osiyo haqidagi tarixiy geografik tadqiqotlar
•
Reja:
•
XVI-XIX asrning 1-yarmida O’rta osiyo haqidagi tarixiy
geografik adabiyotlar
•
Asosiy manbalar:’’Shayboniynoma,,
•
‘’ Tarixi Muqimxoniy,, asari

•
Mamlakat tarixshunosligi o’rta Osiyoning O’rta asr tarixini o’rganush bo’yicha
oz ish qilgani yo’q.Lekin shunga qaramay biz shu kunga qadar O’rta Osiyoning
qadimiy hayotini manbalar asosida o’rganish bo’yicha maxsus tadqiqotlarga
ega emasmiz,tarixshunoslik tadqiqotchiligi to’g’risida gapirmasak ham bo’ladi
deb yozadi tarixshunos olim Bo’riboy Ahmedov o’zining 1985-yili Toshkentda
nashr etilgan ‘’XVI-XVIII asrlarda O’rta Osiyoning tarixiy jo’g’rofiy adabiyoti
(yozma yodgorliklari) nomli mukammal asarida. 16-19 asrlar o’rtalarigacha
bo’lgan davr tariximizning eng kam o’rganilgan davrlaridir.1917-yilgacha
bo’lgan davrda bu masalaga juda kam e’tabor berilgan.Rossiya sharqshunoslari
asosiy e’tiborini temurgacha va temuriylar davrini o’rganishga
qaratishgan.Sovet davrida esa keying 30 yilda bir qator qimmatli tadqiqotlar
paydo bo’ladi.Biroq 16-19 asrdagi O’rta Osiyo xalqi tarixini mufassal ko’p sonli
tarixiy manbalarga asoslangan tahlili juda kam.Ular jumlasiga
Ahmedov,Chexovich,G’afurov,Davidovich,Ziyoyev,Muqminova,Muxtorov va
boshqalarning bir qator asarlarini kiritish mumkin.

•
1988-yil “O’zbekiston tarixiy manbalarda,, degan navbatdagi kitob
nashrdan chiqadi.O’rta Osiyo tarixi bilimdoni sharqshunos B.V.Lunin
to’plagan 16-19 asrlarning sayohatchilari jo’g’rofiyon olimlar aytgan
ma’lumotlari o’rin olgan.Muallif ‘’Kirish,,da Samarqand va Buxoro barcha
asrlarda dunyoga ma’lim va mashhur bo’ganini ta’kidlaydi.Qadimda
aynan shu O’rta osiyo orqali Uzoq Sharq mamlakatlari Osiyo va Ovrupaga
boradigan asosiy savdo yo’llari o’tgan edi.Biroq dengizda suzuvchilarning
XV asrda Amerikaga Ovrupadan Hindistonga boradigan dengiz yo’lini
ochgani bois o’rta osiyoda asta sekin yirik savdo sotiq ishlari va xalqaro
madsniy aloqalari susaya boshladi.

•
B.Ahmedov ilk manbalar bilan shug’ullanuvchi tadqiqotchilar ishini
yengillatadigan ish qildi voqea faktlarini aniqlashga intildi.Bu juda og’ir va
ma’suliyatli uning manbashunosik mehnati qadrini ikki baravar oshiradigan,O’rta
Osiyo xVI-xIX asr tarixini o’rganishni osonlashtiradigan asardir.Bundan tashqari u
tarixshunoslikning muhim sharti qiyoslash va bor ma’lumotlarni jiddiy tubdan
qayta tekshirish qoidalariga amal qilgan.Buning uchun B.Ahmedov o’z tahliliga
muayyan bir davr bo’yicha bir necha asarlarni kiritgan,Bular “Tavorixi Guzida,,
(Nusratnoma), “Fatxnoma,, “Shayboninoma,, “Mehmonnomai Buxoro,, “Zubdat ut-
tavrix,, “Badoye ul vaqoye,, dir.Abulg’ozi Bahodirxonning yetuk tarixchi olim
sifatida e’tiborga sazovordir.Uning “Shajarayi Tarokima,, va “Shajarayi turk,,
asarlari o’rta osiyo xalqlari tarixiga oid qimmatli manbalardan hisoblanadi.

• Shayboniynoma — oʻzbek xoni Muhammad Shayboniy tarixi toʻgʻrisida tarixiy-
jangnoma doston. Oʻzbek tarixchisi va shoiri, Muxammad Solihning asari . Turkiy
tilda (chigʻatoy yoki eski oʻzbek tilida ) yozilgan.
• Asar 1506—1507-yillarda yozilgan. Doston Muhammad Shayboniyning harbiy
yurishlari tasviriga bagʻishlangan. Shayboniynoma 8902 misradan iborat boʻlib, 76
bobdan tashkil topgan. 16 bob dostonning muqaddimasi, shundan 1—3-boblar
hamd va naʼtlardir. 4-bob soʻz taʼrifiga, 5—14-boblar Shayboniyxonning tavsif va
taʼrifiga bagʻishlangan; 15-bob esa „Kitob nazmining sababi“ bayonidadir. 16-bob
Mullo Abdurahim haqida. Asarning syujeti — asosiy qismi 17-bobdan boshlanadi.
Keyingi boblarda 1499—1500; 1505—1506-yillarda roʻy bergan tarixiy voqealar
xronologik izchillikda bayon etilgan [1]
.
• Dostonda XVI asrning boshlaridagi Markaziy Osiyo xalqlarining turmush tarzi,
kasb-kori, harbiy hunariga doir qiziqarli maʼlumotlar ham mavjud. Dostonda
Sulton Mahmud , Temur Sulton , Bobur , Husayn Boyqaro , Boqi Tarxon , Sulton Ali ,
Badiuzzamon singari oʻnlab tarixiy siymolar ham tasvirlangan.

Tarixi Muqimxoniy (yoki Muqimxon tarixi ) — tarixiy asar. Muallifi XVII asrda o tgan yirik ʻ
tarixchi Muhammad
Yusuf Munshiydir .
Asarda
keltirilgan ma’lumotlarga qaraganda, Muhammad Yusuf Munshiy asli balxlik
bo lgan
va ʻ Subhonqulixon (1651—1680-yillarda Balx, 1680—1702-yillarda Buxoro xoni)
hamda Muhammad
Muqimxon (1697— 1707-yillarda Balx xoni) saroyida munshiy bo lib ʻ
xizmat
qilgan. U “Tarixi Muqimxoniy” nomli asarini yozgan. Mazkur asar 1697—1704-yillar
orasida
fors tilida yozilgan bo lib, ʻ Balx va qisman Buxoro xonligining XVII asrdagi ijtimoiy-
siyosiy
tarixini bayon etadi. “Tarixi Muqimxoniy”da turkiy xalqlarning afsonaviy onasi
Alanquva, Chinngizxonning ota-bobolari
va mo g ullar tomonidan Movarounnahr, Balx va ʻ ʻ
Badaxshonning
bosib olinishi tarixi qisqacha bayon etilgan. Ikkinchi bobda Balx va
qisman
Buxoro xonligining XVII asrdagi ijtimoiy-siyosiy ahvoli, shuningdek, Buxoro va
Balx
xonliklarining Hindiston, Turkiya va Koshg ar bilan bo lgan siyosiy munosabatlari, ʻ ʻ
uchinchi
bobda esa 1702—1704-yillar voqealari, xususan Buxoro bilan Balx o rtasida ʻ
boshlangan
qurolli kurash o rin olgan. Asar to la o zbekchaga 1861-yili taijima qilingan, ʻ ʻ ʻ
undan
ayrim parchalar fransuz va rus tillarida e’lon qilingan. 1956-yili to liq ruscha taijim ʻ
asi
A.A.Semenov tom onidan chop etilgan

Manbashunoslik va tarixshunoslik

Купить

Похожие документы
Lyudovik XI asr diplomatiyasi
Marufatchilik adabiyoti xviii-xix asr garb va sharq marufatchiligi
Mayyalar kalendaridagi davriylik
Maleniziya xalxlari tarixiy antropologiyasi
Markaziy Osiyo Sovet davri Migratsion jarayonlarida