Markaziy Osiyoda Amir Temur va temuriylar davrida fan va uning ravnaqi - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	26.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

Markaziy Osiyoda Amir Temur va temuriylar davrida fan va uning ravnaqi

Купить

Markaziy Osiyoda Amir Temur va temuriylar davrida fan va uning
ravnaqi
Reja:
1) Amir Temur homiyligida Markaziy Osiyoda fan va madaniyatining
yuksalishi
2) Temuriylar davrida tarix, matematika, geografiya va tibbiyot taraqqiyoti
3) Mirzo Ulug’bek Akademiyasining ilmiy faoliyati

O’zligini anglashga bel bog’lagan har bir xalq va millat avvalo buyuk
ajdodlari, siyosiy, harbiy arboblari, va ulug’ allomalarining mamlakat, qolaversa
jahon tarixida tutgan o’rni, xizmatlarini e’zozlashni o’rniga qo’yadi. Ana shunday
kishilardan biri bu buyuk sohibqiron Amir Temur bo’lib, uning zakovati, mardligi,
jasorati, vatanparvarligi, topqirligi, ilm-fan homiysi ekanligi, temir irodaviy
xususiyatlari biz yosh avlodlar uchun ibrat, hayot maktabi, Vatanga xizmat qilish
namunasi bo’lib qolishi lozim.
Ulug’ bobomiz Amir Temur ko’hna Shahrisabzga qarashli Xo’jailg’or
qishlog’ida 1336 yil 9-aprel kuni tug’ilgan. Otasi Tarag’ay Bahodir Markaziy
Osiyoning ijtimoiy-siyosiy hayotida katta nufuzga ega bo’lgan barlos qavmidan
chiqqan o’rtahol beklardan bo’lib, Chig’atoy xonlaridan bo’lgan Qozonxon (1338-
1346) lashkarida xizmat qilardi. Onasi Takina begim esa Buxorolik mashhur faqih
Toj ash-sharia (shariat toji) taxallusi bilan mashhur bo’lgan Ubaydulla ibn
Ma’sudning qizi edi.
Tarixchi olim Bo’riboy Ahmedovning ta’kidlashicha o’sha zamonlarda
xonzoda, shahzoda va bekzodalar yoshligidan maxsus ustozlar tomonidan ot
chopish, harbiy ilmlarni o’rganish, ov, saltanat tebratish, ya’ni amaldorlarni tanlash
va o’z o’rniga qo’yish, hukumat ishlarini yuritish, fuqorolarning arz-shikoyatlarini
eshitish va hukm chiqarish kabi bilimlarni o’rganganlar. Bunga «Suluk ul-
mulk»(«Podsholarga qo’llanma»), «Tuzuklar» va boshqa bizgacha yetib kelgan
asarlar guvohlik beradi.
Demak, albatta, Temur ham yoshligidan shu ilmlarni kasb etgan. Tarixiy
kitoblarda Temur 7 yoshidan Qur’onni yod bilgan, 12 yoshida bolalarcha
o’yinlardan orlanadigan, 16-18 yoshida qilichbozlik, nayzabozlik va ov qilish
san’atini mohir egallaganligi va 20 yoshida abjir chavondoz bo’lib yetishganligi
ta’kidlanadi.* Amir Temur o’zining keyinchalik qo’lga kiritgan barcha zafarlarini
piru ustozlari Mulla Alibek, Shayx Shamsuddin Kulol, Shayx Zayniddin Abu Bakr
Tayobodiy va Mir Sayyid Baraka nomlari bilan bog’lagan edi.
Sohibqiron Amir Temur tarixan o’sha murakkab vaziyatda XIV asrning 60-
yillarida siyosat maydoniga chiqadi, ya’ni o’zaro feodal tarqoqliq urushlariga

barham berish, mamlakatni mug’ul istibdodidan ozod etish uchun markazlashgan
kuchli davlat tuzish zaruratini birinchilardan bo’lib anglab yetadi. Temurning haq
va adolat yo’lida boshlagan bunday qutlug’ ishining shiori «Rosti-rusti» bo’lib,
uning ma’nosi «Haqguy bo’lsang najot topasan» demakdir. Shu tariqa
Movarounnahrni mug’ul zulmidan ozod qilishni va markazlashgan kuchli davlat
tuzishni o’z oldiga bosh maqsad qilib qo’ygan Temur o’zining barcha faoliyatida
shunga amal qilib yashadi.
Ilm-fan va madaniyat saltanat uchun qanchalik zarurligi his qilgan Amir
Temur olim va fozil kishilarni o’ziga do’st tutgan, ularning izzat-hurmatini o’rniga
qo’ygan, davlatni idora qilishda ularning kengash va maslahatlaridan foydalangan.
Qariyb 150 yillik mo’g’ul istibdodi davrida ilm-fan tushkunlikka uchrab, faqat
Amir Temur davriga kelib mamlakatda osoyishtalik o’rnatildi, tarixiy-ma’rifiy urf-
odatlar qayta tiklanib, Temur fan va madaniyatning ham jonkuyar homiysi bo’lib
maydonga chiqdi. Temur o’z saroyiga ilmu-fanning turli sohalari bo’yicha iqtidorli
olimlarni jalb etadi. Temurning o’zida ham ilmga zo’r ishtiyoq bo’lganligi haqida
hatto fransuz muarrixi Alfons de Lamarti shunday deb yozgan: «Amir Temur din,
tibbiyot, tarix, huquq va astronomiya ilmining bilimdoni, ko’p qo’llanuvchi uch til
– turkcha, forscha va arabchani g’oyat mukammal bilgan, zarofat va qudrat ila
yozish mahoratini puxta egallagan bir hukmdor edi.»* Shuningdek Temurning
ilmga qiziqishi haqida Sultoniya yepiskopining xotiralarida shunday deyiladi:
«Temur, ayniqsa, tarixni, fiqh va harbiy ilmni yaxshi bilar, me’morchilik, falsafa,
tabobat va yulduzshunoslikka qiziqar, she’riyat va musiqani yoqtirar, o’zi ham
she’rlar o’qir edi. Temur o’z ona tili- turk-o’zbek tilidan tashqari fors va arab
tillarida bemalol so’zlashgan.»* Amir Temurning ilm-fan va olimlarga qay
darajada munosabatda bo’lganligini uning «Tuzuklari»da keltirilgan
ma’lumotlardan ham bilsa bo’ladi. Masalan: «Saroy kengashlarida taxtning o’ng
tomonida ilm ahli ham sayyidlar, qozilar, ulug’lar va ashroflar qatorida joy
olganlar».
Amir Temur olim va fozil kishilarni o’ziga do’st tutgan va buni o’z avlodiga
ham vasiyat qilib ketgan. Masalan: «Tuzuklarda» shunday deb yozilgan: «baxtli

farzandlarim va qudratli nabiralarimga ma’lum bo’lsinkim, men sayyidlar, ulamo,
mashoyix, oqilu donolar, muhaddislar, tarixshunoslarni sara va e’tiborli odamlar
hisoblab, izzatu-hurmatlarini o’rniga qo’ydim».
Tarixdan ma’lumki Sharq mamlakatlarida davlat boshliqlari o’z saroylarida
iqtidorli olimu shoirlarni to’plaganlar, davlat ahamiyatiga molik masalalar
xususida ular bilan kengashib turganlar. Sohibqiron Temurning ham mazkur
an’anaga rioya qilganligini farang muarrixi L. Lyangle ham ta’kidlab shunday
yozadi: «Temur olimlarga seriltifotli edi. Bilimdonligi bilan bir qatorda sofdilligini
ko’rgan kishilarga ishonch bildirardi. U tarixchilar, faylasuflar, shuningdek, ilm-
fan, idora va boshqa ishlarda bilimdon bo’lgan barcha kishilar bilan suhbatlashish
uchun ko’pincha taxtdan tushib, ularning yoniga kelardi. Negaki, Temur bu
sohalarga g’amxo’rlik qilishga asosiy e’tiborni berar edi.»* Shu bilan birga Amir
Temurning qaysi mamlakatni zabt etmasin, u yerdan olimu fozillar, elga tanilgan
san’at ahlini va turli tuman kasb-hunar egalarini Samarqandga olib kelganligi
tarixdan ma’lum. Masalan, Ibn Arabshohning «Ajoyib ul-maqdur fi tarixi Taymur»
(«Temur tarixida taqdir ajoyibotlari») nomli asarida ana shunday olimlardan
ba’zilari haqida qisqa, lekin o’ta qimmatli ma’lumotlar keltirilgan. Masalan, «O’z
saltanati kunlarida Temur Samarqandga faqih olimlardan mavlono Abdulmalikni
hosil etgan edi – u «Hidoya» sohibi (Burhoniddin al-Marg’inoniy)ning avlodidan
bo’lib, mudarrislik qilar, shatranj va narddan ta’lim berar hamda yagona bir
holatda she’r va nazm etardi.» Shuningdek «Temurning muhaqqiq (olim)lardan
mavlono Sa’uddin at-Taftazoniyni—u 791 yilning muharram (1389 yil yanvar)
oyida Samarqandda vafot etdi va Sayyid Sharif Muhammad Jurjoniyni—u
Sherozda vafot etdi, hamda muhaddis olimlardan Shayx Shamsuddin Muxammad
ibn al-Jazoriy (Temur uni Rumdan olib kelgan) va boshqalarni Samarqandga olib
keldi.» «Mana shular – deb yozadi Ibn Arabshoh – men tanib, zikriyu ismi
xotirimga kelgan kishilardurlar. Ammo men bilmagan yoinki bilganu biroq zikriyu
ismi xotirimga qolmagan kishilar son – sanoqsiz bo’lib, hisob-kitobdan xorijdur.
Xullasi kalom, Temur har bir foydali jonni yig’ib, nimaiki bo’lsa sarasini
Samarqandga keltirdi. Natijada, Samarqandda har bir ajoyib fan ahli

namoyandasidan va san’atlar g’aroyib uslubidan, fazilati peshonasida nishona
bo’lib, o’z tengqurlaridan ustun turgan o’z sohasida alloma kishilar yig’ilgan edi».
Shunday qilib Amir Temur davrida Samarqandda ilm-fanning
rivojlanishiga, ayniqsa, mashhur faylasuflardan Sa’duddin bin Umar at-Taftazoniy
va Mir Sayyid Sharif al-Jurjoniy katta hissa qo’shdilar. O’z davrining ko’zga
ko’ringan faylasufi, fiqhshunosi va qomusiy olimi bu -- Sa’duddin bin Umar at-
Taftazoniy (vafotini Fasixiy (Mujmal, 174 bet) 787 (1386) yil, Xondamir (Habib
us-siyar, 88 bet) 797 (1394-1395) yil deb ko’rsatsalarda, hozirgi adabiyotlarda Ibn
Arabshoh yozganidek 1389 yil deb keltiriladi. Mas: A.O’rolov, M.Hojixonov.
«Temuriylar ma’naviyati va madaniyat». 54 bet.) bo’lib, u asli Xurosonning Niso
shahri yaqinidagi Taftazon degan joyda tavallud topadi. Taftazoniy 16 yoshidan
arab tilini, tafsir, fiqh, mantiq, islom aqidalarini mukammal o’rganadi. Shuningdek
boshqa ilmlarda ham zamonasining yagona kishisi bo’lgan Taftazoniy Temur
saroyida o’tkazilib turiladigan ilmiy diskussiyalarning faol ishtirokchisi bo’lgan
qomusiy olim edi.* U G’ijduvon, Turkiston, Seraxs, Hirot va boshqa shaharlardagi
madrasalarda mudarrislik qiladi. Umrining oxirgi yillarini Samarqandda Temur
saroyida o’tkazadi. Taftazoniy ilmning ko’p sohalarida, mantiq, sarfu nahv, fiqh,
kalom, insho, geometriya va boshqa ilmlarda ijod etganligini J.Yaxshilikov va
Sh.Ahadovlar ham o’zlarining «Temuriylar ma’naviyati» nomli asarida qayd
etadilar. Mas: uning «As-sa’diya», «Tahzib ul-mantiq va al-kalom», «Al-irshod al-
xodi» kabi asarlaridan biri (avtorlar bu yerda aynan qaysi asar ekanligiga aniqlik
kiritmaganlar) chiziqlain gparalleliga bag’ishlangan bo’lib, Taftazoniy unda
Yevklidning mashhur beshinchrni aksiomasini sharhlashga harakat qiladi va ikki
to’g’ri chiziqni uchinchi to’g’ri chiziq kesganda hosil bo’ladigan burchagi unga
qo’shni bo’lmagan ikki burchagining yig’indisiga teng kelishi zarurligini isbotlab
ko’rsatadi. Shu jarayonda u o’tkir va o’tmas, qo’shni va yoyiq burchaklarning
boshqa bir qator xossalarini ham ta’riflaydi hamda dalillaydi.
Sa’duddin Taftazoniy haqida akademik Botirxon Valixo’jayev ham o’z
ilmiy tadqiqotlarida qo’yidagilarni yozib qoldirgan. Mas: «Sa’diddin Ma’sud ibn
Umar al-Taftazoniy (1322-1390) o’z davrining qomusiy bilimli alloma

mudarrislaridan bo’lib, u sohibqiron Amir Temur takliflari bilan 1374-1375
melodiy yilda Samarqandga kelib, Idigu Temur madrasasining mudarrisi sifatida
faoliyat ko’rsatdi. Bu davr orasida ko’pgina iqtidorli shogirdlari jumladan
Muhammad ibn Ahmad al-Hizriy, Shoh Fathulloh Shervoniylarni yetishtirdi.
Sa’duddin Taftazoniy mudarrislik faoliyati bilan bir qatorda ilmiy tadqiqotlarni
ham samarali tarzda davom ettirib ko’pgina mashhur asarlarni ham yozdiki, ular
madrasalarda o’qitilish bilan birga qator sharhlarning yozilishiga ham asos
bo’lganlar. Ana shunday mashhur asarlaridan «Miftoh ul-ulum» (Ilmlar kaliti), «Al
—muxtasar al-maoniy» (Maoniy ilmining muxtasar bayoni), «Al-mutavval»,
«Sharh risola al- shamsiya», «Sharh aqoid al-Nasafiya» eslatish mumkin»*
Olimning ta’kidlashicha Sa’diddin Taftazoniyning asarlari faqat Samarqand
madrasalarida o’qitilibgina qolmay, uzoq yillar davomida asosiy o’quv qo’llanma
sifatida O’rta Osiyoning va boshqa davlatlarning madrasalarida ham foydalanilgan.
Ali ibn Muxammad Sayyid Sharif Jurjoniy (1339-1413) mashhur faylasuf,
mantiqshunos, astronom, she’rshunoslik va tilshunos olim bo’lib, uning tug’ilgan
joyini J.Yaxshilikov va Sh.Ahadovlar* keltirgan ma’lumotga ko’ra Jurjon
viloyatining Tog’u qishlog’i ko’rsatilsa, Ibn Arabshoh asariga yozilgan izohda*
esa uning Sherozda tug’ilganligi va 1388 yilda Temur Sherozni zabt etganida
Jurjoniyni Samarqandga olib kelganligi keltiriladi.
Yoshligidan ilm-fan sirlarini o’rganishga qiziqqan Jurjoniy dastlab Hirotga,
so’ngra bu yerda biroz bilim olgach Turkiyaga boradi va taniqli faylasuf
Muxammad Fanoriydan mantiq ilmidan saboq oladi. So’ngra u Misrga safar qiladi.
U yerda falsafa va mantiq sohasidagi bilimini rivojlantiradi. Keyinchalik Jurjoniy
Sherozga kelib, «Dorushshifo» madrasasida dars beradi. 1387 yilda yuqorida
aytganimizdek Temur Sherozni zabt etgach, Jurjoniyni boshqa olimu
hunarmandlar qatori Samarqandga olib keladi. Samarqandga kelgach, olim ilm-fan
bilan shug’ullanish bilan birga, Idigu Temur madrasasida mudarrislik qiladi. Uning
«Sharh ul-mulaxxas», «Usul ul-mantiqiya», «Tarjimon al-Qur’on», «Fan ul-
muammo», «Odob ul- munozara», «Risolai vujudiya», «Oynai gitinoma» va
boshqa asarlari o’sha davrda va keyinroq yashagan boshqa tarixchilarning xabar

berishicha musulmon mamlakatlaridagi barcha madrasalarda talabalar tomonidan
mutolaa qilib kelingan va ular uchun dastur vazifasini o’tagan. Shuni alohida
ta’kidlash lozimki, u Movaraunnahr va Xurosonda yashagan olimlar, xususan
Arastu, Ibn Sino, Asiriddin Abxariy, Nasriddin Tusiy va boshqalarning mantiqqa
bag’ishlangan risolalariga sharhlar yozgan, ularning g’oyalarini rivojlantirgan. U
o’zining falsafiy qarashlarida borliq, osmon sayyoralari, to’rt unsur haqida so’z
yuritib, barcha narsa va hodisalar sababiy bog’langanligi, ularni aql yordamida
bilish mumkinligiga ishonadi.* Uning «Astranomiyaga oid sharh» nomli asarida
yulduzlar haqida qisqacha ma’lumot berilib, unda osmon jismlarining bo’linishi
haqida, harakatlanuvchi va harakatsiz yulduzlar haqida, murakkab va sodda
yulduzlar haqidagi o’z g’oyalarini yozib qoldirgan.*
Jurjoniy insonni tirik mavjudodlar orasida eng a’losi hisoblab, uning fikrlash
qobiliyatiga katta baho beradi. Xondamir ma’lumotiga (Habib us-siyar) ko’ra
ilmning turli sohalari bo’yicha ilmiy munozaralarda faol qatnashgan Jurjoniy
o’zining o’ta qiziqqonligi va o’tkir aql-zakovati bilan ko’pincha yengib chiqqan.
Bir necha yillar Ulug’bekka ustozlik qilgan Jurjoniy, hatto uning Akademiyasining
tuzilishiga ham katta hissa qo’shgan.
Shunday qilib, Idigu Temur madrasasida 18 yil samarali faoliyat ko’rsatgan
Sayyid Sharif Jurjoniy Temur vafotidan keyin Sherozga borib, u yerda
Temuriyzoda Iskandar mirzo (1409-1415) huzurida mavlono Natanziy, mavlono
Haydar Xorazmiy kabi olimlar bilan birga ilm-fan bilan mashg’ul bo’ldi. 1413
yilda Sherozda vafot etdi.*
Temur saroyida hadischi olimlardan shayx Shamsuddin Muhammad ibn al-
Jazoiriy ham bo’lib, u 1350 yilda Damashqda tug’ilgan. Keyin Rumga kelgan.
Temur Boyazidni yenggach uni Rumdan Samarqandga olib keladi. Ibn Arabshoh
bergan ma’lumotga ko’ra u Sherozda vafot etgan.* Ikki ta’limot bilimdoni Shayx
Shamsuddin Muhammad ibn al-Jazariy (1350-1449) Samarqandda samarali ijod
qilib, Movaraunnahrda ilm-fan taraqqiyotiga munosib hissa qo’shdi.*

Ulug’ tafsirchi, hadischi va hofiz Xoja Muhammad az-Zohid Buxoriy (1419
yilda Makkada vafot etgan) bo’lib, u Qur’onning yuz jildlik tafsiri (sharh) ni
tuzgan.*
Amir Temur davrida o’tgan yirik olimlardan yana biri xoja Muxammad
Porso edi. U Naqshbandiya tariqatining ko’zga ko’ringan namoyondalarining
hayot va karomatlari haqida, umuman tasavvufning nazariy va amaliy masalalariga
bag’ishlangan ko’plab asarlar muallifidir. Uning «Risolayi qudsiya», «Maqomati
xoja Alouddin Attor», «Fasl ul-xitob», «Mahaq al-orifin», «Tahqiqot» va boshqa
asarlarida tasavvufning qat’iyat, ma’rifat, haqiqat va sohalari keng va batafsil
izohlanadi.*
Amir Temurda katta taassurot qoldirgan olimlardan biri arab tarixchisi va
mutaffakkiri Valiuddin Abdurahmon Ibn Xaldundir (1332-1406). Ibn Xaldun
Tunisda tug’iladi. Shimoliy Afrikada bir qancha davlatlarda yuqori lavozimlarda
xizmat qilgan Ibn Xaldun 1382 yilda Qohiraga kelib mudarrislik qiladi, qozilik
lavozimida ishlaydi.
Keyinchalik Shomda (Suriya) yashaydi.* Amir Temur Damashqni zabt
etganida olim yashirincha qochib ketmasdan Temur huzuriga boradi va u bilan
uchrashadi. Ibn Arabshohning yozishicha – Amir Temur Ibn Xaldundan Mag’rib
podsholari tarixi, shaharlari va yerlari vasfini bayonlab berishni so’raydi. Shunda
Ibn Xaldun – qalblarni titratuvchi fasohatli, chiroyli, balog’atli, kishini maftun etib,
aqlini oluvchi ajoyib bayoni bilan Temurni maftun qilib, lol qoldiradi. Ibn
Xaldunning asosiy asarlari «Kitob ul-ibor» (Ibratli misollar kitobi) va «Devon ul-
mubtado va-l-xabar fi ayyomi-l-arab va va-l-ajam va-l-berber va man o’sarahum
min zaviy sulton ul-akbar» (Muqaddima) nomli risolalari o’sha davrning ijtimoiy-
siyosiy va tarixiy masalalariga bag’ishlangan bo’lib, ularda kishilar turmishida
axloq, mehnat va jug’rofiy muhitning roli haqida so’z yuritiladi.* Shuningdek
Amir Temur saroyida o’z davrining turkcha, forscha, arabchada «malik ul-kalomi»
bo’lgan mashhur kotib Ahmad ibn Shams ul-Aimma ya’ni mavlono Shamsuddin
Munshiy, mohir hattot Xoji Bandgir Tabriziy, mashhur tabiblardan Husomiddin
Ibrohimshoh Kirmoniy va mavlono Jamoluddin, musiqa ilmida ustoz bo’lgan

Abdulqodir al-Marog’iy va uning o’g’li Safiuddin, kuyovi Nasriyn, Qutb al-
Mousuliy, Ardasher al-Changi va boshqalar (bu yerda Ibn Arabshoh ko’plab
shatranjchilar, sangtaroshlar, misgarlar, naqqoshlar va bog’bonlarni misol
keltiradi) faoliyat yuritib ular o’z sohasining mohir kishilari edi.*
Shunday qilib, Temur davrida Samarqandda, nainki Samarqandda balkim
butun Turonzamin o’lkasida fanning barcha sohalari gurkirab o’sadi, tabiiy va
gumanitar fanlar sohasida bir qator buyuk olimlar yetishib chiqadi, ular jahon fani
va madaniyatiga munosib hissa qo’shadilar. Ayniqsa, bu davrda atoqli tarixshunos
va manbashunos Bo’riboy Ahmedov ta’kidlaganidek tarix fani taraqqiy etib, tarix
ilmi bobida sohibqiron Amir Temurning harbiy zafarli yurishlarini o’zining
«Zafarnoma» asarida yoritgan Sharafiddin Ali Yazdiy, Temur xizmatida
munshiylik qilib, keyinchalik jug’rofiy va tarixnavis olim sifatida tanilgan «Zubdat
ut-tavorix» (Tarixlar qaymog’i) asarining muallifi Hofizu Abro’, Temur
devonining arboblaridan biri, «Tarixnoma» asarining muallifi Tojiddin as-
Salmoniy, Temur hayot paytida (1405 yilgacha) unga bag’ishlab «Zafarnoma»
asarini yozib tugatgan Nizomiddin Shomiy, Temurning tarjimoni, Shom (Suriya)
olimlari bilan suhbatda tarjimonlik qilgan mavlono Abdujabbor, Temurning
Hindiston yurishida qatnashgan, 1399-1403 yillar orasida Temur bo’yrug’iga
binoan ushbu yurish haqida «Kundalik» yozgan G’iyosiddin Ali Yazdiy va
boshqalar tarixnavislik sohasida barakali ijod qiladilar.

Аsоsiy vа qo’shimchа аdаbiyotlаr
1. Sh.Mirziyoyev. “Tanqidiy tahlilqat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik –
har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak”. Т. 2017 y. -53 b.
2. Shavkat Mirziyoyev. O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish
bo’yicha harakatlar strategiyasi to’g’risida farmoni. Toshkent. “Adolat” 2017
y.
3. Shavkat Mirziyoyev . Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta ’ minlash –
yurt taraqqiyoti va xalq faravonligining garovidir . Т. “ O’zbekiston ”. 2017 y .
( lotin grafikasida )
4. Shavkat Mirziyoyev . Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan
quramiz . Т. “ O’zbekiston ”. 2017 y .
5. Мирзиёев Ш. М. Постановление “ О дополнительных мерах по
повышению качества образования в высших образовательных
учреждениях и обеспечению их активного участия в осуshествляемых в
стране широкомасштабных реформах ” от 06.06.2018 г. № ПП-3775
6. Мирзиёев Ш. М. Выступление на церемонии открытия 43-й сессии
Совета Министров иностранных дел ОИС. // Народное слово. 2016. 19
октября.
7. Мирзиёев Ш. М. Указ «О стратегии действий по дальнейшему развитию
Республики Узбекистан» (7.02.2017.).

Markaziy Osiyoda Amir Temur va temuriylar davrida fan va uning ravnaqi

Купить