Markaziy Osiyoda mintaqaviy xavfsizlik masalalari - Идея национальной независимости - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	49.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Январь 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Идея национальной независимости

Markaziy Osiyoda mintaqaviy xavfsizlik masalalari

Купить

Markaziy Osiyoda mintaqaviy xavfsizlik masalalari Mundarija Kirish I.BOB. Markaziy Osiyo mintaqasining ahamiyati va xavfsizlik masalalari 1.1. Markaziy Osiyo mintaqasining geosiyosiy ahamiyati 1.2. Xavfsizlik tushunehasi va xavfsizlikning dolzarbligi 2.BOB. markaziy Osiyoda mintaqaviv xavfsizlik va xavfsizlikni ta’minlashda O’zbekiston Respublikasining ahamiyati 2.1. Markaziy Osiyo mintaqasining barqarorligiga qarshi mavjud xavf- xatarlar va xavfsizlikni ta’minlash shartlari 2.2. O’zbekiston Respublikasining mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashdagi o’rni va roli Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar 1

Kirish XXI asr bo’sag’asida Markaziy Osiyoning xalqaro hayotning mustaqil subyekti sifatida qąyta tiklanishi, shubhasiz, olamshumul, o’zida muxim jarayonlarni ham ifodaluvchi, ham aks ettiruvchi xodisa bo’ldi. But Yevrosiyodagi geosiyosiy vaziyatni tubdan o’zgarishiga Olib kelgan, jahon miqyosida avj olayotgan chuqur, tektonik siljishlar xosilasi bo’ldi. Markaziy Osiyoning jahon siyosati va iqtisodiyoti mustaqil subyekti sifatida tiklanishi, o’z navbatida, dunyo miqyosida ro’y berayotgan jarayonlarga kuchli ta’sir ko’rsatuvchi muhim omilga aylandi, Yuzlab yillar davomida unutilgan, e’tibordan chetda qolgan o’lka bo’lib kelgan Markaziy Osiyo jahon hamjiyati tornonidan qayta kashf etildi, Dunyo bu minataqaning xalqaro iqtisodiy, siyosiy munosabatlarga, sivilizatsiyalararo aloqalarga qo’shili

1. Markaziy Osiyoning geosiyosiy va geostrategik ahamiyatini o’rganib chiqish; 2. Markaziy Osiyoda mintaqa xavfsizligiga nisbatan tug’iladigan xavfxatarlar ko’lamini va turlarini aniqlash hamda bartaraf etish choralarini ko’rsatib ottish; 3, Xavfsizlikka doir ishlab chiqilgan qonun hujjatlari bilan tanishish hamda ularning mintaqaviy muammolarga daxldorligi darajasini aniqlash. Kurs ishining vazifasi: l. Mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashda mintaqadagi barcha davlatlarning o’rni va haqida ma’lumot berish; 2. Xavfsizlikka doir milliy va xalqaro huquqiy huiiatlarni taqqoslab chiqish; 3. Mintaqadagi xavfsizlikni ta l minlashga doir tavsiyalarni berish. Kurs ishining predmeti davlatlar va fuqarolar xavfsizligini ta’minlashda mintaqaviy xavfsizlikning ahamiyati, o t rni, mazmuni, shuningdek, sh

4. Sintez qilish metodi yordamida xavfsizlik sohasining yo’lga qo’yilganligi mintaqadagi muammoli masalalarni ko’rib chiqishga yordam berdi. Kurs ishi tuzilishi va hajmi. Kurs ishi ikki bobdan iborat bo’lib, birinchi bobda Markaziy Osiyo mintaqasi haqida atroflicha ma’lumot ‘berib o’tish bilan birga xavfsizlik tushunchasiga izohlar keltirib o’tilgan. Ikkinchi bob Markaziy Osiyodagi mintaqaviy xavfsizlik masalalari va unda davlatlarning tutgan o’rni, shuningdek, mintaqaviy va xalqaro tashkilotlarning ishtiroki hamda mintaqaga nisbatan tashqi tajovuzlarning o’rni haqida information va tahliliy ma’lumotlar keltirib o’tilgan. Shuningdek, xavfsizlikni ta’minlashda davlatlaming roli haqida tavsiyalar berilgan.

1. BOB. Markaziy Osiyo mintaqasining ahamiyati va xavfsizlik masalalari 1,1. Markaziy Osiyo mintaqasining geosiyosiy ahamiyati . Markaziy Osiyoning qaytadan vułudga kelishi insoniyat oxirgi o’n-o’n besh yil mobaynida boshdan kechirgan ko’plab dramatik o’zgarishlar va keskin burilishlar orasida, shubhasiz, eng muhimlari qatorłga kiradi. Mintaqą asriy siyosiy yo’qpikdan qaytdi va yana bir bor xalqaro hayotning muhim tarkibiy hismi sifatida namoyon bo’ldi. Boz ustiga, u bugungi kunda jahon hamjamiyatining diqqat markazida turibdi. «Markaziy Osiyo» atamasi birinchi marła taniqli nemis olimi, geograf Aleksandr fon Gumboldt tomonidan 1843 yili Parijda nashr etilgan uch jildli «Markaziy Osiyo Tog’tizmalarini tadqiq qilish va iqlimlami taqoslash» asarida qo’llanilgan edi. Unda olim ichki sug’orish

Markaziy Osiyo deganda, Sovet Ittifoqi parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: Qirg’iziston, Qozog’iston, Tojikiston, Turkmaniston va Ozbekiston nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga Orta Osiyo va Qozog’iston atamasi qo’llanilgan. Lekin, 1991 yilda mustaqillikka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qo’llana boshlashdi. 1992 yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi@ Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat halqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo bo’limlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga Afg’oniston, Mo’g’uliston va Xitoyning Uyg’ur viloyatlari ham kiradi, B

4 ta Respublika (CY7hekiston ‘Turkmaniston, Qirg’iziston, Tojikiston) tô liq joylashgan. Qozog’iston Respublikasining manum qismi shu tabiiy — geografik o’lkadir. Iqtisodiy geografik nuqtai nazardan 5 ta Respublikani umumiy holda rta osiyo mamlakatlari deb bo@ltnaydi, shuning uchun ham Sobiq Ittifoq davrida O’rta Osiyo va Qozog’iston Respublikalari deb nomlanar edi. Istiqlol sharorati bilan Mustaqil Respublikalar tarixiy aloqalarni qayta tiklashga o’tdilar, Ona zaminni, tabiiy sharoiti, uzoq tarixi, kelib chiqishi, ditai, urfodatlari, an@analari, maqsadlari rivojlanish imkoniyatlari, muommolari bir bo’lgan qozoq, o’zbek, qirg@iz, tojik, turkman, qaraqalpoq va boshqa halqlar yangi hayot qurishda va c/ zaro hamkorlik qilishga kirishdilar Respublika raxbarlarining 1993 yil Toshkent va Ashqabo

Tojikiston Respublikasi Mamlakat Markaziy Osiyoning janubi- sharqida joylashgan bölib, u shimol va g’arbda O’zbekiston, shimol va shimoli- sharqda Qirg’iziston, sharqda Xitoy, janubda Afg’oniston bilan chegaradosh. Maydoni 143,1 ming kv, km, aholisi 6,0 mln kishi. MO davlatlari orasida maydoni bo’yicha 5-, aholisi bo’yicha 3- o’rinda turadi. Turkmaniston„ U Markaziy Osiyoning janubi, janubi- g’arbida joylashgan, Mamlakat shimol, shimoli sharq va sharqdan O’zbekiston, shirnoldan Qozo@iston, janubdan Afg’oniston va Eron bilan chegaradosh. Turkmanistonning g’arbiy chegarasi Kaspiy dengizi bilan tutash. Xududining maydoni 488,1 ming kv, km, aholisi 4,8 mln kishi, (1997) Markaziy Osiyo Respublikalari ichida maydoni bo’yicha 2- , aholisi bo’yicha 4. o’rinda turadi. Qirg"iziston Respublikasi,

BMT Ustavi (VIII bob) mintaqa miqyosida xalqaro tinchlik va xavfVlikni saqlash uchun mintaqaviy kollektiv xavfsizlik xalqaro tashkilotlari tuzishga ruxsat beradi. Bunda quyidagi shartlar albatta bajarilishi lozim: - mintaqaviy asosdagi harakatlar BMT maqsadlari va printsiplariga mos kelishi, faqat mahalliy nizolarga taalluqli bo’lishi va mazkur hudud doirasidan tashqariga chiqmasligi kerák; - Xavfsizlik Kengashidan vakolat Olmay turib hech qanday majburlov choralari ko ’ rilishi mumkin emas ; - biron-bir mintaqą davlatlari o’rtasida yuzaga keluvchi har qanday mahalliy nizolar faqat tinch yo’l bilan hal qilinishi lozim; - Xavfsizlik Kengashi xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash uchun mintaqaviy bitimlar doirasida amalga oshirilgan yoki amalga oshirish mo’ljallanayotgan harakatlar haqida

saqlashga taalluqli bo’lgan va mintaqaviy hardkatlarga mos keladigan masalalarni hal qilish uchun mintaqaviy bitimlar yoki organlar tuzishga aslo monelik qilmaydi, basharti bunday bitimlar yoki organlar va ulaming faoliyati Tashkilot Maqsadlari va Printsiplari bilan hamohang bo’lsa" Samarali mintaqaviy kollektiv xavfsizlik tizimlari ulałda mazkur mintaqaning barcha davlatlari, ularning ijtimoiy va davlat tuzumidan qat’i nazar, ishtirok etishini taqozo qiladi. Ular kollektiv xavfsizlikning universal mexanizmi bilan bir xil maqsadni - xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlashni ko’zlaydi. Ayni vaqtda ulaming faoliyat doirasi universal kollektiv xavfsizlik tizimining harakat doirasiga nisbatan cheklangan, Birłnchidan, mintaqaviy tashkilotlar jahonning hamma davlatlari yoki boshqa mintaqala

BMT o’rtasidagi munosabatlarning shakllangan modeli harnda tinchlikni saqlash bo’yicha rasmiy” mehnat taqsimoti” to’g’risida so’z yuritish imkonini beradi. Xavfsizlik Kengashi o’z rahbarligi ostida majburlov hatakatlarini amalga oshirish uchun mintaqaviy tashkilotlardan foydalanishi mumkin, Mintaqaviy tashkilotlarning o’zi Xavfsizlik Kengashi ruxsatisiz biron-bir majburlov choralarini ko’rishga haqli emas. Mintaqaviy tashkilotlar majburlov chorålarini mintaqaviy kollektiv xavfsizlik tizimi ishtirokchilaridan biriga sodir etilgan hujumni qaytarish uchungina foydalanishga haqlidir 6 . Ko’plab rivojlanayotdan davlatlarda avtoritar hLikumatlar azaldan demokratlk harakatlar va bu mafkura jamoat va fuqaro tinchligiga rahna soladi deya bosim o’tkazib kelgan. Tarix guvohki, demokratiya buning aksi

• Ijroiyaorgani nazarida davlat xavfsizligiga tahdid solayotgan har bir fuqaro qamoqqa olinishi mumkin va xavfni oldindan bartaraf etish ma’qûl deya ijroiya organiga bunday vakolat beruvchi qonun. 7 Britaniya Hamdo’stligiga kiruvchi ko’p davlatlarda ikkinchi turga o’xshash qonunlarni u c hratish mumkin. Ularga muvofiq ijroiya organi konstitutsionhuquqlarning bir nechasini bekor qilish kuchiga ega. Buning uchun boshqaruvdan parlament yoki adliya ruxsatini yoki uning aralshuvini so t rashi talab qilinmaydiv Másalaning bir jihati, ijroiya davlat xavfsizligiga tahdid solganlikda ayblab fuqarolarni ma’muriy yoki vazirlik qamoqxonalarida saqlashni buyuradi Bu fuqarolar ijroiya qo’lida uzoq vaqt qolib ketishi, muddat bir necha bor yangilanishi va mavhum qolishi mumkin. Ayrim davlatlarda qonunchil

2. BOB. Markaziy Osiyoda mintaqaviy xavfsizlik va xavfsizlikni ta’minlashda O’zbekiston Respublikasining ahamiyati 2.1 Markaziy Osiyo mintaqasining barqarorligiga qarshi mavjud xavf’ xatarlar va xavfsizlikni ta’minlash shartlari Xavfsizlikni kafolatlash chora-tadbirlari ishonchni mustahkamlash choratadbirlarining turlaridan biri hisoblanadi. Bu sohada yadro quroliga ega davlatlar tomonidan yadrosiz davlatlarga kafolatlar berish instituti alohida otrin tutadi, Xavfsizlikning ijobiy va salbiy kafolatlari farqlanadi. Ijobiy kafolatlar yadro quroliga ega davlatlar yadro qurolini iShlatish bilan qo’rqitilayotgan har qanday yadrosiz davlatga yordamga kelish majburiyatini olganini anglatadi. Bunday kafolatlar yadrosiz davlatlarga Yadro qurolini tarqatmaslik to’g’risidagi Shartnoma tuzilishi munos

doirasini toraytirish hamda bunday mojaroning moddiy bazasini amalda kamaytirish chora-tadbirlari muhim ahamiyatga ega. Ishonchni mustahkamlash chora-tadbirlari - bu o’zaro til topishga, harbiy qarama-qarshilikni kamaytirishga, shu jumladan yadro quroli ishtirokidagi qo’qqisdan hujum yoki mojarolarning oldini olishga qaratilgan maxsus tashkiliytexnik chora-tadbirlardir. Mazkur chora-tadbirlar qatoriga quyidagilar kiradi: 1) kuzatish; 2) ogoh etish; 3) axborot berish; 4) qurollar, qurolli kuchlar va harbiy faoliyat haqida ma’lumot almashish va Ushbu institutni yuridik jihatdan rasmiylashtirish 60-70-yillarda: l) to’g’ridan-to’g’ri aloqa o’rnatish; 2) harbiy faoliyatni cheklash; 3) ruxsatsiz harakatlar natijasida yadro urushi chiqishining oldini olish to’g’risida bir qancha bitimlar qqbul qi

davlatlar vaziyatga nisbatan o’z munosabatlarini muvofiqlashtirish va yuzaga kelgan tahdidni bartaraf etish, shu juniladan tinchlikparvarlik harakatlarini amalga oshirish, zarur holda Hamdo’stlik Davlat boshliqlari kengashi BMT Ustavining 51moddasiga muvofiq yakka tartibda yoki kollektiv mudofaa qilish huquqini amalga oshirish tartibida qabul qilgan qarorga asosan qurolli kuchlardan foydalanish maqsadida o’zaro maslahatlar o’tkazish mexanizmini ishga soladilar. MDHga a’zo davlatlarning harbiy-siyosiy hamkorligi bilan bog’liq barcha masalalar maxsus bitimlar bilan tartibga solinadi. Bu bitimlar orasida 1992-yil 15mayda Toshkent shahrida imzolangan Kollektiv xavfsizlik to’g’risidagi shartnoma alohida tutadi. Shartnomada davlatlararo munosabatlarda kuch ishlatish yoki kuch ishlatish bilan qo’

Markaziy Osiyo mamlakatlari darajasidagi integratsiyaning alohida xususiyatlari haqida I. A. Karimovning "O’zbekiston XXI ast’bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari" kitobida mufassal so’z yuritilgan: "Bu integratsiya o s z mohiyatiga ko’ra hamisha xalq integratsiyasi bo’lib kelgan va shunday bo’lib qolmoqda. Butun tarix davomida bu mintaqa xalqlari ajnabiy bosqinchilar hukmronligiga qarshi elkama-elka turib kurashib kelganlar. Bu xalqlaming vakillarini mustaqillikni qo’lga kiritish va mustaqil davlatlar tuzish g’oyalari birlashtirgan. Bu xalqlar Turkiston deb nom Olgan ulkan hududda asrlar davomida yashab kelganlar. Avvalo shuni ta’kidlamoqchimizki, Markaziy Osiyo xalqlarining integratsiyasi orzu yoki kelajakka mo’ljallangan loyiha e

muammolarning bir xilligi ham, yagona transport-energetika kommunikatsiyalari, suv zaxiralari ham kiradi. Bundan tashqari, ushbu mintaqada yashayotgan barcha xalqlarning xavfsizIigi uchun mushtarak bo’lgan tahdidlar ham mavjuď Bular - Orolning qurib borayotganligi, narkotik moddalar, qurol-yarog’, terrorizm, diniy ftłndamentalizmning kirib kelishi, Afg’oniston tomonidan keskinlik va beqarorlikning yoyilish xavfi hamda bir qator boshqa omillardir. Bu tahdidlar, garehi tarqoq tuyulsa-da, birlashtiruvchi omillardir, chunki ularning birontasini harn alohida, o’z kuchiga ishongan hołda engib bo’lmaydi. Ayni shu holatlar Markaziy Osiyo mintaqasining gullab-yashnashi to g g’risida gayg’uradigan barcha siyosatchilar uchun amaliy qo’llanma bo’lib qolishi darkor.11 Markaziy Osiyo Hamdo’stligining ke

Markaziy Osiyo Hamdo’stligi biz uchun shunchaki integratsiya udumiga ergashish emas, ustun bo’lib Olish yoki o s z ta’sir doiramizni kengaytirishga intilish ham enłas„ Bu XXI asrda bizning mustaqillik va taraqqiyot yo’limizdir 2.2 0’zbekiston Respublikasining mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashdagi o’rni va roli Bugungi kunda dunyo davlatlari kabi Markaziy Osiyodagi davlatlar ham globalizatsiya jarayonlariga tortilmoqda. Ko’pchilik davlatlardagi singari, Markaziy Osiyoda ham globalizmni tushunmaslik mavjud. Mintaqadagi ayrim davlatlar o’z muammolarini hal etolmasdan turli hil bayonot va chaqiruvlar bilan chiqishmoqda. Prezident I. A, Karimov 12 bu haqda; «bunday bayonot va yondashuvlar hozirgi kundagi dunyoni jadallik bilan o’zgartirib borayotgan globall jarayonlarni tuShunmas1ik» deb bahol

Transmilliy temir yo’l magistralining, avtomobil yo’llarining qurilishi va Afg’oniston hududida transport kommunikatsiyalarining janubga chiqish imkoniyatlarini kengayishi bilan bu yanada dolzarb ahamiyat kasb etadi@ Bu esa mintaqaviy transport yo’llarining ahamiyatini oshirishga, ularning tranzit imkoniyatlarini kengaytirishga, sarmoyalarni jalb qilish uchun mustahkam asoslami yaratishga qulay inikoniyatlar tug’diradi hamda savdo-iqtisodiy, madaniy aloqalarni faollashtirishiga turtki bo’ladi. Istiqbolda Markaziy Osiyo dunyoning ikki geosiyosiy markazi — Osiyo va Yevropani bog’lovchi ko’prikka aylanadi. Ikkinchidan, Markaziy Osiyo islom va xristian, sharq va g’arb sivilizatsiyalarining to’qnash joyi hisoblanadi, Mintaqa uchta dunyoviy dinlar: islom, xristian dini va buddizmning kesishgan n

MDH mintaqasida ta’sir kuchiga ega bo’lgan qudratli davlatni shakllantirish ko’zda tutilgan 14 2002 yilda AQSh Kongressi tomonidan tasdiqlangan «AQSh milliy xavfsizlik strategiyasi» da «AQSh xavfsizlikni Wminlash borasidagi olib borilayotgan siyosatning muhim yo’nalishlari sifatida Sharqiy Yevropa va sobiq sovet ittifoqi davlatlarida demokratiyani rivojlantirishga yordam berish» deb e’tirof etilgan. AQSh tomonidan milliy maqsadlarning asosiy kriteriyasi bo’lmish demokratiya va inson huquqlarini himoya qilish siyosatini dunyo mintaqalarida (Sharqiy Yevropa va sobiq SSSR hududidagi Yangi mustaqil davlatlarda) faol olib borilishini AQSh manfaatlar dunyoning boshqa hududlarga tarqatilishini ta’minlashi, deb e’tirofetsa bo’ladir To’rtinchidan, mintaqaning neft va gaz zahiralariga boy hudud ekan

davlatlarning milliy xavfsizligiga juda ko’p tahdidlar saqlanib qolmoqda. Milliy mojarolar va nomuayyan rejimli davlutlar jahonning ko’pgİna mintaqalarida mavjud, Ommaviy qirg’in qurolining tarqalishi, terrorizm, uyushgan jinoyatchilik va ekologiya muammolari milliy chegaralarni bilmuydi va jahonning barcha davlatlarini bir xilda tashvishga solmoqda. Xavfsizlikning dunyo miqyosidagi muammolari, chunonchi: resurslaming kamayishi, aholining jadal sur’âtlarda o’sishi, atrof muhitning ifloslanishi, odamlarning ommaviy migratsiyasi juda ko’p mamlakatlarda keskin tuş Olgan. Hozirgi vaqtda xavfsizlikning kontseptual asoslari nazariyachilari milliy va xalqaro xavfsizlikka nisbatan an’anaviy yondashuvlarni qayta ko’rish zarur degan fikrga keldilar, Bu: I) Sovet ittifoqining parchalanishi va Varshav

Bugungi kunda mintaqaviy xavfsizlikka n; sbatan zamonaviy kontseptual yondashuvlardan jahon hamjamiyati nazariyalari keng o’rin olmoqda, Jahon hamjamiyati tushunchasining tahlili milliy davlatlaming jahondagi roli va davlat suverenitetining istiqbollari haqidagi tasavvurlar bilan bog’liq. Tadqiqotchilar fikriga ko’ra, hozirgi vaqtda har bir davlat xalqaro munosabatlar bo’yicha hamkorlarining xavfsizligi bilan hisoblashishiga to’g’ri kelmoqda, chunki yadroviy tanglikka mintaqaviy mojaro ham, harbiy kemalar o’rtasidagi to’qnashuv ham, kompyuterlar xatosi ham, terrorchilar harakati mahsuli sifatidagi yadroviy intsident ham sabab bo’lishi mumkin. Bugungi kunda mamlakatimizda xavfsizlik shaxs, jamiyat va davlat hayotiy muhim manfaatlarining ichki va tashqi tahdidlardan himoyalanganlik holati si

O’zbekiston Respublikasi terrorizmga qarshi kurash strategİyasİnİ ishlab chiqishda mintaq; miqyosida mavjud shartnomalardan, masalan, Evropa Kengashi 1977-yilda qabul qilgan Tenorizmga qarshi kurash bo’yicha Evropa konventsiyasidan keng foydalanmoqdlL Terrorizmga qarshi kumshda Shanxay hamkorlik tashkilotining roli oshib bormoqda. Terrorizmga qarshi kurash bo’yicha hamkorlik ikki taraflama darajada ham rivojlanmoqda. Masaları, Turkiya Respublikasi bilan O’zhekiston Respublikasi o’rtasida "Terrorizm, giyohvandlik vositalar kontrabandasi va uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashda hamkorlik to’g’risida" qo’shma bayonot qabul qilindi. Shu jumladan idoralararo darajada ham terrorizmga qarğhi kurash bo’yicha İkkİ taranama bitimlar Rossiya, Turkİya, Eron, Hindistan va boshqa mamlakailar

Qirg’iziston, Tojikiston va Rossiya qurolli kuchlarining vakillari ishtirokida ‘"Hamdo’stlikning janubiy qalqoni-99” qo’shma qo’mondonlik-shtab mashqlarining o’tkazilishi bu yo’lda tashlangan birinchi qadam bo’ldi. Rossiya Prezidenti V’Putinning 2000-yil 18-19-mayda O’zbekistonga rasmiy tashrifi chog’ida ikki davlat boshliqlari o’rtasida o’tkazilgan muzokara ham xalqaro terrorizmga qarshi kurash bo’yicha ikki taraflama qo’shma chora-tadbirlar ishlab chiqishda muhim ahamiyat kaşb etdi, Muzokara davomida xalqaro temrizmga qarshi kurashning zarurligi xususidagi pozitsiyalar to’la mos kelishiga erishildi’Bu kurash 1999-yil Toshkentda (Yzbekiston bilan Rossiya o’rtasida tuzilgan Harbiy va harbiy•texnikaviy hamkorlik to’g’risidagi shartnoma asosida amalga oshiriladi, 2000-yil aprelda Markazi

choralar ko’rilmasa, diniy ekstremizm islohotlar va demokratik o’zgarishlarga katta zarar ełkazishi mumkin. Markaziy Osiyo davlatlari sharoitida islom aqidaparastlari o’z siyosiy maqsadlariga erishish uchun terrołv: hilik tadbirlari uyushtirish usulidan tobora ko ‘p foydalanmoqdalar, Masalan, 1997-yil oktyabrda Namangan tumanida ular mahalliy amaldorlar va militsiya xodimlariga bir necha suiqasdlar uyushtirdilar, mahalliy aholini hukumatga qarshi chiqishlar qilishga da’vat etdilar. 1997-1998- yillarda vahhobiylar shunday tadbirni Qirg’iziston janubida o s tkazdilar, 1999-yil fevralida esa ular O’zbekiston Prezidenti l. A Karimovga qarshi terrorehilik tadbiri uyushtirdilarł q Markaziy Osiyo davlatlari terrorchilaming kirdikorlariga o’z uyushqoqligi va birdamligini qarshi qo’ymoqdalar. Toshk

keng Evrosiyo mintaqasida ham barqarorlik omiliga aylanishi mumkinligini ta’kidlad1.20 Jahon hamjamiyatiga qo’shilish va jahon huquqiy tartibotini o’rnatishda ishtirok etish bu avvalo BMT faoliyatida ishtirok etish demakdir. O’zbekiston BMTga, uning tinchlikni saqlash borasidagi ulkan salohiyatini hisobga Olgan holda, mamlakat jahon tizimiga qo’shilishining muhim vositasi sifatida qaramoqda, BMT universal kollektiv xavfsizlik tizimining negizi hisoblanadi. Tashkilot Ustavida uning jahonda tinchlikni barqaror etish uchun samarali kollektiv chora• tadbirlar ko’rish borasidagi vakolatlari mustahkamlab qo’yilgan. Bu vakolatlar tinchlikni barqaror etishning eng muhim preventiv choralari sifatida nizolarni tinch yo’l bilan hal qilishni (2-moddaning 3-bandi va IV bob), kuch ishlatish yoki kuch is

hudud doirasidagi nizolargagina taalluqli bo’lishi va shu doiradan chetga chlqmasligi kemk. Bunday tashkilotlar qatoriga quyidagilar kiradi: E.vropada - 1949•yildan beri fáoliyat ko’rsatib kelayotgan SHimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO) va Evropada xavfSizlik va hamkorlik tashkiloti (EXHT); Evrosiyo qit’ási doilasida 1992-yildan beri Mustaqil Davlatlar Hamdo’stligiga a’zo davlatlarni o’z ichiga Olgan kollektiv xavfsizlik tizimi va mazkur Tashkilotning ta v sis hujjatlari va keyingi hujjatlariga muvofiq yaratilgan mexanizmlar shakllanmoqda; tegishli mintaqa davlatlariga qarshi agressiya yuz bergan holda kollektiv choratadbirlardan foydalanish imkoniyati Arab davlatlari ligasi, Afrika birdamlik tashkiloti va Amerika davlatlari tashkilotining ta t sis hujjatlarida va ular bilan bo

SHartnomaning I-moddasiga muvofiq har bir ishtirokchi davlat yadro qurolini sinov tarzida portlatmaslik va umuman hech qąnday yadro portlashini amalga oshirmaslik, shuningdek o’z yurisdiktsiyasi yoki nazorati ostidagi har qanday joyda shunday yadro portlashini taqiqlash va oldini olish majburiyatini oladi. Ishtirokchi davlatlar Yadro sinovlarini yalpi taqiqlash to’g’risidagi shartnoma Tashkilotini ta’sis etdilar. Tashkilot qarorgohi Vena shahrida joylashgan. Tashkilotning oliy organi - ishtirokchi davlatlar Konferentsiyasi. Tashkilot ijroqo’mi 51 a’zodan iborat@ Sl•lartnomaga rioya etilishi ustidan nazorat Olib borish maqsadida nazorat rejimi ta’sis etiladi. U xalqaro monitoring tizimi, masłahatlashish va tushuntirishlar berish, joyda inspektsiya o’tkazish va ishonchni mustahkamlash chora-

Xulosa Davlatlar o’rtasidagi nifoq sabablarini bartaraf etish va xalqaro keskinlikning oldini olish xalqam xavfsizlikni ta’minlashning eng ishonchli vositasi hisoblanadi, Butun hozirgi zarnon xalqaro huquqi shunga qaratilgan. Biroq xalqaro munosabatlarda shu maqsadga qaratilgan bir qancha muayyan chora-tadbirlar ham ishlab chiqilgan. Bunday chora-tadbirlar odatda bir necha guruhga bo’linadi: a) kollektiv xavfsizlik tizimlari tashkil etish; b) qurollanishni cheklash hamda qu1T) llanish ustidan nazorat o’rnatish; v) o’zaro ishonchni mustahkamlash va nuorat chora-tadbirlari. Kollektiv xavfsizlik - bu davlatlar tinchlikka tahdidni bartaraf etish va agressiya harakatlarini to’xtatish maqsadida birgalikda amalga oshiradigan tadbirlar tizimi. Umumiy kollektiv xavfsizlik tizimi va mintaqaviy tizim

Har qanday mamlakat boshqa davlatlar orasida o’z suverenligjni saqlab qolish maqsadida daim o’z xavfsizligini mustahkamlash haqida qayg’uradi. Bunda davlat mazkur maqsadga qanday vositalar yordamida erishishi muhimdir. Hozirgi zaman qurolining xusıısiyati biron-bir davlatga o’z xavfsizligini faqat harbiytexnika vosİtalarİ, qurol-aslaha va qurolli kuchlarni ko’paytirish bilan ta’minlash imkonini bermaydi, chunki hozir nafaqat yadro urushida, balki qurollanish poygasida ham yutib chiqish mumkin emas. Bugungi kunda davlatning xavfsizligini ta’minlashda siyosiy, shu jumladan yuridik vositalardan foydalanishni ustun qo’yish zarurligi ayon bo’lib qoldi

Купить

Похожие документы
Tarbiya masalasiga an’anaviy va zamonaviy yondashuvlar
Yangi O‘zbekiston yuksalishining ma’naviy-axloqiy negizlari
Yoshlarning mafkuraviy immunitetini mustahkamlash shart-sharoitlari
Faxriy yorliq
Maktab maslahatchisi