Metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi - Метрология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	178.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Метрология

Metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi

Купить

Metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi

Metrologiya fanining mohiyati, metrolgik ta`minotning tashkil etuvchi asoslari.  «Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish» fani texnikaviy ta’lim yunalishlarida bakalavrlar va mutaxassislar tayyorlashda o‘tilishi lozim bo‘lgan fanlardan biridir. Oliy ta’lim standartlaridan kelib chiqib, ushbu fan talabalarda metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish bo‘yicha zarur va yetarli bo‘lgan asosiy tushunchalarni shakllantiradi.  Metrologiya so‘zi ikkita grek so‘zi μετρоν – o‘lchov va λоγоζ – fan degan so‘zlarni anglatib, o‘lchovlar to‘g‘risidagi fan, o‘lchovshunoslik demakdir.

Metrologiya o‘z navbatida quyidagi bo‘limlarga bo‘linadi

Metrologiyaning rivojlanish tarixiga oid ma’lumotlar  Metrologiya fanining tarixi minglab yillarni o‘z ichiga oladi. Insoniyatning o‘lchashlarga bo‘lgan ehtiyoji qadim zamonlardayoq yuzaga kelgan. Kishilar kundalik hayotda har xil kattaliklarni: masofalarni, yer maydonlarining yuzalarini, jismlarning o‘lchamlari va massalarini, vaqtni va hokazolarni bu jarayonlarning yuzaga kelish sabablarini, manbalarini bilmasdan, o‘zining sezgisi va tajribasi asosida o‘lchay boshlagan.  Eng qadimgi o‘lchash birliklari – antropometrik . U insonning muayyan a’zolariga muvofiqlikka yoki moyillikka asoslangan holda kelib chiqqan. Masalan: ladon – bosh barmoqni hisobga olmaganda qolgan to‘rttasining kengligi; fut – oyoq tagining uzunligi; pyad – yozilgan bosh va ko‘rsatkich barmoqlar orasidagi masofa, qari

 Keyinchalik tabiiy «o‘lchovlar» turmushda keng qo‘llana boshlandi.  Shunday o‘lchovlardan biri yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishini vaqt birligi sifatida ishlatilishidir. Jamiyatning rivojlanishi, savdo va dengiz sayohatining rivojlanishiga, sanoatning paydo bo‘lishiga, fanning rivojlanishiga olib kelgan bo‘lsa, shu bilan birga maxsus texnika va o‘lchash vositalarini bunyod etishga ham sababchi bo‘ldi.  Insoniyat taraqqiyot rivojlanishining ilk davrlaridanoq «moddiy» o‘lchashlar va o‘lchash birliklarining katta ahamiyatini tushunib yetishganlar.  Qadimgi dunyoda va o‘rta asrlarda ham metrologiya xizmati bo‘lmagan. Ba’zi tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra metrologiya xizmati va metrologik ta’minot masalalarining dastlabki kurtaklari turli davlatlarda turlicha tarzda vujudga kela boshlagan. M

 Italiyada ham bu borada muayyan tartib belgilangan edi (o‘rta asrlarda). Cherkov va butxonalarda aniq sondagi marvarid donalari saqlanib, ulardan sochiluvchan (dispers) moddalarning hajm va massa birliklarini hosil qilishda foydalanganlar.  Vaqt o‘tishi bilan savdo – sotiq va o‘zaro iqtisodiy aloqalarning rivojlanishi mobaynida o‘lchovlarga aniqlik kiritish, yangiliklarini hosil qilish, o‘zaro solishtirish va qiyoslash usullari shakllanib, o‘nlab yangi va mukammalroq o‘lchash birliklari hosil bo‘la boshlagan. Asta – sekin xalqlararo, davlatlararo o‘lchash birliklari ta’sis etilgan (Yer meridianining qirq milliondan bir ulushi bo‘yicha – «metr», bir kub detsimetr suvning harorati 40C bo‘lgandagi massasi – «kilogramm» va hokazolar).  Fan va texnikaning rivojlanishi har xil kattaliklarnin

 – 1791 yilda metr etaloni Fransiyada qabul qilinishi (1 metr Yer meridiani uzunligining 4х10 – 7 bo‘lagiga teng qilib olinganligi);  – 1875 yilda Parijda 17 davlat tomonidan Xalqaro konvensiyani qabul qilinishi (bu esa mavjud metrik sistemaning takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, metr o‘lchov birligiga asos soladi);  – 1893 yilda Rossiyada D.M. Mendeleev tomonidan o‘lchov va og‘irlik (tarozi) Bosh palatasining tashkil etilishi;  – 1931 yilda Leningrad shahrida o‘lchov va tarozi Bosh palatasi asosida D.M. Mendeleev nomidagi Butunittifoq metrologiya ilmiy tadqiqot institutining tashkil topishi;  – 1960 yilda Xalqaro birliklar tizimi (SI) ning qabul qilinishi. Bu tizim bo‘yicha 1 metr vakuumda to‘lqin uzunligining 1650763,73 teng qilib olinishi (Kriptonni etalon metri);  – 1983 yild

Купить