Mexanizmlardan foydalanishda ishlarning tengligi 6-sinf - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	626.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	01 Март 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Mexanizmlardan foydalanishda ishlarning tengligi 6-sinf

Купить

6-sinf fizika darsligi asosida 34-mavzu:Mexanizmlardan foydalanishda ishlarning tengligi

Yuqorida ko‘rib o‘tilgan barcha mexa nizmlar biror ishni bajarishda foyda laniladi. Ularda mexanizmlarning kuchdan yutuq berishi haqida gapirib o‘tildi.

Qiziq, ulardan qaysilari ishdan yutuq berar ekan? Yoki ham masimi? Buni qiya tekislik misolida ko‘raylik. Qiya tekislik bo‘ylab yukni ko‘tarishda bo‘lishi ko‘rsatilgan edi.

Bunda yukni ko‘tarishda kichik kuch talab qilinishi evaziga ko‘p yo‘l bosish zarur bo‘ladi (66- rasm). Chunki s masofa h dan katta:

Bundan yukni qaysi yo‘l bilan yuqoriga olib chiqmaylik, bajarilgan ishlar teng bo‘lishi kelib chiqadi. Demak, qiya tekislik ishdan yutuq bermaydi.

Balki richag ishdan yutuq berar? 67-rasmdan ko‘rinadiki, richagning kichik yelkasiga qo‘yilgan yukni s 2 masofaga siljitish uchun katta yelkaga qo‘yilgan F 1 kuch s 1 masofani o‘tishi kerak.

Demak, richagda ham kuchdan olinadigan yutuq masofadan yutqazish evaziga bo‘lar ekan. Bu holda bo‘ladi (67-rasm).

Bajarilgan ish uchun F 1 s 1 = F 2 s 2 yoki A 1 = A 2 . Richag ham boshqa mexanizm kabi ishdan yutuq bermaydi.

Richag qonunini kashf etgandan so‘ng juda ruhlanib ketgan Arximed « Menga tayanch nuqtasini bering, men Yerni ko‘taraman » deb aytganligi haqida afsona bor.

Nazariy jihatdan olganda juda uzun yelkali richag bilan Yer og‘irligiga teng kuch hosil qilish mumkin. Lekin richagning kichik yelkali uchi Yerni 1 sm ga ko‘ targanda, katta yelkali uchi kosmosda shunday katta aylana yoyini bosishi kerakki, buning uchun Arximed 1 m/s tezlik bilan yursa, million yil kerak bo‘lar edi!

Xuddi shunday yo‘l bilan ko‘char blok ham ishdan yutuq bermasligini isbotlash mumkin. Bunda yukni h balandlikka ko‘tarish uchun blokdan o‘tgan arqon uchini 2 h masofaga ko‘tarish zarur bo‘ladi (68-rasm).

Ko‘char blokda kuchdan 2 marta yutuq olinsa-da, masofadan 2 marta yutqiziladi. Natijada ko‘char blok ham ishdan yutuq bermaydi.

Shunga o‘xshash yo‘llar bilan boshqa oddiy mexanizmlar ham ishdan yutuq bermasligini isbotlash mumkin.

Купить