Milliy g‘oya asosiy tushuncha va tamoyillar fanining tarixiy ildizlari, shakllanish bosqichlari. - Идея национальной независимости - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	11.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Идея национальной независимости

Milliy g‘oya asosiy tushuncha va tamoyillar fanining tarixiy ildizlari, shakllanish bosqichlari.

Купить

“ Milliy g‘oya: asosiy tushuncha va tamoyillar” fanining tarixiy ildizlari, shakllanish bosqichlari. Reja : 1. Insoniyat tarixida g‘oya va mafkuralar namoyon bo‘lishining asosiy bosqichlari. 2. G`oyalarni turkumlashtirish. 3. G‘arb mamlakatlarida ilk g‘oyaviy qarashlar. Sharq va Markaziy Osiyoda g‘oyalarning namoyon bo‘lishi, ularning gumanistik mohiyati. WWW.ARXIV.UZ

Mafkuralar insoniyat ibtidosida mifologik-diniy qarashlar sifatida shakllana boshlagan. Kishilarning bir-birlariga munosabatlarining asoslarini belgilovchi muayyan qarashlar, g`oyalar, aqidalar, qoidalar va talablar z a mirida muayyan qo`rsatmalar va tavsiyalar ishlab chiqilgan, ularga rioya qilish qat`iy nazorat qilingan. Mehnat sohalarining kengayishi ijtimoiy mehnat taqsimotining rivojlanishi natijasida jamiyatda tabaqalanish sodir bo`lgan, bu jarayon bilan uzviy bog`liq tarzda turli- tuman diniy, dunyoviy, etnik, huquqiy va boshqa g`oya va mafkura shakllari yuzaga kela boshlagan. Shu bois g`oya va mafkuralar g`oyat ko`p va turli-tumandir. Insoniyat ibtidosidan to hozirgi kunga qadar son-sanoqsiz g`oya va mafkuralar shakllangan, tarqalgan, ularning ayrimlari bugungi kunda ham yashab kel

G`oya va mafkura xususidagi keyingi yillarda chop etilgan adabiyotlarda g`oyalarning mazmun va namoyon bo`lish shakllari tamoyili asosida ilmiy, falsafiy, diniy, badiiy, ijtimoiy-siyosiy, milliy va umuminsoniy g`oyalarga turkumlashtirilgan. Darhaqiqat, g`oyalarni shakliy, mazmuniy, sotsial-etnik, ko`lamiy va boshqa tamoyillar asosida quyidagicha turkumlashtirish mumkin: -fan g`oyalari (tabiiy-ilmiy yoki ijtimoiy- gumanitar, asoslangan yoki gipotetik, haqiqiy yoki yanglish, nisbiy yoki mutlaq va h o k a zo); -diniy g`oyalar (vahiy yoki vahiy bo`lmagan, politeistik yoki monoteistik kabi); -badiiy-nafosat g`oyalari (go`zallik yoki xunuklik, ulug`vorlik yoki tubanlik, fojiaviylik yoki kulgililik kabi); -falsafiy g`oyalar (idealistik yoki materialistik, teistik yoki ateistik, monistik yoki dual

-sotsial-siyosiy g`oyalar (guruhiy, tabaqaviy, sinfiy, partiyaviy, milliy, umuminsoniy kabi); -mahalliy, mintaqaviy, umumbashariy va boshqa g` oyalar Adabiyotlarda g`oyalarni ularning inson va jamiyatga ta`sir qilish xususiyatlari tamoyiliga ko`ra, ularning namoyon bo`lish shakllari ikki turkumga - bunyodkor va vayronkor g`oyalarga ajratiladi. Xususan, taraqqiyotga xizmat qiluvchi, jamiyat va insonni ezgulikka undovchi g`oyalar sifatida ozodlik va mustaqillik, tinchlik va adolat, tenglik va hamkorlik, do`stlik va birdamlik, h urfikrlilik va ma`rifatparvarlik, bag`rikenglik va xalqparvarlik, vatanparvarlik va insonparvarlik g`oyalari qayd etiladi. Jamiyat, xalq va davlatlarning tanazzuliga sabab bo`luvchi, g`ayriinsoniy maqsadlarga xizmat qiluvchi vayronkor g`oyalar sifatida esa - mustabidl

Milliy g`oya deganda, ajdodlardan avlodlarga o`tib, asrlar davomida e`zozlab kelinayotgan, shu yurtda yashayotgan har bir inson va butun xalqning qalbida chuqur ildiz otib, uning ma`naviy ehtiyoji va hayot talabiga aylanib ketgan, ta`bir joiz bo`lsa, har qaysi millatning eng ezgu orzu-intilish va umid-maqsadlarini o`zimizga tasavvur qiladigan bo`lsak, o`ylaymanki, bunday keng ma`noli tushunchaning mazmun-mohiyatini ifoda qilgan bo`lamiz”. Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. –Т.: Маънавият , 2008. –Б.71. WWW.ARXIV.UZ

Ayrim hollarda g`oya va milliy g`oya, mafkura va milliy mafkura tushunchalarining farqlariga etarli darajada e`tibor berilmaydi. Xususan, g`oya milliy g`oya ma`nosida, mafkura esa - milliy mafkura sifatida talqin etiladi. Agar g`oya tushunchasi asosan aqliy faoliyat bilan bog`liq bo`lsa, milliy g`oya tushunchasi milliy his-tuyg`u, millat mentaliteti bilan uzviy bog`liqdir. Milliy g`oya - halqning qalbidan chiquvchi, uning orzu-umidlarini o`zida ifoda etuvchi, xalqning haq-huquqini himoya qiluvchi, uning qadr-qiymatini yuksaltirishga undovchi haqqoniy fikrdir. Milliy g`oya xalqning o`zligini anglatuvchi, milliy tuyg`ularini uyg`otuvchi, milliy g`urur va oriyatini qo`zg`atuvchi fikrdir. Milliy g`oya xalqni uyushtiruvchi, uning qadr- qiymatini tiklovchi, o`zligini anglatuvchi, ijodkorlik va y

Milliy g`oya o`zbek millatining o`ziga xosligi nimada ekanligini asoslab beruvchi ilmiy-nazariy va falsafiy qarashlar sistemasidir. Darhaqiqat, Prezidentimiz I.Karimov ta`kidlab o`tganidek, tarix - millatning tarbiyachisidir, o`zlikni anglash - tarixni bilishdan boshlanadi, - isbot talab qilmaydigan bu haqiqat davlat siyosati darajasiga ko`tarilishi lozim. Alohida inson xotirasida o`zining hayotida nimalar qilganligi, uning aql-zakovati va irodasi nimalarga sarflanganligi qay darajada o`rnashib qolsa, millat uchun ham u tomondan amalga oshirilgan narsalar shu darajada yaqin va qimmatlidir. Tarix - bu insoniyatning, millatning ijtimoiy xotirasi, uning o`z-o`zini bilishi va anglashidir: voqelikda yo`qolgan narsalar ongda, xotirada yashaydi. O`tmishni bilish hozirgini yaratish uchun beqiyos a

Istiqbolning yaratuvchisi hisoblangan milliy mafkura - muayyan jamiyatning tarkibidagi millatlarning o`z mustaqilligini, mustaqillik manfaatlarini himoya qilish, rivojlantirish yo`nalishidagi ichki intilishlari natijasida vujudga keluvchi tuyg`ulari, maqsadlari, hoxish-irodalarini ifodalovchi g`oyalar majmuasidir. Milliy mafkuraning o`zagini milliy g`oya tashkil etadi, u jamiyatda barqarorlik, tinchlik, millatlararo va fuqarolararo totuvlikni ta`minlaydi. Milliy g`oyaning asosiy tayanchi nuqtasi ham, harakatga keltiruvchi, uyg`otuvchi kuchi ham milliy o`zlikni anglashdir. Millat o`zini xalq sifatida, millat sifatida, el sifatida anglamaguncha uning obro`yi, qadr-qimmati, or- nomusi haqida qayg`urishi, milliy faxr va g`ururi uchun kurashishi mumkin emas. O`zlikni anglash xalqni g`aflatdan u

Darhaqiqat biz kimmiz va jahon tsivilizatsiyasi tarixidagi o`rnimiz va rolimiz qanday kechgan? Biz jahon tsivilizatsiyasiga katta hissa qo`shgan va qo`shib kelgan ma`rifatli millat ekanligimizni unutganmiz, aniqrog`i, unuttirishgan. Milliy g`urur tiklanishi shart. O`zbek tarixini umumturk tarixining bir qismi sifatida o`rganishimiz va baholashimiz, o`zbek xalqining qadim-qadimdan Turon, Turkiston deb atab kelingan ko`hna zaminning minglab yillar davomida yashab kelayotgan va o`z tarixiy takomilida o`nlab saltanatlar qurgan haqiqiy egalari ekanligini, bu Turon-Turkiston O`zbekiston qadim madaniyat beshiklaridan biri ekanligini, hozirgi zamonaviy fan va texnikaning poydevori shu erda yaratilganligini anglamog`imiz va anglatmog`imiz zarur. WWW.ARXIV.UZ

Milliy mustaqillik mafkurasi, ma`naviy va madaniy qadriyatlar, ma`rifat va adolatga intilish, O`zbekiston istiqlolining kelajagi to`g`risida g`amxo`rlik qilish jamiyatimiz va har bir fuqaro hayotida juda muhim o`rin tutadi. Islom Karimov. (“Harbiy ta`lim zamon talablariga mos kelsin” O`zbekiston Respublikasi Qurolli kuchlar akademiyasining ochilishi marosimida so`zlangan nutqdan. 1995 yil sentyabr’). «Biz kim, mulki Turon, amiri Turkistonmiz, biz kim millatlarning eng qadimi va ulug`i - turkning bosh bo`g`inimiz» - Sohibqiron Amir Temurning buyukligi zamirida ana shunday milliy o`zlikni anglash, tarixiy xotira yotgan bo`lsa ajab emas. Zero, milliy his-tuyg`u va mustahkam e`tiqod - insoniy va milliy kamolotning ikki qanotidir. To`maris momomiz va Alp erto`n g a bobomizdan to Abdulla Qodiriy

Mustaqillik - o`zlikni tanimoqdir; o`zlikni tanishning, milliy g`urur va iftixorni shakllantirishning asosiy vositasi xalqning tarixiy xotirasining tiklanishidir. Dastavval zardo`shtiylikning tarmog`i sanalgan moniylik ta`sirida bo`lgan, keyinchalik xristianlikning mashhur ilohiyotchisi sifatida tanlgan afrikalik episkop Avreliy Avgustin «g`aflatda yotgan xalqni uyg`otmoqchi bo`lsang, uning tarixini uyg`ot» degan ekan. bizning jismiy va ruhiy vujudimiz, til va tafakkurimiz, ma`naviy-axloqiy dunyomiz, milliy-etnik qiyofamiz, e`tiqod va marosimchiligimiz, udum va an`analarimiz, elu-yurt kabi muqaddas tuyg`ularimiz - bularning barchasi Turon-Turkiston-O`zbekiston nomi bilan bog`liq. Turkiyalik kavmdoshlarimizdan biri Ziyo Ko`kalp mushohadasiga ko`ra, «boshqa xalqlarning hozirgi zamon madaniya

Asl Qadimgi Sharq - bu Qadimgi Turon, Qadimgi Hindiston va Qadimgi Xitoy mamalakatlaridir. Qadimgi Misr, Qadimgi Vavilon kabi mamlakatlar nafaqat jug`rofiy jihatdan, balki madaniy-ma`naviy jihatdan ham Sharqqa nisbatan G`arbga yaqindir, evropaliklar bu mintaqani «Yaqin Sharq» deb ataganlarida tamomila haqdirlar; zero, G`a rb madaniyatining poydevori sanalgan qadimgi yunon madaniyati asosan misrliklar va vavilonliklar madaniyati asosida shakllangandir.WWW.ARXIV.UZ

Qadimgi Sharq tarixida, binobarin, umuman insoniyat tarixida, Qadimgi Turon shunday bir muhim o`rin tutadiki, iqtidorli tarixchi tadqiqotchilarning e`tirof etishicha, uning moddiy va ma`naviy madaniyatini o`rganmasdan turib, uning jahon tsivilizatsiyasiga qo`shgan ulkan hissasini jiddiy tadqiq qilmasdan turib, insoniyatning madaniy-ma`naviy tarixi haqida haqqoniy tasavvurlarga ega bo`lish va uning taraqqiyot qonunlarini to`g`ri aniqlash mumkin emas. Qadimgi Turon hali ilmu-fanda ochilmagan sirli va mo``jizaviy bir xazinaki, uning o`rganilishi - insoniyatning yangi bir madaniy-ma`naviy dunyosini kashf etishdir. Turon-Turkiston-O`zbekiston - bu ham diniy, ham dunyoviy ma`noda haqiqatdan ham muqaddas zamindir. Bu zaminlardan topilgan tosh qurolning yoshi 1,8 - 3,2 million yilni, ibtidoiy manz

Fransuz va ingliz zardo`shtiyshunos olimlar fikricha zardo`shtiylik miloddan oldingi 3-2 ming yilliklar chegarasida vujudga kelgan. London universitetining professori, zardo`shtiyshunos olima Meri Boys fikricha, Zardo`sht miloddan oldingi 1500-1700 yillar oralig`ida yashab o`tgan. Zardo`shtiylik – yuksak fazilatli, ezgu niyatli e`tiqoddir. Uning ko`pgina g`oyalari noyob, betakror va ulug`vordir. O`zining insoniyatga bevosita yoki bilvosita ta`siri borasida dunyodagi biron-bir e`tiqod zardo`shtiylikka tenglasha olmaydi. Zardo`shtiylik g`oyalari iudaizm, buddizm, xristianlik, islom dinlari tomonidan, qator diniy yo`nalishlar va falsafiy maktablar tomonidan o`zlashtirilgan. Zardo`sht tomonidan targ`ib qilingan ko`pgina g`oya va ta`limotlar hozirgi kunda ham jahon xalqlari tomonidan mamnuniyat

Bu e`tiqodning Hindiston va Afg`onistondan Yunonistongacha, Armaniston va Ozarbayjondan Bobilgacha bo`lgan ulkan hududlarda 2000 yil atrofida hukmron e`tiqod sifatida e`tirof etilishi bejiz emas edi, albatta. Milliy g`oyaning asosiy tayanch nuqtasi hisoblangan milliy o`zlikni anglashni, tarixiy xotiramizni islom dinisiz tasavvur qilish qiyin. Prezident I.Karimov ta`kidlaganidek, islom dini - bu ota-bobolarimiz dini, u biz uchun ham iymon, ham axloq, ham diyonat, ham ma`rifatdir. Markaziy Osiyoda islom dinining ruhan o`ziga xosligi shundan iboratki, unda ajdodlarimizning qadimiy qadriyatlari mujassamlashgan, milliy va diniy qadriyatlar birlashgan. Islom - bu faqat dingina emas. Milliy falsafamiz, uning barcha yo`nalishlari inson baxt-saodati ideali atrofida rivojlana borgan. Bu ideal dindan

O`zbekistonda g`oya va mafkuralar rivojlanishini quyidagi sivilizatsion yondashuv asosida o`rganish mumkin: WWW.ARXIV.UZ

Ta`kidlash lozimki, har bir davrning o`ziga xos ijtimoiy taraqqiyotining o`sha bosqichini o`zida mujassam etgan g`oyalari mavjud bo`lgan. Masalan, ibtidoiy jamiyatda inson yovvoyilikdan madaniylashishga o`ta boshladi, tabiat sirlarini o`rganib o`zining inson ekanligini his etish bilan bog`liq g`oyalar yuzaga kela boshladi. Ko`hna qadriyatlarimiz, olimu ulamolarning asarlari jamiyatning g`oyaviy- mafkuraviy asosini yaratishda juda muhim ahamiyatga ega bo`ldi. Yurtimiz xalqlarining tarixi, madaniyati o`z ildizlari bilan asrlar qa`riga borib taqalishi va uzoq ming yillarni o`z ichiga olishini qadimgi fors yozuvchilarining, xitoy, arman va suriyalik geograf va tarixchilarning yozib qoldirgan ma`lumotlari, Nosiriddin Burhonuddin Rabg`uziyning «Qisasi Rabg`uziy», Alisher Navoiyning «Tarixi muluk

Qayd etish lozimki, O`zbekistonda milliy tiklanish, bir tomondan milliy o`zlikni anglash, boshqa tomondan, jamiyatning g`oyaviy-mafkuraviy asoslarini yaratish, uchinchi tomondan esa bozor iqtisodiyoti munosabatlariga o`tish asnosida yuz berdi. “Ayni vaqtda biz jamiyatni va jamiyat tafakkurini yangilashning inqilobiy usullariga, bu jarayonni sun`iy ravishda chetdan turib, zo`ravonlik yo`li bilan tezlashtirishga qaratilgan har qanday urinishlarga mutlaqo qarshimiz. Biz barcha sohalarda, jumladan, ma`naviy sohada ham tadrijiy-evolyutsion islohotlar yo`li tarafdorimiz va bunga qat`iy amal qilamiz. Ya`ni, sodda qilib aytganda, odamlarning dunyoqarashi, e`tiqod va tafakkurida demokratik tamoyillar vademokratik qarashlarning kengayishi va mustahkam o`rin topishi avvalambor hayotning tabiiy yurish

Adabiyotlar: 1. I.A.Karimov Yuksak ma'naviyat- еngilmas kuch. T.”Ma'naviyat”2008. 2. Karimov I.A. “Donishmand xalqimizning mustaqkam irodasiga ishonaman”. “Fidokor” gazеtasi 2000 yil, 8 iyun. 3. Karimov I.A. “Jamiyatimiz mafkurasi xalqni – xalq, millatni millat qilishga xizmat etsin”. T., “O’zbekiston”, 1998 4. Karimov I.A. “O’z kеlajagimizni o’zqo’limiz bilan qurmoqdamiz”. T., “O’zbekiston”, 1999 5. “Milliy istiqlol g’oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar”. T., “O’zbekiston” nashriyoti, 2000 6. Erkaеv A. “Milliy g’oya moqiyati” T., “Ma'naviyat” 2000 yil. 7. qurbonov M. “Milliy mafkuraning vazifalari”. “Milliy tiklanish” 1999 yil, 2 noyabr. 8. Sultonmurod Olim. “Xalq tayanadigan kuch”. T., “Ma'naviyat” 2000 WWW.ARXIV.UZ

Купить

Похожие документы
Tarbiya masalasiga an’anaviy va zamonaviy yondashuvlar
Yangi O‘zbekiston yuksalishining ma’naviy-axloqiy negizlari
Yoshlarning mafkuraviy immunitetini mustahkamlash shart-sharoitlari
Faxriy yorliq
Maktab maslahatchisi