Misr va xet munosabatlari Ramzes II va Xattusilis IIIdavrid - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	153.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Misr va xet munosabatlari Ramzes II va Xattusilis IIIdavrid

Купить

Misr va xet
munosabatlari
Ramzes || va
Xattusilis ||| davrida

Xettlar podshosi Mutavalli II
va Misr fir’avni Ramzes II o‘rtasidagi
jang.
Ramzes II va Xattusili III o‘rtasida tinchlik
shartnomasi tuzilishi.
Nikoh munosabatlari .

1.Jangga
Xetning Misr
mulkiga
tahdida sabab
edi. 2.Xetlar
Misrning
mintaqadagi
kuchli raqibiga
aylandi 3.Jangda aniq
bir tomon
gʻalabaga
erishmadi.
Xett davlati Misr qo‘l ostidagi Osiyo mulklariga daxl qila
boshladi.Ikki davlat raqobati markazi bo‘lgan Suriya va Falastin yerlari uchun
bir necha o‘n yillik qonli kurash olib boradi. Ular o‘rtasidagi kurashning eng
cho‘qqisi Kadesh jangida (mil.avv. XIV asr oxiri, XIII asrning birinchi yarmi
oralig‘idagi yillar bilan ko‘rsatiladi) sodir bo‘ldi. Xettlar podshosi Mutavalli II
va Misr fir’avni Ramzes II o‘rtasidagi jang, garchi tomonlarning qaydlarida
o‘zlarini g‘olib sifatida ko‘rsatishsada, aslida taktik durang bilan tugagan
bir tomon mutloq g‘oliblikka erishmagan.

XIII asr birinchi yarmida (tax. mil.avv. 1286-, 1285-, 1280-, 1278-, 1263- yoki
1258-yil deb ko‘rsatiladi) Ramzes II va Xattusili III o‘rtasida tinchlik
shartnomasi tuzilgan.
Tinchlik shartnomasi tashabbusi xett hukmdoriga tegishli edi .
Mazkur tinchlik shartnomasi qadimgi misr va
xett tillarida tuzilgan (ba’zi manbalarda o‘sha davr diplomatik tili bo‘lgan
akkadchada tuzilib, deyiladi.) Keyin xettcha va misrcha variantda nushalari yozilganligi
keltiriladi, ba’zi adabiyotlarda xettcha keltirilmasdan, akkadcha tuzilgan Ikki tomon
shartnoma matni tushirilgan, imzo va davlat muhri bilan
muhrlangan kumush doskalarni almashishgan. Misrcha matn bo‘lsa XIX asrda
Karnak va shartnomadan parchalar Fivadagi Ramesseum devorlaridan topilib,
fanga ma’lum qilingan bo‘lsa, xettcha variant XX asr boshlarida Xettlar
poytaxti Xattusadagi “Bo‘g‘azqoya arxivi” tadqiqotlarida topilgan.

Shartnoma uch qismdan iborat: muqaddima, moddalar (asosiy qism
sifatida) va xotima (xudolarga ibodat va murojaat, shartnoma shartini
buzmaslik bo‘yicha qasamyod va buzuvchilarga yog‘diriladigan la’natlar va
tahdidlar). Muqaddimada qadimdan xettlar va misrliklar o‘rtasida adovat
bo‘lmaganligi, ular o‘rtasidagi munosabatlar tarixi, hukmdorlar o‘rtasida
ushbu “ajoyib shartnoma” imzolangan kundan boshlab abadiy tinchlik,
do‘stlik, birodarlik o‘rnatilishi keltiriladi. Misr va Xett davlati o‘rtasidagi
tinchlik “yer yuzida mavjud bo‘lgan eng yaxshi tinchlik va birodarlik bo‘ladi”.
“ Xettlarning buyuk podshosi va Misrning buyuk hukmdori Ramzesning
farzandlari o‘rtasida ajoyib tinchlik va birodarlik bo‘lsin. Misr va Xettlar
mamlakati biz kabi tinchlik va birodarlikda abadiy qoladi” deb qayd etilgan
.

Shartnomaning
misrcha varianti
batafsilligi bilan
ajralib turadi. Xattusili
III saroyida akkad tilida
bitilgan tinchlik
shartnomasi kumush
lavhlarga mixxat
yozuvida yozilib, Misrga
maxsus elchilik orqali
yubrilgan
Uning tarkibida
ikkita xett – Teretseb
va Rames hamda bir
nafar misrlik elchilar
boʻlgan.Aynan
misr tildagi shartnoma matnida bundan
oldin Xett davlati hukmdorlari
Suppiluliuma va Muvatalli (Muvatallis)
davrida Misr bilan imzolangan shu
mazmundagi shartnomalar haqida
ma’lumot keltirilgan.

Misr-xett tinchlik shartnomasi imzolanganidan 13 yil vaqt
o‘tib, ya’ni
Ramzes II hukmronligining 34-yilida Ramzes II Xattusili III
ning katta qiziga
uylandi. Shartnomaga asosan ikki dushman davlat
o‘rtasida nisbatan barqaror
munosabatlar shakllanishi ushbu nikoh diplomatiyasi
tuzilishiga o‘z ta’sirini
ko‘rsatgan. Xettcha ismi noma’lum bo‘lgan xett malikasi
onasi hamrohligida
ko‘plab oltin, kumush, bronza, chorva, qo‘y va qullardan
iborat karvon bilan
yuborilgan.
Mazkur nikoh tuzilishi uzoq muzokaralar jarayonining
mahsuli bo‘ldi.
Bu haqidagi yozishmalar “Bo‘g‘azqoya arxivi”da uchraydi,
unda fir’avn
Ramzes II ning xett hukmdorini o‘z mamlakatiga tashrif
buyurishini so‘rab
yozgan maktubi bor.

Misrning o‘zida shartli ravishda Ramzes II ning “Nikoh yodgorlik
toshi” deb ataluvchi toshdagi (Abu-Simbelda) tasvirda bor. (Abu Simbel )

Testlar.
Ramzes II ning “Nikoh yodgorlik toshi”
deb ataluvchi yozuvlar qayerda.
A) xyopusda. B) exnatonda
D)Abu-simbelda.
Xattusili ||| saroyidagi shartnoma qaysi tilda yozilgan
edi.
A)shumercha. B)akkadcha. D) Misrcha Ramzes || xett hukumdorini misrga taklif qilgani boʻyicha manba
qayerda uchraydi.
A) Abu-Simbelda. B) luvrda. D) Boʻgʻoz qoyada
Shartnoma 13 asrning qaysi yarmida tuzilgan edi.
A) birinchi yarmi. B)ikkinchi yarmi.
D) uchunchi yarmi. Ramzes || Xattulisi ||| ning katta qiziga
hukumronligining nechanchi yilida
uylanadi.
A) 35-yilida. B)34-yilida. D)24-yilida

Shartnoma necha qisimdan iborat edi.
A)uch. B)toʻrt. D)ikki
“ Y er yuzida mavjud bo‘lgan eng yaxshi tinchlik va birodarlik bo‘ladi”.
Bu jumlalar qaysi davlatlarni ifodalagan.
A)Misr -Xett. B) Mesopotamiya -Yunon. D)Grek-Misr
Shartnomaning Misrcha varianti qachon fanga ma ʼlum boʻldi.
A)18-asr. B)19-asr. D)20-asr
Shartnomaning xetcha variantichi.
A)20-asr. B)19-asr. D)18-asr
Misr va xetlar qaysi xududlar uchun kurash olib borishdi
A) Iroq va Falastin. B) Eron va Falastin. D)Suriya va Falastin

Misr va xet munosabatlari Ramzes II va Xattusilis IIIdavrid

Купить