Моддий нуқтанинг кинетик энергиясини ўзгариши ҳақидаги теорема - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	222.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Моддий нуқтанинг кинетик энергиясини ўзгариши ҳақидаги теорема

Купить

3РЕЖА: 1. Ишни ҳисоблашга оид мисоллар. 2. Моддий нуқтанинг кинетик энергиясини ўзгариши ҳақидаги теорема. 3. Илова Моддий нуқтанинг кинетик энергиясини ўзгариши ҳақидаги теорема

4Муаммо: Биз юқорида иш ва қувватни ҳисоблашга оид формулаларни келтириб чиқарган эдик. Энди ўша формулалар орқали конкрет (яъни муқим) масалаларни қандай ечиш йўлларини баён қиламиз. Юқоридаги иш ва қувватни ҳисоблашга оид қонун ва қоидалар асосида қуйидаги мисолларни кўриб чиқамиз. 1. Оғирлик кучининг бажарган иши. М нуқта фақат оғирлик кучи таъсирида ҳаракатга келиб, М 0 (x 0 ,y 0 ,z 0 ) ҳолатдан М 1 (x 1 ,y 1 ,z 1 ) ҳолатга кўчиб ўтсин. Координата ўқларини танлаб оламиз ва Оz - ўқини вертикал равишда юқорига йўналтирамиз (22.1 шакл). У ҳолда Р x =0, Р y =0, Р z =-Р бўлади. Ушбу қийматларни (21.16') формулага қўямиз, интеграл остидаги ўзгарувчилар z-дан иборат бўлгани учун, у кўринишга келади. Агар М 0 - нуқта М 1 нуқтадан юқори бўлса, у ҳолда z 0 -z 1 =h бўлади, бу ерда h - нуқт

52. Эластиклик кучининг бажарган иши. Пружинанинг бўш учига маҳкамланиб, силлиқ горизонтал текислик устида жойлашган М нуқтанинг ҳаракатини олиб кўрайлик (22.2 шакл). Пружина эркин ҳолатда бўлгандаги М нуқтанинг ўрнини О билан белгилайлик (АО=l 0 -пружинанинг кучланмаган ҳолдаги узунлиги). ва у нуқтани координата боши деб танлаб оламиз. Агар пружинани тортиб l - узунликгача узайтирсак, у ҳолда пружина λ=l-l О , яъни - l 0 қийматга чўзилади ва шу юкка О нуқта томонга йўналган эластиклик кучи - таъсир эта бошлайди. Ушбу масалада λ=х бўлгани учун 19.4§ даги (19.6) формулага асосан, F=c  =c|x| ёки Fx=-cx бўлади. Агар х<0 (юк О нуқтадан чапда жойлашади) бўлса ҳам ушбу тенглик ўринли бўлади; у ҳолда - кучи ўнг томонга йўналади ва кутилгандек F x >0 бўлади. Шу юкни М 0 (х 0 ) ҳолат

6[Ушбу натижани F билан х орасидаги боғланишлик бўйича қурилган график бўйича ҳам аниқлаш мумкин, (22.2 b шаклдаги) штрихланган трапециянинг юзаси s - тегишли ишора билан юқоридаги ишнинг модулини аниқлайди]. Аниқланган формуладаги х 0 -пружинанинг бошланғич узунлиги l 0 -ни кўрсатади, х 1 -эса пружинанинг кейинги узунлиги l 1 -ни кўрсатади. Демак, (22.2) яъни, эластиклик кучининг бажарган иши, пружинанинг бошланғич ва охирги узунликларининг (ёки сиқилишларининг) квадратларининг айирмасини ярмига тенг экан. Агар  0 >  1 бўлса иш мусбат бўлади, яъни пружинанинг учи мувозанат ҳолат томонга ҳаракатланади,  0 <  1 бўлса иш манфий бўлади, яъни пружинанинг учи мувозанат ҳолатдан тескари томонга ҳаракатланади. Агар пружинага маҳкамлан

7Шундай қилиб, сирпанишдаги ишқаланиш кучининг бажарган иши ҳар доим манфий бўлар экан. Ушбу иш М 0 М 1 - ёйга (яъни траекторияга) боғлиқ бўлгани учун, ишқаланиш кучи потенциал куч эмас экан. 4. Марказий кучнинг бажарган иши. Агар Ерни (планетани) бир жинсли шар (ёки бир жинсли концентрациялашган қобиқлардан ташкил топган шарлардан иборат) деб ҳисобласак, у ҳолда Ернинг О марказидан r -масофада жойлашган (ёки шарнинг сиртидаги) массаси m-га тенг бўлган М нуқтага Ернинг О марказига йўналган тортилиш кучи таъсир этади (22.4 шакл). Бу кучнинг сон қиймати 19.4§ даги (19.5) формула орқали аниқланади. Ўша формулани қуйидагича ёзайлик ва нуқта Ернинг сиртида жойлашган деб фараз қилиб, коэффициент k-ни аниқлайлик (бу ерда r=R, ва R-Ернинг радиуси). Ернинг тортилиш кучининг сон қиймат

8 Шу тортилиш кучи -нинг бажарган элементар ишини аниқлайлик. Шаклдан кўриниб турганидек, М нуқтанинг MM'-элементар кўчишини иккита ташкил этувчиларга ажратиб юборамиз. Улардан бири ОМ=r масофанинг орттирмаси dr - дан иборат бўлган ва ОМ бўйича йўналган элементар кўчиш, иккинчиси эса ОМ-га ва -кучга перпендикуляр бўлган -элементар кўчишдан иборат. Лекин элементар кўчиш -кучга тескари томонга йўналганлиги сабабли, бўлади. (22.3) Фараз қилайлик, М нуқта М 0 - (r=r 0 ) ҳолатдан, янги М 1 (r=r 1 ) ҳолатга кўчиб ўтсин. У ҳолда бўлади. ва бундан охирги натижани оламиз, (22.4) Агар r 0 >r 1 бўлса, яъни нуқтанинг охирги ҳолати бошланғич ҳолатига нисбатан Ер марказига яқин бўлса и

Купить