Молиявий оқимлар - Iqtisodiyot - Slaydlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	9000UZS
Hajmi	717.8KB
Xaridlar	4
Yuklab olingan sana	01 Dekabr 2023
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Iqtisodiyot

Молиявий оқимлар

Sotib olish

Молиявий оқимлар

Режа:
Молиявий оқим таърифи. Молиявий тизимда
молиявий оқимларнинг тутган ўрни.
Молиявий оқимларни бошқариш. Молиявий
оқимнинг ҳажмига таъсир этувчи омиллар.
Молиявий оқимларнинг самарадорлиги ва уни
аниқлаш тартиби.

Ресурсларнинг молиявий
ресурслари ортиқча бўлган
иқтисодий субъектлардан
молиявий ресурслари
дефицит бўлган иқтисодий
субъектларга оқиб ўтишига
молиявий оқим дейилади.

Молиявий оқимлар
– товар-моддий ва номоддий
қимматликлар (хизматлар,
номоддий активлар ва ҳ.к.)
ҳаракати жараёнида молиявий-
иқтисодий муносабатлар тизими
сифатида юзага келадиган пул
маблағлари ҳаракатидир.

Молиявий оқимлар:
молиявий
ресурсларнинг
ҳаракати;
Марказлаштирилган ва
марказлаштирилмаган пул
фондларини шакллантириш
бўйича давлат фискал
тизимининг тўлови; Такрор ишлаб
чиқариш
жараёни
бошқариш
воситаси.

Айрим иқтисодчилар молиявий
оқимларни пул оқимларидан
алоҳида ажратиб, уларни
молиявий ресурсларни
шакллантирувчи махсус пул
оқимлари сифатида
тавсифлашади. Хорижий адабиётларда молиявий оқим
тушунчаси деярли қўлланилмаган, унинг
ўрнига “ cash flow ” дан фойдаланилади.

Молиявий оқимларнинг аҳамиятли хусусиятлари
қуйидагилардан иборат:
Молиявий-хўжалик фаолияти молиявий оқимларни шакллантиришнинг
иқтисодий асоси ҳисобланади;
Молиявий оқимлар молиявий ресурсларнинг ҳажми, таркиби,
жойлаштирилиши ва фойдаланишнинг ўзгаришига сабаб бўлади;
Ҳар бир молиявий оқим шаклланиш манбаи ва ҳаракат йўналишига эга
бўлади.
Молиявий оқимлар ҳар доим ҳам пул маблағларининг реал ҳаракатланишига
олиб келмайди.
Маълум бир давр мобайнида корхона молиявий ҳолатининг ўзгариши
молиявий оқимларнинг таъсирида содир бўлади.

Молиявий оқимларнинг сифат жиҳатдан
тавсифномаси улар шакллантирувчи молиявий
ресурслар фондининг нимага мўлжалланганлиги
билан бевосита боғлиқ.
Масалан, солиқли молиявий оқим
билан корхонанинг тушумини
шакллантирувчи молиявий оқим
сифат жиҳатидан бир-биридан
фарқланади.

Молиявий ресурслар деганда корхонада
фаолият турларини амалга ошириш мақсадида
унинг ихтиёрида шакллантириладиган барча пул
маблағлари тушунилади.

ўзиники
(хусусий)
жалб
қилинган
(қарз) Пул
маблағлар
и

Молиявий оқимлар
Корхонанинг ички
муҳити (корхона
бўлимлари,
омборлар, цех...) Ташқи муҳити
(бошқа
корхоналар)да
амалга оширилади.

Молиявий оқим маълум бир белгиларига кўра
турларга ажратилади:
Корхонага нисбатан: ички ва ташқи;
Хўжалик юритиш шакли бўйича: жорий фаолият бўйича, молиявий фаолият
бўйича ва инвестицион фаолият бўйича;
Хўжалик фаолиятига хизмат кўрсатиш бўйича: корхона бўйича умумий, фаолият
турлари бўйича; таркибий тузилиши бўйича; алоҳида операциялар бўйича;
Молиялаштириш манбалари бўйича: ўз, қарз ва давлат молиялаштирилиши;
Ҳажмни аниқлаш бўйича: ялпи ва соф;
Валютада ифодаланишига кўра: миллий ва хорижий;
Операцияларни амалга оширишда етарлилиги бўйича: етарли (оптимал), ортиқча
ва тақчил;

Молиявий оқим маълум бир белгиларига кўра
турларга ажратилади:
Хўжалик алоқаларининг шакли бўйича: горизонтал ва вертикал;
Давомийлиги бўйича: бир марталик, қисқа муддатли ва узоқ муддатли;
Вақт давомида баҳоланиши бўйича: жорий ва келажакдаги;
Режалаштириш ва бюджетлаштиришга тегишлилиги бўйича: режалаштирилган ва
режадан ташқари;
Бошқариш бўйича: бошқариладиган ва бошқарилмайдиган;
Операцияларни амалга оширишдаги аҳамияти бўйича: устувор ва иккиламчи;
Молиявий ресурслар тури бўйича: пул оқими, қимматли қоғозлар оқими, қийматга
эга бўлган моддий оқимлар.

Бу муҳим!!!
Молиявий оқимларсиз молиявий
тизимни тасаввур этиб бўлмайди.
Уларсиз молиявий тизим
“бўш”лигича қолаверади. Молиявий
оқимлар бўлмаса, молиявий тизимга
ҳам ҳожат йўқ.

Инвестицион лойиҳаларни амалга
ошириш учун зарур бўлган молиявий
ресурсларда эҳтиёжларидан
даромадлари кўпроқ фирмаларни
ортиқ маблағга эга бўлган
субъектлар деб
атайдилар; келгусидаги сармоялар
учун ресурси етишмайдиган фирмалар
ресурслари дефицит бўлган
субъектлар деб аталади.

Бозорлар
Молиявий ресурслари дефицит
бўлган иқтисодий субъектлар
Молиявий ресурслари ортиқча
бўлган иқтисодий субъектлар
Молиявий
воситачиларМолиявий оқимлар

Корхоналарнинг
жамғармалари,
даромадлари ҳамда
марказлаштирилган ва
марказлаштирилмаган
молиявий ресурслар
фондларини
шакллантириш ва
улардан фойдаланиш
жараёнидаги пул
маблағларининг
миқдорий ва сифат
жиҳатидан ҳаракатига молиявий оқим
дейилади.

Ўзининг сифат мазмунига кўра молиявий оқимлар қуйидагича
фарқланади
бюджетли-солиқли молиявий оқимлар - барча
даражалардаги бюджетларнинг маблағларини
шакллантириш ва улардан фойдаланиш
жараёнида вужудга келади
тижорат молиявий оқимлари – тадбиркорлик
хўжалик субъектлари томонидан амалга
оширилади
нобюджет молиявий оқимлар – нотижорат
ташкилотларининг фондларини
шакллантиради

Молиявий оқимларни
бошқариш биринчи навбатда
корхоналарнинг жорий ва
келажакдаги даврда тўловга
қобилиятлилигини
таъминлашга хизмат қилиши,
шунингдек, унинг “молиявий
қон айланиш” тизимини
тартибга солиб туриши керак.

Молиявий оқимларни бошқаришнинг функциялари қуйидагилардан иборат:
қонунчилик – Олий Мажлиснинг ваколатида;
назоратчилик (тартибга солувчанлик) – Ҳисоб палатаси ва мамлакатнинг бошқа
назорат органлари (Молия вазирлиги, солиқ ва божхона қўмиталари ва бошқалар)
томонидан амалга оширилади;
бошқарувчанлик – корхона ва корпорациялар, банклар, солиқ органлари,
Хазиначилик аппарати ва Молия вазирлигининг ҳисоб-китоб-касса ва бошқа
хизматларининг ваколатида;
надзорчилик – корхоналарнинг молиявий жиҳатдан касодга учраганлигиги
тўғрисидаги ишларни кўрадиган ва бу ҳолда молиявий оқимлар устидан назоратни
амалга оширувчи арбитражлик судлари томонидан бажарилади.

Агар молиявий оқимлар молиявий
ресурслар айланишининг қонуниятларига
мувофиқ равишда, кўзда тутилган
тартибда (режимда) ва режада акс
эттирилган ҳажмда, ишлаб чиқариш ва
социал вазифаларни самарали ечиш учун
керак бўлган тарзда ва такрор ишлаб
чиқариш циклини пул маблағлари билан
тўлиқ таъминлаш тарзида амал қилса,
буларнинг барчаси, молиявий
оқимларнинг самарали эканлигидан
далолат беради.

Молиявий оқимнинг самарадорлигини қуйидагича аниқлаш
мумкин:

К
с =

Бу ерда: Кс – молиявий оқим самарадорлигининг
коэффициенти;

Ҳмо – даврий коэффициентга ўзгартирилган
(корректировка қилинган) ҳақиқатдаги молиявий оқим;

Рмо – режадаги молиявий оқим.

Эътиборингиз учун раҳмат!!!

Молиявий оқимлар

Sotib olish