Mustaqillik davri adabiyoti - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	444.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Mustaqillik davri adabiyoti

Купить

MUSTAQILLIK
DAVRI ADABIYOTI

•
Mustaqillik davri milliy adabiyot taraqqiyoti
tarixidagi oddiy xronologik bosqich emas,
balki bir qator jiddiy o‘ziga xos jihatlarga ega
bo‘lgan alohida badiiy-estetik hodisadir.
Istiqlol davri o‘zbek adabiyoti tamomila
yangilanayot gan estetik tafakkurning mahsuli
o‘laroq tug‘ildi.
•
U yagona hukmron mafkura tazyiqidan
qutulgan, dunyoni har xil anglash, izohlash
hamda tasvirlash imkoniyatiga ega bo‘lgan
millat ijodiy dahosining samarasi sifatida
dunyoga keldi. Ijtimoiy taraqqiyot yo‘sinlarini,
muayyan shaxs ruhiyati manzaralarini sinfiy
kurash va partiyaviy yondashuvsiz ham
tasvirlash natijasi bo‘lib yaratildi.

Mustaqillik davri adabiyotining
10 xususiyati
•
1. Bu davr adabiyoti hukmron mafkura tazyiqidan qutulgan, olam va odam
ruhiyatiga mansub hodisalarga xilma-xil qarashlarning mahsuli bo‘lgan
adabiyotdir;
•
2. Mustaqil o‘zbek davlati badiiy adabiyotni sho‘ro zamonida bo‘lgani kabi
o‘z monopoliyasiga aylantirishga urinmadi. Shu bois ijod erkinligiga ob’yektiv
sharoit yaratildi. Adabiyot ijodkorning ko‘ngil ishiga aylandi va aylanmoqda;
•
3. Istiqlol davri adabiyoti odamga ishchi kuchi, ishlab chiqaruvchi,
mehnatkash sifatida yondashish tarzidan qutuldi;
•
4. Mustaqillik davri o‘zbek adabiyoti biror ijtimoiy tuzumning afzalligini
ko‘rsatish, siyosiy tizimlarni takomillashtirishga emas, alohida inson
shaxsining ma’naviyatini mukammallashtirishga yo‘naltirildi.
•
5. Bu adabiyot inson, insonlararo munosabatlar g‘oyat mu rakkab, chigal va
izohlash mushkul ekanligi chuqur anglagan va ularni butun murakkabliklari
bilan aks ettirishga harakat qilayotgan adabiyotdir.

•
6. bu davr adabiyoti mavzu dolzarblik, hozirjavoblik, zamonaviylik
singari sirtqi belgilardan baland turishga va lahzalik holatlarning
mangulikka suratlanishiga yo‘naltirilmoqda;
•
7. Xilma-xil badiiy asarlarning vujudga kelishi tufayli xilma-xil
o‘quvchilar paydo bo‘ladi. Badiiy didi yuksak, so‘zni nozik his
etadigan, sezimlardagi yengil tebranishlarni ham ilg‘ay oladigan
kitobxon shakllanishiga turtki bo‘ladi;
•
8. Bu davr adabiyo ti jo‘nlikdan, anchayinlikdan, to‘porilikdan qutildi
va uning asl namunalarini hamisha ham izohlash, tushuntirish,
mantiqiy qoliplarga solish mumkin bo‘lmay qoldi;
•
9. Ijod erkinligi, xilma-xil fikrlash imkoniyati, badiiy so‘zga davlat
miqyosida xo‘jayinlik qilishning barham topganligi
iste’dodsiz(o‘rtamiyona) asarlarning ham yaratilishi hamda chop
etilishiga imkon tug‘dirdi;
•
10. Bozor munosabatlari badiiy ijod sohasida ham namoyon bo‘la
boshladi. Natijada xaridorgir, ommaning o‘tkinchi talablariga mos
keladigan asarlar yaratishga harakat kuchaydi.

She’riy at
•
Abdulla Oripov, Rauf Parfi, Shavkat Rahmon,
Azim Suyun, Usmon Azim, Ikrom Otamurod,
Abduvali Qutbiddin, Farida Afro‘z, Aziz Said,
Muhammad Yusuf, Faxriyor, Bahrom
Ro‘zimuhammad, Rauf Subhon, Iqbol Mirzo,
Zebo Mirza, Tursun Ali, Ulug‘bek Hamdam,
Xosiyat Rustamova singari shoirlarning
she’rlarida olamni poetik idrok etish yangi
bosqichga ko‘tarilgani namoyon bo‘ladi.

•
R. Parfining «Adashgan ruh», «Qora devor»,
«Munojot», «Sensiz», Sh. Rahmonning
«Turkiylar», «Iqror», A. Suyunning
«Istig‘for», «Oq va qora», A. Qutbiddinning
«Izohsiz lug‘at», A. Saidning «Tush», «Yo‘l»,
Faxriyorning «Ayolg‘u», «Bo‘g‘zimdan
sirqirar tovush - qon...», «Oyloq kecha...»
she’riy asarlari mustaqillik davri o‘zbek
nazmining yetuk namunalaridan hisoblanadi.

N asr
•
Hozirgi adabiy jarayonda Shukur Xolmirzaev, O‘tkir
Hoshimov, Omon Muxtor, Muhammad Ali, Tohir
Malik, Tog‘ay Murod, Murod Muhammad Do‘st,
Asad Dilmurod, Xayriddin Sultonov, Normurod
Norqobilov, Xurshid Do‘stmuhammad, Nazar
Eshonqul, A. Yo‘ldoshev,
Ulug‘bek Abdulvahob, Luqmon Bo‘rixon, Zulfiya
Qurolboy qizi singari ijodkorlar o‘ziga xos yo‘sinda
qalam tebratib, milliy nasr taraqqiyotini ta'minladilar.

•
Omon Muxtorning "Ming bir qiyofa", "Ko‘zgu
oldidagi odam", "Tepalikdagi xaroba", "Ffu",
"Ayollar saltanati va mamlakati", "Maydon"
romanlari, Nazar Eshonqulning jahon prozasining
eng ilg‘or tajribalari asosida sof milliy obrazlar
yarata olgan "Qora kitob" qissasi, "Shamolni tutib
bo‘lmaydi", "Tobut shahar", "Quyun" hikoyalari,
Xurshid Do‘stmuhammadning “Bozor”, Luqmon
Bo‘rixonning "Jaziramadagi odamlar", Salomat
Vafoning “Tilsim saltanati”, A. Nurmurodovning
“Qon hidi” romanlari…

Dramat urgiy a
•
Usmon Azimning «Bir qadam yo‘l», Erkin
Samandarning «Arabmuhammad
Bahodirxon», Ilhom Hasanning «Bir kam
dunyo», Abdulla A’zamning «Dugohi
Husayniy», «Jek London hikoyasidan
so‘ng», O. Yoqubovning «Bir koshona
sirlari» kabi asarlari hozirgi o‘zbek
dramaturgiyasida erishilgan yutuqlardan
bo‘ldi.

X ULOSA O` RNI DA
•
Mustaqillik davri adabiyoti sog‘lom tamoyillar
asosida rivojlanmoq-da. Hozir yaratilayotgan
turli janrlardagi asarlarda zamondoshlar
ruhiyatini tasvirlashning eng ta’sirchan
usuliarini kashf etishga jiddiy e’tibor
berilyapti.

E ’ T I B O R I N G I Z D A N
X U R S A N D M
I Z !

Mustaqillik davri adabiyoti

Купить