Mustaqillik davrida fan rivojining yangi bosqichi - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	20.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

Mustaqillik davrida fan rivojining yangi bosqichi

Купить

Mavzu: Mustaqillik davrida fan rivojining yangi bosqichi.

Reja:
1. Prezident I.A.Karimov asarlari
2. Mustaqillik yillarida fanlar rivoji
3. Istiqlol yillarida texnika taraqqiyotining o’sishi

O’zbekiston - ilm-fan va madaniyat qadimdan taraqqiy etgan
mamlakatlardan biri, umuminsoniy sivilizasiyaning ajralmas bir qismi
hisoblanadi.
Markaziy Osiyo, xususan O’zbekiston hududida olib borilgan arxeologik
qazishlar va tadqiqotlar bu zaminda odamlar juda qadimdan yashaganligini
va ularda dastlabki emperik (tajribaga asoslangan) bilimlar shakllana
boshlaganligini ko’rsatadi.
O’zbekiston olimlari ota-bobolari yaratib ketgan ana shu qadimiy ilmiy
merosni o’rganib, uni boyitib, o’z ilmiy asarlari va kashfiyotlari bilan jahon
ilmu-fani va madaniyatiga munosib hissa qo’shib kelmoqdalar.
O’zbekistonda davlat mustaqilligi qo’lga kiritilgach o’zbek olimlarining
faoliyatida va o’zbek faniing rivojida yangi bir davr, yangi bir bosqich
boshlandi. «Bizning istiqbolimiz- deb aytgan edi I.A. Karimov O’zbekiston
Fanlar Akademiyasining 50–yilligiga bag’ishlangan tantanali majlisda - ko’p
jihatdan olimlarning hozirgi ilmiy izlanishlariga, ularning yuksak
qobiliyatlariga va oqilona tavsiyalariga bog’liq».* Darxaqiqat Prezidentimiz
I.A.Karimov ta’kidlaganidek bugungi o’zbek faninig vazifasi –
kelajagimizning shakl-shamoyilini yaratib berish, ertangi kunimizning
yo’nalishlarini va qonuniyatlarini aniqlab, ko’rsatib berishdan iboratdir.
Bugungi kunda O’zbekiston Markaziy Osiyodagi eng yirik ilmiy- madaniy
markaz hisoblanib, mamlakatda 59 ta (61ta) Oliy o’quv yurti faoliyat
ko’rsatmoqda, shulardan 16 tasi universitet:
Toshkent universiteti.
Toshkent texnika universiteti.
* Karimov I.A. Nasha sel: svobodnaya i prosvetayushaya Rodina. T.,
t.2, 1996., 77-78str.
3. Toshkent iqtisodiyot universiteti.
4. O’zbekiston jahon tillari universiteti.

5. Samarqand Davlat universiteti.
6. Andijon universiteti.
7. Buxoro universiteti.
8. Namangan universiteti.
9. Termiz universiteti.
10. Urganch universiteti.
11. Farg’ona universiteti.
12. Qarshi universiteti.
13. Qaroqalpoq universiteti.
14. Toshkent agrar universiteti.
15. Jaxon iqtisodiyot va diplomatiya universiteti.
16. Guliston universiteti.
Qolgan 39 tasi pedagogika, tibbiyot, texnika, iqtisodiyot, qishloq xo’jalik,
san’at, madaniyat va boshqa institutlardir. Ularda 300 mingga yaqin talaba
bilim olmoqda. Oliy o’quv yurtlari 276 ta mutaxassislik bo’yicha
mutaxassislar tayyorlamoqda.* Shuningdek respublikamizda 140 dan ortiq
ilmiy-tekshirish institutlari bo’lib, ularda 20 mingdan ortiq ilmiy xodimlar
faoliyat ko’rsatmoqda.*
Shu bilan birga yurtimizda 246 (258) ta o’rta maxsus o’quv yurtlari, shu
jumladan 16 kollej, 133 ta texnikum, 102 ta bilim yurti faoliyat yuritadi.
Ularda qariyb 250 ming o’quvchi 170 (198) mutaxassislik bo’yicha ta’lim
oladi.*
O’zbekiston Respublikasi «Ta’lim to’g’risida»gi Qonuniga (1997 yil 2
avgust) muvofiq, umumiy ta’lim uch bosqichdan iborat:
- boshlang’ich ta’lim --------- (1- 4 sinflar);
- tayanch ta’lim -----------------(5 – 9 sinflar);
- o’rta ta’lim -------------------(10 – 11 sinflar).
* 100 savolga 100 javob. T., O’qituvchi. 1998., 103 bet.

* Katyukova T.V. Istorii nauki. T., 2002., str.74.
Mazkur qonunga ko’ra majburiy ta’lim muddati 9 yilga keltirildi va
tayanch ta’lim muddatini qamrab oladigan bo’ldi. 1995 yilgi ma’lumotga
ko’ra O’zbekiston Respublikasida 183 boshlang’ich maktab, 1814 tayanch
maktab, 7203 o’rta maktab va 184 kechki maktab bo’lib, ularda 418,7 ming
pedagog ishlaydi.
O’zbekiston maktablarida ta’lim o’zbek, qoraqalpoq, qozoq, qirg’iz, rus,
turkman va tojik tillarida olib boriladi. Shuningdek O’zbekiston uchun yangi
bo’lgan o’quv yurti turlari: gimnaziya, lisey, biznes maktab va boshqalar
ochildi. O’zbekiston Respublikasida 185 ta gimnaziya (15,5 ming o’quvchi),
187 ta umumta’lim liseyi (50 ming o’quvchi) faoliyat ko’rsatadi.
Yana O’zbekistonda 1000 ga yaqin maktabdan tashqari ta’lim muassalari
faoliyat ko’rsatmoqda:
-230 ta o’quvchilar saroyi va uyi;
-137 ta yosh texniklar;
-118 ta tabiatshunoslar;
-42 ta yosh sayohatchilari markazi;
-360 ta bolalar va o’smirlar sport maktablari va h.k.
1997 yil 29 avgustda Oliy Majlis «Ta’lim to’g’risida» yangi qonun va
«Kadrlar tayyorlash bo’yicha Milliy dastur» qabul qildi. O’zbekistonda 12
yillik majburiy ta’lim joriy qilindi. 9 – sinfni bitirgan yoshlar uch yillik
akademik lisey yoki kasb-hunar kollejlarida o’qiydigan bo’ldi:
O’zbekistonda uzluksiz ta’lim quyidagi turlarda amallar oshiriladigan
bo’ldi:
-maktabgacha ta’lim;
-umumiy o’rta ta’lim;
-o’rta maxsus va kasb-hunar ta’limi;
-oliy ta’lim;

-oliy o’quv yurtidan keyingi ta’lim;
-kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash;
-maktabdan tashqari ta’lim.
Shu bilan birga O’zbekiston mustaqillikka erishgach sobiq ittifoq davrida
O’zbekistonda atayin tashkil qilinmagan bir qator muhim (harbiy strategik)
ixtisosliklar bo’yicha alohida oliy o’quv yurtlarini tashkil eta boshladi.
Bularga:
-Mudofaa vazirligi qoshidagi Harbiy akademiya;
-Ichki ishlar vazirligi qoshida Ichki ishlar akademiyasi;
-Bank-moliya akademiyasi;
-Toshkent aviasiya instituti;
-Navoiy tog’-kon instituti;
-Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti kabi o’nlab yangi o’quv
muassalari tashkil etildi.
Shunday qilib «Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi» Respublikamizda davr
talabiga mos keladigan, boy aqliy merosi, ijodiy va ijtimoiy faolligi bilan
ajralib turadngan yuqori darajada kamolotga erishgan mutaxassislarning
yangi avlodini shakllantirishni ko’zda tutadi. Shu maqsadda jahonning ilg’or
universitetlari tajribalaridan kelib chiqqan holda 1993 yildan Oliy va o’rta
maxsus o’quv yurtlariga talabalar qabul qilishda test sinovi o’tkazishga qaror
qilindi. Bolalarning aqliy qobiliyati va iqtidorini ilmiy test tuzish usulida
aniqlashni fransuz psixologi Alfred Bine ishlab chiqqan bo’lib, bu tizim
g’arbiyevropa mamlakatlarida keng tarqalgan.
Bundan tashqari 1993 yil Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligida ikki
pog’onali o’qish tizimiga o’tish uchun Nizom va Dasturlar ishlab chiqildi.
Bunda bakalavr ilmiy darajasini olish uchun 4 yil, magistrlik ilmiy
(akademik) darajasini olish uchun 6 yil o’qish talab qilinishi ko’zda tutiladi.
Mustaqil O’zbekistonda ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-iqtisodiy islohatlarni

amalga oshirish uchun jahon andozalari darajasida bilim olgan iste’dodli,
ruhan barkamol yosh milliy kadrlar zarur. Shu maqsadda O’zbekiston
Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov va Vazirlar Mahkamasining 1997 yil 13
yanvar qaroriga muvofiq «iste’dodli yoshlarni saralash, tanlash va ularga
yordam berib, xorij mamlakatlarda o’qib, dunyoviy tajribalarni, jahon
taraqqiyoti qonuniyatlarini o’rganishlari maqsadida «Umid» jamg’armasi
tuzildi».
Ariza bergan har bir yosh yigit va qiz maxsus tanlovdan o’tadi, ya’ni 2-3
kurs talabalari ta’limning bakalavr usuli bo’yicha tanlov uchun o’tkaziladigan
saralash imtihonlarida, bitiruvchi talabalar, korxona va tashkilotlarning oliy
ma’lumotli yosh xodimlari ta’limning magistrlik usuli bo’yicha tanlov uchun
saralash imtihonlaridan o’tadilar.
Bu ishga ta’lim va til o’rganish bo’yicha Aksels, Ayreks, Britaniya
kengashi, Konrad Adenauer Fondi, Tasis kabi xalqaro tashkilotlar hamkorlik
qilmoqda. Barcha sinovlardan muvaffaqiyatli o’tgan yoshlarga horijiy o’quv
yurtlarida bilim olish uchun prezident granti berildi.
Hozirgi vaqtda O’zbekistonlik yoshlar AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya,
Germaniya va Yaponiyaning mashhur oliy o’quv yurtlarida o’qishmoqda.

Adabiyotlar ro’yhati
Karimov. I.A. Tarixiy xotirasiz kelajak yo’q T. “Sharq” 1998
Karimov. I.A. Naznacheniye nauki - slujit rassvetu Rodinы T. 1996
Karimov I.A. Amir Temur faxrimiz g’ururimiz T. 1997
Tyurikov V., Shagulyamov R. Po puti nezavisimosti. T. 1996.

Mustaqillik davrida fan rivojining yangi bosqichi

Купить

Похожие документы
MDH xududlaridagi paleolitdavri yodgorliklari
Melaneziya xalqlari tarixiy antropologiyasi ijtimoiy va ma’naviy madaniyati
Milliy va ijtimoiy kurashlar davri adabiyoti bosqichi. ismoilbek gasprinskiy, mahmudxo‘ja behbudiy va abdulla avloniylarning hayoti va ijodiy faoliyati
Milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyotining ilk bosqichlari. davrning ijtimoiy-madaniy qiyofasi. komil, feruz, tabibiylar ijodining xorazm adabiy muhitida tutgan o‘rni
Mo‘g‘ullar hukmronligi davri adabiyoti, nosiruddin burhonuddin o‘g‘li rabg‘o‘ziy hayoti va ijodi