O‘rta asrlar davri shaharlari Axsikat, Quva (Qubo), O‘sh, O‘zgan, Xo‘jand, Qo‘qon
![Oʻsh Markaziy Osiyoning diniy musulmon markazlaridan biri edi. U shahar markazidagi qadimiy masjidlar,
shuningdek, anʼanaviy ziyoratgoh boʻlgan Sulaymon Togʻi (Taxt-i Sulaymon, Sulaymon taxti) bilan mashhur.
Qadim zamonlarda
Shahar togʻ oldi vohasida joylashgan. Sulaymon tog’ining janubiy yon bag’rida bronza davri dehqonlarining
manzilgohi topilgan.
Oʻsh Qirgʻizistondagi eng qadimiy shaharlardan biridir. Hozirda shaharning tarixi 3000 yilga yaqin deb
hisoblanishi rasman taklif qilinmoqda [manbaa].
Biroq, tarix fanida shaharning yoshini tarixiy yozuvlarda birinchi eslatib o’tilganidan boshlab sanash odat tusiga
kiradi, bu yilnomalarda milodiy 9-asrga tegishli. Bu ham uni mamlakatning eng qadimgi shahri deb
hisoblashimizga imkon beradi.
10-asrda Oʻsh Fargʻonaning uchinchi yirik shahri hisoblanib, Hindiston va Xitoydan Yevropaga boradigan karvon
yoʻllarining kesishgan nuqtasi boʻlgan (qarang Buyuk ipak yoʻli).
11—12-asrlarda Oʻsh Qoraxoniylar xoqonligi, soʻngra Gʻarbiy qoraxoniylar xoqonligi tarkibida boʻlgan. 1141-
yilda Qoraxitoylarning moʻgʻul qabilalari tomonidan bosib olingan, 1210-yilda esa Xorazmshohlar davlati
tarkibiga kiradi.](https://docx.uz/documents/5423abf1-bc72-42a3-a92b-4c54ec0fb7b3/page_9.png?v=1)
![Mah alliy tarix chi v a ar xeol ogla r ora sida sha harn ing yosh i 2 m ing yild an z iyod deg an t axm in m avju d. Q oʻqo nga oid
dast labki ma ʼlum otlar 10-a sr y ozm a ma nba larid a uc hray di. E timo log iyasi haq ida t urli taxm inla r bo r [m as, Is taxr iy va Ibn
Havq al a sarla rida „Ha voka nd“ (Hoʻ kand ) sh aklid a, ya ʼni „ goʻz al“, „ yoqi mli“ yoki „sh amo l sha hri“ maʼn osid a uc hray di].
Keyin gi a srlar da „ Hoʻq and i lati f“ de gan atam a h am i shla tilga n. U ndan tas hqar i „ba land likd agi s hah ar“, „hul ar sh ahri “
[yaʼn i, „h u (ku ) qa bilas i — elati shah ri“] vers iyala ri ha m b or. Q adim iy X itoy qoʻl yozm ala rida Qoʻq on n omi „Gu ysha n“,
„Xoʻx an“ tarzi da if oda lang an.[4 ]
Qoʻq onn ing 1 8-as rgac ha b oʻlg an s iyosi y tar ixi h aqid a m aʼlum otla r jud a oz . Qo ʻqon pod sho Ros siyas i qo ʻshin lari
tomo nid an za bt e tilga nda Qoʻq on xonl igi a rxivi ning koʻp qism i o lib ke tilg an. Q oʻqo n q adim da H ind iston va Xitoy ga
boril adig an k arvo n yo ʻlida joyl ashg an. 13-a srda moʻ gʻull ar to mon idan bu tunla y va yron qili ngan . Sh und an k eyin 18-
asrg acha Qoʻ qon kich ik ah oli t urar joyi sifat ida m avj ud b oʻlg an. 1 709 yili Q oʻq on x onlig i tas hkil topg ach , 171 1 yi li
Eskiq oʻrg ʻon q alʼa si oʻr nida hoz irgi Qoʻq on s hah riga asos soli ndi, isteh kom va qalʼa bar po e tildi . 173 2 yil i Abd ura himb iy
bu is hni n iho yasig a ye tkaz di va sha har ni xo nlik poyt axti ga a ylan tirdi. Shu dav rdan bos hlab sha har Qoʻq on d eb a tala
bosh ladi . Sha harn ing mus tahk am devo ri, 1 2 da rvoz asi ( Xoʻja nd, Gʻoz iyog ʻliq, Q udu qliq , Sar moz or, N ama nga n,
Chim yon , Soʻ x, M argʻi lon, Rish ton, Moʻy imu bora k, Q atag ʻon, Isfa ra) b oʻlga n. Q oʻqo n hu dud i 12 maʼm uri y bo ʻlak
(dah a)ga taqs im q iling an. Shah ard a 3 m ing ga y aqin xon ado nda 31 m ing kish i yas hag an. N orb oʻtab iy d avrid a (1 766—
98) r avna q to pdi, Shar qnin g sa vdo -soti q va hun arm andc hilik ma rkaz larid an b iriga ayl andi . Olim xon hu kmro nlig i
davr ida ( 1801 — 1 810 ) esa Qo ʻqon ning siyo siy m avq ei k ucha ydi. Um arxo n (18 10— 22) va u ning oʻg ʻli Mu ham ma d
Alixo n (1 822— 184 2) h ukm ronl igi d avri da Q oʻqo nda fan, mad aniy at, a dab iyot va s anʼa t ma rkaz iga a ylan di. 1 842 -yild a
Buxo ro a mirl igi h ukm dori Nas rullo xon tom onid an b osib olin di. Q oʻqo n xo nlig i rus qoʻ shin lari t omo nida n is hgʻo l etil ib,
Turk iston gen era l-gub er-n ator ligig a qo ʻshib olin gac h (1 876) , Qoʻ qon yang i ta shkil etilg an T urk iston gen eral -
gube rna torlig inin g Fa rgʻo na v iloya ti m aʼmu riy m ark azi b oʻla di. V iloya t ma rkaz i Yan gi M arg ʻilon ga k oʻchi rilga nda n ke yin
(187 7-yil 27-a prel ), Fa rgʻon a vi loyat i uye zd s hah ri, so ʻng vodi ynin g en g yir ik sh aha rlari dan biri b oʻlib qo ldi.](https://docx.uz/documents/5423abf1-bc72-42a3-a92b-4c54ec0fb7b3/page_13.png?v=1)
O‘rta asrlar davri shaharlari Axsikat, Quva (Qubo), O‘sh, O‘zgan, Xo‘jand, Qo‘qon