O’rta asrlarda Xitoy - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	235.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	11 Февраль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

O’rta asrlarda Xitoy

Купить

O’rta asrlarda Xitoy

O'rta asrlarda Xitoyga kirish O'rta asrlardagi Xitoy - madaniyat, texnologiya va savdo sohasidagi yutuqlarni ko'rgan qiziqarli tarix davri. Bu davrda mamlakatda sulolalarning paydo boʻlishi va qulashi, konfutsiychilikning rivojlanishi, yangi hududlarning oʻzlashtirilishi sodir boʻldi. Xitoyda o'rta asrlar ham san'at, adabiyot va she'riyatning gullab- yashnaganiga guvoh bo'lib, bugungi kunda ham nishonlanayotgan abadiy meros qoldirdi.1 2 3

Tang sulolasi: Xitoyning oltin davri Tang sulolasi 7-10-asrlarni qamrab olgan Xitoyning oltin davri hisoblanadi. Bu vaqt ichida Xitoy san'at, adabiyot, texnologiya va savdo sohasida sezilarli yutuqlarga erishdi. Tang sulolasi davrida ham Xitoyning ta’siri kengayib, qo‘shni davlatlar bilan madaniy almashinuv rag‘batlantirildi.

Qo'shiqlar sulolasi: she'riyat va san'at Xitoyda 960—1279-yillarda davom etgan Song sulolasi katta madaniyat va sanʼat yutuqlari davri boʻldi. Bu davrda she’riyat va san’at gullab-yashnadi, Su Dongpo, Li Tszjao kabi mashhur shoirlar go‘zal asarlar yaratib, bugungi kungacha e’zozlanadi. She'riyatdan tashqari, Song sulolasi rassomchilikda ham yutuqlarni ko'rdi, Fan Kuan va Syu Daoning kabi rassomlar Xitoy landshaftining tabiiy go'zalligini suratga olishdi.

Yuan sulolasi: Xitoyda mo'g'ullar hukmronligi Yuan sulolasi 1271 yildan 1368 yilgacha davom etgan Xitoyda moʻgʻullar hukmronligi davri boʻldi. Moʻgʻullar hukmronligi davrida Xitoyda sezilarli madaniy, iqtisodiy va siyosiy oʻzgarishlar yuz berdi. Yuan sulolasi davrida moʻgʻullar xitoy va moʻgʻul anʼanalarini birlashtirgan qoʻsh maʼmuriy tizimni amalga oshirdilar. Bu tizim moʻgʻullarga xitoy aholisi ustidan nazoratni saqlab qolish, shu bilan birga oʻzlarini Xitoy jamiyatiga qoʻshish imkonini berdi. Yuan sulolasining eng muhim yutuqlaridan biri Sariq va Yantszi daryolarini bog'laydigan va imperiya bo'ylab yuk va odamlarni tashishni osonlashtirgan Katta kanalning tugallanishi edi.

Ming sulolasi: qidiruv va savdo Xitoydagi Ming sulolasi o'rta asrlarda kashfiyot va savdo faoliyati bilan mashhur edi. Bu davrda Janubi-Sharqiy Osiyo, Hindiston va hatto Afrikaga ekspeditsiyalarni boshqargan Chjen Xe kabi mashhur tadqiqotchilar paydo bo'ldi. Ushbu tadqiqotlar nafaqat Xitoyning ta'siri va savdo tarmoqlarini kengaytiribgina qolmay, balki g'oyalar, texnologiyalar va tovarlar almashinuviga ham imkon berdi. Min sulolasi jahon iqtisodiyotining asosiy ishtirokchisiga aylandi va turli davlatlar bilan diplomatik aloqalar oʻrnatdi. Min sulolasi davridagi qidiruv va savdo faoliyati Xitoyning qudratli davlat sifatida o'sishi va rivojlanishiga hissa qo'shgan muhim madaniy, iqtisodiy va texnologik almashinuvlarni keltirib chiqardi.

Imperator Vu Zetyan: Xitoyning yagona ayol imperatori Imperator Vu Zetyan o'rta asrlarda Xitoyning yagona ayol imperatori edi. U kuchli yetakchilik va siyosiy qobiliyatlari bilan tanilgan edi. Uning hukmronligi davrida Xitoy barqarorlik va iqtisodiy o'sish davrini boshdan kechirdi.1 2 3

Buyuk Xitoy devori: bosqinchilarga qarshi mudofaa Buyuk Xitoy devori o'rta asrlarda mamlakatni bosqinchilardan himoya qilish uchun qurilgan. U Xitoyning shimoliy chegarasi bo'ylab minglab kilometrlarga cho'zilgan. Devor tosh, g'isht va boshqa materiallardan qurilgan bo'lib, o'tib bo'lmaydigan to'siq bo'lishi uchun mo'ljallangan.

Xitoyda buddizm: tarqalishi va ta'siri Buddizm Xitoyga o'rta asrlarda tarqaldi. Bu Xitoy jamiyati, madaniyati va san'atiga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Buddist ibodatxonalari va monastirlari qurildi, buddaviylik taʼlimotlari va amaliyotlari mashhur boʻldi.

Xitoyda konfutsiylik: axloqiy asos O'rta asrlarda Xitoyda konfutsiylik muhim rol o'ynadi. U jamiyat uchun axloqiy asosni ta'minladi va shaxslarning xatti- harakatlariga rahbarlik qildi. Konfutsiy ta’limotida farzandlik taqvosi, hokimiyatni hurmat qilish, axloqiy xulq-atvorga intilish muhimligi ta’kidlangan. Konfutsiylik Xitoy madaniyatiga chuqur ta'sir ko'rsatib, nafaqat boshqaruv va ijtimoiy munosabatlarga, balki ta'lim va oilaviy qadriyatlarga ham ta'sir ko'rsatdi.

Ipak yo'li: Qadimgi savdo yo'li Ipak yoʻli Xitoyni Yaqin Sharq va Yevropa bilan bogʻlagan qadimiy savdo yoʻli edi. Turli sivilizatsiyalar o'rtasidagi iqtisodiy va madaniy almashinuvda katta rol o'ynadi. Marshrut tovarlar, g'oyalar va texnologiyalar, jumladan, ipak, ziravorlar va buddizmning tarqalishiga yordam berdi.

Taqiqlangan shahar: Imperator kuchining ramzi O'rta asrlarda Xitoyda imperator hokimiyatining ramzi bo'lgan kuchli Taqiqlangan shahar hukmronlik qilgan. Taqiqlangan shahar imperatorlarning qarorgohi bo'lib, mamlakatning siyosiy va marosim markazi bo'lib xizmat qilgan. Taqiqlangan shahar o'zining buyuk me'morchiligi va murakkab detallari bilan Xitoy hukmdorlarining boyligi va obro'sini ifodalagan.1 2 3

Xitoy davlat xizmati imtihon tizimi Xitoy davlat xizmatining imtihon tizimi imperator Xitoyda hukumat byurokratiyasiga nomzodlarni tanlash uchun o'tkaziladigan imtihonlar tizimi edi. Bu tizim Tang sulolasi davrida o‘zining eng yuqori cho‘qqisiga chiqdi va 1905 yilda tugatildi. Nomzodlarning Konfutsiy klassikasi, xattotlik va she’riyat bo‘yicha bilimlari sinovdan o‘tkazildi.

Qadimgi Xitoyning to'rtta buyuk ixtirosi O'rta asrlarda Xitoy texnologiya va innovatsiyalarning to'rtta asosiy yo'nalishida sezilarli yutuqlarga erishdi. Bularga qog'oz ishlab chiqarish, bosmaxona, porox va kompas kiradi. Ushbu ixtirolar Xitoy jamiyatining turli jabhalarida inqilob qildi va dunyoga chuqur ta'sir ko'rsatdi.

Xitoyning dengiz ekspeditsiyalari: Chjen Xening sayohatlari O'rta asrlarda Xitoy Chjen Xe boshchiligida bir qator dengiz ekspeditsiyalarini boshladi. Ushbu sayohatlar Hind okeani mintaqasida Xitoy savdosi va diplomatiyasini rivojlantirishga qaratilgan edi. Chjen Xe rahbarligida Xitoy floti Afrikaga yetib bordi va Xitoyning dengiz kuchini namoyish etdi.

Uch qirollik davri: siyosiy tartibsizliklar O'rta asrlarda Xitoydagi Uch Qirollik davri siyosiy tartibsizliklar va doimiy hokimiyat uchun kurashlar bilan ajralib turardi. Turli sarkardalar va guruhlar mamlakat ustidan nazorat o‘rnatish uchun kurashayotgan payti katta o‘zgarishlar va beqarorlik davri edi. Bu davr o'zining harbiy yurishlari, strategik ittifoqlar va, albatta, mashhur "Uch qirollik romantikasi" romani bilan mashhur.

Mo'g'ul bosqinlari: Chingizxon va Xubilayxon Chingizxon 13-asrda Moʻgʻullar imperiyasiga asos solgan moʻgʻul jangchisi va imperatori. U ulkan hududni zabt etib, harbiy taktikasi va yetakchiligi bilan mashhur edi. Mo'g'ul bosqinlari Chingizxon va uning avlodlari boshchiligidagi bir qator yurishlar bo'lib, natijada Mo'g'ullar imperiyasi kengaydi. Ular Osiyo va Yevropaning koʻplab mamlakatlariga bostirib kirib, bosib oldilar. Chingizxonning nabirasi Xubilayxon Xitoydagi Yuan sulolasining asoschisi va birinchi imperatori edi. Moʻgʻul imperiyasining kengayishini davom ettirdi va Xitoyda Yuan sulolasini oʻrnatdi.1 2 3

Afyun urushlari: Xitoy va G'arbiy imperializm Afyun urushlari 19-asr o'rtalarida Xitoy va G'arb kuchlari o'rtasidagi bir qator to'qnashuvlar edi. Urushlar Xitoyning ingliz savdogarlari tomonidan olib borilayotgan noqonuniy afyun savdosini bostirishga urinishi tufayli kelib chiqqan. Mojaro Xitoyning mag'lubiyati va teng bo'lmagan shartnomalarning imzolanishiga olib keldi, bu G'arb kuchlariga sezilarli imtiyozlar berdi va Xitoyni tashqi ta'sirning kuchayishi uchun ochdi.

Oyoq bog'lash: go'zallik va an'ana Qadimgi Xitoyda oyoq bog'lash amaliyoti bo'lib, u erda qizlarning oyoqlari go'zallik va nafislik belgisi sifatida kichik, nozik oyoqlarni yaratish uchun mahkam bog'langan. Og'riq va xavf-xatarlarga qaramay, oyoq bog'lash Xitoyda o'rta asrlarda ayollar uchun an'ana va ijtimoiy mavqeining ramzi sifatida ko'rilgan. Oyoq bog'lash amaliyoti asrlar davomida davom etdi, lekin 20- asr boshlarida ayollar huquqlari va go'zallik standartlariga nisbatan ijtimoiy va madaniy munosabatlarning o'zgarishi tufayli asta-sekin pasayib ketdi.

Xitoy tibbiyoti: an'anaviy shifo amaliyotlari O'rta asrlarda Xitoy tibbiyoti asrlar davomida ishlab chiqilgan an'anaviy davolash usullariga asoslangan edi. U muvozanatni tiklash va davolanishni rag'batlantirish uchun akupunktur, o'simlik dori- darmonlari va massaj terapiyasi kabi turli usullarni o'z ichiga oladi. Ushbu amaliyotlar zamonaviy Xitoyda keng qo'llanilishida davom etmoqda va dunyoning boshqa ko'plab qismlarida ham mashhurlikka erishdi.

Xitoyda sulola davri: imperiyalarning yuksalishi va qulashi Xitoydagi sulolaviy tsikl o'z tarixi davomida imperiyalarning yuksalishi va qulashi naqshini anglatadi. Bu yangi sulolaning paydo bo'lishi, uning o'sishi va gullab-yashnashi, so'ngra tanazzul va yakuniy qulash davrini o'z ichiga oladi. Ushbu tsikl Xitoy tarixida bir necha bor takrorlangan, har bir sulola mamlakatga doimiy ta'sir ko'rsatgan.

E'tiboringiz uchun rahmat

Купить