O‘rta asrlarda Yevropa fani - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

O‘rta asrlarda Yevropa fani

Купить

OʻRTA ASRLARDA YEVROPA
FANI

O`RTA ASRLARDA YEVROPA FANI
RE JA
1. O`RTA ASRLARDA YEVROPADA FAN
TARAQQIYOTI.

2. SXOLASTIKA-O`RTA ASRLAR DAVRI
FANINING O`ZIGA XOS SHAKLI.
3. ILK UNIVERSITETLARNING TASHKIL
ETILISHI.

•
VIII-IX ASR FAN TARIXIDA BUYUK BURILISHI ASRI BO`LDI. ADAM
METS TOMONIDAN «MUSULMON RENESSANSI» DEB ATALGAN
BU HODISA TAYIN TARIXIY SHAXSLAR - SIYOSIY MUHITNING
YARATILISHI XORUN-AR RASHID VA AYNIQSA UNING VORISI AL-
MA`MUN NOMI BILAN, FANDAGI UYG`ONISH ESA MUHAMMAD
IBN MUSO, AL-XORAZMIY KABI OLIMLAR NOMI BILAN BOG`LIQ.
BIRINING HOMIYLIGIDA «BAYT-UL XIKMA » BOG`DOD
AKADEMIYASI TASHKIL ETILGAN BO`LSA , IKKINCHISINING
RAHBARLIGI VA SHAXSIY ILMIY JASORATI TUFAYLI FAN YANA
TARAQQIYOT KO`CHASIGA CHIQDI. BU KO`CHA BORGAN SARI
SHOH KO`CHAGA AYLANDI. ALAL OQIBAT-BUGUNGI DUNYO
TAMADDUNIGA OLIB KELDI. YEVROPALIKLAR «ARAB FANI»
YOKI «MUSULMON SHARQI FANI» NOMI BILAN ATASHINI RASM
QILGAN HODISADA ASLIDA BARCHA MUSULMON
O`LKALARINING VAKILLARI ISHTIROK ETGAN, AYNIQSA,
MOVARAUNNAXR OLIMLARINING HISSASI ULKAN. «MUSULMON
RENESSANSI» AL-MA`MUN AKADEMIYASIDAN BOSHLANIB
ULUG`BEK AKADEMIYASI BILAN TUGAYDIGAN YETTI ASRLIK
DAVRNI QAMRAYDI. BU DAVR HAQIDA GAP KETAR EKAN, SHARQ
OLIMLARNINING UCH BUYUK XIZMATINING QAYD ETISH LOZIM.

•
X-XI ASRLARDAN BOSHLAB «MUSULMON FANI»
YUTUQLARI YEVROPADA TARQALA BOSHLADI. BUNDA
SAVDOGARLAR VA SAYYOHLARDAN TASHQARI ATAY ILM
ISTAB YO`LGA TUSHGANLARNING XIZMATI KATTA. MAS,
AFRIKALIK KONSTANTIN (1087 Y.VAF.ET.), BATLIK ADELARD,
KREMONALIK GERARDRO (XII ASR) KITOBLARNI ARAB
TILIDAN LOTINCHAGA TARJIMA QILISHNI, «MAGISTR A»
TAXALLUSLI OLIM (XII ASR), PIZALIK LEONARDA (1180-
1240 Y.) ESA QAYTA ISHLAB YOZISHNI BOSHLAGAN.
O`RTA ASRLAR DEGAN IBORA UYGONISH DAVRIDA KELIB
CHIQQAN BO`LIB, IKKI BUYUK MADANIYAT , YORQIN
HAYOT ANTIK DAVRI VA UYG`ONISH DAVRINING ORALIG`I
MUDXISH QOLOQLIK, DINIY JAHOLAT HUKMRON
BO`LGAN DAVR DEB HISOBLANGAN. O`RTA ASRLAR HAM
O`Z NAVBATIDA ILK VA YETUK DAVRLARGA BO`LINGAN.
XIII-XIV ASRLARDA YEVROPA
MAMLAKATLARINING IJTIMOIY-SIYOSIY, MAFKURAVIY
TARAQQIYOTI CHETDAN BU O`RINDA SHARQDAN
BO`LGAN TA`SIRINI O`ZLASHTIRISH DARAJASIGA
KO`TARILGAN EDI. YEVROPA SHARQDAN ILM, FALSAFA,
AYNIQSA ARISTOTEL TA`LIMOTINI O`ZLASHTIRIBGINA
QO`YMAY SHARQ XALQLARINING MING YILLIK
MADANIYATI TANISHIB, UNI O`ZLASHTIRIB BOSHLAYDI.

•
SXOLASTIKA (YUN. SCHOLASTIKOS - MAKTABGA, OLIMGA
OID) DINIY DUNYOQARASHNI NAZARIY ASOSLASHGA
INTILUVCHI DINIY FALSAFA. O`RTA ASRLARDA G`ARBIY
YEVROPADA TARAQQIY ETGAN. U ILOHIYOT-AQIDA
ASOSLARINI RATSIONALISTIK METODIKA VA FORMAL
MANTIQ MASALALARI («MASALA TALASHISH») B-N
BOG`LAYDI. SXOLASTIKA SO`ZINING LUG`AVIY MA`NOSI
«MAKTAB», «O`QIYDIGAN JOY» KABILARNI ANGLATADI.
SXOLASTLAR DEB BUYUK KARL SAROYIDAGI, SAROY
MAKTAB-LARIDAGI O`QITUVCHILARNI HAMDA DINNI
O`QITISHDA FALSAFADAN FOYDALANGAN O`RTA ASR
ILOHIYOTCHILARINI ATAGANLAR. BULAR HAQIQATNI
YANGIDAN QIDIRMAGANLAR, BALKI MAV-JUD HAQIQATNI
MANTIQIY YO`LLAR BILAN ISBOTLASHGA HARAKAT
QILGANLA

•
SXOLASTIKA BU ILOHIYOTNI RATSIONALLASHTIRISHGA
BO`LGAN URINISHNING YANGI KO`RINISHIDIR.
E`TIQODNI TAFAKKUR BILAN MUSTAHKAMLASH
MAQSADIDA ILOHIYOT MUQADDAS KITOBLAR FALSAFIY
NUQTAI NAZARDAN TADQIQ QILINISHI KERAK, DEB
HISOBLAGAN. MUQADDAS KITOB SO`ZLARINI ARISTOTEL
DEDUKTIV LOGIKASI YORDAMIDA SISTEMALASHTIRISH
VA YANGI KASHF QILINGAN ARISTOTEL FALSAFASI BILAN
UYG`UNLASHTIRISH KERAK, DEB HISOBLANGAN.
SXOLASTIKA ARISTOTEL FALSAFASINING YEVROPAGA
KIRIB KELISHINING ASOSIY SABABIDIR. V ASRDA
BOETSIY TOMONIDAN TARJIMA QILINGAN BIR NECHA
ASARLARGINA MAVJUD EDI. UNING DUNYOQARASHI
HAQIDA LOTIN TILIDAGI TARJIMALARDAN JUDA KAM
MA`LUMOTGA EGA EDILAR.

•
XII ASRGA KELIB G`ARBIY YEVROPADA ARISTOTELNING LOTIN VA ARAB TILIDAN
TARJIMA QILINGAN ASARLARI BILAN KENGROQ TANISHDILAR. BUYUK ARAB
MUTAFAKKIRI IBN RUSHD (AVERROES -11281198) NING TARJIMA VA SHARHLARI
1200 YILDAN YEVROPAGA ISPANIYA (ANDALUZIYA) ORQALI KIRIB KELDI. XUDDI
SHU DAVRDA YEVROPAGA MASHHUR YAHUDIY MUTAFAKKIRI MOISEY
MAYMONIY (11351204) TOMONIDAN QILINGAN TARJIMALAR HAM KIRIB KELA
BOSHLADI. SXOLASTIKANING TARQALISHIGA YANA BIR SABAB
MUQADDAS KITOBLARNI O`RGANISH UCHUN AYRIM MONAX ORDENLARINING
FALSAFAGA QIZIQISHI BO`LDI. MASALAN, FOMA AKVINSKIY, UNING
USTOZI BUYUK ALBERT DOMINIKAN ORDENI MONAXLARI, VILYAM OKKAM VA
BONAVETURA, FRANTSISKAN ORDENLARI MONAXLARI EDI. XII ASRDA VUJUDGA
KELGAN UNIVERSITETLAR YANGI ILMIY YO`NALISHGA BOSHPANA BO`LDI VA
TEZ ORADA ILOHIYOTNI MANTIQ VA TAFAKKUR YORDAMIDA O`RGANISHNING
DASTURI ISHLAB CHIQILDI. MASALAN, PARIJ UNIVERSITETI ABELYAR DAVRIDA
SXOLASTIKANING YETAKCHI MARKAZIGA AYLANDI. SXOLASTLAR ASOSAN
HAQIQATNI QIDIRISH BILAN EMAS, BALKI MAVJUD BO`LGAN UMUMIY
HAQIQATNI RATSIONAL TAXLIL QILISH BILAN SHUG`ULLANGANLAR. ULAR
UCHUN HAQIQATGA QANDAY USUL BILAN ERISHILMASIN, MUQADDAS
KITOBLARGA E`TIQOD USULI BILANMI YOKI FALSAFIY MANTIQ USULI BILANMI,
BUNDAN QAT`I NAZAR, HAQIQATNING GARMONIK TARZDA YAXLIT BO`LISHI
SHART QILIB QO`YILGAN.

•
UNIVERSITET (LOT. UNIVERSITAS YIG`INDI, MA JMUA) TABIIY,
IJTIMOIY VA GUMANITAR YUNALISHDA YUKSAK MALAKALI
MUTAXASSISLAR TAYYORLASHGA YO`NALTIRILGAN KO`P
TARMOQLI OLIY O`QUV-ILMIY MUASSASA. UNIVERSITET O`Z
BITIRUVCHILARINING KELAJAKDAGI ILMIY-AMALIY VA
PEDAGOGIK FAOLIYATLARI UCHUN CHUQUR NAZARIY
TAYYORGARLIK KO`RISHLARINI TA`MINLAYDI. O`QUV VA
ILMIY TADQIQOT ISHLARINING UZVIY RAVISHDA QO`SHIB
OLIB BORILISHI UNIVERSITET TA`LIMINING ASOSIY O`ZIGA
XOS JIHATIDIR. UNIVERSITET MUSULMON SHARQIDAGI OLIY
MADRASA YOKI MADRASAI OLIYA (K,. MADRASA) MAQOMIGA
TO`G`RI KELADI. YAQIN SHARQ MAMLAKATLARIDA
DORILFUNUN DEB ATALADI. O`RTA ASRLAR YEVROPASIDA
DASTLAB TURLI SHERIKCHILIK BIRLASHMALARI,
SAVDOGARLAR GILDIYALARI, SANOAT-TIJORAT TSEXLARI VA
BOSHQA SHIRKATLAR UNIVERSITET DEB YURITILGAN.
YEVROPADA UNIVERSITETNING YUZAGA KELISHI MUAYYAN
IQTISODIY TARAQQIYOTGA ERISHILGANLIGI,
SHAHARLARNING KO`PAYISHI, HUNARMANDCHILIK VA
SAVDONING RIVOJLANISHI, MADANIYATNING YUKSALISHI,
SHUNINGDEK, ILM-FANNING TARAQQIY ETIB, TURLI
FALSAFIY OQIMLARNING PAYDO BO`LISHI B-N BOG`LIQ.

•
MAORIF VA MANTIQ MARKAZI BO`LGAN UNIVERSITETLAR YEVROPADA
1200 YILDAN VUJUDGA KELA BOSHLADI. 1400 YILDA YEVROPADA 76 TA
UNIVERSITET BOR EDI. UNIVERSITET DASTURINING AKSARIYATINI
SXOLASTIKA DARSI TASHKIL QILARDI. KO`PCHILIK MASHHUR
UNIVERSITETLARGA SHU YILLARDA ASOS SOLINGAN. UNIVERSITETLAR
TASHKIL BO`LISHI VA RIVOJLANISHINING BIR NECHA SABABLARI
BO`LGAN. MARTSION KAPELLI 425 YIDTSA RIMDA TRIVIUM VA
KVADRIVIUMDAN DINDA FOYDALANISHNI ISHLAB CHIQDI. TRIVIUMGA
GRAMMATIKA, RITORIKA VA LOGIKA KIRADI. KVADRIVIUMNI
GEOMETRIYA, ARIFMETIKA, ASTRONOMIYA VA MUSIQA TASHKIL ETAR
EDI. TRIVIUM RUHONIYLAR UCHUN NOTIQLIK SAN`ATINI SAMARALI
O`QITISH UCHUN FOYDALI VA ZARUR EDI. KVADRIVAIUM ESA
CHERKOV BAYRAMLARI VAQTLARINI ANIQLASHGA YORDAM BERARDI.
BU MASHG`ULOTLAR BUYUK KARLNING MAKTABIDA OLIB BORILARDI.
BU MASHG`ULOTLAR 5501100 YILLARDAGI MONASTIR MAKTABLARINI
ESLATAR EDI. OLIY MAKTABLARNING BOSHQA MARKAZLARI
YEPISKOPLARNING CHERKOV KAFEDRALARIDA MAVJUD EDI. MASALAN,
PARIJ UNIVERSITETI PARIJ MOMO HAVO CHERKOVINING MAKTAB
KAFEDRASI ASOSIDA TASHKIL QILINGAN.

•
UNIVERSITETLAR VUJUDGA KELISHINING IKKINCHI SABABI
MASHHUR OLIMLAR FAOLIYATIGA BORIB TAQALADI. MASALAN, XI
ASRDA IRNERIY RIM HUQUQSHUNOSLIGINING MASHHUR
TADQIQOTCHISI SIFATIDA TANILADI VA BOLONYA SHAHRIGA TALABA
VA QIZIQUVCHILAR UNING MA`RUZALARINI ESHITISH UCHUN OQIB
KELA BOSHLAYDILAR. TEZ ORADA U YERDA BOLONYA UNIVERSITETI
TASHKIL QILINADI. ABELYARNING O`QITUVCHILIK SHUHRATI PARIJ
UNIVERSITETINING VUJUDGA KELISHIGA SABAB BO`LADI.
UNIVERSITETLAR, SHUNINGDEK, TALABALARNING CHIQISHLARI YOKI
KO`CHIB YURISHLARI BILAN HAM VUJUDGA KELGAN. XII ASRNING
O`RTALARIDA ANGLIYA VA FRANTSIYA QIROLLARI O`ZARO
NIZOLASHIB QOLADI VA ANGLIYALIK TALABALAR PARIJ
UNIVERSITETIDA O`ZLARIGA YOMON MUNOSABATDA
BO`LMOQDALAR, DEB HISOBLAB, 1168 YILDA ANGLIYANING
OKSFORD SHAHRIGA KO`CHIB KETADILAR. MASHHUR OKSFORD
UNIVERSITETI KO`P JIHATDAN SHU TUFAYLI VUJUDGA KELGAN.
KEMBRIDJ UNIVERSITETI ESA TALABALARNING G`ALAYONI VA
ULARNING 1209 YILDA OKSFORDDAN KEMBRIDJGA KETISHLARI
TUFAYLI VUJUDGA KELGAN. «UNIVERSITET» («UNIVERSITAS») SO`ZI
TALABALAR VA O`QUVCHILARNING UYUSHMASI GILDIYA MA`NOSINI
ANGLATGAN. ULAR JANUBIY YEVROPADAGI UNIVERSITETLAR
NAMUNASIDA TASHKIL QILINIB, SHAHARLIKLAR HAQORATIDAN YOKI
O`QITUVCHILAR HUJUMIDAN HIMOYA QILISH MAQSADIDA
TUZILGANDI.

•
O`RTA ASR UNIVERSITETLARIGA 14 YOSHDAN KIRISH MUMKIN BO`LGAN
BO`LSADA, U YERDA ASOSAN 1618 YOSHDAGILAR TAHSIL OLGAN. TALABALAR
CHERKOV XODIMLARIGA BERILADIGAN IMTIYOZLARDAN FOYDALANGANLAR.
IMTIHONLAR OG`ZAKI TARZDA BO`LIB, TURLI SAVOL-JAVOBNI O`Z ICHIGA
OLGAN. IMTIHON PAYTIDA TALABA, O`QITUVCHILAR VA TALABALAR OLDIDA
O`Z NUQTI NAZARINI HIMOYA QILISHI MUMKIN BO`LGAN. O`QISH LOTIN
TILIDA OLIB BORILGAN. DARSLIKLAR ASOSAN O`QITUVCHILARNING
O`ZLARIDAGINA MAVJUD BO`LGANLIGI UCHUN TALABALAR DARSLARNI YOD
OLGANLAR. SHUNING UCHUN O`SHA VAQTDA YAXSHI XOTIRA VA
MANTIQDAN FOYDALANISH MUMKIN EDI. O`QITISH JARAYONI MUHOKAMA
QILISH VA MA`RUZALAR SHAKLIDA OLIB BORILARDI. O`SHA DAVRDAGI
UNIVERSITETLAR FAN VA IQTISOD SOHASIDAGI MUTAXASSISLARNI EMAS,
BALKI CHERKOVNING MA`NAVIY EHTIYOJLARI UCHUN XIZMAT QILADIGAN
XIZMATCHILARNI TAYYORLARDILAR.UNIVERSITETLAR QADIMGI YUNONISTON
VA RIMDA SHU BILAN BIRGA BIZNING MAMLAKATIMIZDA HAM MASHHUR
BO`LGAN USTOZ VA SHOGIRDLAR TO`PLANIB ILM O`RGANADIGAN,
O`RGATILADIGAN VA ILMIY BAHSLAR OLIB BORILADIGAN MAKTABLAR
TARZIDA SHAKLLANGAN BO`LSALARDA AMMO FAN SOHALARINING KO`PLIGI
TUFAYLI ALOHIDA ILM UCHOG`IGA AYLANIB QOLDILAR. ULARNING TAJRIBASI
KEYINROQ BUTUN DUNYOGA TARQALIB KETDI.

•
SHUNING UCHUN HAM ILK UNIVERSITETLAR IQTISODIY
JIHATDAN RIVOJLANGAN ITALIYA, ISPANIYA, FRANTSIYA
SINGARI G`ARBIY YEVROPA MAMLAKATLARIDA TASHKIL
TOPDI. DASTLABKI UNIVERSITETLAR ITALIYANING
BOLONYA (11-A.), SALERNO (12-A. OXIRLARI),
FRANTSIYANING PARIJ (1215), MONPELE (1289), BUYUK
BRITANIYANING KEMBRIJ (1209), OKSFORD (12-A. 2-YARMI),
ISPANIYANING SALAMANKA (1218), PORTUGALIYANING
LISSABON (1290) SHAHARLARIDA PAYDO BO`LDI. XIV
ASRGA KELIB MARKAZIY YEVROPADA HAM BIR NECHTA
UNIVERSITETLAR OCHILDI. ISHLAB CHIQARISH VA ILM-FAN
TARAQQIYOTI TUFAYLI 1348 Y. PRAGA, 1364 Y. KRAKOV,
1365 Y. VENA UNIVERSITETLARI YUZAGA KELDI.O`RTA
ASRLARDAGI UNIVERSITETLARDA, ODATDA, ARTISTLIK
(TAYYORLOV). ILOHIYOT, TIBBIYOT, HUQUQ SINGARI 4
FAKULTET BO`LGAN. ARTISTLIK FAKULTETI HAMMA UCHUN
MA JBURIY BO`LIB, UNDA RITSARLAR UCHUN ZARUR «ETTI
ERKIN SAN`AT» O`RGATILGAN. ARTISTLIK FAKULTETINING
GRAMMATIKA, RITORIKA (NOTIQLIK), DIALEKTIKA
ASOSLARINI O`RGANGAN TALABASIGA SAN`AT BAKALAVRI
DARA JASI BERILGAN.

•
DUNYODA UNIVERSITET TA`LIMINING BUYUK BRITANIYA, FRANTSIYA
VA ISPANIYA TIZIMLARI KENG YOYILGAN. JUMLADAN, BUYUK
BRITANIYADA UNIVERSITET TA`LIMI HAR BIRI 2 YIL DAVOM
ETADIGAN 3 BOSQICHDAN IBORAT. 1-BOSQICH ORALIQ
BOSQICH DEB ATALADI VA UNDA ASOSAN UMUMTA`LIM FANLAR
URGANILADI. 2-BOSQICH MUTAXASSISLIK BOSQICHI DEYILADI
VA TALABANING BAKALAVR DARA JASINI OLISHI B-N TUGALLANADI.
3-BOSQICH YUQORI BOSQICH DEB NOMLANADI VA BITIRUVCHI
MAGISTR DARA JASIGA ERISHADI.FRANTSIYADA UNIVERSITET TA`LIM
TIZIMI DOIMIY BOSQICHLARGA A JRATILMAGAN. BU YERDA QAYSI
KASBNI EGALLASHIGA QARAB, TALABA 4 Y.DAN 7 Y.GACHA O`QIYDI.
ISPANIYA UNIVERSITET TA`LIM TIZIMI HAM FRANTSIYA UNIVERSITET
TA`LIM TIZIMIGA YAKUN KELADI.1- RIM IMPERIYASI QULAGAN
DAVRDAN TO XII-XIII ASRGACHA, 2-XIII-XIV ASRLARDAN TO XVII
ASRGACHA YA`NI YEVROPA QIT`ASIDAGI 1-BURJUA INQILOBIGACHA
BO`LGAN DAVRNI O`Z ICHIGA OLADI. YEVROPA MAMLAKATLARI
TARIXINI BUNDAY DAVRLASHTIRISH SO`NGGI VAQTLARDA , 70-80
YILLARDA RO`Y BERDI. AVVALLARI UYG`NISH DAVRIGACHA BO`LGAN
DAVRLAR O`RTA ASRLAR DEB HISOBLANGAN.

•
YEVROPA MAMLAKATLARIDA ILM-FAN, ADABIYOT,
SAN`AT, TEXNIKA AYNIQSA FALSAFA VA UMUMAN
UYG`ONISH DAVRINING O`ZINI UNING MAFKURASI
BO`LMISH GUMANIZMNI, ISAVIYA DINIDAGI BID`AT
OQIMLARINI SHARQDAN BO`LGAN TA`SIRSIZ
TASAVVUR ETIB HAM BO`LMAYDI. XAQIQATAN
TASAVVUR FALSAFASIZ FRANTSUS MONAXLARI
TASHKILOTI VA TA`LIMOTI (XII-XIII ASRLAR),
ISMOILIYLAR TA`LIMOTISIZ YEVROPA
MAMLAKATLARI, AYNIQSA, JANUBIY FRANTSIYADA
KENG TARQALGAN KATAR, ALBIGOY BID`AT
MAZXABLARI SALB YURISHLARISIZ RIM PAPASI
TOMONIDAN TOR-MOR ETILGAN TAMPLIER
TASHKILOTINI (FR. 1119 YIL SALB YURISHLARI
DAVRIDA TASHKIL TOPGAN DINIY-RITSARLIK
ORGANI A`ZOLARI.), YEVROPADA YANGICHA
DUNYOQARASH SHAKLLANISHIGA ZAMIN
HOZIRLAGAN YUQORIDAGI UZGARISHLARSIZ
TARAQQIYOTNI TASAVVUR ETIB BO`LMAYDI. BU
O`ZGARISHLAR SHARKQILMI, FALSAFASI, XORAZMIY,
KINDIY, FOROBIY, IBN SINO, IBN RUSHD KABILAR
TA`LIMOTLARINING YEVROPADA TARQALISHIGA
SHAROIT YARATADI.

•
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI
•
1. XANTINGTON "STOPKNOVENTYE SIVILIZATSIY? // POLIS, M, 1994.
•
2. SEMENOVY.N. SOTSIALNAYA FILOSOFIYA A. TOYNBI. M., 1980.
•
3. SOROKIN P. CHELOVEK, SIVILIZATSIYA, OBHESTVO. M., 1992
•
.4. TS. PILYE "FALSAFA TARIXI" T., "SHARQ"-2002 Y
•
5. TATSIT KORNELIY SOCHINENIYA V 2-X TOMAX. L., 1969

O‘rta asrlarda Yevropa fani

Купить