O’rta Osiyoning o’rganilish tarixi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	200.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

O’rta Osiyoning o’rganilish tarixi

Купить

O’rta Osiyoning o’rganilish tarixi

 O’rta Osiyo tabiatini o’rganish juda qadim zamonlardan boshlangan.  Chunki O’rta Osiyo G’arb va Sharq davlatlari orasida muxim xalqaro savdo yo’lida joylashgan.  Qadimda O’rta Osiyoda juda yirik davlatlar barpo eyilgan.  Mil avv VII- V asrlarda Zarafshon vodiysida So’g’diyona, Amudaryoning o’rta oqimida Baqtriya, quyi oqimida- Xorazm va Murg’ob vodiysida Marg’iyona davlatlari bo’lgan.  O’rta Osiyo haqidagi dastlabki ma’lumotlarni Geradot, Strabon, Arrian, Ptolomey va boshqalarning asarlarida uchratish mumkin.

 O’rta Osiyo tabiatini o’rganish tarixi bir necha bosqichdan iborat:  Birinchi bosqich- “Buyuk ipak yo’li” mavjud bo’lgan davr.  Ipak yo’li Mil avv II asrdan milodning XVI asrigacha asosiy savdo yo’li bo’lib hisoblangan.  Xitoy sayyoxi Chjan Syan 13 yil davomida Issiqko’l atrofi, Farg’ona va Xorazm tabiatini, axolisi va xo’jaligini o’rgandi.

 O’rta asrlarda O’rta Osiyo tabiati arab olimlari tomonidan o’rganilgan. Arab sayyoxlari va olimlari tomonidan O’rta Osiyo tabiati va uning tabiiy-geografik o’lkalari haqida juda ko’p geografik ma’lumotlar yozib qoldirilgan.Abul Hasn Ali Mas’udiy (X asr) O’rta Osiyo va Kavkaz geografiyasi haqida asar yozgan, Abu Is’hoq Istahriy (X asr) “Iqlimlar kitobi”, Yoqut ibn Abdullo (XII-XIII asrlar) “Mamlakatlarning alifbo tartibida ro’yxati” (“Mo’jam ul buldon”) nomli asar yozgan.

 O’rta Osiyo tabiatini o’rganishga shu yerlik mahalliy olimlar ham juda katta hissa qo’shganlar. Muhammad Muso al Xorazmiy (IX asr) O’rta Osiyo geografiyasiga asos solgan, uning “Yer tasviri” nomli asari 1878- yilda rus tiliga tarjima qilingan.  O’rta Osiyo tabiati, gealogik tuzilishi, foydali qazilmalari, xo’jaligi, tarixi haqida buyuk olim Abu Rayxon Beruniy (X-XI asrlar) juda qimmatli ma’lumotlar yozib qoldirgan.  1017-yilda u dunyoda birinchi globusni yaratdi.

 Ikkinchi bosqich- bu davr O’rta Osiyaning Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi arafasidan to oktabr to’ntarilishigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi.  O’rta Osiyo bu bosqichda har tomonlama turli maqsadlarda o’rganildi. O’rta Osiyo Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olingunga qadar uning tabiati I. Xoxlov (1620), B. Pazuxin (1669-1673), Beneveni (1718-1725), F. Yefremov, G.S Karelin va boshqalar tomonidan o’rganildi.

 Ular asosan Xorazm, Qoraqum, Qizilqum, Markaziy Qozog’iston, Orol dengizi tabiatini o’rgandilar. O’rta Osiyo Rossiyaning mustamlakasiga aylantirilgandan keyin uning tabiiy boyliklaridan ko’proq, to’liqroq foydalanish maqsadida tabiatini o’rganish yana ham kengaydi. Bu davrda uning tabiati, xo’jaligini P.P. Semyonov-Tyanshanskiy (1856-1697), N.A. Seversov (1864-1878), A.P. Fetchenko (1868- 1871). I.V.Mushketov (1877-1880), V.A.Obruchev, L.S. Berg va boshqalar o’rgandilar.  Natijada, O’rta Osiyo tog’larining paydo bo’lishi, O’rta Osiyoning geologik tuzilishi, foydali qazilmalari, o’simligi, hayvonot dunyosi haqida, Orol dengizining tbiiy geografik sharoiti haqida muhim ilmiy ma’lumotlar olindi.

 Uchinchi bosqich, oktabr to’ntarilishidan hozirgacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. Bu davrda O’rta Osiyo tabiiy boyliklari juda tez sur’atlar bilan o’zlashtirila boshlandi. Uning gealogiyasi, relyefi, iqlimi, ichki suvlari, tuprog’i, o’simligi va hayvonot dunyosi, tabiiy- georafik o’lkalari chuqur va har tomonlama o’rganildi.  Qator asarlar e’lon qilindi. Bu davrda Orta Osiyo tabiatini o’rganishga N.L.Korjenevskiy, D.I. Shcherbakov, D.V. Nalivkin, S.S.Shuls, I.P. Gerasimov, H.M. Abdullayev,Q.Zokirov, T.Zohidov, L.N. Babushkin, N.A.Kogay, N.D. Dolimov, H.Hasanov va boshqa olimlar katta hissa qo’shganlar.

 E’tiboringiz Uchun Tashakkur.

Купить