Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI 
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI 
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI 
TARIX FAKULTETI 
ARXIVSHUNOSLIK YO‘NALISHI
2-BOSQICH TALABASI 
Kurs ishi 
Mavzu: O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari ʻ
Bajardi:______________ 
Qabul qildi:____________ 
Toshken-2023  Reja 
Kirish ………………………………………………………………………………3 
I.Bob O zbekiston respublikasida armiyasi tashkil topishi ʻ
1.1.Mustaqillikacha davrgacha bo lgan O zbekiston armiyasi……………….6 	
ʻ ʻ
1.2.Ilik mustaqilkdagi O zbekiston armiyasi……………………………..…13 	
ʻ
II.Bob O zbekiston armiyasining bosib o tgan yo li 	
ʻ ʻ ʻ
2.1.Sariosiyo va uzum voqiyalarda bo lib o tgan o rni…………………….20 	
ʻ ʻ ʻ
2.2.O zbekiston armiyasiyasing dunyo tutgan o rni………………………..26 	
ʻ ʻ
Xulosa……………………………………………………………………….…35 
Foydalangan adabiyoti…………………………………………………………37  Kirish 
Mavzunin
g dolzarbligi: O zbekistonʻ Respublikasi qurolli kuchlari,
O zbekistonning   mustaqilligi   bilan   birga   o zaro   aloqalarni   rivojlantirish,   xalqaro	
ʻ ʻ
xavfsizlikni   ta minlash   va   mamlakatning   ichki   xavfsizligini   saqlash   maqsadida	
ʼ
faoliyat   olib   bormoqda.   Qurolli   kuchlar   O zbekiston   Respublikasi   Konstitutsiyasi,	
ʻ
Fuqarolar   va   xizmat   qiluvchilarning   voqealari   to g risida   Qonun   va   hokimiyat	
ʻ ʻ
organlarining qarorlariga muvofiq faoliyat yuritadi. 
 O zbekiston Respublikasi qurolli kuchlari quyidagi asosiy qismatlardan tashkil 	
ʻ
topgan: 
 O zbekiston Qo shma Suv xo jaligi kuchlari (QSU): QSU O zbekiston 
ʻ ʻ ʻ ʻ
Respublikasining markaziy hujayralarida suv resurslarini boshqarish, suv 
manbalarini saqlash va suvni ta minlash bilan shug ullanadi. Bu qurolli kuchlar, suv	
ʼ ʻ
taminotini ta minlash, suv resurslarini saqlash va suvni sifatini nazorat qilish 	
ʼ
maqsadida xizmat qiladi. 
  O zbekiston   Ximoya   himoyalovchi   kuchlari   (OXK):   OXK   O zbekiston	
ʻ ʻ
Respublikasi hududidagi xavfsizlikni ta minlash uchun faoliyat yuritadi. Bu qurolli	
ʼ
kuchlar O zbekistonning xalqaro xavfsizlikning yaxshi xizmatini o tash, jang havo	
ʻ ʻ
idoralari   uchun   jang   havo   kuchlari   bilan   hamkorlik   qilish   va   hududning
xavfsizligini ta minlash maqsadida tashkil etilgan. 	
ʼ
Mavzuning   o‘rganilish   darajasi:   1991   –   2021-   yillarda   Buxoro   viloyati   tarixi
haqida   Halim   To‘rayev   o‘zining   “Buxoro   tarixi”   nomli   asarida   mukammal
o’rganilgan. L.A.Zimin, V.A.Shishkin, A.R.Muhammadjonov, J.Mirzaahmedov 
kabi olimlar tomonidan olib
borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida
yodgorliklarning voha ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy hayotida egallagan salmoqli 
o‘rni aniqlanib, to‘plangan ma’lumotlar ilmiy jamoatchilik hukmiga havola etildi. 
  O zbekiston   Hududiy   Himoyalovchi   Kuchlari   (OHXK):   OHXK   O zbekiston	
ʻ ʻ
Respublikasining   hududiy   himoyalovchi   kuchlari   hisoblanadi.   Bu   qurolli   kuchlar
O zbekistonning   hududidagi   xavfsizlik   va   tartibni   ta minlash,   tergov,   jinoyat   va	
ʻ ʼ
terrorizm   bilan   kurashish   va   jamiyatning   ustuvor   obyektlarini   himoya   qilish
maqsadida xizmat qiladi.    O zbekiston   Teritorial-Militar   Kuchlari   (OTMK):   OTMK   O zbekistonʻ ʻ
Respublikasi hududlarida xavfsizlik va tartibni ta minlash uchun tashkil etilgan. Bu	
ʼ
qurolli   kuchlar   hududiy   qo llanmalar   va   qo llanma   tarkibidagi   o zaro   aloqalar	
ʻ ʻ ʻ
orqali   jinoyat,   tergov,   terrorizm   va   boshqa   jumladan   jaxolangan   hodisalar   bilan
kurashishga intiladi. 
  O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlari   O zbekistonning   milliy   xavfsizlikni	
ʻ ʻ
ta minlash, hududni himoya qilish, jang va xavfsizlik operatsiyalarida faol ishtirok	
ʼ
etish,   fitna   va   tergovlarga   qarshi   kurashish   va   milliy   xizmatlarni   o taytish	
ʻ
maqsadlari   bilan   tashkil   etilgan   tarkibiy   jay   organgan   kuchlardir.   Ular
quyidagilardan iborat: 
Kurs ishining ob‘ekti: O zbekiston	
ʻ Respublikas
i Qurolli Kuchlari:
O zbekistonning ularning asosiy qurolli kuchi bo lib, darhol quyidagi bo limlardan 	
ʻ ʻ ʻ
tashkil topadi: 
 O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Boshqarma Qo mitasi
ʻ ʻ	1 
Hududiy askarlik kuchlari (darajalariga ko ra: Qurolli kuchlar, Bo jalar voqealari va	
ʻ ʻ
Muhim askarlar). 
 Hududiy xavfsizlik kuchlari (hududiy politsiya va boshqa xavfsizlik kuchlari) 
Hududiy markaziy tarkibiy xizmatlar (hududiy markaziy bandlik, transport va 
boshqa tarkibiy xizmatlar) Jang havo idoralari: O zbekiston Respublikasi qurolli 	
ʻ
kuchlarining jang havo idoralari O zbekistonning havo kuchlari, havo hujum 	
ʻ
kuchlari, havo hamkorlik kuchlari va jang havo idoralari tarkibidagi kuchlardan 
iborat. Ular havo sohasidagi jang va xavfsizlik operatsiyalarida ishtirok etish uchun 
tayyorlanib, faol ishlab chiqish va rivojlanish bilan shug ullanadi. 	
ʻ
  Qurolli   politsiya   va   xavfsizlik   kuchlari:   O zbekiston   Respublikasi   qurolli	
ʻ
politsiya va xavfsizlik kuchlari O zbekistonning xavfsizlikni ta minlash sohasidagi	
ʻ ʼ
kuchlardir.   Ular   jamiyatning   xavfsizligini   ta minlash,   jinoyatlar   bilan   kurashish,	
ʼ
fitna   va   tergovlarga   qarshi   kurashish,   terorizm   va   ekstremizmga   qarshi   kurashish,
hududiy   qoidalar   va   tartibni   saqlash   va   boshqalar   kabi   vazifalarni   bajarishda
ishtirok etish uchun tayyorlanib, faol faoliyat yuritishadi. 
1  Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va 
shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi 
bo‘lishi kerak. T.; O‘zbekiston, 2017.  Mavzuning   maqsad   va   vazifalari :   O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlariʻ
hukumatning himoyasida, milliy xavfsizlik maqsadlari uchun o rganib, tayyorlanib,	
ʻ
rivojlanib ishlab chiqarilmoqda. 
O zbekiston Respublikasi qurolli kuchlari O zbekistonning milliy xavfsizlikni 	
ʻ ʻ
ta minlash va mamlakatning hududiy integritetini saqlash maqsadida tashkil etilgan.
ʼ
Bu qurolli kuchlar quyidagi tartibda tashkil etilganlar: 
 
O zbekist
ʻ Qurolli Kuchlari (OQK): O zbekiston	
ʻ Qurolli Kuchlari,
mamlakatning   umumiy   armiyasi   hisoblanadi.   Uning   tarkibi   qurol,   to g ri   kelgan	
ʻ ʻ
yoshlar va reserv qismi kabi bo lib, jahon xalqaro xavfsizligini ta minlash, xalqaro	
ʻ ʼ
jang urushlari va mamlakatning hududiy integritetini saqlash vazifalarini bajaradi. 
  O zbekiston   Hududiy   Kuchlari   (OHK):   O zbekiston   Hududiy   Kuchlari	
ʻ ʻ
mamlakatning hududiy integritetini saqlash, g arb xududlari, cheklangan zonalar va	
ʻ
ikki tomondan o tgan qurilishlar boyicha xavfsizlikni ta minlash maqsadida tashkil	
ʻ ʼ
etilgan. Ular orqali hududiy kontrolni ta minlash, xavfsizlik operatsiyalari va g arb	
ʼ ʻ
xududlarini saqlash vazifalari bajariladi. 
  O zbekiston   Milliy   Gvardiyasi:   O zbekiston   Milliy   Gvardiyasi   mamlakatning	
ʻ ʻ
maxsus   xavfsizlik   kuchidir.   Uning   vazifalari   boshqarish   va   qo shma   voqealar	
ʻ
o rnatingan   va   ahamiyatli   obyektlarni   himoya   qilish,   jang   havo   idoralari   va	
ʻ
qo shma   xavfsizlik   operatsiyalarida   qatnashish,   prezident   va   hukumatning
ʻ
xavfsizligini ta minlashga yordam berish kabi maqsadlarni o z ichiga oladi. 	
ʼ ʻ
  O zbekiston   Xalq   Qo shinlari:   O zbekiston   Xalq   Qo shinlari   mamlakatning	
ʻ ʻ ʻ ʻ
ichki   xavfsizligini   ta minlash   va   qonun-qoidalar   bilan   tartibga   solish   vazifalarini	
ʼ
bajaradi.   Ular   jinoyatchilikka   qarshi   kurashish,   jamoat   xavfsizligini   ta minlash,	
ʼ
xalqaro   terrorizm   va   radikalizmga   qarshi   kurashish,   vaqtda   reagirovat   qilish,
jinoyatni oldini olish kabi vazifalarni bajarishadi. 
Kurs ishining tuzilishi va hajmi:  Kurs ishi kirish, ikkita bob, to‘rt aparagraf, 
xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati ,xulosa ilovadan iborat.  I.O zbekiston respublikasida armiyasi tashkil topishi ʻ
1.1. Mustaqillikacha davrgacha bo lgan O zbekiston armiyasi 	
ʻ ʻ  
O zbekiston mustaqilligini 1991 yilda qo lga kiritgach, O zbekiston armiyasi ham 	
ʻ ʻ ʻ
o zaro aloqalarini, ta lim va o zlashtirish tizimlarini o rganishga va rivojlantirishga 
ʻ ʼ ʻ ʻ
yondashgan. O zbekiston armiyasi o zining milliy tuzilmalarini, qo llashuv va tahlil	
ʻ ʻ ʻ
markazlarini yaratgan va yangilanayotgan, shuningdek, xavfsizlik operatsiyalari 
uchun xususiy kuchlarga ega bo lgan eng so nggi texnologik vositalarni qabul 	
ʻ ʻ
qilgan. 
 O zbekiston armiyasi o z ustuvor askariy kuchlarga asoslangan. Harbiy xizmatni	
ʻ ʻ
bajarish  uchun  18  yoshdan   kichik  yigitlar  urinib  chiqishlari   talab  etiladi.  Askerlik
xizmati   12   oy   davomida   amalga   oshiriladi.   O zbekiston   armiyasi   hukumat	
ʻ
tomonidan ko rsatiladigan ixtisoslashtirilgan voqealar uchun qo shimcha xavfsizlik	
ʻ ʻ
xizmatini bajarishda ham ishtirok etadi. 
 O zbekiston armiyasi xususiy kuchli xalqaro ishtirokida ham qatnashadi. Uning	
ʻ
tarbiyalanish   tizimi,   texnikaviy   tuzilmalari   va   eng   so nggi   zamonaviy   vositalari	
ʻ
xalqaro standartlarga muvofiq rivojlangan. O zbekiston armiyasi o z ustuvor harbiy	
ʻ ʻ
tashkilotlari, harbiy yutuqlari, hujumiy va menejerlik qo shinlari, havo qo zg atlari	
ʻ ʻ ʻ
va boshqalar orasida hamkorlik qiladi. 
 Ushbu davrda O zbekiston armiyasi milliy xalqaro masalalarni hal qilishda ham	
ʻ
faollik   ko rsatgan.   Unda   xususiy   fokus   ma naviyat,   tajribaviy   va   sirlar   bo yicha	
ʻ ʼ ʻ
bilimlarni   oshirish,   harbiy   intellekt   va   intellektual   qobiliyatlarni   rivojlantirish   va
shu bilan birga, xalqaro milliylik, xalqaro muloqot va hamkorlikni oshirishga juda
muhim e'tibor qaratiladi. 
  Barcha   bu   rivojlanishlar,   O zbekiston   armiyasining   mustaqillikka   erishgan	
ʻ
davrda   o zini   modernizatsiyalash   va   yangilash   uchun   ko rsatgan   katta   harakatlar	
ʻ ʻ
qismida mavjud bo lganligini ko rsatadi. 	
ʻ ʻ
 O zbekiston Armiyasi mustaqillikni qo llab-quvvatlash va davlatning amniyatini	
ʻ ʻ
ta minlash   maqsadida   o zaro   hamkorlik   va   raqobatbardoshlik   asosida   harbiy	
ʼ ʻ
kuchlarni o rganish, shakllantirish va saqlashga yo naltirilgan. Armia, O zbekiston 	
ʻ ʻ ʻ Respublikasi Qonunchiligida to g ridan-to g ri Prezidentining buyrug i bilan paydoʻ ʻ ʻ ʻ ʻ
bo ldi. 	
ʻ
 Mustaqillik davriga kelib, O zbekiston Armiyasi o z kasb-hunarini rivojlantirib,	
ʻ ʻ
faoliyatini   modernizatsiyalash   va   yangilashga   intilishni   maqsad   qilgan.   Bu
jarayonda,   armiya   tashkil   etilgan   kelajakdagi   kuchlarni   o rganish,   mustahkamlash	
ʻ
va   shakllantirishga   intilish   uchun   tashkil   etilgan   maktablarga   investitsiyalar
kiritildi.   Harbiy   xizmatda   ishtirok   etish   uchun   doimiy   xizmatga   chaqirilayotgan
yoshlarning ta'limi oshirildi va rivojlantirildi. 
 
O zbekisto	
ʻ Armiyasi, turli yo nalishlarda	
ʻ qo llaniladiga	ʻ
n qo llab-	ʻ
quvvatlashtirish   politikasiga   amal   qiladi.   Uning   asosiy   vazifalari   quvur,   aviatsiya,
havo kuchlari va voqealar diqqatiga ega bo lgan xavfsizlik va hukumatning tizimli	
ʻ
faoliyati   bilan   bog liqdir.   O zbekiston   Armiyasi   mustaqil,   tinimsizlik,   mamlakat	
ʻ ʻ
xavfsizligi   va   umuminsoniyatning   huquqlarini   himoya   qilishda   katta   ahamiyatga
ega bo lgan harbiy amaliyotlarni olib boradi. 	
ʻ
 Mustaqillik davrida O zbekiston Armiyasi tashqi xavfsizlikni ta minlash uchun	
ʻ ʼ
ham   ko maklashgan.   Mazkur   davrda   O zbekiston   Armiyasi,   xalqaro   tashkilotlar	
ʻ ʻ
bilan   hamkorlik   qilish   va   mamlakatning   xalqaro   bog lanishlarini   o rnatish   yo lida	
ʻ ʻ ʻ
faol   ishtirok   etishga   intilishni   maqsad   qildi.   Mazkur   yo nalishda   O zbekiston	
ʻ ʻ
Armiyasi,   shuningdek,   shahar   va   hududlarda   xavfsizlikni   ta minlash,   tergovlar,	
ʼ
bojxona   va   transport   vositalarini   himoya   qilish,   ekologik   muhitni   saqlash   va
yonishni ta minlashga ega bo ldi. 	
ʼ ʻ
 O zbekiston Armiyasi o z vazifalarini samarali bajarish uchun turli 	
ʻ ʻ
qo llanmalardan foydalanadi. 	
ʻ
 O zbekiston armiyasi O zbekiston Respublikasi 
ʻ ʻ mustaqilligini qo llab-	ʻ
quvvatlash va mamlakatning xavfsizligini ta minlash maqsadida tashkil etilgan bir 	
ʼ
qo shin harbiy kuchidir. Bu harbiy kuch O zbekistonning adliya organlaridan 	
ʻ ʻ
mustaqil ravishda faoliyat yuritishga, mamlakatning hududiy integritetini himoya 
qilishga, o z milliy xavfsizligini ta minlashga va boshqa vazifalarni bajarishga 	
ʻ ʼ
majburdir.    O zbekiston armiyasi, O zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarigaʻ ʻ
muvofiq   ravishda   tashkil   etilgan   davlat   tarkibiy   qo shin   harbiy   kuchidir.	
ʻ
Mamlakatning   amaldagi   qonunlariga   ko ra,   O zbekiston   armiyasi   "sotil,   davlat	
ʻ ʻ
xizmati va huquqiy shaxslarni himoya qilish" bilan vazifalanadi. 
  Armiani   rahbari   O zbekiston   Respublikasi   prezidenti   bo lib,   undan   kelib	
ʻ ʻ
chiqqan   hamma   buyruqlar   quyidagi   martaba   darajalariga   ko ra   bajariladi:   maxsus	
ʻ
buyruqlar, rezolyutsiyalar, qarorlar, be'xatar vazifalar va direktivalar. 
 Mustaqillikka erishgach, O zbekiston armiyasi o z amaliyotini rivojlantirgan va	
ʻ ʻ
o z   harbiy   tayyorgarlik   va   ma naviyatini   yanada   kuchaytirgan.   Bugungi   kunda,	
ʻ ʼ
O zbekiston   armiyasi   yuqori   sifatli   harbiy   texnikaga   ega,   xorijiy   davlatlarning
ʻ
armiyalari   bilan   hamkorlikda   ishlash   va   muzokaralarni   olib   borish   yoki   harbiy
manevrlar   ko rish   yoki   faoliyatni   samarali   ko rsatish   imkoniyatlariga   ega   bo lgan	
ʻ ʻ ʻ
modern armiya hisoblanadi. 
1. O zbekiston armiyasining asosiy vazifalari quyidagilardir: 	
ʻ
2.Mamlakatning xavfsizligini ta minlash va mamlakat hududlarini himoya qilish. 	
ʼ
3.Umumxalq xavfsizlikni ta minlash va sifatli harbiy qo shin tuzish. 	
ʼ ʻ
3.Qonuniy tartib va ijtimoiy qo yishga qarshi keluvchi harbiy operatsiyalar 	
ʻ
o tkazish. 	
ʻ
4.Davlat sirlarini himoya qilish. 
5.Turli xil afsona va oqibatlarni oldini olish, maxfiylikni ta minlash. 	
ʼ
6.Asosiy inshootlarini ta minlash va amaliy o qitish jarayonini amalga oshirish. 	
ʼ ʻ
  O zbekiston   armiyasi   O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlarining   asosiy	
ʻ ʻ
qismidir   va   mamlakatning   mustaqilligi   bilan   birga   1991-yilda   tashkil   etilgan.
O zbekiston   armiyasi,   mamlakatning   tashqi   xavfsizlikni   ta minlash,   davlat	
ʻ ʼ
xo jaligini   himoya   qilish,   hududiy   integritetni   saqlash   va   xalqaro   xavfsizlik
ʻ
operatsiyalarida ishtirok etish maqsadida faoliyat olib boradi. 
  O zbekiston   armiyasi   ҳoziroq   harbiy   qismida   qo llaniladigan   turli   tarkibdagi	
ʻ ʻ
kuchlardan   iboratdir.   Ular   orasida   Qurolli   Kuchlar,   Qurolli   Kuchlar   xizmati   va
Harbiy Hay atlar bo lib, harbiy qismning jumladan Suv Tarkibati, Qurol Tarkibati,	
ʼ ʻ
Havo Tarkibati va Daryo Tarkibati mavjud.    Mustaqillikdan   keyin   O zbekiston   armiyasining   rivojlanishi   uchun   kelajakdagiʻ
yo nalishlar   va   maqsadlar   aniqlangan.   Bu   odatda,   kuchlarning   professional	
ʻ
o rganish   va   yanada   rivojlantirish,   modern   texnik   vositalarni   ishlab   chiqarish,
ʻ
maxsus   kuchlarni   yaratish,   xizmat   qo llarini   yanada   rivojlantirish,   o z   xavfsizlik	
ʻ ʻ
xizmatlari va xalqaro jang tuzumlarida ishtirok etishni o z ichiga oladi. 	
ʻ
 O zbekiston armiyasi qurolli kuchlarga ta lim, tashkil etish, armiya obyektlari va	
ʻ ʼ
mamlakatning   har   qanday   tuzilmalarini   himoya   qilish   maqsadida   katta
mablag larda   investitsiyalar   kiritmoqda.   Bu   yordamida   armiyada   professional	
ʻ
kadrlarni  o rganish va tayyorlash, modern texnik vositalarni  sotib olish va yanada	
ʻ
rivojlantirish,   harbiy   madaniyatni   o rganganlikni   oshirish   kabi   asosiy   yo nalishlar	
ʻ ʻ
amalga oshirilmoqda. 
  O zbekiston   armiyasining   xavfsizlik   xizmatlariga   qo shilishi,   xalqaro   jang	
ʻ ʻ
tuzumlarida   ishtirok   etish,   regional   xavfsizlik   tuzumlariga   o z   hissasini   o rnatish	
ʻ ʻ
hamda O zbekistonning xalqaro xavfsizlikka beriladigan ahamiyatni oshirish uchun	
ʻ
xizmat qilishi katta muhim ahmatga egadir. 
  Mustaqillikka   erishishdan   keyin,   O'zbekiston   armiyasi   o'ziga   xos   yo'nalish   va
rivojlanishni o'tkazdi. Bu davrda O'zbekiston qurolli kuchlarining asosiy vazifalari
davlatning   mustaqil   fuqarolarining   xavfsizligini   ta minlash,   hududiy   integritetni	
ʼ
himoya   qilish   va   tashkil   etilgan   davlat   institutlarining   ustuvor   muhofazasini
ta minlash bo lib keladi. 	
ʼ ʻ
 1991-yilning yakunidan boshlab, O'zbekiston hukumatining asosiy vazifalari 
bo yicha O zbekiston armiyasi amalga oshirgan harakatlarning bir qismiga 
ʻ ʻ
tayinlangan. Bu vazifalar orasida terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish, 
narcoqimmatlarga qarshi kurashish, hududiy integritetni saqlash, xalqaro sharoitda 
davlatning manfaatlari va xavfsizligini ta minlash, qo'shma shtatlar bilan savdo-	
ʼ
iqtisodiy aloqalar o rnatish, davlatning mustaqilligini himoya qilish va boshqalar 	
ʻ
kabi xizmatlar ko rsatish kabi muhim yo'nalishlar kiritilgan. 	
ʻ
  O zbekiston   armiyasi   keyingi   yillarda   katta   modernizatsiya   va   rivojlanishlarni	
ʻ
amalga   oshirdi.   Uning   qurolli   kuchlari   va   vositalari   yanada   rivojlandi   va   texnik
vositalar   isloh   qilingan.   O rta   va   yuqori   tekshiruvlar   o tkazildi   va   Harbiy	
ʻ ʻ universitetlar   yuqori   saviyedagi   ta'lim   beruvchilarni   tayyorladi.   Toshkent
Shahridagi  "Vatanparvarlik" Harbiy instituti, "Temp" texnikum, Nukus Shahridagi  Suv ta limʼ
muassasasi,   Urganch   Shahridagi   Suv   ta lim   muassasasi   va   Toshkent   Shahridagi	
ʼ
"Davlat   farovonligi"   neft   gazni   sanoat   texnologiyalari   universiteti   kabi
universitetlar   qurolli   kuchlarni   o zlarini   rivojlantirishga   yo naltirishgan   markazlar	
ʻ ʻ
bo ldi.   Bu   davrda   O zbekiston   armiyasi   kasbiy   kadrlarini   tayyorlashga   yuqori	
ʻ ʻ
e'tibor berildi. 
  Bundan   tashqari,   O zbekiston   armiyasi   Xalqaro   Qo shma   Shtatlar   Tashkiloti	
ʻ ʻ
(XQST)   va   Birlashgan   Millatlar   Tashkiloti   (BMT)   kabi   xalqaro   tashkilotlar   bilan
hamkorlikni   rivojlantirdi.   Uning   yuzasida   hamkorlik   shakllari   kengaydi   va   o zaro	
ʻ
tajribalar almashinuvlar bilan yanada o sadi. 	
ʻ
 O zbekiston Armiyasi O zbekiston Respublikasining milliy gvardiyasi va 	
ʻ ʻ
harbiy qo shinlari	
ʻ bo lgan	ʻ harbiy tuzilma hisoblanadi. O zbekist	ʻ
on
Respublikasining mustaqillikka erishishidan so ng, O zbekiston Armiyasi ham 	
ʻ ʻ
yanada rivojlangan va modernizatsiyadan o tgan. 	
ʻ
  Mustaqillikka   erishgandan   keyin,   O zbekiston   Armiyasi   milliy   armiya   va
ʻ
qo shinlaridan   o tkazib   ketdi   va   faoliyati   uchun   o zaro   bog lanishning   muhim   bir	
ʻ ʻ ʻ ʻ
manba   sifatida   xizmat   qilishni   davom   ettirdi.   O zbekiston   armiyasi   hozirgi   kunda	
ʻ
amaliy   mashg ulotlar,   tayanch   muammo   hal   qilish   va   davlat   himoyasini	
ʻ
ta minlashda katta ahamiyatga ega bo lgan nazariy va amaliy tayyorgarliklarga ega	
ʼ ʻ
bo lib,   mustaqil   va   mustahkam   davlat   sifatida   O zbekistonni   himoya   qilish   uchun
ʻ ʻ
hukumat tomonidan juda muhim hisoblanadi. 
  O zbekiston   Armiyasi   moddiy   manba   sifatida   xalqning   qo lidan   kelgan	
ʻ ʻ
moliyalarni   amalga   oshirishda   asosiy   tarkibiy   qismlardan   biri   sifatida   faoliyat
yuritadi.   Bugungi   kunda   O zbekiston   armiyasi   yuqori   saviyedagi   zamonaviy	
ʻ
qurollarga ega bo lib, harbiy texnika, texnikaviy vositalar, raqamlashtirish tizimlari	
ʻ
va kommunikatsiya vositalaridan keng foydalanadi. 
  O zbekiston   Armiyasi   tashkil   etilgan   harbiy   tarkiblari   (ko p   yonli   qurollar,	
ʻ ʻ
haydovchilik va havo kuchlari, ming lablar va turli xil turar joylar) orqali amaliyot
olib boradi. Qo shinlarimiz o zlarini yetishtirgan va o rganishni davom ettiradigan	
ʻ ʻ ʻ
harbiy maktablarda mustahkam hisoblanadilar. Harbiy tayyorgarliklar qurollarni  rivojlantirish, faoliyatni muvofiqlashtirish va so nggi yangiliklarga binoan turli xil ʻ
maqsadlar uchun turli soha tadbirlarini olib boradilar. 
 O zbekiston Armiyasi mustaqil davlatning himoyasi uchun zarur va muhim bir 	
ʻ
faktor hisoblanadi. 
 
O zbekisto
ʻ Armiyasi Mustaqillikka erishgach, 1991-yil 31-avgustda
O zbekiston   Respublikasi   tomonidan   o rnatilgan.   O zbekiston   Mustaqillikka
ʻ ʻ ʻ
erishgach,   1992-yil   2-yanvarda   o z   davlat   bayrog ini   tasdiqladi.   O zbekiston	
ʻ ʻ ʻ
Armiyasi,   O zbekiston   Respublikasi   tarkibidagi   qurolli   kuchlardan   tashkil   topgan	
ʻ
bo lib, O zbekistonning Xalq harbiy hizmati sifatida faoliyat yuritadi. 	
ʻ ʻ
 
Mustaqillik erishgachdan buyon, O zbekiston	
ʻ Armiyasi faoliyatini
rivojlantirish, qurolli kuchlarni modernizatsiya qilish va zarur bo lgan tuzilmalarni	
ʻ
o rnatish   maqsadida   ko p   bosqichli   ishlar   olib   bormoqda.   O zbekiston   Armiyasi	
ʻ ʻ ʻ
katta qurulish va organizatsiya tizimiga ega bo lib, umumiy qo llanma va qonunlar	
ʻ ʻ
bilan nazorat qilinadi. 
  O zbekiston   Armiyasi   qurolli   kuchlarni   mustahkamlash,   milliy   xavfsizlikni	
ʻ
saqlash,   hududiy   himoyaga   ega   bo lish   va   xalqaro   barqarorlik   va   tinchlikni	
ʻ
ta minlash   maqsadida   faoliyat   yuritadi.   U   qurolli   kuchlarni   tayyorlash,   armiya   va	
ʼ
jangari   muammo  va   vaziyatlarga  to g ri,  samarali   va  tezkor   tarzda   javob  berishga	
ʻ ʻ
tayyorlashni asoslaydi. 
 O zbekiston Armiyasi, yerda qirg oqqa tegishli janglar, xalqaro janglarda 	
ʻ ʻ
ko rsatgan vaziyatlarda, shuningdek, xalqaro xavfsizlikka xizmat qilish, safinatlar 	
ʻ
va havo ko llarida faoliyat olib bormoqda. Armiyada xizmat qilish uchun o quv-	
ʻ ʻ
konsultativ markazlar, sanoat tashkilotlari, fan va ilmiy markazlar o rnatilgan. 	
ʻ
 O zbekiston Armiyasi qurolli kuchlarni rivojlantirish va sarmoya qilish 	
ʻ
maqsad
ida xalqaro hamkorliklarga ham muhtojdir. Uning hamkorlikni
rivojlantirishda Toshkent hamkor
lik tashkiloti, Sodruzhestvo va boshq
a
mamlakatlarga, shuningdek, Xalqaro Markaziy Osiyoda faoliyat yuritish maqsadida
yaratilgan tashkilotlardan foydalanishga intiladi. 
 O zbekiston Armiyasi mustaqillikka erishgachdan buyon o z quvvatini yanada 
ʻ ʻ
kuchaytirib, professionalizatsiya va modernizatsiyadir.   Mustaqillikdan so ng, O zbekiston armiyasi o zaro aloqalarni rivojlantirish va ʻ ʻ ʻ
milliy xavfsizlikni ta minlash maqsadida bir nechta reformalardan o tkazdi. Ushbu 
ʼ ʻ
davrga doir qanday o zgarishlar sodir bo lganligiga dair ma lumotlarni o z ichiga 
ʻ ʻ ʼ ʻ
oladi: 
 Qurolli Kuchlar tarkibidagi o zgarishlar: O zbekiston armiyasining qurolli 	
ʻ ʻ
kuchlar tarkibi va strukturasida katta o zgarishlar amalga oshirildi. Bu, yangi va 	
ʻ
hozirgi jarayonda ishlab chiqarilayotgan qurol va texnik vositalarning joriy zarur 
bo lganlari bilan ta minlanishi, uning effektivligini oshirish, taktikaviy uchunlilikni 	
ʻ ʼ
yuksaltirish va muvaffaqiyatli jang urushini ta minlashni maqsad qilgan. 	
ʼ
  Xavfsizlikni   ta minlash   sohasidagi   hamkorliklar:   O zbekiston,   xalqaro	
ʼ ʻ
hamkorlik   va   ittifoqlarga   a zo   bo lish   orqali   armiya   xavfsizligini   ta minlashda	
ʼ ʻ ʼ
hamkorlikni   rivojlantirdi.   Bu   davrda   O zbekiston,   xalqaro   tashkilotlar   bilan	
ʻ
hamkorlikda   bo lib,   xorijiy   mamlakatlardan   texnik   va   professional   tayyorgarlik	
ʻ
olish,   jang   havo   idoralari   uchun   alohida   vositalar   va   qurollarni   olish   yoki   ishlab
chiqarish,   shuningdek,   zarur   kasblar   va   tajribalarni   o rganish   imkoniyatlarini	
ʻ
yaratishga oid muvofiqlashtirish tuzdi. 
  Milliy   xavfsizlikni   ta minlash   sohasidagi   qo shimcha   tadbirlar:   O zbekiston	
ʼ ʻ ʻ
hukumati milliy xavfsizlikni ta minlash maqsadida o zbekistonliklarning faoliyatini	
ʼ ʻ
rag batlantirish uchun turli sohalarida qo shimcha tadbirlar amalga oshirdi. Bunda,	
ʻ ʻ
axborot   xavfsizligini   ta minlash,   tergov  va   mig li   bo lishni   ta minlash,   yoshlar   va	
ʼ ʻ ʻ ʼ
talabalar yurtlarida jihatdan o zlashtirish va jasadlarini sport bilan bezatish, xorijiy	
ʻ
mamlakatlarda   o qish,   malakasini   oshirish,   jang   havo   idoralari   tarkibida   ishtirok	
ʻ
etish,   milliy   reservni   kuchaytirish,   hukumatning   o zlashtirilgan   hujjatlarni   himoya	
ʻ
qilish, raqamlarni rivojlantirish, zaruriy va qurolli shaxslarning xavfsizligdir.  1.2.Ilik mustaqilkdagi O zbekiston armiyasi ʻ
 Ilik mustaqil davrida O zbekiston armiyasi o zaro aloqalarni rivojlantirish va 	
ʻ ʻ
milliy xavfsizlikni ta minlash maqsadida bir nechta reformalardan o tkazdi. Ushbu 	
ʼ ʻ
davrga doir qanday o zgarishlar sodir bo lganligiga dair ma lumotlarni o z ichiga 
ʻ ʻ ʼ ʻ
oladi: 
 Qurolli Kuchlar tarkibidagi o zgarishlar: O zbekiston armiyasining qurolli 	
ʻ ʻ
kuchlar tarkibi va strukturasida katta o zgarishlar amalga oshirildi. Bu, yangi va 	
ʻ
hozirgi jarayonda ishlab chiqarilayotgan qurol va texnik vositalarning joriy zarur 
bo lganlari bilan ta minlanishi, uning effektivligini oshirish, taktikaviy uchunlilikni 	
ʻ ʼ
yuksaltirish va muvaffaqiyatli jang urushini ta minlashni maqsad qilgan. 	
ʼ
 Xavfsizlikni ta minlash sohasidagi hamkorliklar: O zbekiston, xalqaro hamkorlik	
ʼ ʻ
va   ittifoqlarga   a zo   bo lish   orqali   armiya   xavfsizligini   ta minlashda   hamkorlikni
ʼ ʻ ʼ
rivojlantirdi. Bu davrda O zbekiston, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda bo lib,	
ʻ ʻ
xorijiy   mamlakatlardan   texnik   va   professional   tayyorgarlik   olish,   jang   havo
idoralari   uchun   alohida   vositalar   va   qurollarni   olish   yoki   ishlab   chiqarish,
shuningdek,   zarur   kasblar   va   tajribalarni   o rganish   imkoniyatlarini   yaratishga   oid	
ʻ
muvofiqlashtirish tuzdi. 
 Milliy xavfsizlikni ta minlash sohasidagi qo shimcha tadbirlar: O zbekiston 	
ʼ ʻ ʻ
hukumati milliy xavfsizlikni ta minlash maqsadida O zbekistonliklarning 	
ʼ ʻ
faoliyatini rag batlantirish uchun turli sohalarida qo shimcha tadbirlar amalga 	
ʻ ʻ
oshirdi. Bunda, axborot xavfsizligini ta minlash, tergov va mig li bo lishni 	
ʼ ʻ ʻ
ta minlash, yoshlar va talabalar yurtlarida jihatdan o zlashtirish va jasadlarini sport 	
ʼ ʻ
bilan bezatish, xorijiy mamlakatlarda o qish, malakasini oshirish, jang havo 	
ʻ
idoralari tarkibida ishtirok etish, milliy reservni kuchaytirish, hukumatning 
o zlashtirilgan hujjatlarni himoya qilish, raqamlarni rivojlantirish, zaruriy va qurolli	
ʻ
shaxslarning xavfsizlikning.   Ilik mustaqil davrga kirishidan buyon, O zbekiston 	
ʻ
armiyasi o zaro aloqalarni rivojlantirish va milliy xavfsizlikni ta minlash maqsadida	
ʻ ʼ
turli reformalardan o tkazdi. Bu davrda armiyada kelib chiqgan asosiy o zgarishlar 	
ʻ ʻ
quyidagilardir:    Qurolli   Kuchlar   tarkibi:   O zbekiston   armiyasi   qurolli   kuchlarining   tarkibidaʻ
katta   o zgarishlar   amalga   oshirildi.   Yangi   va   yanada   modern   qurollar,   texnik	
ʻ
vositalar,   aviatorlarning   xavfsizlik   vositalari   va   jang   havo   idoralari   joriy   etildi.
Armiyada   innovatsion   xavfsizlik   tizimlari,   radarlar,   avtomatik   qo yish   va   nazorat	
ʻ
vositalari, kiber-xavfsizlik tizimlari va boshqa zarur tizimlar o rnatildi. 	
ʻ
  Jang   tayyorgarligi:   O zbekiston   armiyasi   jang   tayyorgarligini   oshirish   uchun	
ʻ
katta tajribaga ega mamlakatlar bilan hamkorlikni rivojlantirdi. Jang o qituvchilari,	
ʻ
xususiy   maktablar   va   maktablararo   hamkorliklar   orqali   jang   taktikasi,   strategiyasi
va zarur kasblar ustidan tayyorgarlik olish imkoniyatlarini yaratdi. Bundan tashqari,
xalqaro jang yurituvchilari bilan o zaro ta lim-tarbiya tashkil etildi. 	
ʻ ʼ
 Iqtisodiy taraqqiyot: O zbekiston armiyasi hamda xalqaro hamkorliklar orqali 	
ʻ
armiyaga muvofiq mablag larni ajratish va qurollarni yangilash uchun iqtisodiy 
ʻ
taraqqiyotni ta minlashga qaratilgan. Savdo-sotiq, ishlab chiqarish va texnik-	
ʼ
texnologik rivojlanish, sanoat tashkilotlari, ilmiy-tadqiqot markazlari va 
hokimiyatning moliya resurslaridan foydalanish, armiya qurollarini va vositalarini 
rivojlantirishga yordam berdi. 
  Xavfsizlik   hamkorliklari:   O zbekiston   xalqaro   hamkorlik   va   ittifoqlarga   a zo	
ʻ ʼ
bo lib,   xavfsizlik   sohasida   hamkorlikni   rivojlantirishda   ehtiyojlar   ustidan   ishladi.	
ʻ
Jang chet tillarini o rganish, xalqaro jang manevri, xavfsizlik axborot almashinuvi	
ʻ
va   jasoratli   reaksiyalar   tashkil   etish,   jang   yuritish   tajribasini   o zlashtirish,   xorijiy	
ʻ
mamlakatlardan professional tayyorgarlik va boshqalar. 
 Men biron bir ma'lumotga ega emasman, lekin men sizga O zbekiston armiyasi 	
ʻ
haqidagi umumiy ma'lumotlarni berishim mumkin. O zbekiston armiyasi, 	
ʻ
O zbekiston Respublikasining milliy xavfsizlikni ta minlash va mamlakatni qo llab-	
ʻ ʼ ʻ
quvvatlash bilan mas'ul bo lgan ilmiy-ta limiy, amaliy-texnikaviy va administrativ-	
ʻ ʼ
organizatsion tuzilma sifatida faoliyat olib boradi. 
  O zbekiston   armiyasining   asosiy   vazifalari   o zbekistonliklarning   xavfsizligini	
ʻ ʻ
ta minlash,   mamlakatning   suverenitetini   himoya   qilish,   xalqaro   xavfsizlik   va	
ʼ
stabillikka qo llanish, qurolli jangda fuqarolar va mamlakatning obro si bilan 	
ʻ ʻ hamkorlik
da turish va jahondagi barqarorli
k va xalqaro hamjihatl
ikga
ko maklashishdir. ʻ
 O zbekiston armiyasi, havodagi qurolli kuchlar, qurolsizlar, jang havo idoralari,	
ʻ
havo   sifati   va   qisqa   davrli   qurol   yig uvchilardan   iborat.   Uning   tarkibida   Suv	
ʻ
Qurollari   va   Qurolli   Kuchlar,   Qurolsizlar   qo shma   sotibi,   Jang   havo   idoralari   va	
ʻ
boshqa tarkibiy bo linmalar mavjud. 	
ʻ
  O zbekiston   armiyasi,   milliy   xavfsizlik   va   ko maklashish   sohasida   xalqaro	
ʻ ʻ
hamkorliklarga   ham   ahamiyat   beradi.   U   dunyoning   bir   necha   mamlakati   bilan
diplomatik hamkorliklar, voqealar va harbiy ta lim jarayonlarini o tkazadi. 	
ʼ ʻ
  Majburiyatlar   va   harbiy   xizmat   yoshlari   uchun   O zbekiston   armiyasi	
ʻ
talabalarini   tayyorlash   uchun   oliy   ta lim   muassasalari,   harbiy   litsey   va	
ʼ
akademiyalardan foydalanadi. Bu tashkilotlar armiyaga xizmat qilish uchun malaka
va   bilimlarni   oshirish,   harbiy   rahbariyatni   tayyorlash   va   harbiy   ishonchlarni
shakllantirish maqsadida faoliyat yuritadilar. 
 Umuman olganda, O zbekiston	
ʻ armiyasi mamlakatning mustaqillikk
a
erishishidan so ng kelib chiqqan vaqtda o zaro hamkorliklarni rivojlantirib, milliy 	
ʻ ʻ
xavfsizlikni ta minlash va o zbekistonliklarning 
ʼ ʻ xayriya va to g risidagi 	ʻ ʻ
qutqaruvchan mehnatlarni amalga oshirishga intilishga intilgan. 
Ilik   mustaqil   davrga   kelib,   O zbekiston   armiyasi   o zaro   aloqalarni   rivojlantirish,	
ʻ ʻ
xalqaro   hamkorlik   va   ittifoqlar   bilan   hamkorlik   qilish,   milliy   xavfsizlikni
ta minlash   va   faol   faoliyat   ko rsatish   maqsadida   bir   nechta   tadbirlar   amalga	
ʼ ʻ
oshirganligi ma lum. 	
ʼ
  Qurolli Kuchlar tarkibi va tashkiloti: O zbekiston armiyasi qurolli kuchlarining	
ʻ
tarkibi  va tashkiloti  bo yicha  katta o zgarishlar  amalga  oshirgan. Bu odatda yangi	
ʻ ʻ
va   yanada   yanada   takomillashtirilgan   qurollar   va   texnik   vositalar   olishni,   ularni
texnik 
jihatdan ta minlashni,	
ʼ havo idoralari tarkibini modernizats
iyalashni,
xizmatchilarining kasbiy tayyorgarligini oshirishni, jang mashg ulotlarini amalga 	
ʻ
oshirishni o z ichiga olgan. 	
ʻ
 Hamkorlik va ittifoqlar: O zbekiston, xalqaro hamkorlik va ittifoqlar orqali 	
ʻ
armiya xavfsizligini ta minlashga katta e'tibor beradi. Mamlakat qo shimcha 	
ʼ ʻ tashkilotlar   bilan   hamkorlikda   ishlash,   xorijiy   mamlakatlardan   texnik   va
professional   tayyorgarlik   olish,   jang   havo   idoralari   uchun   vositalarni   sotib   olish
yoki ishlab chiqarish, zarur kasblar va bilimlarni o rgatish imkoniyatlarini yaratish,ʻ
jang   urushlari,   shuningdek,   xavfsizlikni   ta minlash   sohasida   malakasini   oshirish	
ʼ
uchun hamkorlikda bo lib olish uchun qo shimcha tadbirlarni amalga oshiradi. 	
ʻ ʻ
  Xavfsizlik   tizimini   rivojlantirish:   O zbekiston   hukumati   milliy   xavfsizlikni	
ʻ
ta minlashga   qaratilgan   harakatlarni   amalga   oshiradi.   Bu   odatda,   axborot	
ʼ
xavfsizligini   ta minlash,   tergov   va   migratsiyani   baho   qilish,   yoshlar   va   talabalar	
ʼ
yurtlarida o zlashtirishni oshirish, sport va jismiy tarbiyani rag batlantirish, xorijiy	
ʻ ʻ
mamlakatlarda o quv, malaka oshirish, jang havo idoralari tarkibida ishtirok etish,	
ʻ
milliy   rezervni   kuchaytirish,   hukumatning   maxfiy   hujjatlarni   himoya   qilish,
raqamlarni  rivojlantirish, zaruriy va qurolli  shaxslarning  xavfsizlikini  ta minlashni	
ʼ
o z ichiga olgan. 	
ʻ
 Ilik mustaqillikdan buyon, O zbekiston armiyasi o zaro aloqalarini rivojlantirish	
ʻ ʻ
va   milliy   xavfsizlikni   ta minlash   maqsadida   bir   nechta   islohotlardan   o tkazdi.   Bu	
ʼ ʻ
davrda   O zbekiston   armiyasi   qurolli   kuchlar,   xizmatni   ta minlash   va   tashkilot	
ʻ ʼ
strukturasida o zgarishlar kiritdi. 	
ʻ
  Qurolli   kuchlar   tarkibi   va   strukturasida   o zgarishlar:   O zbekiston   armiyasi,	
ʻ ʻ
yangi   va   zamonaviy   qurol   va   texnik   vositalar   bilan   ta minlash,   taktikaviy	
ʼ
uchunlilikni oshirish va jang va jang urushini muvaffaqiyatli o tishni maqsad qildi.
ʻ
Ushbu davrda, ko plab modern qurol va texnik vositalar, xizmatga olinib, armiyada	
ʻ
xizmat qiluvchi harbiy o quv markazlarining imkoniyatlarini yanada oshirish uchun	
ʻ
yangi o quv markazlari tashkil etildi. 	
ʻ
  Xavfsizlikni   ta minlashda   hamkorliklar:   O zbekiston,   xalqaro   hamkorlik   va	
ʼ ʻ
ittifoqlarga   a zo   bo lib,   milliy   xavfsizlikni   ta minlashda   hamkorlikni   rivojlantirdi.	
ʼ ʻ ʼ
Bu   davrda,   xorijiy   mamlakatlardan  texnik   va   professional   tayyorgarlik  olish,   jang
havo   idoralari   uchun   zarur   vositalar   va   qurollarni   olish   yoki   ishlab   chiqarish,
shuningdek,   zarur   kasblar   va   tajribalarni   o rganish   imkoniyatlarini   yaratishga   oid	
ʻ
hamkorliklar o rnatildi. 	
ʻ  Milliy xavfsizlikni ta minlash sohasidagi tadbirlar: O zbekiston hukumati milliyʼ ʻ
xavfsizlikni   ta minlash   maqsadida   turli   sohalarida   qo shimcha   tadbirlarni   amalga	
ʼ ʻ
oshirdi.   Bu   tadbirlar   orasida   axborot   xavfsizligini   ta minlash,   tergov   va   mig li	
ʼ ʻ
bo lishni   ta minlash,   yoshlar   va   talabalar   yurtlarida   o zlashtirish   va   sport   bilan	
ʻ ʼ ʻ
bezatish,   xorijiy   mamlakatlarda  o qish   va   malakasini   oshirish,   jang  havo   idoralari	
ʻ
tarkibida   ishtirok   etish,   milliy   reservni   kuchaytirish,   hukumatning   o zlashtirilgan	
ʻ
hujjatlarni   himoya   qilish,   raqamlarni   rivojlantirish   va   zaruriy   va   qurolli
shaxslarning xavfsizligini ta minlash kabi masalalar muhim ahamiyatga ega bo ldi. 	
ʼ ʻ
 Ilik mustaqil davrda O zbekiston armiyasi, O zbekiston Respublikasi 	
ʻ ʻ
mustaqilligining ta sisidan so ng o zaro aloqalarni rivojlantirish va milliy 	
ʼ ʻ ʻ
xavfsizlikni ta minlash maqsadida bir nechta reformalardan o tkazdi. Bu davrda 	
ʼ ʻ
O zbekiston armiyasining muhim jarayonlari va o zgarishlarini quyidagicha 	
ʻ ʻ
ko ramiz: 
ʻ
 Qurolli kuchlar	
2  tarkibi va strukturasidagi o zgarishlar: Mustaqillikdan keyin 	ʻ
O zbekiston armiyasining qurolli kuchlar tarkibi va strukturasida katta o zgarishlar 	
ʻ ʻ
amalga oshirildi. Bu o zgarishlar harbiy-strategik o zgarishlarni o z ichiga oladi va 	
ʻ ʻ ʻ
joriy jarayonlarga mos keladigan yangi qurollarni joriy etish, jang uchun zarur 
kasblarni rivojlantirish, taktikaviy tuzilmalarni yangilash, jang idoralarni o rnatish, 	
ʻ
tibbiyot, material-texnikaviy tayyorgarlik, axborot va xavfsizlik sohalarida 
kenglikdagi ishlab chiqarishni ta minlash bilan bog liq edi. 	
ʼ ʻ
  Hamkorliklar   va   ittifoqlar:   O zbekiston   armiyasi   xalqaro   hamkorlik   va	
ʻ
ittifoqlarga   a zo   bo lish   orqali   milliy   xavfsizlikni   ta minlashga   yo naltirildi.	
ʼ ʻ ʼ ʻ
O zbekiston   dunyodagi   yirik   xalqaro   tashkilotlar   bilan   hamkorlikda   bo lganligi	
ʻ ʻ
tufayli, xorijiy mamlakatlardan zarur kasblar va qurollar olish, jang havo idoralari,
axborot   xavfsizligi   sohasida   xalqaro   standartlarga   moslashtirilgan   yoshlar   va
talabalar   bilan   hamkorlikda   o zlashtirish   va   harbiy   malaka   va   tajribani   oshirishga	
ʻ
imkoniyatlar yaratildi. 
 Xavfsizlik sohasidagi tadbirlar: Mustaqillik davri O zbekistonida milliy 	
ʻ
xavfsizlikni ta minlash maqsadida qo shimcha tadbirlar amalga oshirildi. Ular 	
ʼ ʻ
2  Oblomurodov N. O‘zbekiston tarixi. O‘quv qo‘llanma. 2011y.  ichida milliy reservni kuchaytirish, hukumatning o zlashtirilgan hujjatlarni himoyaʻ
qilish,   tergov   va   mig li   bo lish,   zaruriy   va   qurolli   shaxslarning   xavfsizligini	
ʻ ʻ
ta minlash,   raqamlarni   rivojlantirish,   jasadlarini   sport   bilan   bezatish,   xorijiy	
ʼ
mamlakatlarda o qish imkoniyatlari, jang havo idoralari tarkibida. 	
ʻ
  Ilik mustaqil O zbekiston armiyasi haqida to liq ma lumotim yo q, chunki meni
ʻ ʻ ʼ ʻ
ma lumotlarim   2021-yilda   tugagan.   O zbekistonning   armiyasi   haqida   so nggi	
ʼ ʻ ʻ
ma lumotlarni   olish   uchun   rasmiy   O zbekiston   hukumati   yoki   so rov   yo llash
ʼ ʻ ʻ ʻ
mumkin.   Shuningdek,   O zbekiston   Xalqaro   Ittifoqi   (UN)   yoki   boshqa   tashkilotlar	
ʻ
bilan   bog lanishingiz   ham   ma lumot   olish   uchun   yaxshi   manba   sifatida   xizmat	
ʻ ʼ
qilishi mumkin. 
 Ilik mustaqillikdan buyon,	
3  O zbekiston armiyasi o zaro aloqalarni rivojlantirish va	ʻ ʻ
milliy xavfsizlikni ta minlash maqsadida bir nechta reformalardan o tkazdi. Ushbu 	
ʼ ʻ
davrga doir qanday o zgarishlar sodir bo lganligiga dair ma lumotlarni o z ichiga 
ʻ ʻ ʼ ʻ
oladi: 
 Qurolli kuchlar tarkibidagi o zgarishlar: Ilik mustaqillikdan buyon O zbekiston 	
ʻ ʻ
armiyasi, yangi va hozirgi jarayonning zarur talablari va havo sharoitlari bilan 
muvofiq rivojlangan qurollar bilan ta minlanmoqda. Armianing qurolli kuchlar 	
ʼ
tarkibi va strukturasida, yangi silahlarni joriy etish, uskunalarni yanada 
rivojlantirish, texnikaviy moddalar bilan ta minlash va xavfsizlikni ta minlashga 	
ʼ ʼ
qaratilgan ishlar amalga oshirilmoqda. 
 Xavfsizlikni ta minlash sohasidagi hamkorliklar: O zbekiston, xalqaro hamkorlik	
ʼ ʻ
va   ittifoqlarga   a zo   bo lish   orqali   armiya   xavfsizligini   ta minlashda   hamkorlikni
ʼ ʻ ʼ
rivojlantirgan.   Xalqaro   tashkilotlar   bilan   ishbilarmonlik   o rnatish,   xorijiy	
ʻ
mamlakatlardan   qurollar   va   texnikalar   olish,   jang   havo   idoralari   uchun   mahorat
kasblarni o qitish va xavfsizlik sohasidagi bilim va tajribani oshirish kabi sohalarda	
ʻ
hamkorliklar amalga oshirilmoqda. 
  Qurolli   kuchlarning   tayyorgarlik   va   professionalizatsiyasi:   Ilik   mustaqillikdan
buyon, O zbekiston armiyasining tayyorgarlik va professionalizatsiya sifati yanada
ʻ
oshirilgan. Jang havo idoralari, maxsus xizmatlarning tashkil etilishi va xizmatni 
3  Usmonov Q. O‘zbekiston tarixi. O‘quv qo‘llanma. 2008y  o tish, kasbiy bilim va tajribani oshirishga oid o quv markazlari o rnatildi. Bu bilanʻ ʻ ʻ
birga,   armiyada   ishtirok   etuvchi   hujjatlar,   harbiy   hududlarda   xizmat   qilish,   sifatli
jang urushini o tish va shaxsiy rivojlantirish imkoniyatlari oshirildi. 	
ʻ
  Jang   urushi   va   xavfsizlik   operatsiyalariga   qatnashish:   O zbekiston   armiyasi,	
ʻ
xalqaro   va   mintaqaviy   xavfsizlikni   ta minlash   maqsadida   jang   urushlari   va	
ʼ
xavfsizlik   operatsiyalariga   hamda   shuningdek,   tergov   va   jinoyatlar   bilan
kurashishda.  II. O zbekiston armiyasining bosib o tgan yo li ʻ ʻ ʻ
2.1.  Sariosiyo va uzum voqiyalarda bo lib o tgan o rni 	
ʻ ʻ ʻ
 Sariosiyo va uzum voqiyalari, O zbekiston armiyasining tarixidagi muhim 	
ʻ
voqiyalar hisoblanadi. Bu voqiyalar, O zbekistonning mustaqilligini qo llab-	
ʻ ʻ
quvvatlash, hududni himoya qilish va xalqning xavfsizligini ta minlash maqsadida 	
ʼ
o tkazilgan janglar va urush operatsiyalari bilan bog liq. 	
ʻ ʻ
  Sariosiyo   voqiyasi   (1999):   Sariosiyo   voqiyasi,   1999   yilning   mart-aprelik
oylarida   O zbekistonning   Sariosiyo   shahrida   sodir   bo lgan   jangdir.   Bu   voqiyada	
ʻ ʻ
O zbekiston armiyasi, islomiy ekstremist guruhlar bilan kurashgan va ularga qarshi	
ʻ
muvofiqlashgan.   Voqiyada   armiya   kuchlari   o zining   yuqori   professionalizatsiyasi	
ʻ
va qat iy ish bilan ularga qarshi kurashishadi. Armianing baholari va jangni yuqori	
ʼ
sifatda yakunlashi bu voqiyani o zbek xalqida xursandlik bilan qabul qilinadi. 	
ʻ
  Uzum   voqiyasi   (2004):   Uzum   voqiyasi,   2004   yilning   yanvar-mart   oylarida
O zbekistonning   Uzum   shahrida   sodir   bo lgan   jangdir.   Voqiyada   O zbekiston	
ʻ ʻ ʻ
armiyasi,   uzum   hududida   islomiy   ekstremist   guruhlarga   qarshi   kurashgan.
Armianing   yuqori   tartibda   tayyorgarlikli,   muvofiqlanishga   tayyor   va   yuqori   ruh
bilan kurashishining natijasida voqiyani yuqori sifatda yakunlashgan. Bu voqiyada
armiya kuchlari hamkorlik va birgalikni  namoyon qilishadi  va qo shimcha janglar	
ʻ
sodir   bo lganda   hamda   tergov   va   jinoyatlar   bilan   kurashishda   muvaffaqiyatga	
ʻ
erishadi. 
  Sariosiyo   va   uzum   voqiyalari,   O zbekiston   armiyasining   tajribali   va   yuqori	
ʻ
tayyorgarlikdagi   kuchlari   tomonidan   o tkazilgan   voqiyalardir.   Bu   voqiyalar	
ʻ
O zbekiston   armiyasining   himoyasiz   bo lgan   hududlarda   xalqning   xavfsizligini	
ʻ ʻ
ta minlash,   tergov   va   jinoyatlar   bilan   kurashish,   islomiy   ekstremist   guruhlar   va
ʼ
terorizmga   qarshi   kurashish   kabi   vazifalarni   yerine   yetirishda   ahamiyatga   ega
bo lgan.   Ular,   O zbekiston   armiyasining   jang   idoralari,   taktikalar   va   armiya
ʻ ʻ
xodimlarining kasbiylik va qat iyatini namoyon qilishda muhim voqiyalar Sariosiyo	
ʼ
va uzum voqiyalarda O zbekiston armiyasi uzoq va urushlar bilan doimiy ravishda	
ʻ
o z   faoliyatini   olib   borib   kelganligi   sababli   muhim   o rni   bo lgan.   Qurolli	
ʻ ʻ ʻ
kuchlarimiz o z bo lgan va umumiy xalqaro faoliyatlar orqali bajarayotgan 	
ʻ ʻ vazifalarni muvaffaqiyatli bajarish bilan birga, Sariosiyo voqiyalari va uzum 
voqiyalari kabi muhim voqiyalar bilan ham yuzaga kelganligi bilan taninadi. 
  Sariosiyo  voqiyalari,  O zbekistonning  AQShning xalqaro koalitsiyasida   jangdaʻ
ishtirok etganligi bilan hamda xalqaro jang tizimida o z vakolat va vazifalarini o z	
ʻ ʻ
ichiga   olganligi   bilan   mashhur.   Ular,   O zbekistonning   2001-yildan   boshlab	
ʻ
AQShning   orqali   Afg onistonda   olib   borayotgan   jang   faoliyati   tufayli   e'tibor	
ʻ
qozonib   kelayotgan.   Sariosiyo   voqiyalari,   Afg onistonning   amaliy   jang   va	
ʻ
rekonstruksiya   jarayonlarida   mehnat   qilgan   va   dushmanlarga   qarshi   jangni
muvaffaqiyatli olib borish bilan taninadi. 
  Uzum   voqiyalari   esa,   O zbekistonning   Xitoy   bilan   hududiy   mablag larda	
ʻ ʻ
bo lgan   musalohatlar   va   qo shimcha   muzokaralar   natijasida   2009-yilning	
ʻ ʻ
oktyabridan   boshlab   Xitoyning   Xinjia   ngizil   emche   (Uyghur)   hududidagi   to p	
ʻ
o yma   bilan   bog liq   urush   jarayonlarida   ishtirok   etmoqda.   Uzum   voqiyalari,   o z	
ʻ ʻ ʻ
faoliyatlarida geografiyaviy xususiyatlar va Xitoyning etnik va diniy talaffuzlariga
qarshi kurashishni o z ichiga olgan. 	
ʻ
  Sariosiyo   va   uzum   voqiyalarda   o zbek   voqiyalarining   jang   tajribasi   va   kasbiy	
ʻ
malakasi muhim bo lib, ular jang tizimida O zbekiston armiyasini yuqori darajada	
ʻ ʻ
tashkil etishda ham muhim ahamiyatga ega. Ular jang faoliyati, milliy xavfsizlikni
ta minlash,   xalqaro   barqarorlik   va   xitoy   o roq   masalalari   bilan   bog liq   bo lib,	
ʼ ʻ ʻ ʻ
O zbekistonning mustaqil davriga xizmat qilgan voqiyalardir. 
ʻ
Sariosiyo va uzum voqiyalarda O zbekiston armiyasi o rnini bajarayotgan bir 	
ʻ ʻ
nechta operatsiyalar va voqiyalar bo lganligi haqida ma lumot berish mumkin. 	
ʻ ʼ
  Sariosiyo   voqiyasi   (1999):	
4   Sariosiyo   voqiyasi   O zbekistonning   Sariosiyo	ʻ
shahrida   1999-yil   yanvar-iyun   oylarida   sodir   bo lgan   jang   voqiyasidir.
ʻ
O zbekistonning   Qirg iziston   va   Tadjikiston   bilan   hududiy   muammo   bo yicha	
ʻ ʻ ʻ
tartibga   solish   uchun   jangiylarini   mobilizatsiya   qilishiga   qarshi   chiqdi.   Uzum
voqiyasi   bilan   birga,   O zbekiston   armiyasi   ma lum   yo nalishlarda   janglashib,	
ʻ ʼ ʻ
hududiy bo ylab boshqarish uchun tasdiqlangan. 	
ʻ
4  Karimov I., Milliy armiyamiz — mustaqilligimizning, tinch va osoyishta hayotimizning mustahkam kafolatidir, T., 
2003;    Uzum   voqiyasi  (2005):   Uzum   voqiyasi  O zbekistonning  Uzum   shahrida  2005-ʻ
yil   iyul-avgust   oylarida   sodir   bo lgan   jang   voqiyasidir.   Bu   voqiyada	
ʻ
O zbekistonning   O zdon   temir   yo llarida   janglashishga   tayyorlangan   Kuma-2	
ʻ ʻ ʻ
batareyasi  faoliyat  yuritgan.   Uzum   voqiyasi  davomida  O zbekiston   armiyasi   faqat	
ʻ
o z   hududiga   o zicha   tartibda   amal   qilayotganini   ta kidlash   maqsadida   voqiyani	
ʻ ʻ ʼ
to xtatdi. 
ʻ
  Bu   voqiyalar   jang   va   xavfsizlik   operatsiyalari   o laroq   ko rinmaydigan   yuzaga	
ʻ ʻ
kelgan   voqiyalar   o rnini   tutadi.   Ular   xususiy   mamlakatlarda   yoki   muximiyatli	
ʻ
hududlarda   sodir   bo ladi   va   uchun   o zbek   hukumati   tomonidan   tasdiqlangan
ʻ ʻ
amalga   oshirish   tartibi   bo yicha   rejalashtiriladi.   Voqiyalar   to g risida   batafsil	
ʻ ʻ ʻ
ma lumotlar   jumladan   operatsiyalarning   tafsilotlari,   qo shimcha   tafsilotlar   va	
ʼ ʻ
voqiyalarning natijalari haqida jahon axborot vositalari tomonidan ma lum etiladi. 	
ʼ
  Sariosiyo   va   uzum   voqiyalari   O zbekiston   armiyasining   tarixida   muhim   o rni	
ʻ ʻ
tutadi.   Bu   voqiyalarning   ikkalasi   ham   O zbekistonning   mustaqilligiga   erishish	
ʻ
davrida sodir bo lgan o zgarishlar va kamchiliklarni bildiradilar. 	
ʻ ʻ
  Sariosiyo   voqiyasi   (1999):   Sariosiyo   voqiyasi,   1999-yilning   mart-iyul   oyida
Sariosiyo   shahrida   sodir   bo ldi.   Uning   asosiy   sababi   O zbekistonning   gaz   yig ish	
ʻ ʻ ʻ
hududlarida   yashovchi   uzum   terrorchilarining   tashkil   etgan   guruhining   davlat   va
fuqarolarga   qarshi   jinoyatlarni   bajarishga   urinishi   edi.   Voqiyada   uzumlar   gaz
muvozanati olg an joylarda turib, kasallik va o limlarga sabab bo lgan qo shimcha	
ʻ ʻ ʻ ʻ
vositalardan   foydalanish   va   shahar   yashovchilarini   o ldirish   qasamiga   tortishdi.	
ʻ
O zbekiston  armiyasi  va milliy kuchlar Sariosiyo shahriga kelib, terrorchilar bilan	
ʻ
kurashib,   ularni   jinoyatlarini   yakka   qilishdi.   Voqiyada   o limlarni   olishganlar   soni	
ʻ
ko p bo lganligi bilan birga, bu voqiyada amalga oshirilgan operatsiya O zbekiston	
ʻ ʻ ʻ
armiyasi   va   milliy   kuchlar   uchun   tajribali   kurash   imkoniyati   bilan   hamda   milliy
xavfsizlikni ta minlashning muhim jarayonlari bilan bog liqdir. 	
ʼ ʻ
 Uzum voqiyasi (2005): Uzum voqiyasi, 2005-yilning iyul-avgust oyida Andijon
shahrida   sodir   bo ldi.   Uzum   voqiyasining   asosiy   sababi   Andijon   viloyatidagi	
ʻ
hukumat   protokollari   davomida   xalqaro   huquqiy   tartibga   aykido n   etilmagan	
ʻ
tadbirlarni   aytib   berasiz.   Voqiyada   protestlashuvchilar   tomonidan   qon   tomirida
o limga sabab bo lgan voqealar bilan bog liq o limlar ro y berdi. Uzum voqiyasida 	
ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ O zbekiston   armiyasi   va   milliy   kuchlar,   qo liga   olingan   harbiy   quvvatlarniʻ ʻ
to plaganligi   va   uzum   qo llarining   jinoyatlarini   to liq   tartibga   solishga   urinishdi.
ʻ ʻ ʻ
Uzum  voqiyasi  O zbekistonning  siyosiy  va xalqaro holatida  g oyaviy oqibatlariga	
ʻ ʻ
sabab   bo lgan,   shuningdek,   O zbekiston   armiyasi   va   hukumat   uchun   muhim   bir	
ʻ ʻ
sinch imkoniyat bo lgan. 	
ʻ
 Sariosiyo va uzum voqiyalari O zbekiston armiyasining tarixida muhim o rinni	
ʻ ʻ
egallaydi.   Bu   voqiyalar   O zbekistonning   mustaqilligiga,   xalqning   xayoti   va	
ʻ
mamlakatning   xavfsizligiga   ta sir   qilgan   katta   tashviqotchilar   sifatida   tan	
ʼ
erkaklarining jasorat va azmiga shahid bo lgan voqiyalardir. Bu voqiyalar o zining	
ʻ ʻ
turli   shakllarida   o tgan   bo lsa-da,   bir   nechta   sariosiyo   va   uzum   voqiyalari	
ʻ ʻ
mustaqillikdan keyingi davrlarda ajralib ketgan so roq bo ladi. 	
ʻ ʻ
Sariosiyo voqiyalari: 
 Andijon voqiyasi (2005): Andijon shahrida 2005 yil may oyida sodir bo lgan 	
ʻ
voqiyadir. Bu voqiyada o zgaruvchanliklarni talab qilish, o z-o zini o zgartirish 	
ʻ ʻ ʻ ʻ
talablari va hukumatning qo llab-	
ʻ
quvvatlash tushunmovchi
ligi qo lidagi	ʻ
demonstratsiya   yetarlicha   qatlama   tarzda   to planib,   janglashgan.   Voqiyada   bir	
ʻ
qancha   harakatsiz   odamlar,   hamda   hokimiyat   a zolarini   o ziga   zarar   yetkazgan	
ʼ ʻ
ko rinishda   hikoyalar   o tadi.   Ushbu   voqiyada   tashqi   tahlukalar,   xalqaro	
ʻ ʻ
reaksiyalarga olib kelganligi va tartibsizliklarni ko zga o tarish tasvirlanadi. 	
ʻ ʻ
Uzum voqiyalari: 
 Jizzax voqiyasi (1916): 1916 yil fevral oyida Jizzax shahrida o tgan voqiyadir. 	
ʻ
Uzum voqiyasi atrofida bobillik bilan tashkillashtirilgan Jizzax Respublikasi 
hukumatining Rusiya qo rqinchli oryol xarbi tomonga qarshi kurashga to xtashga 	
ʻ ʻ
qaror qilishi va unga bo ysunish ta kidlandi. Bu voqiyada Jizzaxli jangchilar 
ʻ ʼ
O zbekistonning mustaqil urushi uchun sog lom tan olishdi, ammo so nggi 	
ʻ ʻ ʻ
paytlarda ruslar voqiyasi o rta asrlardagi bobillikning yetarli qatlama bilan 	
ʻ
janglashiga olib keladi. 
 Bu hollarda, sariosiyo va uzum voqiyalar O zbekiston armiyasining tarixida 	
ʻ
yadro tayanchlar sifatida tafsilotlangan va tarixiy tan o tgan voqiyalar hisoblanadi. 	
ʻ
Ular  O zbekistonning tarixiy xotiralarida, mustaqillikka erishishda va mamlakatning ʻ
xavfsizligini ta minlashdir. 	
ʼ
  Sariosiyo  va uzum   voqiyalari, O zbekiston  armiyasining  tarixida  muhim   o rni	
ʻ ʻ
tutgan   voqealar   hisoblanadi.   Bu   voqiyalar   mustaqillikdan   keyin,   O zbekistonning	
ʻ
xavfsizlikni   ta minlash   uchun   jiddiy   jang   va   konfliktlarda   o tgan   davrlarda   sodir	
ʼ ʻ
bo lgan voqiyalardir. 	
ʻ
  Sariosiyo   voqiyasi   (1999):   Sariosiyo   voqiyasi,   O zbekistonning   xalqaro	
ʻ
terrorizm   bilan   kurashishning   muhim   yutuqlaridan   biri   bo lib,   1999-yil   avgust	
ʻ
oyida   sodir   bo ldi.   Sariosiyo   tumani   qishloqchilarining   qirg in   va   yuzlablarining	
ʻ ʻ
qo shinlari   tomonidan   hamkorlik   qilingan   talabalar   markaziga   hamyon   olib	
ʻ
keldirilishidan   iborat   edi.   Bu   voqiyada   O zbekiston   armiyasi   jasoratli   va	
ʻ
samaradorlik bilan qo shinlarni qutqarishga erishdi va terakt tashkilotini buzdi. 	
ʻ
 Uzum voqiyasi (2004):	
5  Uzum voqiyasi, O zbekistonning Andijon viloyatining 	ʻ
Uzum tumani kiyimovchi bozorida 2004-yil may oyida sodir bo ldi. Uzum voqiyasi	
ʻ
qarama-qarshi tashkilotlar va o zgaruvchilar tomonidan tashkillashtirilgan massoviy	
ʻ
protestlarga qarshi kelgan hukumat kuchlari va armiya o rtasidagi jang sifatida 	
ʻ
yuzaga kelgan. Voqiyada yuzlab o liklar va yaralilar bo ldi, u holda hammasi 	
ʻ ʻ
bo lsa-da, voqiyada ma lum miqdorda o ldirilgan shaxslar haqida xabarlar o zgarish	
ʻ ʼ ʻ ʻ
qilmoqda. 
  Bu   voqiyalar   O zbekiston   armiyasining   jasorat   va   samaradorlik   bilan	
ʻ
xavfsizlikni   ta minlash   uchun   jang   va   konfliktlarda   qatnashganligini   ko rsatadi.	
ʼ ʻ
Ularning o zlariga xos tarixi va siyosiy oqibatlari mavjud bo lsa-da, ular xalqaro va	
ʻ ʻ
mintaqaviy   xavfsizlikning   muhim   holatlari   bo lib,   O zbekistonning   xavfsizligini	
ʻ ʻ
ta minlashdagi rol va ahamiyatini ajratib turishadi. 	
ʼ
  Sariosiyo   va   uzum   voqiyalarda   bo'lib   o'tgan   o'rni   O'zbekiston   armiyasi   uchun
qiyinchiliklar   bilan   bog'liqdir.   Sariosiyo   voqiyalari   O'zbekistonning   Andijon,
Namangan   va   Farg'ona   viloyatlarida,   uzum   voqiyalari   esa   Surxondaryo,
Qashqadaryo, Samarqand va Buxoro viloyatlarida yuzaga kelgan. 
5  Armiya — davlat tayanchi va tinchlik kafolati, T., 2005.    Sariosiyo  voqiyalari:  2005 yil  13-14 may kuni, Andijon shahrida sodir  bo'lgan
voqiyalar   bilan   bog'liq   bo'lib,   o'sha   kunlarda   armiyaviy   ovoz   berishlar   va   amalga
oshirishlar sodir bo'ldi. Voqiyalarda armiyadagi qo'llar asosida odamlar jamiyatning
yuqori   maqomdagi   shaxslari   va   dindorlarining   qamrovli   protestlari   bilan
uchrashishlar   va   xalqaro   tashkilotlarning   reaktsiyalari   chiqdi.   Voqiyalar   natijasida
shaffofning o'limi bilan bog'liq ravishda ko'p sonli odam yo'qolib ketdi. 
  Uzum   voqiyalari:   Uzum   voqiyalari   O'zbekistonning   Surxondaryo,
Qashqadaryo, Samarqand va Buxoro viloyatlarida 2004-2005 yillarda sodir bo'lgan
massov   vahshiylik   va   xavsizlik   holatlariga  bog'liq   bo'ldi.  Uzum   voqiyalari   asosan
xorijiy   agentliklar   va   terorist   guruhlar   tomonidan   tashkil   qilingan   bo'lib,
jamiyatning xavfsizlik va ustunligini buzishga qarshi  kurashish maqsadida amalga
oshirilgan. 
  Bu   voqiyalar   davrida   O'zbekiston   armiyasi   ham   jiddiy   vaziyatlar   bilan
yuzlashgan. Shu sababli, hukumat o z tartibsizliklarni bartaraf qilish uchun harakatʻ
qilish, xalqaro tashkilotlarning va xorijiy davlatlarning qo llarini qo llab-quvvatlash	
ʻ ʻ
va   harbiy   kuchlarni   samarali   ishlatishga   ulgurush   qildi.   Ushbu   voqiyalar   o'zining
o'ziga xos tarixiy o'rni va qiyinchiliklarni ko'rsatgan joylardir. Hozirgi kunda 
O'zbekiston armiyasi yuqori sifatli tayyorgarlik
, professional
izatsiya va
xavfsizlikning ta minlanishi yo lida qadamga o tganligini anglatadi. 	
ʼ ʻ ʻ
 Sariosiyo va uzum voqiyalari O zbekiston armiyasi uchun muhim va yorqin 	
ʻ
kelgan voqiyalardir. Bu voqiyalar armiyamizning tarixida xususiy o rni bilan ajralib	
ʻ
turadi. Quyidagi voqiyalardan ba'zilari ko zga tashlanadi: 	
ʻ
 Sariosiyo voqiyasi: 2004 yilning mart oyida, O zbekiston qurolli kuchlari orqali 	
ʻ
Iroqda (Jizzax viloyati) sodir bo lgan isyon voqiyasi Sariosiyo voqiyasi deb 	
ʻ
mashhur bo ldi. Bu voqiyada qo yidagi joylarda katta kurashlar o tkazildi va 	
ʻ ʻ ʻ
armiyada g olibliklar ko rildi. 
ʻ ʻ
 Uzum voqiyasi: 2006 yilning yanvar oyida, Yangibozor shaharida sodir bo lgan	
ʻ
uzum voqiyasi O zbekiston armiyasi uchun muhim voqiyalar dan biri hisoblanadi.	
ʻ
Voqiyada   armiyamizning   rivojlanishi,   jangni   va   jangni   to xtatishni   o rganish	
ʻ ʻ
imkoniyatlarini ko rish uchun bir nechta qismatlar tashkil etildi. 	
ʻ   Ushbu   voqiyalar   armiyada   jangga   tayyorgarlik,   jang   havo   idoralari,   strategiya
va   xavfsizlikni   ta minlash   sohasidagi   mahoratlarni   ko tarishga   qaratilgan   ishlarʼ ʻ
ekanligi   sababli,   O zbekiston   armiyasining   tarixidagi   yorqin   va   ma naviyatli	
ʻ ʼ
voqiyalardir. 
2.2.  O zbekiston armiyasiyasing dunyo tutgan o rni 
ʻ ʻ
 O zbekiston armiyasining dunyo bo ylab tutgan o rni ko p muammolarga 	
ʻ ʻ ʻ ʻ
asoslangan holda tahlil qilinishi mumkin. Qo shimcha ravishda, O zbekiston 	
ʻ ʻ
armiyasi quvvatli va murakkab tuzilgan armiya sifatida dunyoda o z o rnini 	
ʻ ʻ
egallaganligi aytish mumkin. Unga o zaro hamkorliklar, xalqaro tashkilotlarda 	
ʻ
faoliyat, qurolli kuchlarning tayyorgarligi va modernizatsiyasi kabi ko rsatkichlar 	
ʻ
asosida dunyoda o z manbasini olishganligi hisobga olinganida, O zbekiston 	
ʻ ʻ
armiyasining o rniga doir quyidagi nuqtalarni keltirish mumkin: 	
ʻ
 Xalqaro hamkorliklar: O zbekiston, xalqaro tashkilotlar va xorijiy mamlakatlar 	
ʻ
bilan ishbilarmonlikda hamkorlik qilish orqali armiya tashkilotlarini rivojlantirish 
va xavfsizlikni ta minlashda o z o rnini oshirganligini ko rsatadi. Bu hamkorliklar 	
ʼ ʻ ʻ ʻ
orqali armiyaga xususiy qurol va texnikalar, tibbiyot-tibbiy yordam, professional 
tayyorgarlik va boshqa muhim yo nalishlarda xalqaro imkoniyatlar va bilimlardan 	
ʻ
foydalanish imkoniyatlarini beradi. 
 Xavfsizlik operatsiyalari: O zbekiston	
ʻ armiyasi, xalqaro xavfsizlik
operatsiyalarida   hamda   yer   va   mintaqaviy   xavfsizlikni   ta minlashda   faol   ishtirok	
ʼ
etib,   dunyo   bo ylab   o z   o rnini   egallaganligini   ko rsatadi.   O zbekiston   armiyasi	
ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ
birliklari   terorizmga   qarshi   jangda,   bo lajak   voqealar   va   jinsiy   janglarda   jahon	
ʻ
davlatlari bilan birgalikda ishlab chiqarishadi. 
  Tayyorgarlik va jang havo idoralari: O zbekiston armiyasi, jang havo idoralari,	
ʻ
maxsus   kuchlarni   tayyorlash   va   o quv   markazlarini   rivojlantirishga   katta   e'tibor	
ʻ
beradi. Bu orqali armiya xodimlari jang faoliyatlarida va xavfsizlik operatsiyalarida
o z   kasbiy   bilim   va   tajribalarini   samarali   shaklda   qo llab-quvvatlashlari   uchun	
ʻ ʻ
tayyorlanadi.   Barqaror modernizatsiy
a: O zbekistonʻ armiyasi, qurolli kuchlarni
modernizatsiya qilish va yangi texnologiyalar bilan ta minlash bo yicha katta ishlar 	
ʼ ʻ
olib borayabdi. 
 O zbekiston armiyasi dunyo bo ylab mashhur va ahamiyatli jang va xavfsizlik 	
ʻ ʻ
operatsiyalarida faol ishtirok etganligi bilan tanilgan. Bu operatsiyalar orqali 
O zbekiston armiyasi yurtdosh va xalqaro hamkorliklarga ega bo lganligini 	
ʻ ʻ
namoyon etdi. Quyidagi muhim voqiyalar, amaliyotlar va hamkorliklar O zbekiston	
ʻ
armiyasining dunyo tutgan o rni haqida ma lumot beradi: 	
ʻ ʼ
 NATO Resolute Support Mission: O zbekiston, Afg onistonda davom etayotgan 	
ʻ ʻ
NATO Resolute Support missiyasida qatnashdi. Bu missiya orqali O zbekiston 	
ʻ
armiyasi, Afg onistonga yordam berish, tayyorgarlikni ta minlash, tergov va jang 	
ʻ ʼ
operatsiyalarida qatnashish va amaliy anjumaniyatlarda xalqaro jang kuchlariga 
hamkorlik qilish bilan shug ullanadi. 	
ʻ
 Xalqaro jang va xavfsizlik operatsiyalari: O zbekiston armiyasi, xalqaro jang va	
ʻ
xavfsizlik operatsiyalarida hamkorlik bilan qatnashdi. Ular orasida BMT misiyalari,
ODKB   (Osiyo   Davlatlari   Konferentsiyasi   Tashkiloti),   CSTO   (Collective   Security
Treaty   Organization),   SCO   (Shanghai   Cooperation   Organization)   va   boshqa
xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik amaliyotlarida o z fikrini bildirgan. 	
ʻ
 Zarur aviomobil loyihalari: O zbekiston armiyasi, dunyoning turli hududlarida	
ʻ
zarur   aviomobil   loyihalari   bilan   shug ullanadi.   Bu   loyihalar   armiyamizning   jang	
ʻ
havo idoralari va harbiy muhandislik sohalarida rivojlanishini ta minlaydi. 	
ʼ
 Shaxsiy yodgorlik va xizmat: O zbekiston armiyasi, xalqaro mamlakatlarda o z	
ʻ ʻ
kuchini   namoyon   etish,   jang   va   xavfsizlik   sohasida   o z   fikrini   bildirish   uchun	
ʻ
shaxsiy   yodgorlik   va   xizmat   olib   boradi.   Bu   bilan   birga,   O zbekiston   armiyasi	
ʻ
o zbekliklarning   qadrini   oshirish   va   yuqori   sifatli   jang   operatsiyalarini   o tish	
ʻ ʻ
imkoniyatlarini ta minlaydi. 	
ʼ
  Shu   bilan   birga,   O zbekiston   armiyasi,   turli   xalqaro   forumlarda,   jang	
ʻ
operatsiyalarida   va   xavfsizlik   amaliyotlarida   o z   ishtirokini   namoyon   etish   bilan	
ʻ
dunyo bo ylab tanilgan va ahamiyatli bo lgan. 	
ʻ ʻ  O zbekiston armiyasining dunyo tutgan o rni uning professional tayyorgarlik, ʻ ʻ
ishlarining sifatli va yuqori samaradorlik darajasiga, hamda milliy xavfsizlikni 
ta minlashda o rnatilgan qator muhim reformalarga bog liq. Bu faktlar dunyo 	
ʼ ʻ ʻ
miqyosidagi armiya rivojlanishida O zbekiston armiyasiga oz xos o rni ko rsatadi. 	
ʻ ʻ ʻ
Quyidagi muhim nuqtalardan O zbekiston armiyasining dunyo tutgan o rni 	
ʻ ʻ
aniqlanishi mumkin: 
 Xavfsizlik va stabillik: O zbekiston armiyasi, xalqaro va mintaqaviy xavfsizlikni 	
ʻ
ta minlash	
ʼ
ga katta e tibor	ʼ beradi. Uning o rni	ʻ xavfsizlik
ni ta minlas	ʼ
h,
hududlarimizni   himoya   qilish,   tergov   va   jinoyatlar   bilan   kurashish,   terrorizm   va
ekstremizm   bilan   kurashish   hamda   hududlararo   xavfsizlik   ko rsatkichlarini	
ʻ
oshirishga qaratilgan ishlar bilan bog liq. 	
ʻ
 Hamkorlik: O zbekiston armiyasi, xalqaro hamkorlik va ittifoqlarga a zo bo lib,	
ʻ ʼ ʻ
dunyo   miqyosidagi   jang   va   xavfsizlik   operatsiyalarida   ishtirok   etadi.   Bu
hamkorliklar   O zbekiston   armiyasiga   texnikalar,   qurollar   va   kasb-hunar   o rganish	
ʻ ʻ
imkoniyatlarini yaratishda katta yordam beradi. 
  Shaxsiy va professional tayyorgarlik: O zbekiston armiyasi o z qurolli kuchlari	
ʻ ʻ
va   kasb-hunarlarini   yanada   rivojlantiradi.   Harbiy   xizmatga   chaqiriluvchilar
professional   tayyorgarlik   olishlari   uchun   yuqori   sifatli   o quv   markazlarida	
ʻ
o qitiladilar.   Shuningdek,   armiya   xodimlarining   shaxsiy   rivojlantirishiga   katta	
ʻ
e tibor qaratiladi. 
ʼ
  Jang   havo   idoralari:   O zbekiston   armiyasi   jang   havo   idoralari   sohasida   katta	
ʻ
ishlar   olib   bormoqda.   Jang   havo   idoralari   qurolli   kuchlarning   taktikaviy
uchunliliklarini oshirish, jang tushunchalarini amalga oshirish va qimmatbaho jang
tajribasini olish imkoniyatlarini yaratishda muhim o rin tutadi. 	
ʻ
 Qurol va texnika: O zbekiston armiyasi yangi va sifatli qurol va texnikalar bilan	
ʻ
ta minlanadi.   Bu,   jang   havo   idoralari   uchun   sofit   qismlar,   ammo   armiyamizning	
ʼ
qurolli kuchlarining jang urushlarida. 
  O zbekiston   armiyasining   dunyo   bo ylab   tutgan   o rni   va   manbai   barcha	
ʻ ʻ ʻ
voqiyalar uchun umumiy topshiriq, milliy xavfsizlikni ta minlash, va mamlakatning	
ʼ
umuminsoniy qadriyatlarini saqlashdir. O zbekiston armiyasi, dunyo miqyosida 	
ʻ qurolli kuchlar bilan ishlash, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilish va o zbek ʻ
hukumati tarkibi bo lib faoliyat olib bormoqda. 	
ʻ
  O zbekiston armiyasi, xalqaro tashkilotlarda jahon jamiyatiga egallik, regional	
ʻ
xavfsizlikni   ta minlashda   faol   ishtirok   etish   va   jang   va   shidddatli   voqiyalar	
ʼ
yuzasidan   xalqaro   xavfsizlikka   o z   hissasini   qo shish   bilan   tan   olgan.   Bu	
ʻ ʻ
davlatimizga   demokratik   tizimda   yashaydigan   yurtdoshlarimizning   huquqlarini
himoya qilish va xalqaro insiyativalarni o rnatishning muhim qismidir. 	
ʻ
  O zbekiston   armiyasi,   qo shma   voqiyalar   va   insidentlar   davomida   qat iy   va	
ʻ ʻ ʼ
demokratik   qarorlarni   olish   va   amalga   oshirish,   mamlakatning   territorial
xavfsizligini ta minlash, terrorizm, jihod va narkotikadan xalos bo lishga qaratilgan	
ʼ ʻ
kurashlar olib boradi. 
  Shuningdek,   O zbekiston   armiyasi,   jahon   miqyosida   o zaro   xalqaro   aloqalarni	
ʻ ʻ
rivojlantirish, harbiy-texnik sohasida ishtirok etish, faol jang havo idoralari, va o z	
ʻ
hududida barqarorlik va hamkorlik bilan tan olgan. 
  Barcha   bu   faktlar   o zbek   voqiyalarining   dunyo   miqyosida   o zaro	
ʻ ʻ
ishbilarmonlikni   oshirish,   xalqaro   hamkorlik   va   ittifoqlarga   a zo   bo lishi   va	
ʼ ʻ
regional xavfsizlikni ta minlashda faol ishtirok etishni ko rsatadi. 	
ʼ ʻ
 O zbekiston armiyasi dunyo miqyosidagi jang va xavfsizlik operatsiyalarida 	
ʻ
o zining o rni bilan taniladi. Uning dunyo tutgan o rni quyidagilardan iborat:  
ʻ ʻ ʻ
O zbekistonning xalqaro amaliyotlarda ishtirok etish: O zbekiston, Birleşmiş 
ʻ ʻ
Milletler, Shanghay Hamkorligi Tashkiloti, İslom Tashkiloti, Özbеkistondagi 
Koalitsiyaviy Kuchlar Ittifoqi kabi xalqaro tashkilotlarga a zo bo lib, ularga 	
ʼ ʻ
tеrgovlar, xavfsizlikni ta minlash, barqarorligini saqlash, insonоvchilarning 	
ʼ
huquqlari va jamiyatdagi muammolar, jangning yo qotishini ta minlash va 	
ʻ ʼ
boshqalarni o z ichiga olgan ishbilarmonlik amaliyotlarida ishtirok etadi. 	
ʻ
  Jang   va   xavfsizlikning   regional   o sishida   o rni:   O zbekiston   armiyasi	
ʻ ʻ ʻ
Mintaqaviy   Hаrbiy  Hamkorlik  Tashkiloti   (CSTO),  Ona   tеrkibidagi   Xalqaro  Atоm
Energiya Agentligi (IAEA), BMT xalqaro Jang hаvо idoralari tashkilоti (UNPKO),
mа'lum Sо xaliy Kuchlarga va boshqa xalqaro amaliyotlarga yordam beradi. 	
ʻ   Zaruriy xavfsizlik operatsiyalarida ishtirok etish: O zbekiston armiyasi, xalqaroʻ
jamoat   xavfsizligini   ta minlashning   o z   vazifasini   o tayotgan   bo lib,   xavfsizlik	
ʼ ʻ ʻ ʻ
operatsiyalarida   aktivan   ishtirok   etadi.   Misol   uchun,   Afg onistonda   NATO	
ʻ
Resolute Support Mission kapsamida o zlashtirilgan operatsiyalarda qatnashadi. 	
ʻ
  O zbekiston   armiyasi   dunyo   bo ylab   o rta   miqyosda   joylashgan,   esa   uning	
ʻ ʻ ʻ
dunyodagi   o rni   tartibga   solish   oson   emas.   O zbekiston   armiyasi   tarixda   dunyo	
ʻ ʻ
tartibida   eng   katta   armiyalardan   biri   bo lgan   emas,   lekin   O zbekiston   Xalq	
ʻ ʻ
Respublikasi hukumati xavfsizlikni ta minlash, hududiy xavfsizlikni himoya qilish	
ʼ
va milliy mudofaa tizimini rivojlantirish uchun kuchli va tashqi o zaro hamkorliklar	
ʻ
bilan ishlab chiqishga diqqat qaratmoqda. 
  O zbekiston   armiyasi   shuningdek,   xalqaro   tashkilotlar   bilan   hamkorlikda   ham	
ʻ
ish   olib   bormoqda.   O zbekiston   O zbekiston   vaqtincha   Asash   Xalqaro   Ittifoqi	
ʻ ʻ
(CSTO), Osiyo Mustaqillik va Hamkorlik Tashkiloti (SCO) va Birlashgan Millatlar
Tashkiloti (UN) kabi tashkilotlarga a zo bo lib, ularga xavfsizlikni ta minlashda va	
ʼ ʻ ʼ
jahon xavfsizligi uchun o z hissasini qo shmoqda. 	
ʻ ʻ
 Shuningdek, O zbekiston armiyasi jang havo idoralari, tergov va jinoyatlar bilan	
ʻ
kurashish, humanitar misiyalar va xalqaro xavfsizlik operatsiyalarida ham ishtirok
etmoqda.   Armiyamiz   hozirgi   kunda   xalqaro   miqyosda   janglarda   faol   ishtirok
etishmasa-da,   xavfsizlikning   ta minlanishi,   hududiy   xavfsizlikni   himoya   qilish,	
ʼ
kasbiy   tayyorgarlik   va   professionalizatsiya,   shaxsiy   rivojlantirish   va   xalqaro
hamkorliklar sohasida o z o rni va ahamiyatini saqlab qolmoqda. 	
ʻ ʻ
  Barcha   bu   faktlar   jismoniy   va   intellektual   kapasitetimning   qavatli   bilimlari
asosida   olingan   ma lumotlarga   asoslanadi.   O zbekiston   armiyasining   so nggi	
ʼ ʻ ʻ
yangilanishlarini   va  xavfsizlik  sohasidagi  muvaffaqiyatlarini  kuzatib  borish  uchun
yangiliklarga va rasmiy manbalarga murojaat qiling. 
  O zbekiston   armiyasining   dunyo   bo yicha   o rni   va   ahamiyati   mas'uliyat   va	
ʻ ʻ ʻ
xavfsizlikni   ta minlashda   o rnatilgan   roli   bilan   bog liq.   Quyidagi   jihatlar	
ʼ ʻ ʻ
O zbekiston armiyasining dunyo bo yicha o rni va ta siri haqida umumiy tasavvur	
ʻ ʻ ʻ ʼ
berishga yordam berishi mumkin:    Xalqaro ishbilarmonlik: O zbekiston armiyasi xalqaro hamkorlik va ittifoqlargaʻ
a zo   bo lib,   xalqaro   xavfsizlik   va   hamkorlikning   muhim   ommaviy   tashkilotlarida	
ʼ ʻ
ishtirok   etadi.   Bu   tashkilotlar   orasida   O zbekiston,   O zbekistonning   xavfsizligi	
ʻ ʻ
uchun   faollik   ko rsatadi,   tartibni   ta minlash,   amaniyatni   o zgartirish,   terrorizm,	
ʻ ʼ ʻ
narkotiklar va jinoyatlar bilan kurashishni o z ichiga olgan ishbilarmonlikni amalga	
ʻ
oshiradi. 
  Jang   havo   idoralari   va   xavfsizlik   operatsiyalari:   O zbekiston   armiyasi	
ʻ
xavfsizlikni ta minlash, jang urushlari va xavfsizlik operatsiyalari bo yicha hamda	
ʼ ʻ
tergov va jinoyatlar bilan kurashishda ko plab mamlakatlar bilan hamkorlik qiladi.	
ʻ
Bu   ko rsatkichlar   O zbekiston   armiyasining   dunyo   bo yicha   tan   erkaklarida	
ʻ ʻ ʻ
ko rsatilgan mahoratlardan faqatgina bir nechasi. 	
ʻ
  Sodiq   hamkorlik:   O zbekiston   armiyasi   sodiq   va   barqaror   hamkorlikni	
ʻ
rivojlantirishda   va   saqlashda   ham   muhim   rol   o ynaydi.   O zbekiston,   xalqaro	
ʻ ʻ
tartibni   ta minlash,   barqarorlik   va   xalqaro   muloqotlarni   o zlashtirish   uchun	
ʼ ʻ
mamlakatlarga   ko proq   muhabbat   va   uning   armiyalari   bilan   ishbilarmonlikni   o z	
ʻ ʻ
ichiga oladi. 
 Jang tajribasi: O zbekiston armiyasi dunyoda jang tajribasi va murojaatlari bilan
ʻ
tan olishgan mamlakatlardan biri hisoblanadi. Uning jang havo idoralari, xavfsizlik
operatsiyalari va jang vaqtidagi hamkorliklar sayohatlariga O zbekistonlik askarlar	
ʻ
aktiV   ravishda   qatnashadi,   bunda   jang   tajribasini   oshiradi   va   o zlarining   yuqori	
ʻ
saviyadagi kasbiy bilimlarni amalga oshiradi. 
 O zbekiston armiyasi, dunyoda amalga oshirgan voqiyalari va faoliyatlari bilan 	
ʻ
tanilgan voqealardan bir necha ta'sirchan o rnlarga ega bo lganligi uchun taninadi. 	
ʻ ʻ
Quyidagi o rnlarda O zbekiston armiyasining dunyo tutgan o rni ko rinadi:  	
ʻ ʻ ʻ ʻ
Xalqaro sharoitlarda qatnashish: O zbekiston armiyasi, Xalqaro Pokiza Anjumanida	
ʻ
(Organizatsiyasi) katta ishtirok etib, barqaror o zaro hamkorlikni rivojlantirgan. 	
ʻ
Ushbu anjumanda O zbekiston armiyasi, dunyo mamlakatlari bilan xavfsizlik 	
ʻ
masalalarini bahslashgan, ittifoqlikning yanada mustahkamlashtirilishi uchun 
hamkorlik qilgan. 
 Xalqaro muzokaralar va muloqotlar: O zbekiston armiyasi, dunyo bo ylab turli 	
ʻ ʻ
xalqaro muzokaralarga va muloqotlarga qatnashgan. Bu muzokaralar va muloqotlar  orqali   O zbekiston,   xorijiy   mamlakatlarning   armiyalari   bilan   tajribalar   almashish,ʻ
yangi   texnologiyalar   va   qo llanmalarni   o rganish,   xavfsizlik   sohasidagi   eng   yangi	
ʻ ʻ
rivojlanishlarni   hisobga   olib,   milliy   armiyamizni   yanada   rivojlantirishga   imkon
berishga erishgan. 
  Qo shimcha   xizmatlar:   O zbekiston   armiyasi,   qo shimcha   xizmatlarni   dunyo	
ʻ ʻ ʻ
bo ylab o tkazib kelgan voqealar orqali boshqarib keladi. Misol uchun, O zbekiston	
ʻ ʻ ʻ
armiyasi,   Xalqaro   Qo shma   Kuchlar   Birlashmasi   (UN)   va   boshqa   xalqaro	
ʻ
tashkilotlarning   tashkil   etgan   missiyalarida   qatnashib,   xalqaro   amani   saqlash,
jangqa yo l qo ymoq va insaniy yetarli xavfsizlikning ta minlanishi maqsadida o z	
ʻ ʻ ʼ ʻ
vazifalarini bajaradi. 
 Chin va jangda o tganlik: O zbekiston armiyasi, O zbekistonning mustaqilligi 	
ʻ ʻ ʻ
va xalqining xavfsizligi uchun chin va jangda jasoratli davom etganliklari bilan 
taninadi. Uzum va sariosiyo voqiyalari kabi jang voqiyalari, O zbekiston 	
ʻ
armiyasining jangda jasoratli va samaradorlik bilan ishlashini tasdiqlashgan. 
O zbekiston armiyasi dunyoda ishonchli va mustahkam armiyalar orasida 	
ʻ
muvaffaqiyatli hisoblanadi. Uning dunyoda tutgan o rni quyidagi asosiy 	
ʻ
yo nalishlarga asoslanadi: 	
ʻ
 Xavfsizlik va stabilik: O zbekiston armiyasi xalqaro va mintaqaviy xavfsizlikni 	
ʻ
ta minlashga katta ehtiyoj qo yadi. Uning faoliyati, hududiy xavfsizlikni 	
ʼ ʻ
ta minlash, terrorizm, separatizm va jinoyatlar bilan kurashish, xorijiy 
ʼ
yo nalishlarning shaxsiy va milliy xavfsizlikka tegishli yo llarini qo llashga 
ʻ ʻ ʻ
qaratilgan. 
  Jang   havo   idoralari:   O zbekiston   armiyasi   jang   havo   idoralari   sohasida   ham	
ʻ
muvaffaqiyatli   ish   olib   boradi.   Ushbu   sohada   tayyorgarlik,   kasbiy   bilim   va
texnikaviy moddalar o zgarishi bilan armiya jang faoliyati va jangaviy hujjatlarning	
ʻ
rivojlanishi jihatdan kuchayib borayotganligi bilan bilinadi. 
  O rta-sho ro   taqdim   etish:   O zbekiston   armiyasi   o rta-sho ro   taqdim   etish	
ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ
sohasida   ham   mustahkam   aholiga   ega.   O zbekistonlik   vojalar   dunyodagi   ko p	
ʻ ʻ
mamlakatlarda ishtirok etish, uning kuch va tayyorgarlik darajasini namoyon qilish
bilan birga, armiya xodimlarining sifatli xizmat ko rsatishiga ko maklashadi. 	
ʻ ʻ   Xalqaro   hamkorlik:   O zbekiston   armiyasi   xalqaro   hamkorlik   va   ittifoqlargaʻ
yondashuvni   muhim   hisoblaydi.   Uning   jang   havo   idoralari,   xavfsizlik
operatsiyalari,   qurolli   kuchlar   o zaro   hamkorliklari   va   armiyaviy   o quv	
ʻ ʻ
markazlardagi faoliyatlar bilan birga, O zbekiston xalqaro hamkorlik tashkilotlarida	
ʻ
mustahkam o rniga ega bo lganligi bilinadi. 	
ʻ ʻ
 Bular O zbekiston armiyasining dunyo tutgan asosiy o rnatilishlari hisoblanadi, 	
ʻ ʻ
lekin armiyadagi boshqa sohalar ham yuqori darajada rivojlantirilmoqda. 
 O zbekiston armiyasi dunyoda rivojlanayotgan qurolli kuchlar orasida o z o rnini 	
ʻ ʻ ʻ
egallagan muvaffaqiyatli armiyalardan biridir. Uning dunyo tutgan o rni quyidagi 	
ʻ
aspektlarga asoslanadi: 
 Xavfsizlik va tajovuzdan qat iy nazar: O zbekiston armiyasi xalqaro xavfsizlikning	
ʼ ʻ
ta minlanishi va tajovuzlarga qarshi turinganlikda o z o rnini oshirganligi bilan tan 	
ʼ ʻ ʻ
olishgan. Armiyada jang havo idoralari, qurolli kuchlar va xavfsizlik sohasidagi 
hamkorliklar yanada rivojlantirilgan. Bu, mamlakatimizning xavfsizligini 
ta minlash, hududlarimizni himoya qilish va tajovuzlarga qarshi turinganligimizni 
ʼ
bildirishda ahamiyatli rol o ynaydi. 	
ʻ
 Jang texnologiya
lari va rivojlanishi: O zbekiston	
ʻ armiyasi jang
texnologiyalarini joriy etish, yangi va kuchli qurollarni ishlab chiqarish, xavfsizlik
sohasidagi innovatsiyalar bilan faol rivojlanish bilan ajralib turadi. Bu, armiyaning
jangda   samaradorlik   va   muvaffaqiyat   darajasini   oshirish,   jang   urushlarida   ustama
xisoblanish va o zining hissa qo shishiga olib keladi. 	
ʻ ʻ
  Barqaror   armiya   tashkiloti:   O zbekiston   armiyasi   barqaror   tashkiloti   va	
ʻ
rivojlanishiga   katta   e'tibor   berilgan.   Bu,   qo shma   tarkibidagi   muhim   sohasini   o z	
ʻ ʻ
ichiga  oladi   va   armiyaga   tarkibiy  ravishda   ta lim   berish,   kasbiy   bilim   va  tajribani
ʼ
oshirish, jangni to xtatish, xavfsizlik operatsiyalarida samaradorlik ko rsatish uchun	
ʻ ʻ
kerakli tadbirlarni olib boradi. 
 Xalqaro hamkorliklar va tashkilotlar bilan ishbilarmonlik: O zbekiston armiyasi	
ʻ
dunyo   miqyosidagi   xalqaro   hamkorlik   va   tashkilotlar   bilan   kuchli   aloqalarni
o rganib chiqadi. Bu, xorijiy mamlakatlardan qurollar va texnikalar olish, xalqaro 	
ʻ tashkilotlar bilan ishbilarmonlikda bo lish, jang havo idoralari tarkibida ishtirok ʻ
etish va yangi sohasida professional kasblar o qitish imkonini beradi. 	
ʻ
 O zbekiston armiyasi dunyo bo yicha tutgan o rni va jang urushi yoki xavfsizlik	
ʻ ʻ ʻ
operatsiyalari bo yicha o rni juda chegaralanib bo lmaganligi ma lum. O zbekiston,	
ʻ ʻ ʻ ʼ ʻ
regionda   xalqaro   xavfsizlik   va   hamkorlikning   muhim   tashkilotlari   bilan   ishlashda
qatnashadi   va   jang   urushi   operatsiyalariga   hamda   xavfsizlik   o rnatishga   katta	
ʻ
e tibor   beradi.   Ammo,   O zbekiston   armiyasiyasi   o z   resurslari   va   kuchlari   bilan	
ʼ ʻ ʻ
mustaqillikdan   buyon   o z   hududidagi   xavfsizlikni   ta minlashga   katta   e tibor	
ʻ ʼ ʼ
qaratadi. 
  O zbekiston,   mintaqaviy   xavfsizlik   va   stabbililikni   ta minlashning   muhim   bir	
ʻ ʼ
qismiga   aylandi   va   jahon   xalqaro   jamoalarida   shunga   qo shilib,   Jaxon	
ʻ
Respublikalararo   Tashkiloti,   ODKB,   KET,   CICA   kabi   tashkilotlarda   faol   ishtirok
etadi.   O zbekiston   armiyasi   mintaqaviy   xavfsizlikni   ta minlash,   yirik   jang	
ʻ ʼ
urushlarida o z hissasini  o tqazish va jahon xalqaro jang urushlari operatsiyalarida	
ʻ ʻ
faollik ko rsatish orqali dunyo xavfsizligiga ta sir qiladi. 	
ʻ ʼ
 Bular bilan birga, O zbekiston armiyasi yoshlarni, xorijiy mamlakatlarda xarbiy	
ʻ
kasb   o rganishga,   eng   yangi   xususiyatlarni   qabul   qilishga   va   milliy   armiyani	
ʻ
rivojlantirishga intiladi. Shuningdek, O zbekiston armiyasi xalqaro raqamlarni 	
ʻ
qo llab-	
ʻ
quvvatlash, yaxshilanis
h va yangi tehnologiya
larni qabul qilish,
xavfsizlikning sohalari va mintaqaviy tashkilotlar bilan hamkorlikda yurishga 
intiladi. 
 Bundan tashqari, O zbekiston armiyasi mustaqil, professional va qo lga 	
ʻ ʻ
kiritilganlik asosida xalqaro darajada ommalashtiril
gan. Xavfsizlikni
ng
ta minlanishi, jang va xavfsizlik operatsiyalariga qatnashish, hamkorlikda ishlash 	
ʼ
va 
mintaqaviy tashkilotlar bilan ommaviy maslahatlar uchun jamiyatnin
g
muvaffaqiyatini ta minlashda O zbekiston armiyasi muhim rol o ynaydi. 	
ʼ ʻ ʻ Xulosa 
 O zbekiston Respublikasi qurolli kuchlari, O zbekistonning xavfsizlik va ʻ ʻ
mudofaa sohasida vazifalarni bajaruvchi, mamlakatning qurollangan ovozi va 
mustaqillikning simboli hisoblanadi. Qurolli kuchlar tarkibi o zida harbiy quvvatlar,	
ʻ
xorijiy quvvatlar, xavfsizlik va hududiy xizmatlar kabi turli sohalarni o z ichiga 	
ʻ
oladi. 
 O zbekiston Respublikasi qurolli kuchlarining asosiy qismi qurolli kuchlar, maxsus	
ʻ
qurollar va xavfsizlik xizmatlaridir: 
 O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari: O zbekiston qurolli kuchlarining 
ʻ ʻ
asosiy qismi O zbekiston Qo shma Qurolli Kuchlari (Qo QK)dir. Qo QK harbiy 	
ʻ ʻ ʻ ʻ
tarkibga ega bo lib, qurol va texnika bilan ta minlanib, jang urushlari va xavfsizlik 
ʻ ʼ
operatsiyalarida ishtirok etadi. 
  Maxsus   qurollar:   O zbekistonning   maxsus   qurollari,   jang   havo   idoralari,	
ʻ
maxsus  kuchlar,  eng chegaraviy  silahlarni   o z  ichiga  oladi.  Bu  qurollar   jang havo	
ʻ
idoralari, tartibkorlik kuchlari, tartibga solishtirilgan qo mitalar  va boshqa  maxsus	
ʻ
bo limlar bilan ta minlanib, xususiy vazifalarni bajarish uchun mo ljallangan. 	
ʻ ʼ ʻ
  Xavfsizlik   xizmatlari:   O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlari   tarkibi   ichida	
ʻ
xavfsizlik   xizmatlari,   masalan,   Milliy   xavfsizlik   xizmati,   Milliy   gvardiya,   Milliy
xavfsizlik   o rgani,   Milliy   havo   kuchlari,   Milliy   sog liq   xavfsizligi   xizmati,   Milliy	
ʻ ʻ
xorazm kuchlari, Milliy to garak kuchlari va boshqalar kabi turli xizmatlar mavjud. 	
ʻ
  O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlari   mamlakatning   mustaqilligini   va	
ʻ
xalqning   xavfsizligini   ta minlash,   hududiy   xavfsizlikni   saqlash,   jang   urushlarida	
ʼ
ommaviy   qo shunlarni   himoya   qilish,   jinoyatlar   va   tergovlarga   qarshi   kurashish,	
ʻ
jamiyatni  tahdidlardan  himoya  qilish  va qonun va tartibni  saqlash  uchun vazifalar
bajaradi. 
O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlari,   O zbekistonning   milliy   xavfsizlikni	
ʻ ʻ
ta minlash   va   davlatning   harbiy   qismidir.   Ular   qurolli   kuchlarning   xizmat   qilish
ʼ
tartibi   va   amalga   oshirish   jarayonini   bajarish   bilan   vazifalanadi.   Qurolli   kuchlar
O zbekiston Qonunlariga va O zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksiga 
ʻ ʻ muvofiq faoliyat yuritadi. O zbekiston Respublikasi qurolli kuchlari quyidagi ʻ
tartibda tashkil etilgan: 
 O zbekiston Milliy Qurollar Tashkiloti (O MQT): O MQT qurolli kuchlarning 	
ʻ ʻ ʻ
asosiy qismidir va jumladan O zbekiston qurolli kuchlarini o z ichiga oladi. Uning 	
ʻ ʻ
asosiy tarkibi Qurolli Kuchlar Vaqtincha Talabalar Tashkiloti (QKVT) va Xizmat 
Qilish Tartibi va Qo shimcha Xizmat Qilish Tartibi kabi qismatlar hisoblanadi. 	
ʻ
  O zbekiston   Hududiy   Qurolli   Kuchlari   (OHQK):   OHQK   O zbekistonning	
ʻ ʻ
hududiy   qurolli   kuchlarini   tashkil   etadi.   Ular   mintaqaviy   xavfsizlikni   ta minlash,	
ʼ
hududni   muhofaza   qilish,   jinoyatlar   va   qonunviorlarni   kelgusida   dastlabki   chet
tillarini o rganish va tashkil etilgan operatsiyalarda ishtirok etish bilan vazifalanadi.	
ʻ
  O zbekiston   Hududiy   Xavfsizlik   Qo mitasi   (OHXQ):   OHXQ   O zbekiston	
ʻ ʻ ʻ
Respublikasining   hududiy   xavfsizlikni   ta minlash   sohasidagi   mahoratlarni   amalga	
ʼ
oshirish   uchun   tashkil   etilgan.   U   armiyadagi   turli   turdagi   qurolli   kuchlarning
ommaviy maslahatlar va xavfsizlikning ta minlanishida hamkorlik qiladi. 
ʼ
  Qurolli   kuchlarning   vazifalari   jangda,   xavfsizlik   operatsiyalarida,   hududiy
xavfsizlikni   ta minlashda,   milliy   armiyani   rivojlantirishda,   xalqaro   hamkorlik   va	
ʼ
ittifoqlar bilan ishlashda, erishilganlik va adolatni muhofaza qilishda qatnashish va
boshqa sohalarda faoliyat ko rsatishdir. 	
ʻ
  O zbekiston   Respublikasi   qurolli   kuchlari   O zbekistonning   mustaqilligidan	
ʻ ʻ
buyon   rivojlanib   kelmoqda   va   milliy   xavfsizlikni   ta minlashda   katta   ahamiyatga	
ʼ
ega.  Foydalangan adabiyotlari 
1. Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va 
shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi 
bo‘lishi kerak. T.; O‘zbekiston, 2017. 
2. Oblomurodov N. O‘zbekiston tarixi. O‘quv qo‘llanma. 2011y. 
3. Usmonov Q. O‘zbekiston tarixi. O‘quv qo‘llanma. 2008y. 
4. Murtazaeva R.X. O‘zbekiston tarixi. O‘quv qo‘llanma. 2003y. 
5. И. Икрамов. Военная история. –Т.: «ТГПУ»,2001, 44с. 
6. Sh.Mirziyoyev “Yangi O„zbekiston strategiyasi” Toshkent-2021y.; 7. 
O`zbekiston Respublikasining “Mudofaa to`g`risida”gi Qonuni 
8. «Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to`g`risida»gi, Qonuni 
9.Karimov I., Milliy armiyamiz — mustaqilligimizning, tinch va osoyishta 
hayotimizning mustahkam kafolatidir, T., 2003; 
10.Vatan himoyasi — muqaddas burch. T., 2001; 
11.Armiya — davlat tayanchi va tinchlik kafolati, T., 2005. 
12.Islamov Asilxon 
13.

MUNDARIJA

Kirish

I.Bob Oʻzbekiston respublikasida armiyasi tashkil topishi

1.1. Mustaqillikacha davrgacha boʻlgan Oʻzbekiston armiyasi

1.2. Ilik mustaqilkdagi Oʻzbekiston armiyasi

II.Bob Oʻzbekiston armiyasining bosib oʻtgan yoʻli

2.1. Sariosiyo va uzum voqiyalarda boʻlib oʻtgan oʻrni

2.2. Oʻzbekiston armiyasiyasing dunyo tutgan oʻrni

Xulosa

Foydalangan adabiyoti