O’zgarmas tok dvigateli - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	260.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Февраль 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

O’zgarmas tok dvigateli

Купить

O’zgarmas tok dvigateli

Elektr dvigatellari haqida tushunchalar  Elektr dvigatel — elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beruvchi mashina. Iste mol qiladigan tok turiga ʼ ko ra o zgarmas tok va o zgaruvchan ʻ ʻ ʻ tok e lektr dvigatellariga bo linadi. ʻ  O zgarmas tok elektr dvigatellari ʻ da valning aylanishlar chastotasi (soni)ni ravon rostlab turish mumkin. Shuning uchun valning aylanishlar chastotasini teztez o zgartirib turish lozim bo lgan ʻ ʻ hollarda shunday dvigatellar ishlatiladi. O zgarmas tok elektr dvigatel, uch xil ʻ sxemali: parallel uyg onishli, ketmaket ʻ uyg onishli va aralash uyg'onishli qilib ʻ ishlab chiqarildi (rasmga qarang).

DC dvigatelining konstruktiv tuzilishi Asosiy qismlar:  1. Stator (magnit sistemasi):  Dvigatelning harakatsiz qismi.  Doimiy magnitlar yoki elektromagnit o‘ramlardan iborat.  Magnit maydonni hosil qiladi.  2 . Rotor (yoki yakor):  Aylanuvchi qism bo‘lib, ichida o‘ramlar (yakor o‘ramlari) joylashgan.  Elektr tok o'tganda, magnit maydon bilan ta’sirlashib, aylanish hosil bo‘ladi.  3. Kollektor (kommutator):  Aylanuvchi mis segmentlardan iborat.  Tok yo‘nalishini o‘zgartirib, aylanishni doimiy qiladi.  4. Shetkalar (grafit yoki mis):  Tokni tashqaridan kollektor orqali yakorga uzatadi.

O‘zgarmas tok dvigatelining ishlash prinsipi  O‘zgarmas tok dvigatelining ishlash prinsipi — bu dvigatel ichidagi tokli o‘tkazgich magnit maydonda bo‘lib, unga Amper kuchi ta’sir qilishi orqali aylanish harakati hosil bo‘lishidir. Keling, bu jarayonni bosqichma- bosqich tushuntiramiz:  1. Yakorga tok beriladi: Dvigatelning yakor (rotor) o‘ramlariga o‘zgarmas tok uzatiladi. Bu o‘ramlar dvigatel ichidagi magnit maydon ichida joylashgan bo‘ladi (stator tomonidan yaratilgan).  2. Amper kuchi hosil bo‘ladi:  Magnit maydonda tokli o‘tkazgichga (yakor o‘ramiga) Amper kuchi ta’sir qiladi. Bu kuch tok yo‘nalishi va magnit induksiya vektoriga perpendikulyar yo‘nalishda hosil

 4. Kommutator yo‘nalishni o‘zgartiradi:  Kollektor (kommutator) rotor harakatlanayotganda tok yo‘nalishini avtomatik ravishda o‘zgartirib turadi, shuning uchun aylanish harakati doimiy bo‘ladi.  5. Dvigatel ishga tushadi:  Bu jarayon davomida elektr energiyasi mexanik energiyaga aylanadi.

O‘zgarmas tok dvigatelining prinsipial sxemasi  O‘zgarmas tok dvigatelining prinsipial sxemasi — bu uning elektr ulanishini ko‘rsatadigan sxematik tasviridir. Bu sxema dvigatel qanday ishlashini tushunishda muhim rol o‘ynaydi.

O’zgarmas tok (O’T) dvigatellari turlari  1. Mustaqil qo‘zg‘atishli O'T dvigateli (Independent excitation DC motor)  Tavsif:  Bu turdagi dvigatellar o‘zgartirishli quvvat manbaidan oziqlanadi: asosiy magnit oqimi uchun alohida (mustaqil) quvvat manbai qo‘llaniladi.  Armatura tokidan magnit oqimi bog‘liq emas.  Tezlikni keng doirada boshqarish mumkin.  Qo’llanilishi :  Metallurgiya, dastgohlar, ko‘tarish- mexanizmlarida qo‘llaniladi.  2. Doimiy magnitli O'T dvigateli (Permanent magnet DC motor)  Tavsif:  Bu dvigatelda stator magnit maydoni doimiy magnitlar yordamida hosil qilinadi.  Oddiy tuzilish, yuqori samaradorlik.  Kam quvvatli qurilmalarda keng qo‘llaniladi.  Qo’llanilishi :  Elektron o‘yinchoqlar, printerlar, robototexnika.

 3. Parallel (yoki qo‘zg‘atishli) O'T dvigateli (Shunt DC motor)  Tavsif:  Qo‘zg‘atish chulg‘ami armatura bilan parallel ulangan.  Tezligi barqaror, yuk o‘zgarganda ham tezlik kam o‘zgaradi.  Ishonchli va barqaror ishlashga ega.  Qo’llanilishi :  Ventilatorlar, nasoslar, stanoklar.  4. Ketma-ket qo‘zg‘atishli O'T dvigateli (Series DC motor)  Tavsif:  Qo‘zg‘atish chulg‘ami armatura bilan ketma-ket ulangan.  Dastlabki momenti katta.  Bo‘sh ishlashda xavfli – tezligi haddan tashqari oshib ketishi mumkin.  Qo’llanilishi :  Tramvaylar, elektr transport, liftlar.

 5. Aralash qo‘zg‘atishli O'T dvigateli (Compound DC motor)  Tavsif:  Qo‘zg‘atish chulg‘ami ikkita: biri ketma-ket, biri parallel.  Ikkala tizimning afzalliklarini birlashtiradi.  Yuk ostida barqaror va kuchli momentga ega.  Qo’llanilishi :  Presslar, surish mexanizmlari, vinchlar.

Tiristorlar  Tiristor (yun. thyra — eshik, kirish va rezistor) — elektrik ventil xossasiga ega bo lgan kremniy monokristall ʻ asosidagi yarimo tkazgich asbob. ʻ Yarimo tkazgich elementi kremniy ʻ (bir oz bor, alyuminiy va fosfor qo shilgan) monokristall disk ʻ (plastinka)dan tayyorlanadi. Ishlash prinsipi kremniy monokristallning elektronteshikli o tish (elektron p ʻ o tkazuvchanlikdan teshikli r ʻ o tkazuvchanlikka o tish) xossasiga ʻ ʻ asoslanadi.  Bu xossa asbobning ventilli o tkazuvchanligini ta minlaydi. ʻ ʼ Tiristorning triodli (trinistor; uchta tashqi chiqish — katod, anod, boshqaruvchi elektrod) va diodli (dinistor, boshkaruvchi elektrodsiz) turlari bor. Vazifasiga ko ra, bir ʻ tomonlama va ikki tomonlama o tkazuvchan, yuqori chastotali, ʻ impulsli, ikki operatsiyali va maxsus xi

Купить