O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi 11-sinf - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	844.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Февраль 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi 11-sinf

Купить

11-sinf fizika darsligi asosida 18-mavzu: O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi

O‘zgaruvchan tok zanjirida qarshiligi R bo‘lgan qarshilik, induktivligi L bo‘lgan g‘altak va sig‘imi C bo‘lgan kondensator ketma-ket ulangan holda tok zanjirining to‘la qarshiligi

ifoda bilan aniqlanishi Sizlarga ma’lum. Bundan, agar X C = X L bo‘lib qolsa, X C – X L = 0 ayirma nolga teng bo‘lib, Z min = R bo‘lib qolishi kelib chiqadi.

Bunda zanjir qarshiligi o‘zining minimal qiymatiga erishadi. Zanjirdagi tok kuchi amplitudasi

Demak, bu sharoitda zanjirdagi tok kuchining amplitudasi ortib ketar ekan. Bu hodisaga elektr zanjiridagi rezonans deyiladi. Rezonans kuzatilishi uchun shart qanoatlantirilishi kerak.

Biz aktiv qarshiligi nolga teng bo‘lgan tebranish konturida hosil bo‘ladigan erkin tebranishlar chastotasi ifoda bilan aniqlanishini bilamiz. U holda zanjirda rezonans vujudga kelishi uchun zanjirga qo‘yilgan tashqi davriy kuchlanish chastotasi zanjirning xususiy chastotasiga teng bo‘lishi zarurligi kelib chiqadi.

ω rez = ω 0 . 3.21- rasmda zanjirdagi tok kuchining amplitudaviy qiymatining unga qo‘yilgan tashqi kuchlanish chastotasiga bog‘liqlik grafigi keltirilgan.

I m ning chastotaga bog‘liq grafigi resonans egri chizig‘i deyiladi.

3.21-rasmda R1 <R2 <R3. Tashqi kuchlanish chastotasi ortib borishi bilan zanjirdagi tokning amplitudaviy qiymati ortib boradi va ω rez = ω 0 bo‘lganda maksimal qiymatga erishadi.

So‘ngra chastota ortishi bilan tok qiymati kamayib boradi. Kuzatilgan rezonans hodisasini kuchlanishlar rezonansi deyiladi.

Chunki, rezonans vaqtida tok ortishi bilan g‘altak va kondensatordagi kuchlanishlar birdaniga ortadi. Ularning qiymati tashqi kuchlanish qiymatidan ham ortiq bo‘lishi mumkin. Rezonans vaqtida induktiv g‘altak va kondensatordagi kuchlanish tebranishlari amplitudasi quyidagicha bo‘ladi:

Tebranish konturlarida shart bajariladi. Shuning uchun g‘altak va kondensatordagi kuchlanishlar zanjirga qo‘yilgan kuchlanishdan ortiq bo‘ladi va R kamayishi bilan ortib boradi.

Umuman olganda, aktiv qarshilikning katta qiymatlarida rezonans amalda kuzatilmaydi. Rezonans davrida o‘zgaruvchan tokning amplitudaviy qiymati bilan umumiy kuchlanish amplitudasi bir xil fazada tebranadi. Rezonans hodisasidan texnikada keng foydalaniladi.

Radiopriyomniklarda tashqaridan keladigan ko‘plab radiostansiyalar ichidan kerakli stansiya signallarini ajratib olish rezonans hodisasiga asoslangan. Bunda priyomnikning kirish qismidagi tebranish konturidagi sig‘im yoki induktivlik qiymati o‘zgartirilib, uning xususiy chastotasi, qabul qilinishi kerak bo‘lgan stansiya signali chastotasiga teng qilib sozlanadi. Konturda aynan mana shu tanlangan chastotali signal uchun rezonans hodisasi ro‘y berib, uning hosil qilgan kuchlanishi eng katta bo‘ladi. Elektrotexnik qurilmalarda ham rezonans hodisasi hisobga olinadi. Chunki, rezonans davrida g‘altak yoki kondensatorda kuchlanishning ortib ketishi unda elektr teshilishlari (proboy) sodir bo‘lishiga olib kelishi mumkin.

Купить