Ommaviy axborot vositalarining shaxs tarbiyasiga ta’siri - Идея национальной независимости - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	583.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Идея национальной независимости

Ommaviy axborot vositalarining shaxs tarbiyasiga ta’siri

Купить

Ommaviy axborot vositalarining shaxs tarbiyasiga ta’siri www.arxiv.uz

Reja: 1. Shaxs ruhiy kechinmalarining ijtimoiy borliq qadriyatlariga bog`liqligi. 2. Shaxs ongida g`oya va fikrning paydo bo`lishi. Mafkura va psixologik xavfsizlik muammolari. 3. Ochiq axborot kommunikatsiya tizimida insonning axborot tahdidlarini baholash va xavfsizlikni ta`minlash imkoniyatlari. 4. Turli axborot-psixologik vaziyatlarda shaxsning ijtimoiy xulqi. 5. Shaxsning ma`naviy-ahloqiy takomili va o`zini-o`zi himoya qilish va boshqarish imkoniyatlari. 6. Ta`lim bilan qamrab olinmagan aholiga ziyolilar orqali sog`lom g`oyalarni etkazish usullari. www.arxiv.uz

• 1. O`z vaqtida Xindistonning taniqli siyosiy arbobi Maxatma Gandi shunday yozgan ekan: «Men uyimning darvoza va eshiklarini mahkam berkitib o`tira olmayman. CHunki unga toza havo kirib turishi kerak. Va shu barobarida eshik va derazalarimdan kirayotgan havo dovul bo`lib, xonadonimni ag`dar-to`ntar qilib, o`zimni yiqitib tashlashini ham xohlamayman» . Bu so`zlarni bugungi informatsion xurujlar va turli xil ma`lumotlarning turli yo`llar bilan mamlakatimizga, umuman, boshqa mamlakatlarga ham kirib kelib, u yoki bu mintaqada asrlar mobaynida shakllangan qadriyatlar, urf-odatlar, e`tiqod shakllariga va tarbiya uslublariga salbiy yoki ijobiy ta`siri jarayonlari ma`nosida qo`llash ham mumkin. Zero, dunyoga yuz ochgan, yoshlari dunyo tillarini bemalol egallab, «internetomaniya» kasaliga chalinis

• Yaqinda «Internet» sahifalari amerikalik siyosatshunos olim Patrik B`yukenenning «Smert` Zapada» nomli kitobi paydo bo`ldi. e`tiborga molik jihat shuki, katta hajmdagi bir kitobning so`z boshisidayoq, muallif yaxlit bir millatlar va xalqlar taqdiriga aloqador bo`lgan voqealarni, G`arbning «taqdiri»ni jamiyat ma`naviyatidagi inqirozlarga, jumladan, oila va nikoh, tug`ilish va aholining tabiiy o`sishi borasidagi inqirozlar tahliliga bag`ishlagan. Ming taassuf va afsus bilan u «Evropa «amerikacha» madaniyatni qabul qilib, bugun uning hayot tarziga singib ketganligiga qarshilik ko`rsatishga qodir emasligini e`tirof etadi. B`yukenenning fikricha, sanoati va yuqori texnologiyalari rivoj topgan jamiyatda odamlarning birdan boyib ketish, to`kin hayotga erishishga bo`lgan egoistik intilishi ularn

• Olimlarni mavjud axvolni ijobiy tomonga o`zgartirish uchun farzand tug`ilishi uchun davlat tomonidan ajratiladigan nafaqalarning, suyunchi pullar miqdorining orttirilishi, onalar uchun alohida imtiyozlarning joriy etilishi yoki bola soni ortgani uchun oilaga ko`rsatiladigan muruvvat ayollarni sog`lom oila qurib, unda sog`lom farzandlarni tarbiyalashga undarmikin, degan savol o`ylantirmoqda va mulohazalar mantig`idan shu narsa ayon bo`lmoqdaki, zamonaviy evropaliklarni bunday imtiyozlardan ko`ra, mansab pog`onalaridan ko`tarilib, o`z manfaatinigina o`ylab yashash ko`proq qiziqtiradi. CHunki zamonaviy G`arb yoshlari, xotin-qizlar uchun bu kabi imtiyozlar bola tug`ilishi va bu bilan bog`liq tashvishlar oldida hech gap emas. Shu kabi gedonistik psixologiya bizning yoshlarimiz ongida paydo bo

• Jahon hamjamiyatining mustaqil O`zbekistonni tan olishi, davlatimizning keng tashqi siyosiy va tashqi iqtisodiy faoliyati o`zbek xalqining ma`naviy qadriyatlari va imkoniyatlari tiklanishiga, o`zini boshqa xalqlar oilasidagi to`la huquqli millat sifatida anglab etishiga keng imkon yaratmoqda. Tobora kengayib borayotgan xalqaro aloqalar jahon madaniyatini yanada chuqurroq bilish, umuminsoniy qadriyatlardan bahramand bo`lish uchun qulay zamin yaratmoqdaki, bu o`z navbatida o`zbek xalqining turli faoliyat sohalaridagi iste`dodi rivojlanishiga, uning tadbirkorlik va kirishimlilik, bir necha chet tillarni va komp`yuter texnologiyalarini tez o`rganib olish kabi iqtidorini ro`yobga chiqishiga, xorij mamlakatlarga borish, ular bilan aloqalar o`rnatish, dunyo standartlari bo`yicha oliy o`quv yurt

• Shunday sharoitda Prezidentimiz Islom Karimovning fikrlari biz uchun hamisha dalda bo`ladi: «Eng muhimi, qalbimizda g`ururimiz, bilagimizda kuchimiz bor ekan, biz tinchlikni himoya qilishga, unga xavf solayotgan kuchlarga qarshi kurashishga, qaddimizni tik tutib, boshimizni baland ko`tarib yashashga qodirmiz. Bizni qo`rqitmoqchi bo`layotgan g`alamislar shuni bilib qo`ysinki, biz hech kimga bosh egmaganmiz va hech qachon bosh egmaymiz. Bunda bizga milliy g`oyamiz va mafkura g`oyaviy tayanch va asos bo`ladi (2001 yil 10 oktyabr`). • Zero, milliy mafkura xalqning maqsad-muddaolarini ifodalaydi, tarix sinovlaridan o`tishda uning ruhini ko`tarib, suyanch va tayanch bo`ladi, shu millat, shu jamiyat duch keladigan ko`plab hayotiy va ma`naviy muammolarga javob izlaydi. U insonga faqat moddiy boy

• Xalqni buyuk kelajak va ulug`vor maqsadlar sari birlashtirish, mamlakatimizda yashaydigan, millati, tili va dinidan qat`i nazar, har bir fuqaroning yagona Vatan baxt-saodati uchun doimo mas`uliyat sezib yashashiga chorlash, ajdodlarimizning bebaho merosi, milliy qadriyat va an`analarimizga munosib bo`lishiga erishish, yuksak fazilatli va komil insonlarni tarbiyalash, ularni yaratuvchilik ishlariga da`vat qilish, shu muqaddas zamin uchun fidoiylikni hayot mezoniga aylantirish - milliy istiqlol mafkurasining bosh maqsadidir. • Davlatimiz rahbarining ko`rsatmalari va istiqbolli g`oyalaridan kelib chiqib, hozirgi murakkab sharoitda xalqimiz, avvalo, o`sib-unib kelayotgan yosh avlodimiz ongi va qalbida mafkuraviy immunitet hosil qilish muhim va dolzarb ahamiyat kasb etgan vazifalarimizdandir.

O chiq axborot kommunikatsiya tizimida insonning axborot tahdidlarini baholash va xavfsizlikni ta`minlash imkoniyatlari. Shaxs turli mafkuraviy tahdidlardan qanday yo`llar bilan saqlanishi mumkin? Ushbu masalaga oydinlik kiritish uchun avvalo egotsentrizm kabi tushunchalarga izoh berish darkor. egotsentrizm so`zi lotincha «ego» - men va «centrum » - doira markazi so`zlaridan olingan. Ma`nosi - o`z fikr-o`ylari, manfaatlari doirasida qotib qolgan insonning atrof-muhit va odamlarga oid o`z bilimlari va o`zgalarga munosabatini o`zgartira olmasligini bildiradi. Psixologiyada egotsentrizmning bir qancha turlari - bilishga oid, ahloqiy va kommunikativ egotsentrizmlar farqlanadi. Oxirgisi - boshqalarga biror xil ma`lumot berish jarayonida ularning fikri bilan hisoblashmaslik, ularni mensimaslikda

• Ikkinchidan, fikrlash tarziga ta`sir ko`rsatish uchun pedagoglar o`zlarining tushuntirish uslublarini, tarbiya metodlarini o`zgartirishlari lozim. Ya`ni, ilgari, yuqori tonlarda, direktiv ohangda, «katta roli»da talaba bilan muloqot qilgan pedagog, endi kerak bo`lsa, «tengma- teng», demokratik ohangda, bosqichma-bosqich xatti-harakatlarni birgalikda tahlil etishga o`tishlari lozim. • Uchinchidan, o`quvchi-talabaning o`z-o`zini idrok qilishi ni, o`ziga bo`lgan bahosini o`zgartirish, ya`ni, talabani ijobiy ishlarga yo`naltirish orqali o`ziga bo`lgan bahosini o`zgartirishga erishish kerak. • Nihoyat, shunday vaziyat yaratish lozimki, o`quvchi ijobiy tajriba orttirsin , ya`ni, o`ziga, oilasiga yoki sinfdosh do`stlariga, maktabiga manfaatli ish qilib, olqish olsin, ya`ni, ularni jamoat ishlar

• Psixologik manbalardan yana shu narsa ma`lumki, yoshlar mustaqil fikrlashlari uchun ta`lim jarayonining o`zida joriy etilgan tartiblarda byurokratiyani minimallashtirilishi ga erishish kerak. CHunki eski ta`lim tizimi o`qituvchining aytganini, u yozgan maruza matnini aynan ko`chirib yozib kelish, aytib berishni talab qilardi. Bu xolat miyani avtomatik ishlashga, zombi kabi yodlangan bir xil qolipda bo`lishga o`rgatadi, bunday miyada albatta o`ziga xos vakuum xosil bo`ladiki, bu vakuumga keyinchalik boshqa yot g`oya va tushunchalar juda tez singadi, chunki miya deyarli tormozlangan, har qanday boshqacha xabar uning miyasiga oson kirib oladi. • O`qituvchilar yoshlarni turli yomon ta`sirlardan asrashda ahloqiy qadriyatlardan foydalanishi va bunda ahloqiy ta`sir ko`rsatish texnologiyasidan o

• Turli axborot-psixologik vaziyatlarda shaxsning ijtimoiy xulqi. Psixologik himoya tushunchasi. Ochiq axborot kommunikatsiyasi jarayonida yoshlar ongiga ta`sir etayotgan yot g`oyalarga qarshi himoya vositalarini ishlab chiqishdan avval yoshlarning ijtimoiy xulq-atvorini o`rganish lozim. Ijtimoiy xulqda ko`zga tashlanadigan eng muhim xolatlardan biri tashvishlanish, nimalardandir cho`chish va shu tufayli ijtimoiy munosabatlardan o`zini olib qochishga intilish hislarining namoyon bo`lishidir. CHunki agar psixologik himoya xolatining mohiyatidan kelib chiqiladigan bo`lsa, bu - shaxs ichki kechinmalarini ifodalovchi shunday xolatki, unda odam ichki ruhiy mu`tadillikni asrash uchun o`zidagi xavotirlanish, qo`rquv va xadiksirashlarini bosishga, ulardan xalos bo`lishga intiladi. Psixologik himoy

• ochiq his-kechinmalarni bosish, ko`rsatmaslikka urinish ; • rad etish , ya`ni noma`qul ma`lumotni ochiq rad etish, qo`shilmaslik; • proektsiya - o`zidagi hissiyot va kechinmalarni tashqi ob`ektlarga ko`chirish orqali paydo bo`lgan xolatning sabablarini tashqaridan qidirishga moyillik; • identifikatsiya - o`zini axborot egasiga o`xshatish, uning o`rniga o`zini qo`yish orqali qadriyatlarni rad etish yoki tanqidsiz o`zlashtirish; • regressiya - ilgari hayotida, masalan, yoshligida bo`lib o`tgan qaysidir voqelarga qaytish, ularning yaxshi va ma`qullarini yana xotirada tiklash va xulqda qaytarish orqali o`zida psixologik himoya yoki oqlovni tashkil etish; • yolg`izlanish -jamiyatdan o`zini olib qochish, o`zidagi o`zgarishlarni boshqalarga bildirmaslikka intilish, ayrim talabalar o`qishga borm

• To`rtinchidan, oliy o`quv yurtlarida professor-o`qituvchilarning avtoritetin i, ular aytadigan har bir so`zning aniq mo`ljalli bo`lishi ni ta`minlash zarur. Domla aytadigan fikrlardan biri - axborot qanday bo`lishidan qat`iy nazar, u qabul qiluvchi insonning izmida bo`lishi, uning manfaatiga xizmat qilishi kerak. Buning uchun yovuz niyatli, yot g`oyalarni targ`ib etuvchilarning asl niyatlarini, ular say`i- harakatlarining oxir-oqibati nima bilant tugashini ochiq aytaverish lozim. • Shunday qilib, axborot xurujlariga qarshi turishning psixologik yo`llarini har bir murabbiy va talabaga etkazish maqsadga muvofiqdir. Buning uchun quyidagilarni yodda tutish lozim: • a) aslida ataylab ta`sir etishga mo`ljallangan xabarni shaxs darrov qabul qilmaydi. CHunki, birinchidan, unda ilgaridan psixolog

• Ikkinchi tomondan, bevosita axborotni qabul qilish arafasidagi ogohlantirish qarshi argumentlar ishlab chiqish vaqtini kamaytiradi, undan sal avvalroq ogohlantirish esa inson miyasida ma`lumotni qayta ishlashga imkon beradi. • d) Tanish narsalar haqida ma`lumotga ega bo`lgan odamni ishontirish tezroq amalga oshadi. Lekin samarali taktikalardan biri - axborot kanallari orqali berilayotgan ma`lumotlarni ochiqchasiga jamiyat manfaatlariga zid ekanligi, ularning adolatsiz, xudbinlarcha uzatilayotganligi, nimalaridir qonunga xilof ekanligini qayd etish mumkin. Ya`ni, tarbiyachi, o`qituvchi ochiq tarzda o`z noroziligini bayon etish, targ`ibotchi fikriga qarshi ekanligini aytishi mumkin. Bu xolat ham auditoriyani o`ylashga majbur etadi. • Yana o`ziga xos strategiyalardan biri - ochiq axborot ma

• Targ`ibotning eng samarali yo`llaridan biri xalq ichiga faol kirib borish, ya`ni mahallalarda aholi bilan yuzma-yuz bevosita suhbatlar olib borish zarur. Davra suhbatlariga taniqli el-yurt ishonchini oqlagan olimlar, mehnat fahriylarini taklif etib, insonlarda Vatanga bo`lgan mehr-muhabbatni yanada kuchaytirish mumkin. • Targ`ibotni samarali kechadigan jarayoni ta`lim tarbiyani oila insituti orqali olib borish ham o`z natijasini beradi. Inson dastlabki hayot haqidagi tasavvurlarini o`z oilasidan oladi. Mashhur rus yozuvchisi L.Tolstoy «Hamma tasavvurlarim 5 yoshgacha olgan taassurotlarim yig`indisidan iboratdir» degani bejiz emas. CHunki insoniyat ilk bora atrof-muhit haqidagi ma`lumotlarni jamiyatning asosiy o`zagi bo`lmish oiladan oladi. Oilada yaxshi tarbiya topgan bola maktabda, maha

• Ma`naviy-ma`rifiy targ`ibotni hamma oilada, mahallada, keng jamoatchilikka axborot tarmoqlari, notiqlik klublari, jamoat tashkilotlari orqali uzatish mumkin. Bizning ijtimoiy xulq-atvorimiz, xatti-harakatlarimiz bizning ustanovkalarimiz bilan belgilanadi. Targ`ibot va tashviqot ham ta`lim-tarbiyaning bir ko`rinishidir, agarda to`g`ri targ`ib qilinsa, insonlarni buzg`unchi g`oyalardan asraydi, ustanovkalarni o`zgartiradi. • Ijtimoiy so`rovlar orqali jamoatchilik fikrini o`rganib, ularning bildirgan fikr-mulohazalari asosida mafkuraviy targ`ibotni olib borish mumkin. Jamoatchilik fikrini o`rganayotganda asosan uchta omilga ahamiyat berish kerak. Birinchi omil- so`rovda ishtirok etayotganlarni mazkur so`rovdan ijtimoiy manfaatdorligini, ikkinchi omil- bahs-munozaraga sabab bo`ladigan vaziya

• Biz har kuni ishonarli ma`lumotlarga boy bo`lgan xabarlarga duch kelamiz, ulardan unchalik muhim bo`lmagan qismi ham ta`sir etishi mumkin. Biror bir xabar, g`oya insonning xulq-atvorini o`zgartirishi mumkin, bunda psixologik ta`sir etishning olti bosqichiga murojat qilish kerak: • Xabar, g`oya auditoriyaga berilishi kerak. • Berilgan xabar, fikr auditoriyaning diqqatini jalb qilishi kerak. • Auditoriya xabar, fikrning mohiyatini tushunishi kerak. • Berilgan xabardan yangi g`oya sifatida xulosa chiqarishi kerak. • Yangi g`oyani yodda saqlab qolish kerak. • YOdda saqlangan g`oyani o`zining xulq-atvorida qo`llay olishi kerak. www.arxiv.uz

• Urf-odatlar, milliy qadriyatlarimiz orqali ham xalqimizga milliy g`oyani targ`ib etish mumkin. O`zbek oilalarining o`ziga xos milliy qadriyatlari mavjudki, bu odatlar er kurrasining hamma erida ham topilavermaydi. Masalan, oddiy ovqatlanish madaniyatini olaylik. Hamma oila a`zolari jam bo`lgandan so`ng dasturxonga taom tortiladi, so`ng taomga birinchi bo`lib oilaning kattasi buva, buvi, ota ketma-ketligida taomga qo`l uzatiladi. Oddiy kundalik davom etadigan bu jarayonda ham kattalarni hurmat qilishga, sabr-qanoatli bo`lishga undaladi. • Badiiy adabiyot orqali xalqimizga sabr-qanoat, hallollik, vatanparvarlik, sadoqat kabi fazilatlarni qalblarga singdirish mumkin. «Adabiyot atomdan kuchli, lekin uning kuchini o`tin yorishga sarflamaslik kerak» (Abdulla qahhor). Mamlakatimiz olim va yozuv

Купить

Похожие документы
Tarbiya masalasiga an’anaviy va zamonaviy yondashuvlar
Yangi O‘zbekiston yuksalishining ma’naviy-axloqiy negizlari
Yoshlarning mafkuraviy immunitetini mustahkamlash shart-sharoitlari
Faxriy yorliq
Maktab maslahatchisi