Информация о документе

Цена 30000UZS
Размер 122.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 01 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Тесты
Предмет Литература

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Ona tili va adabiyot. Milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: variantlar to‘plami (2025–2026)

Купить
ONA TILI VA ADABIYOT Milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2025–2026) 23 ta variant • 1035 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Ona tili va adabiyot imtihoni an'anaviy (qog'oz) shaklda: 45 ta topshiriq, 180 daqiqa. Test yopiq, ochiq va yozma topshiriqlardan iborat; yozma ish (insho) ham imtihon tarkibiga kiradi. Test va insho uchun alohida vaqt ajratish taklifi muhokama qilinmoqda — imtihondan oldin uzbmb.uz da tekshiring. • Har bir variant shu tuzilishda tuzilgan: 32 ta Y-1, 3 ta Y-2, 9 ta ochiq (a/b) va 1 ta insho. Rasmiy variantdagi aniq taqsimot fan spetsifikatsiyasida belgilanadi. • Mazmun sohalari: fonetika, grafika, orfografiya, orfoepiya, leksikologiya, frazeologiya, grammatika (morfologiya va sintaksis), uslubiyat, adabiyot tarixi va adabiyot nazariyasi. • Insho uchun har bir variantda namunaviy reja va asosiy fikrlar berilgan. Baholashda mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalillar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari hisobga olinadi. • Natija Rash modeli bo'yicha hisoblanadi: 46 balldan boshlab sertifikat beriladi. Noto'g'ri javob uchun ball ayirilmaydi. • Muhim: rasmiy imtihon savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu to'plam rasmiy mazmun sohalari va topshiriq turlari asosida tuzilgan mashq variantlaridir. To'plam o'zbek tili uchun tuzilgan (rus va qoraqalpoq tillari alohida imtihon). Har bir variant tuzilishi Topshiriqlar Turi Izoh 1–32 Y-1 (yopiq) Bitta to'g'ri javob: fonetika, leksika, morfologiya, sintaksis, imlo, uslubiyat, adabiyot tarixi va nazariyasi 33–35 Y-2 (moslashtirish) 4 ta tushunchani 6 ta javobdan mosiga juftlang 36–44 O (ochiq) a) va b) bandlarga qisqa javob yoziladi 45 Yozma ish (insho) Berilgan mavzuda kamida 150–200 so'zli insho Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–45 2 2-variant 46–90 3 3-variant 91–135 4 4-variant 136–180 5 5-variant 181–225 6 6-variant 226–270 7 7-variant 271–315 8 8-variant 316–360 9 9-variant 361–405 10 10-variant 406–450 11 11-variant 451–495 12 12-variant 496–540 13 13-variant 541–585 14 14-variant 586–630 15 15-variant 631–675 16 16-variant 676–720 17 17-variant 721–765 18 18-variant 766–810 19 19-variant 811–855 20 20-variant 856–900 21 21-variant 901–945 22 22-variant 946–990 23 23-variant 991–1035 Jami topshiriqlar 1035 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 3 1-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «o'rganyapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) o'tgan zamon (aniq o'tgan) To'g'ri javob: B) hozirgi zamon (davom)✔ 2. "Yangi kitob" birikmasida hokim so'z qaysi? A) Kitob B) Hech biri C) Ikkalasi D) Yangi To'g'ri javob: A) Kitob ✔ 3. Tashkilot, muassasa nomlarida odatda qaysi so'z bosh harf bilan yoziladi? A) Birinchi so'zi (va atoqli otlar) B) Hech biri C) Barcha so'zlari D) Faqat oxirgi so'zi To'g'ri javob: A) Birinchi so'zi (va atoqli otlar) ✔ 4. «oiladan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 5. Ikkinchi darajali bo'laklari ham bo'lgan gap qanday ataladi? A) Atov gap B) Yig'iq gap C) Undov gap D) Yoyiq gap To'g'ri javob: D) Yoyiq gap ✔ 6. Gap va so'z birikmalarini o'rganuvchi bo'lim qaysi? A) Fonetika B) Sintaksis C) Morfologiya D) Leksikologiya To'g'ri javob: B) Sintaksis ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 4 7. «to'qiyapti» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi-kelasi zamon C) hozirgi zamon (davom) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) hozirgi zamon (davom)✔ 8. Ma'lum bir voqea yoki holatni tasdiqlash uchun bir necha shaxs tomonidan tuziladigan hujjat qaysi? A) Dalolatnoma B) Ishonchnoma C) Tarjimai hol D) Ariza To'g'ri javob: A) Dalolatnoma ✔ 9. «qalamning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) qaratqich kelishigi C) tushum kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi ✔ 10. «Oygul bilan Baxtiyor» asarining muallifi kim? A) Hamid Olimjon B) Abdulla Qodiriy C) G'afur G'ulom D) Abdulhamid Cho'lpon To'g'ri javob: A) Hamid Olimjon ✔ 11. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) televizar B) tilivizor C) televizor D) televezor To'g'ri javob: C) televizor ✔ 12. «ko'chaga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) bosh kelishik D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) jo'nalish kelishigi ✔ 13. "Monitoring" so'zining o'zbekcha muqobili qaysi? A) Hisobot B) Buyruq C) Tanlov D) Kuzatuv, nazorat To'g'ri javob: D) Kuzatuv, nazorat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 5 14. «tor» so'zining antonimini toping. A) keng B) qimmat C) yopiq D) sekin To'g'ri javob: A) keng✔ 15. «Faust» asarining muallifi kim? A) Iogann Volfgang Gyote B) Abulqosim Firdavsiy C) Viktor Gyugo D) Aleksandr Pushkin To'g'ri javob: A) Iogann Volfgang Gyote ✔ 16. Quyidagilardan qaysi biri Pirimqul Qodirov qalamiga mansub? A) «Jimjitlik» B) «Uch ildiz» C) «Daftar hoshiyasidagi bitiklar» D) «Nur borki, soya bor» To'g'ri javob: B) «Uch ildiz» ✔ 17. Navoiy qaysi taxallus bilan forsiy she'rlar yozgan? A) Mashrab B) Foniy C) Nodira D) Uvaysiy To'g'ri javob: B) Foniy ✔ 18. Sifatning qiyosiy darajasi qaysi qo'shimcha bilan yasaladi? A) -lik B) -ning C) -roq D) -chi To'g'ri javob: C) -roq ✔ 19. «Gul va Navro'z» asarining muallifi kim? A) Gulxaniy B) Lutfiy C) Alisher Navoiy D) Yusuf Xos Hojib To'g'ri javob: B) Lutfiy ✔ 20. "Maktabdan qaytdim" gapidagi "maktabdan" so'zi qaysi kelishikda? A) O'rin-payt kelishigida B) Chiqish kelishigida C) Tushum kelishigida D) Jo'nalish kelishigida To'g'ri javob: B) Chiqish kelishigida ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 6 21. «ko'chamiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik✔ 22. «Zaynab va Omon» asarining muallifi kim? A) Abdulla Avloniy B) Hamid Olimjon C) Abdulla Qahhor D) Abdulla Qodiriy To'g'ri javob: B) Hamid Olimjon ✔ 23. «qishloqni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) tushum kelishigi C) qaratqich kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: B) tushum kelishigi ✔ 24. «Haft avrang» asarining muallifi kim? A) Muslihiddin Sa'diy B) Abdurahmon Jomiy C) Migel de Servantes D) Iogann Volfgang Gyote To'g'ri javob: B) Abdurahmon Jomiy ✔ 25. «shaharni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) bosh kelishik C) jo'nalish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: A) tushum kelishigi ✔ 26. «Bechoralar» asarining muallifi kim? A) Uilyam Shekspir B) Mark Tven C) Fyodor Dostoyevskiy D) Viktor Gyugo To'g'ri javob: D) Viktor Gyugo ✔ 27. «Qatag'on qurbonlarini yod etish kuni» bilan bog'liq holda xotirlanadigan, 1938-yilda otib o'ldirilgan adiblar qaysi qatorda? A) Abdulla Qodiriy, Cho'lpon, Fitrat B) Said Ahmad, O'tkir Hoshimov C) Oybek, G'afur G'ulom, Hamid Olimjon D) Abdulla Oripov, Erkin Vohidov To'g'ri javob: A) Abdulla Qodiriy, Cho'lpon, Fitrat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 7 28. «oilasi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) II shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik✔ 29. «maktabdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) chiqish kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) chiqish kelishigi ✔ 30. Maqolni to'ldiring: "Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar, yomon gap bilan ... ." A) do'st yonidan ketar B) odam uyidan chiqar C) musulmon dinidan chiqar D) el yurtidan ketar To'g'ri javob: C) musulmon dinidan chiqar ✔ 31. «qiyin» so'zining sinonimini toping. A) toqat B) aqlli C) mushkul D) qayg'u To'g'ri javob: C) mushkul ✔ 32. "Kapalagi uchib ketdi" iborasi qanday ma'noni bildiradi? A) Qattiq qo'rqib ketdi B) Hayron bo'ldi C) Juda quvondi D) Ishdan ketdi To'g'ri javob: A) Qattiq qo'rqib ketdi ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Odisseya a) Fyodor Dostoyevskiy 2) Anor b) Migel de Servantes 3) Kelinlar qo'zg'oloni c) Said Ahmad 4) Don Kixot d) Abdulla Qahhor e) Ahmad Yugnakiy f) Gomer A) 1–f, 2–d, 3–c, 4–b B) 1–f, 2–b, 3–c, 4–d C) 1–c, 2–b, 3–f, 4–d D) 1–b, 2–c, 3–d, 4–f To'g'ri javob: A) 1–f, 2–d, 3–c, 4–b ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 8 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Obid ketmon a) Abdulla Qodiriy 2) Mabdai nur b) Muslihiddin Sa'diy 3) Saddi Iskandariy c) Viktor Gyugo 4) Otello d) Alisher Navoiy e) Boborahim Mashrab f) Uilyam Shekspir A) 1–f, 2–e, 3–a, 4–d B) 1–a, 2–e, 3–d, 4–f C) 1–f, 2–e, 3–d, 4–a D) 1–f, 2–d, 3–e, 4–a To'g'ri javob: B) 1–a, 2–e, 3–d, 4–f✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Saidiy a) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 2) Otabek b) «Alpomish» (xalq dostoni) 3) Abulfayzxon c) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 4) Alpomish d) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) e) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) f) «Sarob» (Abdulla Qahhor) A) 1–f, 2–c, 3–a, 4–b B) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a C) 1–e, 2–c, 3–a, 4–b D) 1–f, 2–c, 3–d, 4–b To'g'ri javob: A) 1–f, 2–c, 3–a, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. Asar muallifini yozing. a) «Xamsa» b) «Mehrobdan chayon» Javob: a) Alisher Navoiy; b) Abdulla Qodiriy ✔ 37. Asar muallifini yozing. a) «Mubayyin» b) «Sohibqiron» Javob: a) Zahiriddin Muhammad Bobur; b) Abdulla Oripov ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) qayg'u b) aqlli Javob: a) g'am; b) dono ✔ 39. So'zning sinonimini yozing. a) kambag'al b) vatan Javob: a) qashshoq; b) yurt ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 9 40. So'zning sinonimini yozing. a) baxt b) sabr Javob: a) saodat; b) toqat✔ 41. So'zning sinonimini yozing. a) aqlli b) katta Javob: a) dono; b) ulkan ✔ 42. Asar muallifini yozing. a) «Kichkina shahzoda» b) «Romeo va Julyetta» Javob: a) Antuan de Sent-Ekzyuperi; b) Uilyam Shekspir ✔ 43. So'zning antonimini yozing. a) keng b) kun Javob: a) tor; b) tun ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) baxt b) botir Javob: a) saodat; b) jasur ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Ona tili — millatning ruhi». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Til — xalqning tarixiy xotirasi va ma'naviy boyligi       • Navoiyning «Muhokamat ul-lug'atayn» asaridagi g'oyalar       • Davlat tili haqidagi qonun va tilni asrash burchimiz 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 10 2-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «quyoshimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs ko'plik✔ 2. Hikoya, qissa va romanni farqlovchi asosiy belgi nima? A) Hajmi, voqealar va qahramonlar qamrovi B) Faqat vazni C) Faqat qofiyasi D) Faqat sarlavhasi To'g'ri javob: A) Hajmi, voqealar va qahramonlar qamrovi ✔ 3. Nutq tovushlarini o'rganuvchi bo'lim qaysi? A) Sintaksis B) Fonetika C) Leksikologiya D) Morfologiya To'g'ri javob: B) Fonetika ✔ 4. «Daftar hoshiyasidagi bitiklar» asarining muallifi kim? A) Xudoyberdi To'xtaboyev B) O'tkir Hoshimov C) Abdulla Oripov D) Said Ahmad To'g'ri javob: B) O'tkir Hoshimov ✔ 5. Quyidagilardan qaysi biri Zahiriddin Muhammad Bobur qalamiga mansub? A) «Layli va Majnun» B) «Gul va Navro'z» C) «Boburnoma» D) «Muhokamat ul-lug'atayn» To'g'ri javob: C) «Boburnoma» ✔ 6. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) tarbiyo B) tarbiya C) tarbya D) tarbia To'g'ri javob: B) tarbiya ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 11 7. «chiqish» so'zining antonimini toping. A) kirish B) rost C) sekin D) yopiq To'g'ri javob: A) kirish✔ 8. Maqolni to'ldiring: "Til — ... kaliti." A) dil B) uy C) ilm D) baxt To'g'ri javob: A) dil ✔ 9. To'g'ri yozish qoidalarini o'rganuvchi bo'lim qanday ataladi? A) Orfoepiya B) Sintaksis C) Leksikologiya D) Orfografiya (imlo) To'g'ri javob: D) Orfografiya (imlo) ✔ 10. «uying» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) II shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) II shaxs birlik ✔ 11. «binoning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) qaratqich kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi ✔ 12. «yuguradi» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) hozirgi-kelasi zamon C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: B) hozirgi-kelasi zamon ✔ 13. "Men yugurdim, u esa yurdi" gapi qanday gap? A) Ergash gapli qo'shma gap B) Atov gap C) Bog'langan qo'shma gap D) Sodda gap To'g'ri javob: C) Bog'langan qo'shma gap ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 12 14. "Ijro" so'zining rasmiy uslubdagi ma'nosi qaysi? A) Qo'shiq aytish B) Bekor qilish C) Bajarish, amalga oshirish D) Kechiktirish To'g'ri javob: C) Bajarish, amalga oshirish✔ 15. Kirish so'zlar gapda qanday tinish belgisi bilan ajratiladi? A) Qavs bilan har doim B) Vergul bilan C) Ikki nuqta bilan D) Nuqta bilan To'g'ri javob: B) Vergul bilan ✔ 16. «xalqni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) tushum kelishigi ✔ 17. «aytadi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) kelasi zamon gumon C) hozirgi zamon (davom) D) o'tgan zamon (aniq o'tgan) To'g'ri javob: A) hozirgi-kelasi zamon ✔ 18. «g'am» so'zining sinonimini toping. A) toza B) mushkul C) qayg'u D) vatan To'g'ri javob: C) qayg'u ✔ 19. «darsimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs ko'plik ✔ 20. «Shaytonning tangriga isyoni» asarining muallifi kim? A) Abdurauf Fitrat B) Hamid Olimjon C) Oybek D) Abdulhamid Cho'lpon To'g'ri javob: A) Abdurauf Fitrat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 13 21. «achchiq» so'zining antonimini toping. A) kambag'al B) qorong'i C) yaxshi D) shirin To'g'ri javob: D) shirin✔ 22. "Mustaqillik kuni" bayram nomi qanday yoziladi? A) Ikkala so'z bosh harf bilan: Mustaqillik Kuni B) Kichik harf bilan: mustaqillik kuni C) Qo'shtirnoq ichida kichik harf bilan D) Birinchi so'zi bosh harf bilan: Mustaqillik kuni To'g'ri javob: D) Birinchi so'zi bosh harf bilan: Mustaqillik kuni ✔ 23. «ulug'» so'zining sinonimini toping. A) buyuk B) dono C) yurt D) badavlat To'g'ri javob: A) buyuk ✔ 24. Omonimlar nima? A) Yangi paydo bo'lgan so'zlar B) Ma'nosi qarama-qarshi so'zlar C) Ma'nosi bir xil so'zlar D) Shakli bir xil, ma'nosi har xil so'zlar To'g'ri javob: D) Shakli bir xil, ma'nosi har xil so'zlar ✔ 25. «shaharingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs ko'plik ✔ 26. «sevyapti» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi-kelasi zamon C) hozirgi zamon (davom) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) hozirgi zamon (davom) ✔ 27. Barchinoy qaysi asar qahramoni? A) «Alpomish» (xalq dostoni) B) «Sarob» (Abdulla Qahhor) C) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) D) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) To'g'ri javob: A) «Alpomish» (xalq dostoni) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 14 28. Qaysi qatorda yuklama to'g'ri yozilgan? A) Senchi? B) Sen'chi? C) Sen chi? D) Sen-chi? To'g'ri javob: D) Sen-chi?✔ 29. «daryosi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ 30. Abdulla Qahhorning «O'g'ri» hikoyasidagi ho'kizi o'g'irlangan chol kim? A) Qobil bobo B) Mirzakarimboy C) Yo'lchi D) Homid To'g'ri javob: A) Qobil bobo ✔ 31. «binodan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) chiqish kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) chiqish kelishigi ✔ 32. Qaysi qahramon «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) asariga tegishli? A) Farhod B) Abulfayzxon C) Otabek D) Anvar To'g'ri javob: B) Abulfayzxon ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Majnun a) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 2) Farhod b) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 3) Zebi c) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 4) Qobil bobo d) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) e) «Qutlug' qon» (Oybek) f) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) A) 1–b, 2–c, 3–a, 4–f B) 1–a, 2–f, 3–b, 4–c C) 1–c, 2–f, 3–b, 4–a D) 1–d, 2–f, 3–b, 4–c To'g'ri javob: B) 1–a, 2–f, 3–b, 4–c ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 15 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Alpomish a) «Qutlug' qon» (Oybek) 2) Ra'no b) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 3) Farhod c) «Alpomish» (xalq dostoni) 4) Otabek d) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) e) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) f) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) A) 1–f, 2–d, 3–e, 4–c B) 1–e, 2–f, 3–d, 4–c C) 1–c, 2–f, 3–e, 4–d D) 1–c, 2–d, 3–e, 4–f To'g'ri javob: D) 1–c, 2–d, 3–e, 4–f✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Gul va Navro'z a) Ahmad Yugnakiy 2) Yulduzli tunlar b) Pirimqul Qodirov 3) Hibat ul-haqoyiq c) Lutfiy 4) Devoni hikmat d) Dante Aligyeri e) Ahmad Yassaviy f) Chingiz Aytmatov A) 1–b, 2–c, 3–a, 4–e B) 1–e, 2–b, 3–a, 4–c C) 1–c, 2–b, 3–a, 4–e D) 1–c, 2–b, 3–a, 4–f To'g'ri javob: C) 1–c, 2–b, 3–a, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. Asar muallifini yozing. a) «Ruhlar isyoni» b) «Padarkush» Javob: a) Erkin Vohidov; b) Mahmudxo'ja Behbudiy ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) yorug' b) do'st Javob: a) qorong'i; b) dushman ✔ 38. Asar muallifini yozing. a) «Kelinlar qo'zg'oloni» b) «Obid ketmon» Javob: a) Said Ahmad; b) Abdulla Qodiriy ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) boy b) ochiq Javob: a) kambag'al; b) yopiq ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 16 40. So'zning sinonimini yozing. a) do'st b) toza Javob: a) o'rtoq; b) pokiza✔ 41. So'zning sinonimini yozing. a) toza b) ilm Javob: a) pokiza; b) bilim ✔ 42. So'zning sinonimini yozing. a) yuz b) kambag'al Javob: a) chehra; b) qashshoq ✔ 43. So'zning antonimini yozing. a) yorug' b) halol Javob: a) qorong'i; b) harom ✔ 44. So'zning antonimini yozing. a) baland b) ochiq Javob: a) past; b) yopiq ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Vatanni sevmoq iymondandir». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Vatan tuyg'usi oiladan boshlanadi       • Mustaqillik va Vatan himoyasi       • Yoshlarning yurt taraqqiyotidagi o'rni 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 17 3-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Quyidagilardan qaysi biri Lutfiy qalamiga mansub? A) «Xazoyin ul-maoniy» B) «Lison ut-tayr» C) «Saddi Iskandariy» D) «Gul va Navro'z» To'g'ri javob: D) «Gul va Navro'z»✔ 2. «katta» so'zining sinonimini toping. A) vatan B) chiroyli C) g'am D) ulkan To'g'ri javob: D) ulkan ✔ 3. Aruz vazni nimaga asoslanadi? A) Faqat bo'g'inlar soniga B) Urg'uli bo'g'inlar soniga C) Faqat qofiyaga D) Cho'ziq va qisqa hijolarning ma'lum tartibda kelishiga To'g'ri javob: D) Cho'ziq va qisqa hijolarning ma'lum tartibda kelishiga ✔ 4. "Do'stlarim, sizlarni tabriklayman" gapida "do'stlarim" so'zi qanday vazifada? A) Ega B) Undalma C) Kirish so'z D) To'ldiruvchi To'g'ri javob: B) Undalma ✔ 5. «ulkan» so'zining sinonimini toping. A) toza B) ulug' C) katta D) go'zal To'g'ri javob: C) katta ✔ 6. «ko'ryapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi zamon (davom) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) hozirgi zamon (davom) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 18 7. «Navoiy (roman)» asarining muallifi kim? A) Oybek B) Abdulhamid Cho'lpon C) Abdulla Qahhor D) Hamza Hakimzoda Niyoziy To'g'ri javob: A) Oybek✔ 8. «bog'imiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 9. «gulimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs ko'plik ✔ 10. Belgini haddan ortiq kuchaytirib tasvirlash qanday badiiy san'at? A) Talmeh B) Mubolag'a C) Tazod D) Tashbeh To'g'ri javob: B) Mubolag'a ✔ 11. Tuyuq necha misradan iborat va qofiyasi nimaga asoslanadi? A) 5 misra, radifga asoslanadi B) 2 misra, qofiyasiz C) 4 misra, qofiyasi tajnis (shakldosh so'zlar)ga asoslanadi D) 14 misra, sonetga asoslanadi To'g'ri javob: C) 4 misra, qofiyasi tajnis (shakldosh so'zlar)ga asoslanadi ✔ 12. «Padarkush» asarining muallifi kim? A) G'afur G'ulom B) Hamza Hakimzoda Niyoziy C) Abdulhamid Cho'lpon D) Mahmudxo'ja Behbudiy To'g'ri javob: D) Mahmudxo'ja Behbudiy ✔ 13. «ishlayapti» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi zamon (davom) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: C) hozirgi zamon (davom) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 19 14. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) jamiyat B) jamiyyat C) jamiat D) jamiyot To'g'ri javob: A) jamiyat✔ 15. «quyoshingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: A) II shaxs ko'plik ✔ 16. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) sport B) esport C) sporrt D) spurt To'g'ri javob: A) sport ✔ 17. «o'rtoq» so'zining sinonimini toping. A) g'am B) qiyin C) katta D) do'st To'g'ri javob: D) do'st ✔ 18. "Ishchi" so'zi qaysi qo'shimcha yordamida yasalgan? A) -lik B) -siz C) -chi D) -li To'g'ri javob: C) -chi ✔ 19. Biror shaxsga boshqa shaxs nomidan muayyan harakatlarni bajarish huquqini beruvchi hujjat qaysi? A) Tushuntirish xati B) Ishonchnoma C) Ma'lumotnoma D) Tavsifnoma To'g'ri javob: B) Ishonchnoma ✔ 20. Jadid adabiyoti vakillari qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Shekspir, Gyote, Dante B) Navoiy, Lutfiy, Durbek C) Behbudiy, Fitrat, Avloniy, Cho'lpon D) Firdavsiy, Sa'diy, Jomiy To'g'ri javob: C) Behbudiy, Fitrat, Avloniy, Cho'lpon ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 20 21. «olmamiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) I shaxs ko'plik✔ 22. Har bir bandi olti misradan iborat she'r shakli qanday ataladi? A) Muxammas B) Ruboiy C) Musaddas D) Tuyuq To'g'ri javob: C) Musaddas ✔ 23. Ikki yoki undan ortiq sodda gapdan tashkil topgan gap qanday ataladi? A) Murakkab so'z B) Yoyiq gap C) Qo'shma gap D) Undalmali gap To'g'ri javob: C) Qo'shma gap ✔ 24. «Bo'ston» asarining muallifi kim? A) Muslihiddin Sa'diy B) Chingiz Aytmatov C) Fyodor Dostoyevskiy D) Uilyam Shekspir To'g'ri javob: A) Muslihiddin Sa'diy ✔ 25. «xalg'imiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) II shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 26. Rahbarning faoliyat masalalari bo'yicha qabul qiladigan, bajarilishi majburiy farmoyish hujjati qaysi? A) Tavsifnoma B) Buyruq C) Ariza D) Tarjimai hol To'g'ri javob: B) Buyruq ✔ 27. «darsing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: C) II shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 21 28. «yosh» so'zining antonimini toping. A) yomon B) rost C) ochiq D) qari To'g'ri javob: D) qari✔ 29. «Jimjitlik» asarining muallifi kim? A) Erkin Vohidov B) Said Ahmad C) Pirimqul Qodirov D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: B) Said Ahmad ✔ 30. «olmada» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) chiqish kelishigi C) qaratqich kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: A) o'rin-payt kelishigi ✔ 31. Neologizm nima? A) Tilga yangi kirgan, hali ommalashmagan so'z B) Eskirgan so'z C) Shevaga xos so'z D) Ko'chma ma'noli so'z To'g'ri javob: A) Tilga yangi kirgan, hali ommalashmagan so'z ✔ 32. «Qirol Lir» asarining muallifi kim? A) Muslihiddin Sa'diy B) Uilyam Shekspir C) Antuan de Sent-Ekzyuperi D) Mark Tven To'g'ri javob: B) Uilyam Shekspir ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Zaynab va Omon a) Hamid Olimjon 2) Kichkina shahzoda b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 3) Zaharli hayot c) Antuan de Sent-Ekzyuperi 4) Daftar hoshiyasidagi bitiklar d) Gulxaniy e) Ahmad Yugnakiy f) O'tkir Hoshimov A) 1–a, 2–c, 3–b, 4–f B) 1–a, 2–c, 3–d, 4–f C) 1–a, 2–e, 3–b, 4–f D) 1–a, 2–c, 3–b, 4–d To'g'ri javob: A) 1–a, 2–c, 3–b, 4–f ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 22 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Anor a) Durbek 2) Mubayyin b) Abdulhamid Cho'lpon 3) Kecha va kunduz c) Abdurauf Fitrat 4) Shaytonning tangriga isyoni d) Migel de Servantes e) Abdulla Qahhor f) Zahiriddin Muhammad Bobur A) 1–e, 2–f, 3–b, 4–c B) 1–e, 2–f, 3–b, 4–a C) 1–c, 2–f, 3–b, 4–e D) 1–f, 2–c, 3–b, 4–e To'g'ri javob: A) 1–e, 2–f, 3–b, 4–c✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Saidiy a) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 2) Abulfayzxon b) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 3) Kumush c) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 4) Barchinoy d) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) e) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) f) «Alpomish» (xalq dostoni) A) 1–c, 2–f, 3–a, 4–d B) 1–c, 2–d, 3–a, 4–f C) 1–f, 2–c, 3–d, 4–a D) 1–c, 2–d, 3–b, 4–f To'g'ri javob: B) 1–c, 2–d, 3–a, 4–f ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) ulug' b) botir Javob: a) buyuk; b) jasur ✔ 37. Asar muallifini yozing. a) «Qutlug' qon» b) «Iliada» Javob: a) Oybek; b) Gomer ✔ 38. So'zning antonimini yozing. a) issiq b) quvonch Javob: a) sovuq; b) qayg'u ✔ 39. Asar muallifini yozing. a) «Shum bola» b) «Uch ildiz» Javob: a) G'afur G'ulom; b) Pirimqul Qodirov ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 23 40. So'zning sinonimini yozing. a) qayg'u b) boy Javob: a) g'am; b) badavlat✔ 41. Asar muallifini yozing. a) «Ulug' yo'l» b) «Shaytonning tangriga isyoni» Javob: a) Oybek; b) Abdurauf Fitrat ✔ 42. Asar muallifini yozing. a) «Buloqlar» b) «Mezon ul-avzon» Javob: a) Abdulhamid Cho'lpon; b) Alisher Navoiy ✔ 43. So'zning antonimini yozing. a) yosh b) uzun Javob: a) qari; b) qisqa ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) tez b) kambag'al Javob: a) chaqqon; b) qashshoq ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Kitob — bilim va ma'naviyat manbai». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Kitobxonlikning inson tafakkuriga ta'siri       • Sevimli asarim va undan olgan saboqlarim       • Raqamli davrda kitob o'qish madaniyati 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 24 4-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «Bemor» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qahhor B) G'afur G'ulom C) Hamid Olimjon D) Mahmudxo'ja Behbudiy To'g'ri javob: A) Abdulla Qahhor✔ 2. «otam» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) III shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs birlik ✔ 3. Qaysi qahramon «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) asariga tegishli? A) Anvar B) Alpomish C) Kumush D) Qobil bobo To'g'ri javob: D) Qobil bobo ✔ 4. Anvar qaysi asar qahramoni? A) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) B) «Alpomish» (xalq dostoni) C) «Sarob» (Abdulla Qahhor) D) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) To'g'ri javob: A) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) ✔ 5. «Anor» asarining muallifi kim? A) G'afur G'ulom B) Abdulhamid Cho'lpon C) Hamid Olimjon D) Abdulla Qahhor To'g'ri javob: D) Abdulla Qahhor ✔ 6. "Qozi", "mirshab", "beklarbegi" kabi so'zlar qanday so'zlar? A) Terminlar B) Istorizmlar C) Neologizmlar D) Dialektizmlar To'g'ri javob: B) Istorizmlar ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 25 7. "Albatta", "shubhasiz", "ehtimol" so'zlari qaysi turkumga kiradi? A) Undovlar B) Ravishlar C) Modal so'zlar D) Bog'lovchilar To'g'ri javob: C) Modal so'zlar✔ 8. «olmam» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik ✔ 9. «bozordan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) bosh kelishik C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 10. «Bolalik» asarining muallifi kim? A) Mahmudxo'ja Behbudiy B) Oybek C) Abdurauf Fitrat D) Abdulla Qodiriy To'g'ri javob: B) Oybek ✔ 11. «do'stim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs birlik ✔ 12. "Bog'da olma, nok, o'rik pishdi" gapida uyushiq bo'laklar qaysi vazifada? A) Hol B) To'ldiruvchi C) Ega D) Kesim To'g'ri javob: C) Ega ✔ 13. Sinonimlar nima? A) Ma'nosi qarama-qarshi so'zlar B) Shakli bir xil, ma'nosi har xil so'zlar C) Talaffuzi yaqin, ma'nosi har xil so'zlar D) Shakli har xil, ma'nosi bir xil yoki yaqin so'zlar To'g'ri javob: D) Shakli har xil, ma'nosi bir xil yoki yaqin so'zlar ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 26 14. "Firibgar" so'ziga ma'nodosh so'zlar qaysi javobda berilgan? A) Asossiz, va'dabuzar B) Yolg'on, tuhmat C) Aldov, hiyla D) Qallob, tovlamachi To'g'ri javob: D) Qallob, tovlamachi✔ 15. Quyidagilardan qaysi biri Chingiz Aytmatov qalamiga mansub? A) «Odisseya» B) «Iliada» C) «Oq kema» D) «Romeo va Julyetta» To'g'ri javob: C) «Oq kema» ✔ 16. Quyidagilardan qaysi biri Abdulla Oripov qalamiga mansub? A) «O'zbegim» B) «Ruhlar isyoni» C) «Bahor qaytmaydi» D) «O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni» To'g'ri javob: D) «O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni» ✔ 17. «quyoshi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: A) III shaxs birlik ✔ 18. «Ilohiy komediya» asarining muallifi kim? A) Uilyam Shekspir B) Migel de Servantes C) Dante Aligyeri D) Abdurahmon Jomiy To'g'ri javob: C) Dante Aligyeri ✔ 19. «qishloqning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) chiqish kelishigi C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: D) qaratqich kelishigi ✔ 20. "Taq-tuq", "gurs", "miyov" kabi so'zlar qaysi turkumga kiradi? A) Taqlid so'zlar B) Yuklamalar C) Modal so'zlar D) Undov so'zlar To'g'ri javob: A) Taqlid so'zlar ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 27 21. Boshqa shoir she'riga uning vazni, qofiyasi va radifini saqlab javob tarzida yozilgan she'r nima deyiladi? A) Qasida B) Fard C) Nazira (tatabbu') D) Tuyuq To'g'ri javob: C) Nazira (tatabbu')✔ 22. «past» so'zining antonimini toping. A) do'st B) shirin C) baland D) tor To'g'ri javob: C) baland ✔ 23. Narsalar orasidagi yondoshlik (aloqadorlik) asosida nomni ko'chirish qanday ataladi? A) Metonimiya B) Metafora C) O'xshatish D) Mubolag'a To'g'ri javob: A) Metonimiya ✔ 24. "O'ntacha", "yuzlab" sonlari qaysi turga kiradi? A) Chama son B) Taqsim son C) Tartib son D) Jamlovchi son To'g'ri javob: A) Chama son ✔ 25. «qalamni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: C) tushum kelishigi ✔ 26. «sovuq» so'zining antonimini toping. A) issiq B) dushman C) tun D) harom To'g'ri javob: A) issiq ✔ 27. «o'ynayapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) kelasi zamon gumon C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: D) hozirgi zamon (davom) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 28 28. «aytdi» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi zamon (davom) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: B) o'tgan zamon (aniq o'tgan)✔ 29. Qaysi qahramon «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) asariga tegishli? A) Qobil bobo B) Ra'no C) Unsin D) Farhod To'g'ri javob: D) Farhod ✔ 30. Paronimlar nima? A) Ma'nosi zid so'zlar B) Talaffuzi va yozilishi bir-biriga yaqin, ammo ma'nosi har xil so'zlar C) To'liq bir xil yoziladigan so'zlar D) Ma'nosi bir xil so'zlar To'g'ri javob: B) Talaffuzi va yozilishi bir-biriga yaqin, ammo ma'nosi har xil so'zlar ✔ 31. Bir baytdan iborat mustaqil she'r qanday ataladi? A) Tuyuq B) Fard C) Qit'a D) Muxammas To'g'ri javob: B) Fard ✔ 32. «botir» so'zining sinonimini toping. A) jasur B) yuz C) izzat D) aqlli To'g'ri javob: A) jasur ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Zebi a) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 2) Majnun b) «Alpomish» (xalq dostoni) 3) Alpomish c) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 4) Saidiy d) «Sarob» (Abdulla Qahhor) e) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) f) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) A) 1–e, 2–c, 3–b, 4–d B) 1–c, 2–e, 3–b, 4–d C) 1–b, 2–d, 3–c, 4–e D) 1–d, 2–e, 3–b, 4–c To'g'ri javob: B) 1–c, 2–e, 3–b, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 29 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Qobil bobo a) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 2) Unsin b) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 3) Saidiy c) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 4) Majnun d) «Alpomish» (xalq dostoni) e) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) f) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) A) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b B) 1–e, 2–b, 3–f, 4–a C) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f D) 1–b, 2–e, 3–a, 4–f To'g'ri javob: D) 1–b, 2–e, 3–a, 4–f✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Zebi a) «Alpomish» (xalq dostoni) 2) Farhod b) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 3) Alpomish c) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 4) Abulfayzxon d) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) e) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) f) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) A) 1–d, 2–c, 3–e, 4–a B) 1–e, 2–c, 3–a, 4–d C) 1–e, 2–c, 3–d, 4–a D) 1–e, 2–d, 3–a, 4–c To'g'ri javob: B) 1–e, 2–c, 3–a, 4–d ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) kambag'al b) ulug' Javob: a) qashshoq; b) buyuk ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) uzun b) rost Javob: a) qisqa; b) yolg'on ✔ 38. So'zning antonimini yozing. a) og'ir b) kirish Javob: a) yengil; b) chiqish ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) boy b) tez Javob: a) kambag'al; b) sekin ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 30 40. Asar muallifini yozing. a) «O'tmishdan ertaklar» b) «Ikki eshik orasi» Javob: a) Abdulla Qahhor; b) O'tkir Hoshimov✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) katta b) arzon Javob: a) kichik; b) qimmat ✔ 42. So'zning sinonimini yozing. a) hurmat b) yuz Javob: a) izzat; b) chehra ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) tez b) ilm Javob: a) chaqqon; b) bilim ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) shaharda b) binoga Javob: a) o'rin-payt kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Alisher Navoiy ijodida insonparvarlik g'oyalari». Hajmi kamida 150– 200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • «Hayrat ul-abror»dagi axloqiy qarashlar       • Farhod obrazida mardlik va fidoyilik       • Navoiy merosining bugungi kundagi ahamiyati 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 31 5-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Fozil Yo'ldosh o'g'li, Ergash Jumanbulbul o'g'li kimlar edi? A) Jadid yozuvchilari B) Mumtoz shoirlar C) Dramaturglar D) Mashhur o'zbek xalq baxshilari To'g'ri javob: D) Mashhur o'zbek xalq baxshilari✔ 2. Yo'lchi qaysi asar qahramoni? A) «Qutlug' qon» (Oybek) B) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) C) «Alpomish» (xalq dostoni) D) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) To'g'ri javob: A) «Qutlug' qon» (Oybek) ✔ 3. «Vatani» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) II shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: A) III shaxs birlik ✔ 4. Undalma nima? A) Gapning bosh bo'lagi B) Nutq qaratilgan shaxs yoki narsani bildiruvchi so'z C) Bog'lovchi D) So'zlovchining munosabatini bildiruvchi so'z To'g'ri javob: B) Nutq qaratilgan shaxs yoki narsani bildiruvchi so'z ✔ 5. «xalqqa» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) bosh kelishik C) o'rin-payt kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ 6. «Devonu lug'otit turk» asarining muallifi kim? A) Nosiruddin Rabg'uziy B) Muqimiy C) Mahmud Koshg'ariy D) Boborahim Mashrab To'g'ri javob: C) Mahmud Koshg'ariy ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 32 7. «o'ynaydi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: D) hozirgi-kelasi zamon✔ 8. «daryongiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: B) II shaxs ko'plik ✔ 9. «yopiq» so'zining antonimini toping. A) tun B) ochiq C) quvonch D) do'st To'g'ri javob: B) ochiq ✔ 10. Hayvonlar, narsalar obrazi orqali insonlar xatti-harakatini tanqid qiluvchi, qisqa, pandnomali asar qanday ataladi? A) Tragediya B) Masal C) Doston D) Qasida To'g'ri javob: B) Masal ✔ 11. «baxt» so'zining sinonimini toping. A) vatan B) saodat C) sabr D) yurt To'g'ri javob: B) saodat ✔ 12. «daftari» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ 13. «Kecha va kunduz» asarining muallifi kim? A) Abdulhamid Cho'lpon B) Abdulla Qodiriy C) Abdulla Qahhor D) G'afur G'ulom To'g'ri javob: A) Abdulhamid Cho'lpon ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 33 14. «onang» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) II shaxs birlik✔ 15. «darsning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) bosh kelishik C) jo'nalish kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: D) qaratqich kelishigi ✔ 16. «dengizni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: B) tushum kelishigi ✔ 17. «Boburnoma» asarining muallifi kim? A) Yusuf Xos Hojib B) Boborahim Mashrab C) Muhammad Solih D) Zahiriddin Muhammad Bobur To'g'ri javob: D) Zahiriddin Muhammad Bobur ✔ 18. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) qong'iroq B) qo'ngiroq C) qo'ng'iroq D) qung'iroq To'g'ri javob: C) qo'ng'iroq ✔ 19. «Shohnoma» asarining muallifi kim? A) Aleksandr Pushkin B) Gomer C) Abulqosim Firdavsiy D) Viktor Gyugo To'g'ri javob: C) Abulqosim Firdavsiy ✔ 20. «Oltin devor» asarining muallifi kim? A) O'tkir Hoshimov B) Abdulla Oripov C) Erkin Vohidov D) Said Ahmad To'g'ri javob: C) Erkin Vohidov ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 34 21. Obrazlilik, ta'sirchanlik va tasviriy vositalarga boylik qaysi uslubga xos? A) Rasmiy uslubga B) Idoraviy uslubga C) Badiiy uslubga D) Ilmiy uslubga To'g'ri javob: C) Badiiy uslubga✔ 22. "Transparentlik" so'zining o'zbekcha muqobili qaysi? A) Shaffoflik, ochiqlik B) Maxfiylik C) Tezkorlik D) Mustaqillik To'g'ri javob: A) Shaffoflik, ochiqlik ✔ 23. «bildi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 24. «quyoshdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) chiqish kelishigi C) bosh kelishik D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) chiqish kelishigi ✔ 25. «Xamsa» nechta dostondan iborat? A) 4 ta B) 3 ta C) 7 ta D) 5 ta To'g'ri javob: D) 5 ta ✔ 26. Qaysi janr epik turga mansub? A) G'azal B) Roman C) Ruboiy D) Tragediya To'g'ri javob: B) Roman ✔ 27. «qalamga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) jo'nalish kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) jo'nalish kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 35 28. Badiiy asar qismlarining joylashish tartibi va o'zaro aloqasi nima deyiladi? A) Konflikt B) Vazn C) Kompozitsiya D) Qofiya To'g'ri javob: C) Kompozitsiya✔ 29. «yolg'on» so'zining antonimini toping. A) halol B) yomon C) chiqish D) rost To'g'ri javob: D) rost ✔ 30. «chaqqon» so'zining sinonimini toping. A) hurmat B) tez C) ilm D) aqlli To'g'ri javob: B) tez ✔ 31. «tog'ning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) qaratqich kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: C) qaratqich kelishigi ✔ 32. «aytyapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) o'tgan zamon (aniq o'tgan) To'g'ri javob: B) hozirgi zamon (davom) ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Farhod a) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 2) Zebi b) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 3) Ra'no c) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 4) Saidiy d) «Sarob» (Abdulla Qahhor) e) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) f) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) A) 1–d, 2–c, 3–e, 4–f B) 1–d, 2–c, 3–f, 4–e C) 1–e, 2–f, 3–c, 4–d D) 1–c, 2–e, 3–f, 4–d To'g'ri javob: C) 1–e, 2–f, 3–c, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 36 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni a) Chingiz Aytmatov 2) Jamila b) Mahmudxo'ja Behbudiy 3) Boburnoma c) Pirimqul Qodirov 4) Ruhlar isyoni d) Abdulla Oripov e) Erkin Vohidov f) Zahiriddin Muhammad Bobur A) 1–d, 2–f, 3–a, 4–e B) 1–e, 2–a, 3–f, 4–d C) 1–d, 2–a, 3–c, 4–e D) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e To'g'ri javob: D) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Barchinoy a) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 2) Yo'lchi b) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 3) Farhod c) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 4) Ra'no d) «Qutlug' qon» (Oybek) e) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) f) «Alpomish» (xalq dostoni) A) 1–c, 2–d, 3–f, 4–a B) 1–f, 2–b, 3–a, 4–c C) 1–f, 2–d, 3–a, 4–c D) 1–f, 2–a, 3–c, 4–d To'g'ri javob: C) 1–f, 2–d, 3–a, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) onaga b) uydan Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) katta b) yosh Javob: a) kichik; b) qari ✔ 38. So'zning antonimini yozing. a) ochiq b) halol Javob: a) yopiq; b) harom ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) dengizdan b) maktabda Javob: a) chiqish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 37 40. So'zning antonimini yozing. a) ochiq b) yosh Javob: a) yopiq; b) qari✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) arzon b) shirin Javob: a) qimmat; b) achchiq ✔ 42. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) xalqning b) dengizni Javob: a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 43. Asar muallifini yozing. a) «O'tgan kunlar» b) «Don Kixot» Javob: a) Abdulla Qodiriy; b) Migel de Servantes ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) kitobdan b) daryoning Javob: a) chiqish kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: ««O'tgan kunlar» romanida Kumush obrazi». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Kumush — sadoqat va iffat timsoli       • Roman voqealari fonida davr ziddiyatlari       • Qodiriy uslubining o'ziga xosligi 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 38 6-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Navoiyning aruz ilmiga bag'ishlangan asari qaysi? A) «Majolis un-nafois» B) «Mezon ul-avzon» C) «Muhokamat ul-lug'atayn» D) «Mahbub ul-qulub» To'g'ri javob: B) «Mezon ul-avzon»✔ 2. «sevdi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 3. «oilang» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ 4. G'azalning birinchi bayti qanday ataladi? A) Maqta' B) Radif C) Matla' D) Tuyuq To'g'ri javob: C) Matla' ✔ 5. «Tushda kechgan umrlar» asarining muallifi kim? A) Tog'ay Murod B) Abdulla Oripov C) O'tkir Hoshimov D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: C) O'tkir Hoshimov ✔ 6. Uyushiq bo'laklardan keyin umumlashtiruvchi so'z kelsa, undan oldin qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) Tire B) Vergul C) Ikki nuqta D) Nuqta To'g'ri javob: A) Tire ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 39 7. «yuz» so'zining sinonimini toping. A) chehra B) qiyin C) bilim D) dono To'g'ri javob: A) chehra✔ 8. «shod» so'zining sinonimini toping. A) go'zal B) xursand C) qashshoq D) mushkul To'g'ri javob: B) xursand ✔ 9. "Lekin", "ammo", "biroq" bog'lovchilaridan oldin odatda qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) Vergul B) Ikki nuqta C) Nuqta D) Tire To'g'ri javob: A) Vergul ✔ 10. «Vatanga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) tushum kelishigi C) qaratqich kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: D) jo'nalish kelishigi ✔ 11. «uyingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: A) II shaxs ko'plik ✔ 12. «guli» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: C) III shaxs birlik ✔ 13. «binosi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) III shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 40 14. «Yorqinoy» asarining muallifi kim? A) Abdulla Avloniy B) Abdulhamid Cho'lpon C) Hamza Hakimzoda Niyoziy D) Oybek To'g'ri javob: B) Abdulhamid Cho'lpon✔ 15. «to'qiydi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: A) hozirgi-kelasi zamon ✔ 16. Qaysi gapda so'z qo'llashda xato bor? A) Aytishlaricha, bu chinor uch asr umr ko'rgan. B) Nomussiz yurmoqdan nomusli o'lmoq afzal. C) Bu azm cho'llar gullagan vodiyga aylanmoqda. D) Amirning oshidan faqirning mushti yaxshi. To'g'ri javob: C) Bu azm cho'llar gullagan vodiyga aylanmoqda. ✔ 17. «dengizda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) chiqish kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 18. Majnun qaysi asar qahramoni? A) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) B) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) C) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) D) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) To'g'ri javob: A) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) ✔ 19. «xalg'i» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) III shaxs birlik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) III shaxs birlik ✔ 20. Quyidagilardan qaysi biri Antuan de Sent-Ekzyuperi qalamiga mansub? A) «Kichkina shahzoda» B) «Chol va dengiz» C) «Haft avrang» D) «Odisseya» To'g'ri javob: A) «Kichkina shahzoda» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 41 21. «hurmat» so'zining sinonimini toping. A) yuz B) izzat C) ulug' D) g'am To'g'ri javob: B) izzat✔ 22. «bog'da» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 23. «qayg'u» so'zining sinonimini toping. A) g'am B) hurmat C) izzat D) tez To'g'ri javob: A) g'am ✔ 24. Alpomish qaysi asar qahramoni? A) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) B) «Qutlug' qon» (Oybek) C) «Alpomish» (xalq dostoni) D) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) To'g'ri javob: C) «Alpomish» (xalq dostoni) ✔ 25. Qarama-qarshi ma'noli so'z yoki tushunchalarni yonma-yon qo'llash san'ati qanday ataladi? A) Tashxis B) Tazod C) Tajnis D) Talmeh To'g'ri javob: B) Tazod ✔ 26. «buyuk» so'zining sinonimini toping. A) pokiza B) toqat C) ulug' D) hurmat To'g'ri javob: C) ulug' ✔ 27. Quyidagilardan qaysi biri Xudoyberdi To'xtaboyev qalamiga mansub? A) «Oltin devor» B) «Ot kishnagan oqshom» C) «Sariq devni minib» D) «Yulduzli tunlar» To'g'ri javob: C) «Sariq devni minib» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 42 28. Frazeologizm nima? A) Erkin so'z birikmasi B) Gap bo'lagi C) Bitta so'z D) Ko'chma ma'noli, tarkibi turg'un so'z birikmasi To'g'ri javob: D) Ko'chma ma'noli, tarkibi turg'un so'z birikmasi✔ 29. "Tez" so'zining sinonimi qaysi? A) Chaqqon B) Sust C) Imillagan D) Sekin To'g'ri javob: A) Chaqqon ✔ 30. Quyidagilardan qaysi juftlik antonimga misol? A) Do'st – dushman B) Botir – qahramon C) Bahor – ko'klam D) Ko'z – nigoh To'g'ri javob: A) Do'st – dushman ✔ 31. «onani» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) bosh kelishik C) qaratqich kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: A) tushum kelishigi ✔ 32. Badiiy asardagi asosiy g'oya va mavzu bilan bog'liq hayotiy masala qanday ataladi? A) Ritm B) Syujet C) Kompozitsiya D) Muammo (problema) To'g'ri javob: D) Muammo (problema) ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Unsin a) «Alpomish» (xalq dostoni) 2) Qobil bobo b) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 3) Barchinoy c) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 4) Saidiy d) «Sarob» (Abdulla Qahhor) e) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) f) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) A) 1–d, 2–f, 3–c, 4–a B) 1–f, 2–a, 3–c, 4–d C) 1–f, 2–c, 3–a, 4–d D) 1–f, 2–b, 3–a, 4–d To'g'ri javob: C) 1–f, 2–c, 3–a, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 43 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Ot kishnagan oqshom a) Tog'ay Murod 2) Haft avrang b) Migel de Servantes 3) Sariq devni minib c) Gomer 4) Don Kixot d) Xudoyberdi To'xtaboyev e) Abdurahmon Jomiy f) Abdurauf Fitrat A) 1–a, 2–e, 3–b, 4–d B) 1–a, 2–e, 3–f, 4–b C) 1–a, 2–e, 3–d, 4–f D) 1–a, 2–e, 3–d, 4–b To'g'ri javob: D) 1–a, 2–e, 3–d, 4–b✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Majnun a) «Alpomish» (xalq dostoni) 2) Alpomish b) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 3) Kumush c) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 4) Farhod d) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) e) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) f) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) A) 1–d, 2–a, 3–e, 4–f B) 1–a, 2–e, 3–d, 4–f C) 1–e, 2–a, 3–f, 4–d D) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e To'g'ri javob: D) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. Asar muallifini yozing. a) «Romeo va Julyetta» b) «Kalvak mahzumning xotira daftaridan» Javob: a) Uilyam Shekspir; b) Abdulla Qodiriy ✔ 37. Asar muallifini yozing. a) «Dahshat» b) «Munozara» Javob: a) Abdulla Qahhor; b) Abdurauf Fitrat ✔ 38. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) osmonning b) dengizni Javob: a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) osmondan b) bog'ga Javob: a) chiqish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 44 40. So'zning sinonimini yozing. a) sabr b) baxt Javob: a) toqat; b) saodat✔ 41. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) otaning b) qishloqni Javob: a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 42. Asar muallifini yozing. a) «Shajarai tarokima» b) «Uyg'onish (she'rlar to'plami)» Javob: a) Abulg'ozi Bahodirxon; b) Abdulhamid Cho'lpon ✔ 43. So'zning antonimini yozing. a) arzon b) do'st Javob: a) qimmat; b) dushman ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) yuz b) tez Javob: a) chehra; b) chaqqon ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Mehnat — inson ziynati». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Halol mehnatning shaxs kamolotidagi o'rni       • Xalq maqollarida mehnat ulug'lanishi       • Kasbini sevgan inson baxtli 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 45 7-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «Romeo va Julyetta» asarining muallifi kim? A) Mark Tven B) Iogann Volfgang Gyote C) Uilyam Shekspir D) Antuan de Sent-Ekzyuperi To'g'ri javob: C) Uilyam Shekspir✔ 2. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) mas'uliyat B) mas'uliyot C) ma'suliyat D) masuliyat To'g'ri javob: A) mas'uliyat ✔ 3. «Uch ildiz» asarining muallifi kim? A) Pirimqul Qodirov B) O'tkir Hoshimov C) Erkin Vohidov D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: A) Pirimqul Qodirov ✔ 4. «daryoda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) o'rin-payt kelishigi ✔ 5. Ruboiyning qofiyalanish tartibi odatda qanday bo'ladi? A) a-b-a-b B) a-a-a-a (har doim) C) a-b-b-a D) a-a-b-a To'g'ri javob: D) a-a-b-a ✔ 6. Asar boshida qahramonlar va voqea sodir bo'ladigan sharoit bilan tanishtiruvchi qism qanday ataladi? A) Yechim B) Kulminatsiya C) Epilog D) Ekspozitsiya To'g'ri javob: D) Ekspozitsiya ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 46 7. «Shohi so'zana» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Abdulla Qahhor C) Abdulhamid Cho'lpon D) Hamza Hakimzoda Niyoziy To'g'ri javob: B) Abdulla Qahhor✔ 8. Majlis, yig'ilishning borishi, so'zga chiqqanlar va qabul qilingan qarorlar qayd etiladigan hujjat qaysi? A) Dalolatnoma B) Ma'lumotnoma C) Bayonnoma D) Tavsifnoma To'g'ri javob: C) Bayonnoma ✔ 9. «otaga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) qaratqich kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: C) jo'nalish kelishigi ✔ 10. Xodimning ish faoliyati, kasbiy va shaxsiy fazilatlariga baho beriladigan hujjat qaysi? A) Tarjimai hol B) Ariza C) Tavsifnoma D) Bayonnoma To'g'ri javob: C) Tavsifnoma ✔ 11. «yashaydi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi-kelasi zamon C) kelasi zamon gumon D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: B) hozirgi-kelasi zamon ✔ 12. «bog'dan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) bosh kelishik C) o'rin-payt kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 13. Qaysi janr dramatik turga mansub? A) Masal B) Qissa C) Tragediya D) Ruboiy To'g'ri javob: C) Tragediya ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 47 14. Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanining bosh qahramoni kim? A) Gulnor B) Kumush C) Zebi D) Ra'no To'g'ri javob: C) Zebi✔ 15. «otadan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) chiqish kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: B) chiqish kelishigi ✔ 16. «Shajarai turk» asarining muallifi kim? A) Yusuf Xos Hojib B) Gulxaniy C) Boborahim Mashrab D) Abulg'ozi Bahodirxon To'g'ri javob: D) Abulg'ozi Bahodirxon ✔ 17. «Yodgor» asarining muallifi kim? A) G'afur G'ulom B) Abdulhamid Cho'lpon C) Oybek D) Abdulla Avloniy To'g'ri javob: A) G'afur G'ulom ✔ 18. «onaga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) chiqish kelishigi C) bosh kelishik D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: D) jo'nalish kelishigi ✔ 19. «gulda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) qaratqich kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: D) o'rin-payt kelishigi ✔ 20. "Bilimdon" so'zi qanday yasalgan? A) Qo'shma so'z B) Fe'l + -don C) Sifat + -don D) Ot + -don qo'shimchasi (sifat yasalgan) To'g'ri javob: D) Ot + -don qo'shimchasi (sifat yasalgan) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 48 21. «olmangiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) II shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) II shaxs ko'plik✔ 22. «quyoshim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: A) I shaxs birlik ✔ 23. «oilani» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: C) tushum kelishigi ✔ 24. «bog'ingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) I shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) II shaxs ko'plik ✔ 25. «katta» so'zining antonimini toping. A) kichik B) qorong'i C) harom D) yorug' To'g'ri javob: A) kichik ✔ 26. Quyidagilardan qaysi biri Mahmudxo'ja Behbudiy qalamiga mansub? A) «Bemor» B) «Padarkush» C) «Zaharli hayot» D) «Shum bola» To'g'ri javob: B) «Padarkush» ✔ 27. Quyidagilardan qaysi biri Abdulla Qahhor qalamiga mansub? A) «Zaharli hayot» B) «Padarkush» C) «Sinchalak» D) «Qutlug' qon» To'g'ri javob: C) «Sinchalak» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 49 28. «otasi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik✔ 29. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) maktap B) maktob C) maktab D) mahtab To'g'ri javob: C) maktab ✔ 30. "Xursand" so'zining sinonimi qaysi? A) Ma'yus B) G'amgin C) Xafa D) Shod To'g'ri javob: D) Shod ✔ 31. «Qo'shchinor chiroqlari» asarining muallifi kim? A) G'afur G'ulom B) Abdurauf Fitrat C) Abdulla Avloniy D) Abdulla Qahhor To'g'ri javob: D) Abdulla Qahhor ✔ 32. "-siz" qo'shimchasi qaysi so'zda inkor ma'nosidagi sifat yasagan? A) Sizga B) Sizning C) Aybsiz D) Sizlar To'g'ri javob: C) Aybsiz ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Ra'no a) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 2) Unsin b) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 3) Zebi c) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 4) Qobil bobo d) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) e) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) f) «Sarob» (Abdulla Qahhor) A) 1–a, 2–e, 3–b, 4–c B) 1–b, 2–d, 3–a, 4–c C) 1–a, 2–d, 3–b, 4–c D) 1–a, 2–b, 3–d, 4–c To'g'ri javob: C) 1–a, 2–d, 3–b, 4–c ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 50 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Tom Soyerning sarguzashtlari a) Gulxaniy 2) Zarbulmasal b) Boborahim Mashrab 3) Nur borki, soya bor c) Ernest Xeminguey 4) Bemor d) Mark Tven e) Abdulla Qahhor f) O'tkir Hoshimov A) 1–d, 2–a, 3–b, 4–e B) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e C) 1–f, 2–a, 3–d, 4–e D) 1–d, 2–e, 3–f, 4–a To'g'ri javob: B) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Alpomish a) «Alpomish» (xalq dostoni) 2) Qobil bobo b) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 3) Unsin c) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 4) Kumush d) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) e) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) f) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) A) 1–a, 2–b, 3–c, 4–d B) 1–a, 2–b, 3–d, 4–c C) 1–a, 2–d, 3–c, 4–b D) 1–a, 2–c, 3–b, 4–d To'g'ri javob: A) 1–a, 2–b, 3–c, 4–d ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daftarga b) daladan Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 37. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) qalamga b) Vatanda Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) qayg'u b) baxt Javob: a) g'am; b) saodat ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) issiq b) halol Javob: a) sovuq; b) harom ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 51 40. So'zning sinonimini yozing. a) ilm b) qiyin Javob: a) bilim; b) mushkul✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) yaxshi b) shirin Javob: a) yomon; b) achchiq ✔ 42. So'zning sinonimini yozing. a) sabr b) yuz Javob: a) toqat; b) chehra ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) katta b) kambag'al Javob: a) ulkan; b) qashshoq ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daryoning b) kitobda Javob: a) qaratqich kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Do'stlik va sadoqat». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Haqiqiy do'st qanday bo'ladi       • Adabiyotda do'stlik mavzusi       • Sadoqatning hayotdagi sinovlari 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 52 8-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «kitobdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi✔ 2. Hozirgi o'zbek lotin alifbosi nechta harf va qanday belgidan iborat? A) 35 ta harf B) 26 ta harf C) 29 ta harf va tutuq belgisi D) 33 ta harf To'g'ri javob: C) 29 ta harf va tutuq belgisi ✔ 3. «do'stga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) tushum kelishigi C) bosh kelishik D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ 4. «daftardan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) qaratqich kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 5. «shaharim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs birlik ✔ 6. «quvonch» so'zining antonimini toping. A) dushman B) qayg'u C) past D) issiq To'g'ri javob: B) qayg'u ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 53 7. G'azalning oxirgi bayti (odatda shoir taxallusi keladigan) qanday ataladi? A) Matla' B) Muxammas C) Maqta' D) Hasbi hol To'g'ri javob: C) Maqta'✔ 8. «ko'chaning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) qaratqich kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi ✔ 9. «Ufq» asarining muallifi kim? A) Tog'ay Murod B) Erkin Vohidov C) Pirimqul Qodirov D) Said Ahmad To'g'ri javob: D) Said Ahmad ✔ 10. "Ilm" so'zi qaysi ma'noda? A) Yo'l B) Bilim, fan C) Kuch D) Mehnat To'g'ri javob: B) Bilim, fan ✔ 11. «dono» so'zining sinonimini toping. A) aqlli B) shod C) botir D) saodat To'g'ri javob: A) aqlli ✔ 12. Hafta kunlari nomlari gap ichida qanday yoziladi? A) Bosh harf bilan (Dushanba) B) Qo'shtirnoq ichida C) Kichik harf bilan (dushanba) D) Katta harflar bilan To'g'ri javob: C) Kichik harf bilan (dushanba) ✔ 13. «kutyapti» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: B) hozirgi zamon (davom) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 54 14. «daftaring» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) III shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik✔ 15. «qalamda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 16. «tog'dan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) chiqish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: C) chiqish kelishigi ✔ 17. «Jannatga yo'l» asarining muallifi kim? A) Abdulla Oripov B) Pirimqul Qodirov C) O'tkir Hoshimov D) Tog'ay Murod To'g'ri javob: A) Abdulla Oripov ✔ 18. Ikki misradan iborat she'riy birlik qanday ataladi? A) Misra B) Band C) Ruboiy D) Bayt To'g'ri javob: D) Bayt ✔ 19. Qaysi qatorda tartib son raqam bilan to'g'ri yozilgan? A) 5-sinf B) 5 sinf C) 5-chi sinf D) 5inchi sinf To'g'ri javob: A) 5-sinf ✔ 20. «quyoshing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) III shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 55 21. «toqat» so'zining sinonimini toping. A) buyuk B) sabr C) jasur D) mushkul To'g'ri javob: B) sabr✔ 22. Qaysi gap so'roq gap? A) Tezroq keling! B) Siz qachon kelasiz? C) Men ertaga kelaman. D) Qanday go'zal kun! To'g'ri javob: B) Siz qachon kelasiz? ✔ 23. "Og'zi qulog'ida" iborasi qanday holatni ifodalaydi? A) Charchoq B) Juda xursandlik C) Kuchli qo'rquv D) Qattiq g'azab To'g'ri javob: B) Juda xursandlik ✔ 24. «dalang» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs birlik C) I shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) II shaxs birlik ✔ 25. «oilaga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) jo'nalish kelishigi ✔ 26. "Yer bilan yakson bo'ldi" iborasi qanday ma'noni bildiradi? A) Butunlay vayron bo'ldi B) Tekislandi va obod bo'ldi C) Ekin ekildi D) Sotib yuborildi To'g'ri javob: A) Butunlay vayron bo'ldi ✔ 27. Quyidagilardan qaysi biri Aleksandr Pushkin qalamiga mansub? A) «Tom Soyerning sarguzashtlari» B) «Anna Karenina» C) «Yevgeniy Onegin» D) «Don Kixot» To'g'ri javob: C) «Yevgeniy Onegin» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 56 28. So'z turkumlari va ularning shakllarini o'rganuvchi bo'lim qaysi? A) Morfologiya B) Fonetika C) Sintaksis D) Leksikologiya To'g'ri javob: A) Morfologiya✔ 29. «sevadi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) hozirgi-kelasi zamon D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) hozirgi-kelasi zamon ✔ 30. «tog'ingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs ko'plik C) II shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: C) II shaxs ko'plik ✔ 31. «Urush va tinchlik» asarining muallifi kim? A) Lev Tolstoy B) Viktor Gyugo C) Fyodor Dostoyevskiy D) Chingiz Aytmatov To'g'ri javob: A) Lev Tolstoy ✔ 32. Qaysi qahramon «Alpomish» (xalq dostoni) asariga tegishli? A) Qobil bobo B) Yo'lchi C) Farhod D) Barchinoy To'g'ri javob: D) Barchinoy ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Qutlug' qon a) Iogann Volfgang Gyote 2) Dahshat b) Erkin Vohidov 3) Faust c) Mark Tven 4) O'zbegim d) Yusuf Xos Hojib e) Oybek f) Abdulla Qahhor A) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f B) 1–e, 2–f, 3–c, 4–b C) 1–a, 2–b, 3–e, 4–f D) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b To'g'ri javob: D) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 57 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Avlodlar dovoni a) Erkin Vohidov 2) Jannatga yo'l b) Tog'ay Murod 3) Istanbul fojiasi c) Dante Aligyeri 4) Otamdan qolgan dalalar d) Chingiz Aytmatov e) Pirimqul Qodirov f) Abdulla Oripov A) 1–e, 2–d, 3–a, 4–b B) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b C) 1–e, 2–f, 3–d, 4–b D) 1–a, 2–f, 3–e, 4–b To'g'ri javob: B) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Mubayyin a) Zahiriddin Muhammad Bobur 2) Lison ut-tayr b) Dante Aligyeri 3) Shajarai tarokima c) Erkin Vohidov 4) Ruhlar isyoni d) Abulg'ozi Bahodirxon e) Alisher Navoiy f) Aleksandr Pushkin A) 1–e, 2–a, 3–c, 4–d B) 1–a, 2–e, 3–d, 4–f C) 1–c, 2–d, 3–a, 4–e D) 1–a, 2–e, 3–d, 4–c To'g'ri javob: D) 1–a, 2–e, 3–d, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning antonimini yozing. a) boy b) do'st Javob: a) kambag'al; b) dushman ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) do'st b) rost Javob: a) dushman; b) yolg'on ✔ 38. Asar muallifini yozing. a) «Anna Karenina» b) «Yorqinoy» Javob: a) Lev Tolstoy; b) Abdulhamid Cho'lpon ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) olmada b) gulning Javob: a) o'rin-payt kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 58 40. So'zning antonimini yozing. a) halol b) yosh Javob: a) harom; b) qari✔ 41. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) quyoshning b) maktabdan Javob: a) qaratqich kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) kun b) og'ir Javob: a) tun; b) yengil ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) chiroyli b) baxt Javob: a) go'zal; b) saodat ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daladan b) daftarni Javob: a) chiqish kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Ilm-fan — taraqqiyot kaliti». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Allomalarimizning jahon ilmiga qo'shgan hissasi       • Zamonaviy texnologiyalar va yoshlar       • Bilim olishda mustaqil izlanishning ahamiyati 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 59 9-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «rost» so'zining antonimini toping. A) tez B) yosh C) yolg'on D) baland To'g'ri javob: C) yolg'on✔ 2. «Devoni hikmat» asarining muallifi kim? A) Nosiruddin Rabg'uziy B) Alisher Navoiy C) Ahmad Yassaviy D) Muqimiy To'g'ri javob: C) Ahmad Yassaviy ✔ 3. «maktabingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) II shaxs ko'plik ✔ 4. Fe'l nisbatlari qaysilar? A) O'tgan, hozirgi, kelasi B) Bosh, o'zlik, majhul, birgalik, orttirma C) Buyruq, shart, xabar D) Oddiy, qiyosiy, orttirma To'g'ri javob: B) Bosh, o'zlik, majhul, birgalik, orttirma ✔ 5. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) muallim B) muallem C) mualim D) mualliym To'g'ri javob: A) muallim ✔ 6. «Vatandan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) bosh kelishik C) chiqish kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: C) chiqish kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 60 7. "Yurak + i = yuragi" misolida qanday hodisa kuzatiladi? A) Undosh tushishi B) Undosh almashinuvi (k > g) C) Unli tushishi D) Tovush orttirilishi To'g'ri javob: B) Undosh almashinuvi (k > g)✔ 8. «darsni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) tushum kelishigi C) chiqish kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) tushum kelishigi ✔ 9. «bordi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 10. «dengizning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) qaratqich kelishigi C) chiqish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi ✔ 11. Quyidagilardan qaysi biri Hamza Hakimzoda Niyoziy qalamiga mansub? A) «Og'riq tishlar» B) «Kecha va kunduz» C) «Boy ila xizmatchi» D) «Navoiy (roman)» To'g'ri javob: C) «Boy ila xizmatchi» ✔ 12. Qaysi qahramon «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) asariga tegishli? A) Majnun B) Yo'lchi C) Farhod D) Otabek To'g'ri javob: D) Otabek ✔ 13. «toza» so'zining sinonimini toping. A) qiyin B) kambag'al C) pokiza D) mushkul To'g'ri javob: C) pokiza ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 61 14. «ko'radi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: A) hozirgi-kelasi zamon✔ 15. «dalamiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) I shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) I shaxs ko'plik ✔ 16. Ko'chirma gap nima? A) Boshqa shaxs nutqining aynan, o'zgarishsiz keltirilishi B) Kirish so'z C) Muallif gapining qisqartmasi D) Undalma To'g'ri javob: A) Boshqa shaxs nutqining aynan, o'zgarishsiz keltirilishi ✔ 17. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) guzal B) gozal C) go'zal D) go'zol To'g'ri javob: C) go'zal ✔ 18. Buyruqning farmoyish qismi odatda qanday so'z bilan boshlanadi? A) "So'rayman:" B) "Buyuraman:" C) "Taklif qilaman:" D) "Xabar beraman:" To'g'ri javob: B) "Buyuraman:" ✔ 19. «daftarga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) qaratqich kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ 20. Qaysi qahramon «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) asariga tegishli? A) Farhod B) Yo'lchi C) Majnun D) Anvar To'g'ri javob: C) Majnun ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 62 21. Qaysi qahramon «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) asariga tegishli? A) Unsin B) Zebi C) Otabek D) Barchinoy To'g'ri javob: B) Zebi✔ 22. Oliy davlat organlari nomlari qanday yoziladi? A) Faqat oxirgi so'z bosh harf bilan B) Faqat birinchi so'z bosh harf bilan C) Barchasi kichik harf bilan D) Tarkibidagi barcha so'zlar bosh harf bilan (masalan, O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi) To'g'ri javob: D) Tarkibidagi barcha so'zlar bosh harf bilan (masalan, O'zbekiston Respublikasi Oliy ✔ Majlisi) 23. Qaysi qahramon «Dahshat» (Abdulla Qahhor) asariga tegishli? A) Unsin B) Qobil bobo C) Zebi D) Majnun To'g'ri javob: A) Unsin ✔ 24. "Eng chiroyli", "juda baland" birikmalari sifatning qaysi darajasiga misol? A) Kamaytirma daraja B) Orttirma daraja C) Qiyosiy daraja D) Oddiy daraja To'g'ri javob: B) Orttirma daraja ✔ 25. «oilada» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) qaratqich kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: D) o'rin-payt kelishigi ✔ 26. «binomiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) I shaxs ko'plik ✔ 27. Qaysi qatorda qisqartma so'z to'g'ri yozilgan? A) Bmt B) b.m.t C) BMT D) B.M.T. To'g'ri javob: C) BMT ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 63 28. «ishlaydi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) kelasi zamon gumon C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: D) hozirgi-kelasi zamon✔ 29. Erkin vazn (sarbast) qanday xususiyatga ega? A) Faqat 4 misrali bo'ladi B) Misralardagi bo'g'inlar soni va qofiya qat'iy cheklanmaydi C) Har doim 11 bo'g'inli bo'ladi D) Faqat aruzda yoziladi To'g'ri javob: B) Misralardagi bo'g'inlar soni va qofiya qat'iy cheklanmaydi ✔ 30. «do'st» so'zining sinonimini toping. A) bilim B) badavlat C) xursand D) o'rtoq To'g'ri javob: D) o'rtoq ✔ 31. «dengizingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: B) II shaxs ko'plik ✔ 32. «qishlog'ingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) II shaxs ko'plik ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Sohibqiron a) Abdurauf Fitrat 2) Uyg'onish (she'rlar to'plami) b) Abdulhamid Cho'lpon 3) Guliston c) Ahmad Yugnakiy 4) Shaytonning tangriga isyoni d) Muslihiddin Sa'diy e) Abdulla Oripov f) Aleksandr Pushkin A) 1–a, 2–e, 3–b, 4–d B) 1–e, 2–b, 3–a, 4–d C) 1–e, 2–b, 3–d, 4–a D) 1–d, 2–b, 3–e, 4–a To'g'ri javob: C) 1–e, 2–b, 3–d, 4–a ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 64 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Qobil bobo a) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 2) Alpomish b) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 3) Anvar c) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 4) Majnun d) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) e) «Alpomish» (xalq dostoni) f) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) A) 1–d, 2–e, 3–a, 4–b B) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b D) 1–f, 2–e, 3–a, 4–d To'g'ri javob: C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Kumush a) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 2) Ra'no b) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 3) Qobil bobo c) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 4) Unsin d) «Alpomish» (xalq dostoni) e) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) f) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) A) 1–b, 2–f, 3–e, 4–c B) 1–e, 2–f, 3–b, 4–c C) 1–b, 2–c, 3–e, 4–f D) 1–b, 2–f, 3–a, 4–c To'g'ri javob: A) 1–b, 2–f, 3–e, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daryoda b) onaga Javob: a) o'rin-payt kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ 37. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) ko'chadan b) shahardan Javob: a) chiqish kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) qayg'u b) qiyin Javob: a) g'am; b) mushkul ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) kirish b) katta Javob: a) chiqish; b) kichik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 65 40. Asar muallifini yozing. a) «Shaytonning tangriga isyoni» b) «O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni» Javob: a) Abdurauf Fitrat; b) Abdulla Oripov✔ 41. So'zning sinonimini yozing. a) tez b) ulug' Javob: a) chaqqon; b) buyuk ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) issiq b) boy Javob: a) sovuq; b) kambag'al ✔ 43. Asar muallifini yozing. a) «Chol va dengiz» b) «Ikki eshik orasi» Javob: a) Ernest Xeminguey; b) O'tkir Hoshimov ✔ 44. Asar muallifini yozing. a) «Guliston» b) «Sohibqiron» Javob: a) Muslihiddin Sa'diy; b) Abdulla Oripov ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Ota-ona rozi — Xudo rozi». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Ota-onaga hurmat — milliy qadriyat       • Badiiy asarlarda ota-ona obrazi       • Farzandlik burchi 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 66 10-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «kutadi» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: D) hozirgi-kelasi zamon✔ 2. «Yusuf va Zulayho» asarining muallifi kim? A) Alisher Navoiy B) Mahmud Koshg'ariy C) Durbek D) Abulg'ozi Bahodirxon To'g'ri javob: C) Durbek ✔ 3. «ko'changiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) II shaxs ko'plik ✔ 4. Har bir bandi besh misradan iborat she'r shakli qanday ataladi? A) Musaddas B) Musamman C) Muxammas D) Murabba' To'g'ri javob: C) Muxammas ✔ 5. Ra'no qaysi asar qahramoni? A) «Alpomish» (xalq dostoni) B) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) C) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) D) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) To'g'ri javob: B) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) ✔ 6. «onasi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) III shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 67 7. Bayonnoma necha xil shaklda bo'lishi mumkin? A) Qisqa va to'liq B) Faqat og'zaki C) Faqat elektron D) Faqat bir xil To'g'ri javob: A) Qisqa va to'liq✔ 8. Qobil bobo qaysi asar qahramoni? A) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) B) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) C) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) D) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) To'g'ri javob: D) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) ✔ 9. «oilam» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik ✔ 10. Xizmat xatida "Ilova: 3 varaqda" yozuvi nimani bildiradi? A) Xatga qo'shimcha hujjatlar (3 varaq) biriktirilganini B) Xat 3-raqamli ekanini C) Xat 3 nusxada yuborilganini D) Xat 3 kunda javob kutishini To'g'ri javob: A) Xatga qo'shimcha hujjatlar (3 varaq) biriktirilganini ✔ 11. «Dunyoning ishlari» asarining muallifi kim? A) Said Ahmad B) O'tkir Hoshimov C) Pirimqul Qodirov D) Tog'ay Murod To'g'ri javob: B) O'tkir Hoshimov ✔ 12. «daftaringiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) II shaxs ko'plik ✔ 13. «bozorda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) tushum kelishigi C) bosh kelishik D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: D) o'rin-payt kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 68 14. To'g'ri talaffuz qoidalarini o'rganuvchi bo'lim qanday ataladi? A) Orfoepiya B) Orfografiya C) Punktuatsiya D) Morfologiya To'g'ri javob: A) Orfoepiya✔ 15. Tragediya qanday asar? A) Kulgili dramatik asar B) Kichik lirik she'r C) Xalq topishmog'i D) Qahramonning murosasiz ziddiyati, ko'pincha fojiali yakun bilan tugaydigan dramatik asar To'g'ri javob: D) Qahramonning murosasiz ziddiyati, ko'pincha fojiali yakun bilan tugaydigan ✔ dramatik asar 16. Biror xatti-harakat (masalan, ishga kechikish) sababini izohlovchi hujjat qaysi? A) Tushuntirish xati B) Buyruq C) Dalolatnoma D) Ariza To'g'ri javob: A) Tushuntirish xati ✔ 17. Quyidagilardan qaysi biri Iogann Volfgang Gyote qalamiga mansub? A) «Romeo va Julyetta» B) «Guliston» C) «Yevgeniy Onegin» D) «Faust» To'g'ri javob: D) «Faust» ✔ 18. «qayg'u» so'zining antonimini toping. A) quvonch B) kirish C) yengil D) og'ir To'g'ri javob: A) quvonch ✔ 19. Quyidagilardan qaysi biri Gulxaniy qalamiga mansub? A) «Muhokamat ul-lug'atayn» B) «Zarbulmasal» C) «Xamsa» D) «Layli va Majnun» To'g'ri javob: B) «Zarbulmasal» ✔ 20. «bozorni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) chiqish kelishigi C) bosh kelishik D) tushum kelishigi To'g'ri javob: D) tushum kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 69 21. «osmonni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) chiqish kelishigi C) tushum kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) tushum kelishigi✔ 22. «Xamsa» asarining muallifi kim? A) Alisher Navoiy B) Ahmad Yassaviy C) Durbek D) Mahmud Koshg'ariy To'g'ri javob: A) Alisher Navoiy ✔ 23. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) Mass'uliyat B) Mas'uliyat C) Masuliyat D) Mas'ulyat To'g'ri javob: B) Mas'uliyat ✔ 24. «dalaning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) bosh kelishik D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 25. Quyidagilardan qaysi biri O'tkir Hoshimov qalamiga mansub? A) «Kelinlar qo'zg'oloni» B) «Ot kishnagan oqshom» C) «Yulduzlar mangu yonadi» D) «Tushda kechgan umrlar» To'g'ri javob: D) «Tushda kechgan umrlar» ✔ 26. «onadan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) tushum kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 27. «harom» so'zining antonimini toping. A) yaxshi B) katta C) qari D) halol To'g'ri javob: D) halol ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 70 28. Jo'nalish kelishigining qo'shimchasi qaysi? A) -dan B) -ga (-ka, -qa) C) -da D) -ni To'g'ri javob: B) -ga (-ka, -qa)✔ 29. «Advokatlik osonmi?» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qahhor B) Abdulla Avloniy C) Hamza Hakimzoda Niyoziy D) G'afur G'ulom To'g'ri javob: B) Abdulla Avloniy ✔ 30. Gapda "kim?", "nima?" so'roqlariga javob bo'lib, harakat bajaruvchini bildiruvchi bo'lak qaysi? A) Ega B) Hol C) To'ldiruvchi D) Kesim To'g'ri javob: A) Ega ✔ 31. Quyidagilardan qaysi biri Fyodor Dostoyevskiy qalamiga mansub? A) «Anna Karenina» B) «Qiyomat» C) «Chol va dengiz» D) «Jinoyat va jazo» To'g'ri javob: D) «Jinoyat va jazo» ✔ 32. «gulingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) II shaxs ko'plik ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Sariq devni minib a) Xudoyberdi To'xtaboyev 2) Bolalik b) Abdulla Oripov 3) Sarob c) Oybek 4) Urush va tinchlik d) Lutfiy e) Lev Tolstoy f) Abdulla Qahhor A) 1–a, 2–c, 3–f, 4–e B) 1–a, 2–f, 3–c, 4–e C) 1–e, 2–f, 3–a, 4–c D) 1–a, 2–c, 3–f, 4–d To'g'ri javob: A) 1–a, 2–c, 3–f, 4–e ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 71 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Og'riq tishlar a) Ernest Xeminguey 2) Ruhlar isyoni b) Aleksandr Pushkin 3) Ikki eshik orasi c) Tog'ay Murod 4) Otamdan qolgan dalalar d) Abdulla Qahhor e) O'tkir Hoshimov f) Erkin Vohidov A) 1–f, 2–d, 3–e, 4–c B) 1–f, 2–e, 3–d, 4–c C) 1–d, 2–f, 3–e, 4–c D) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f To'g'ri javob: C) 1–d, 2–f, 3–e, 4–c✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Saidiy a) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 2) Qobil bobo b) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 3) Anvar c) «Alpomish» (xalq dostoni) 4) Alpomish d) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) e) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) f) «Sarob» (Abdulla Qahhor) A) 1–d, 2–e, 3–f, 4–c B) 1–f, 2–d, 3–e, 4–c C) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f D) 1–f, 2–d, 3–c, 4–e To'g'ri javob: B) 1–f, 2–d, 3–e, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) qiyin b) xursand Javob: a) mushkul; b) shod ✔ 37. Asar muallifini yozing. a) «Chol va dengiz» b) «Romeo va Julyetta» Javob: a) Ernest Xeminguey; b) Uilyam Shekspir ✔ 38. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) binoni b) qishloqda Javob: a) tushum kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) dalaga b) ko'chaning Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 72 40. Asar muallifini yozing. a) «Kichkina shahzoda» b) «Hind ixtilolchilari» Javob: a) Antuan de Sent-Ekzyuperi; b) Abdurauf Fitrat✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) ochiq b) tez Javob: a) yopiq; b) sekin ✔ 42. Asar muallifini yozing. a) «Otamdan qolgan dalalar» b) «Zarbulmasal» Javob: a) Tog'ay Murod; b) Gulxaniy ✔ 43. Asar muallifini yozing. a) «Kalvak mahzumning xotira daftaridan» b) «Shohnoma» Javob: a) Abdulla Qodiriy; b) Abulqosim Firdavsiy ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) dalaning b) oilaning Javob: a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Tabiatni asrash — barchaning burchi». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Orol fojiasi saboqlari       • Ekologik madaniyat oiladan boshlanadi       • Har birimiz nima qila olamiz 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 73 11-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «daftarim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: D) I shaxs birlik✔ 2. Quyidagilardan qaysi biri Nosiruddin Rabg'uziy qalamiga mansub? A) «Qisas ul-anbiyo (Qissai Rabg'uziy)» B) «Yusuf va Zulayho» C) «Mezon ul-avzon» D) «Lison ut-tayr» To'g'ri javob: A) «Qisas ul-anbiyo (Qissai Rabg'uziy)» ✔ 3. "Shaffof" so'zining ma'nosi qaysi? A) Tiniq, ochiq, yashirin bo'lmagan B) Qorong'i C) Qattiq D) Mo'rt To'g'ri javob: A) Tiniq, ochiq, yashirin bo'lmagan ✔ 4. «tinglaydi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: D) hozirgi-kelasi zamon ✔ 5. «Zarbulmasal» asarining muallifi kim? A) Mahmud Koshg'ariy B) Gulxaniy C) Muqimiy D) Abulg'ozi Bahodirxon To'g'ri javob: B) Gulxaniy ✔ 6. «ko'chasi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) III shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 74 7. «Kichkina shahzoda» asarining muallifi kim? A) Muslihiddin Sa'diy B) Abdurahmon Jomiy C) Iogann Volfgang Gyote D) Antuan de Sent-Ekzyuperi To'g'ri javob: D) Antuan de Sent-Ekzyuperi✔ 8. Tinish belgilarini qo'llash qoidalarini o'rganuvchi bo'lim qanday ataladi? A) Fonetika B) Morfologiya C) Punktuatsiya D) Leksikologiya To'g'ri javob: C) Punktuatsiya ✔ 9. Oy nomlari gap ichida qanday harf bilan yoziladi? A) Katta harflar bilan (IYUN) B) Bosh harf bilan (Iyun, Sentyabr) C) Kichik harf bilan (iyun, sentyabr) D) Qo'shtirnoq ichida To'g'ri javob: C) Kichik harf bilan (iyun, sentyabr) ✔ 10. Rasmiy xatlarda murojaat qilishning to'g'ri shakli qaysi? A) Hurmatli Anvar Karimovich! B) Salom, Anvarjon! C) Anvar aka, qalaysiz? D) Ey, Anvar! To'g'ri javob: A) Hurmatli Anvar Karimovich! ✔ 11. Asardagi asosiy ziddiyat boshlanadigan nuqta qanday ataladi? A) Tugun B) Epilog C) Ekspozitsiya D) Yechim To'g'ri javob: A) Tugun ✔ 12. «maktabning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) qaratqich kelishigi C) bosh kelishik D) tushum kelishigi To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi ✔ 13. Harakatning qachon, qayerda, qanday bajarilishini bildiruvchi gap bo'lagi qaysi? A) To'ldiruvchi B) Hol C) Aniqlovchi D) Ega To'g'ri javob: B) Hol ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 75 14. «binom» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) II shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik✔ 15. Zebi qaysi asar qahramoni? A) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) B) «Sarob» (Abdulla Qahhor) C) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) D) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) To'g'ri javob: C) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) ✔ 16. «qisqa» so'zining antonimini toping. A) qorong'i B) yomon C) og'ir D) uzun To'g'ri javob: D) uzun ✔ 17. «do'stdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) bosh kelishik C) qaratqich kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 18. Navoiy «Xamsa»sining birinchi dostoni qaysi? A) «Farhod va Shirin» B) «Hayrat ul-abror» C) «Saddi Iskandariy» D) «Lison ut-tayr» To'g'ri javob: B) «Hayrat ul-abror» ✔ 19. «onangiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) II shaxs ko'plik ✔ 20. «Tanobchilar» asarining muallifi kim? A) Durbek B) Alisher Navoiy C) Zahiriddin Muhammad Bobur D) Muqimiy To'g'ri javob: D) Muqimiy ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 76 21. «Jinoyat va jazo» asarining muallifi kim? A) Dante Aligyeri B) Fyodor Dostoyevskiy C) Uilyam Shekspir D) Mark Tven To'g'ri javob: B) Fyodor Dostoyevskiy✔ 22. «Otamdan qolgan dalalar» asarining muallifi kim? A) Tog'ay Murod B) Xudoyberdi To'xtaboyev C) Said Ahmad D) O'tkir Hoshimov To'g'ri javob: A) Tog'ay Murod ✔ 23. "O't" so'zining "yong'in", "maysa", "o'tmoq" ma'nolari qanday hodisaga misol? A) Paronimiya B) Omonimiya C) Sinonimiya D) Antonimiya To'g'ri javob: B) Omonimiya ✔ 24. Xizmat yozishmasi sifatida rahbarga biror masala yuzasidan xabar beruvchi hujjat qaysi? A) Bildirishnoma (xizmat xati) B) Ishonchnoma C) Tarjimai hol D) Dalolatnoma To'g'ri javob: A) Bildirishnoma (xizmat xati) ✔ 25. «tog'ing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs ko'plik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ 26. Qaysi so'z birikmasi rasmiy uslubga xos? A) Zo'r gap B) Ko'nglim to'q C) Ijrosini ta'minlash D) Yuragim yorildi To'g'ri javob: C) Ijrosini ta'minlash ✔ 27. «osmoni» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) II shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 77 28. Quyidagilardan qaysi biri Tog'ay Murod qalamiga mansub? A) «Sariq devni minib» B) «Nur borki, soya bor» C) «Otamdan qolgan dalalar» D) «Jimjitlik» To'g'ri javob: C) «Otamdan qolgan dalalar»✔ 29. Darak gap oxirida qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) So'roq belgisi B) Undov belgisi C) Vergul D) Nuqta To'g'ri javob: D) Nuqta ✔ 30. «ilm» so'zining sinonimini toping. A) mushkul B) dono C) xursand D) bilim To'g'ri javob: D) bilim ✔ 31. Qaysi gapda imloviy xato bor? A) Biz bilan birga mutaxassislar ham keldi. B) Biz bilan birga mutahassislar ham keldi. C) Tashabbus qo'llab-quvvatlandi. D) Muassasa rahbari yig'ilish o'tkazdi. To'g'ri javob: B) Biz bilan birga mutahassislar ham keldi. ✔ 32. «qishlog'im» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) III shaxs birlik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: B) I shaxs birlik ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Odisseya a) Lutfiy 2) Kelinlar qo'zg'oloni b) Said Ahmad 3) Gul va Navro'z c) Alisher Navoiy 4) Muhokamat ul-lug'atayn d) Gulxaniy e) Gomer f) Zahiriddin Muhammad Bobur A) 1–e, 2–b, 3–a, 4–c B) 1–e, 2–d, 3–a, 4–c C) 1–a, 2–b, 3–e, 4–c D) 1–c, 2–a, 3–e, 4–b To'g'ri javob: A) 1–e, 2–b, 3–a, 4–c ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 78 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Muqanna a) Hamid Olimjon 2) Boy ila xizmatchi b) G'afur G'ulom 3) Ilohiy komediya c) Said Ahmad 4) Shum bola d) Dante Aligyeri e) Xudoyberdi To'xtaboyev f) Hamza Hakimzoda Niyoziy A) 1–b, 2–f, 3–d, 4–a B) 1–f, 2–a, 3–d, 4–b C) 1–a, 2–b, 3–d, 4–f D) 1–a, 2–f, 3–d, 4–b To'g'ri javob: D) 1–a, 2–f, 3–d, 4–b✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Jannatga yo'l a) Abdulhamid Cho'lpon 2) Urush va tinchlik b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 3) Istanbul fojiasi c) Erkin Vohidov 4) Zaharli hayot d) Mark Tven e) Lev Tolstoy f) Abdulla Oripov A) 1–f, 2–e, 3–c, 4–b B) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b C) 1–a, 2–e, 3–c, 4–b D) 1–c, 2–e, 3–f, 4–b To'g'ri javob: A) 1–f, 2–e, 3–c, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) ilm b) kambag'al Javob: a) bilim; b) qashshoq ✔ 37. Asar muallifini yozing. a) «Ikki eshik orasi» b) «Ulug' yo'l» Javob: a) O'tkir Hoshimov; b) Oybek ✔ 38. Asar muallifini yozing. a) «Sohibqiron» b) «Qirol Lir» Javob: a) Abdulla Oripov; b) Uilyam Shekspir ✔ 39. Asar muallifini yozing. a) «Lison ut-tayr» b) «Kichkina shahzoda» Javob: a) Alisher Navoiy; b) Antuan de Sent-Ekzyuperi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 79 40. Asar muallifini yozing. a) «Urush va tinchlik» b) «Mehrobdan chayon» Javob: a) Lev Tolstoy; b) Abdulla Qodiriy✔ 41. Asar muallifini yozing. a) «Qiyomat» b) «Qutlug' qon» Javob: a) Chingiz Aytmatov; b) Oybek ✔ 42. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) do'stni b) Vatanning Javob: a) tushum kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) ilm b) toza Javob: a) bilim; b) pokiza ✔ 44. Asar muallifini yozing. a) «Yodgor» b) «Jinoyat va jazo» Javob: a) G'afur G'ulom; b) Fyodor Dostoyevskiy ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Zahiriddin Muhammad Bobur va «Boburnoma»». Hajmi kamida 150– 200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Bobur hayot yo'li       • «Boburnoma»ning tarixiy va badiiy qimmati       • Bobur she'riyatida Vatan sog'inchi 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 80 12-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. "Qanday?", "qaysi?", "kimning?" so'roqlariga javob bo'luvchi gap bo'lagi qaysi? A) Hol B) To'ldiruvchi C) Aniqlovchi D) Kesim To'g'ri javob: C) Aniqlovchi✔ 2. «boy» so'zining antonimini toping. A) kambag'al B) rost C) dushman D) kun To'g'ri javob: A) kambag'al ✔ 3. Quyidagilardan qaysi juftlik paronimga misol bo'ladi? A) Ot (hayvon) – ot (ism) B) Asr – asir C) Katta – kichik D) Chiroyli – go'zal To'g'ri javob: B) Asr – asir ✔ 4. «guling» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ 5. «shaharning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) chiqish kelishigi C) qaratqich kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) qaratqich kelishigi ✔ 6. «chehra» so'zining sinonimini toping. A) yuz B) saodat C) toza D) ilm To'g'ri javob: A) yuz ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 81 7. Lirik qahramon nima? A) Dramadagi salbiy obraz B) Ertakdagi sehrli qahramon C) Romanning bosh qahramoni D) Lirik asarda his-tuyg'ulari ifodalangan shaxs obrazi To'g'ri javob: D) Lirik asarda his-tuyg'ulari ifodalangan shaxs obrazi✔ 8. Quyidagilardan qaysi biri Migel de Servantes qalamiga mansub? A) «Bo'ston» B) «Chol va dengiz» C) «Don Kixot» D) «Hamlet» To'g'ri javob: C) «Don Kixot» ✔ 9. «Dahshat» asarining muallifi kim? A) G'afur G'ulom B) Abdulhamid Cho'lpon C) Abdulla Qahhor D) Abdulla Qodiriy To'g'ri javob: C) Abdulla Qahhor ✔ 10. Ega va kesim ot bilan ifodalanib, bog'lama bo'lmasa, ular orasiga qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) Tire B) Vergul C) Nuqtali vergul D) Ikki nuqta To'g'ri javob: A) Tire ✔ 11. «qimmat» so'zining antonimini toping. A) arzon B) sekin C) dushman D) rost To'g'ri javob: A) arzon ✔ 12. Quyidagilardan qaysi biri Abdurahmon Jomiy qalamiga mansub? A) «Haft avrang» B) «Guliston» C) «Yevgeniy Onegin» D) «Ilohiy komediya» To'g'ri javob: A) «Haft avrang» ✔ 13. "Tarvuzi qo'ltig'idan tushdi" iborasi qanday ma'noni bildiradi? A) Boyib ketdi B) Charchadi C) Umidi puchga chiqib, ko'ngli cho'kdi D) Juda xursand bo'ldi To'g'ri javob: C) Umidi puchga chiqib, ko'ngli cho'kdi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 82 14. «daryom» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik✔ 15. «biladi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi-kelasi zamon C) kelasi zamon gumon D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: B) hozirgi-kelasi zamon ✔ 16. «do'sting» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ 17. «O'g'ri» asarining muallifi kim? A) Abdurauf Fitrat B) Hamza Hakimzoda Niyoziy C) Abdulla Avloniy D) Abdulla Qahhor To'g'ri javob: D) Abdulla Qahhor ✔ 18. Maqolni to'ldiring: "Ilm — ... ." A) boylik ko'zi B) el ko'rki C) aql chirog'i D) yo'l boshi To'g'ri javob: C) aql chirog'i ✔ 19. "Kitobim" so'zidagi "-im" qanday qo'shimcha? A) Ko'plik qo'shimchasi B) Egalik qo'shimchasi C) Kelishik qo'shimchasi D) So'z yasovchi qo'shimcha To'g'ri javob: B) Egalik qo'shimchasi ✔ 20. «qishlog'i» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) II shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: B) III shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 83 21. "Toshkent — O'zbekistonning poytaxti" gapida tire nima uchun qo'yilgan? A) Kirish so'z sababli B) Ega va kesim ot bilan ifodalangan C) Uyushiq bo'laklar sababli D) Undalma sababli To'g'ri javob: B) Ega va kesim ot bilan ifodalangan✔ 22. «daryong» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) II shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) II shaxs birlik ✔ 23. Qaysi gapda vergul to'g'ri qo'yilgan? A) Biz kitob daftar, va qalam oldik. B) Biz, kitob daftar va qalam oldik. C) Biz kitob, daftar va qalam oldik. D) Biz kitob, daftar, va, qalam oldik. To'g'ri javob: C) Biz kitob, daftar va qalam oldik. ✔ 24. «uyim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik ✔ 25. «kambag'al» so'zining antonimini toping. A) dushman B) boy C) quvonch D) qisqa To'g'ri javob: B) boy ✔ 26. Otabek qaysi asar qahramoni? A) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) B) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) C) «Qutlug' qon» (Oybek) D) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) To'g'ri javob: A) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) ✔ 27. "Bahor. Atrof yam-yashil" gaplaridan birinchisi qanday gap? A) Qo'shma gap B) So'roq gap C) Atov gap D) Buyruq gap To'g'ri javob: C) Atov gap ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 84 28. Ajratilgan izohlovchi gapda qanday tinish belgisi bilan ajratiladi? A) Faqat qavs bilan B) Vergul yoki tire bilan C) So'roq belgisi bilan D) Faqat nuqta bilan To'g'ri javob: B) Vergul yoki tire bilan✔ 29. «daryodan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) chiqish kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) chiqish kelishigi ✔ 30. «qari» so'zining antonimini toping. A) kirish B) yosh C) kichik D) yaxshi To'g'ri javob: B) yosh ✔ 31. «daftarning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) qaratqich kelishigi C) tushum kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi ✔ 32. «Alpomish» qanday asar? A) O'zbek xalq qahramonlik dostoni B) Tarixiy roman C) Navoiy dostoni D) Komediya To'g'ri javob: A) O'zbek xalq qahramonlik dostoni ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Unsin a) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 2) Kumush b) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 3) Zebi c) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 4) Majnun d) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) e) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) f) «Alpomish» (xalq dostoni) A) 1–e, 2–c, 3–b, 4–a B) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a C) 1–e, 2–c, 3–b, 4–d D) 1–e, 2–d, 3–b, 4–a To'g'ri javob: A) 1–e, 2–c, 3–b, 4–a ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 85 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Ra'no a) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 2) Farhod b) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 3) Kumush c) «Alpomish» (xalq dostoni) 4) Unsin d) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) e) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) f) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) A) 1–e, 2–b, 3–d, 4–f B) 1–e, 2–b, 3–f, 4–d C) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f D) 1–f, 2–e, 3–d, 4–b To'g'ri javob: A) 1–e, 2–b, 3–d, 4–f✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Og'riq tishlar a) Chingiz Aytmatov 2) Jamila b) Fyodor Dostoyevskiy 3) Guliston c) Alisher Navoiy 4) Sab'ai sayyor d) Muslihiddin Sa'diy e) Abdulla Qahhor f) Dante Aligyeri A) 1–a, 2–c, 3–d, 4–e B) 1–d, 2–c, 3–e, 4–a C) 1–d, 2–a, 3–e, 4–c D) 1–e, 2–a, 3–d, 4–c To'g'ri javob: D) 1–e, 2–a, 3–d, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) kambag'al b) toza Javob: a) qashshoq; b) pokiza ✔ 37. So'zning sinonimini yozing. a) katta b) toza Javob: a) ulkan; b) pokiza ✔ 38. So'zning antonimini yozing. a) og'ir b) yaxshi Javob: a) yengil; b) yomon ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) bog'ni b) uydan Javob: a) tushum kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 86 40. So'zning sinonimini yozing. a) sabr b) aqlli Javob: a) toqat; b) dono✔ 41. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) xalqqa b) maktabni Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) baland b) yorug' Javob: a) past; b) qorong'i ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) vatan b) toza Javob: a) yurt; b) pokiza ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) baxt b) aqlli Javob: a) saodat; b) dono ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Abdulla Qahhor hikoyalarida jamiyat illatlari». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • «O'g'ri» hikoyasida adolatsizlik       • Qahhor kinoyasining kuchi       • Hikoyalarning bugungi kundagi ahamiyati 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 87 13-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «bog'ni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) chiqish kelishigi C) tushum kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) tushum kelishigi✔ 2. Quyidagilardan qaysi biri Muhammad Solih qalamiga mansub? A) «Boburnoma» B) «Hayrat ul-abror» C) «Shayboniynoma» D) «Shajarai tarokima» To'g'ri javob: C) «Shayboniynoma» ✔ 3. «osmonda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 4. Oybekning «Qutlug' qon» romani bosh qahramoni kim? A) Saidiy B) Anvar C) Yo'lchi D) Otabek To'g'ri javob: C) Yo'lchi ✔ 5. «osmondan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) chiqish kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: C) chiqish kelishigi ✔ 6. «kambag'al» so'zining sinonimini toping. A) chaqqon B) qashshoq C) qiyin D) yuz To'g'ri javob: B) qashshoq ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 88 7. «Vatanning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) qaratqich kelishigi C) chiqish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: B) qaratqich kelishigi✔ 8. "Saxiy" so'zining antonimi qaysi? A) Baxil B) Qo'li ochiq C) Mehribon D) Himmatli To'g'ri javob: A) Baxil ✔ 9. Antonimlar nima? A) Shakli bir xil so'zlar B) Eskirgan so'zlar C) Ma'nosi bir xil so'zlar D) Ma'nosi qarama-qarshi so'zlar To'g'ri javob: D) Ma'nosi qarama-qarshi so'zlar ✔ 10. «Mehrobdan chayon» romanining bosh qahramonlari kimlar? A) Yo'lchi va Gulnor B) Otabek va Kumush C) Anvar va Ra'no D) Saida va Zebi To'g'ri javob: C) Anvar va Ra'no ✔ 11. Lug'atda so'zlarning to'g'ri yozilishi ko'rsatiladigan lug'at qanday ataladi? A) Imlo lug'ati B) Tarjima lug'ati C) Izohli lug'at D) Frazeologik lug'at To'g'ri javob: A) Imlo lug'ati ✔ 12. "Mas'uliyat" so'zining ma'nosi qaysi? A) Dam olish B) Mukofot C) Javobgarlik D) Erkinlik To'g'ri javob: C) Javobgarlik ✔ 13. «Shajarai tarokima» asarining muallifi kim? A) Boborahim Mashrab B) Ahmad Yugnakiy C) Muhammad Solih D) Abulg'ozi Bahodirxon To'g'ri javob: D) Abulg'ozi Bahodirxon ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 89 14. Alisher Navoiy qaysi yillarda yashagan? A) 1483–1530 B) 1394–1449 C) 1336–1405 D) 1441–1501 To'g'ri javob: D) 1441–1501✔ 15. «Hamlet» asarining muallifi kim? A) Muslihiddin Sa'diy B) Uilyam Shekspir C) Fyodor Dostoyevskiy D) Lev Tolstoy To'g'ri javob: B) Uilyam Shekspir ✔ 16. «to'qidi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi-kelasi zamon D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 17. Qaysi gap buyruq gap? A) Hujjatlar qachon topshiriladi? B) Hujjatlarni ertaga topshiring. C) Hujjatlar topshirildi. D) Hujjatlar qanchalik ko'p! To'g'ri javob: B) Hujjatlarni ertaga topshiring. ✔ 18. «bozoring» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) II shaxs birlik ✔ 19. "Uchun", "bilan", "kabi", "sari" so'zlari qaysi turkumga kiradi? A) Bog'lovchilar B) Ravishlar C) Yuklamalar D) Ko'makchilar To'g'ri javob: D) Ko'makchilar ✔ 20. «yashadi» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi zamon (davom) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 90 21. «dengizdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) tushum kelishigi C) bosh kelishik D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: D) chiqish kelishigi✔ 22. «Guliston» asarining muallifi kim? A) Mark Tven B) Muslihiddin Sa'diy C) Antuan de Sent-Ekzyuperi D) Abulqosim Firdavsiy To'g'ri javob: B) Muslihiddin Sa'diy ✔ 23. «Muqanna» asarining muallifi kim? A) Oybek B) Hamid Olimjon C) Abdulhamid Cho'lpon D) Abdulla Avloniy To'g'ri javob: B) Hamid Olimjon ✔ 24. «otada» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) chiqish kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: D) o'rin-payt kelishigi ✔ 25. «xalg'ingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: A) II shaxs ko'plik ✔ 26. «Maysaraning ishi» asarining muallifi kim? A) Hamid Olimjon B) Hamza Hakimzoda Niyoziy C) Abdulla Avloniy D) Oybek To'g'ri javob: B) Hamza Hakimzoda Niyoziy ✔ 27. Istorizm nima? A) Yangi paydo bo'lgan so'z B) Shevaga xos so'z C) Hozir mavjud bo'lmagan narsa-hodisalarni bildiruvchi eskirgan so'z D) Chet tildan kirgan so'z To'g'ri javob: C) Hozir mavjud bo'lmagan narsa-hodisalarni bildiruvchi eskirgan so'z ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 91 28. Quyidagilardan qaysi biri Ahmad Yassaviy qalamiga mansub? A) «Devoni hikmat» B) «Sab'ai sayyor» C) «Lison ut-tayr» D) «Hayrat ul-abror» To'g'ri javob: A) «Devoni hikmat»✔ 29. «tog'i» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) II shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ 30. «sabr» so'zining sinonimini toping. A) ulug' B) toqat C) bilim D) o'rtoq To'g'ri javob: B) toqat ✔ 31. Quyidagilardan qaysi biri Durbek qalamiga mansub? A) «Yusuf va Zulayho» B) «Tanobchilar» C) «Boburnoma» D) «Zarbulmasal» To'g'ri javob: A) «Yusuf va Zulayho» ✔ 32. Nutqning "sofligi" deganda nima tushuniladi? A) Nutqning she'riy bo'lishi B) Nutqning qisqaligi C) Adabiy tilga yot unsurlar (jargon, sheva, keraksiz chet so'zlar)dan xoli bo'lishi D) Nutqning baland ovozda aytilishi To'g'ri javob: C) Adabiy tilga yot unsurlar (jargon, sheva, keraksiz chet so'zlar)dan xoli bo'lishi ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Otabek a) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 2) Barchinoy b) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 3) Anvar c) «Alpomish» (xalq dostoni) 4) Unsin d) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) e) «Qutlug' qon» (Oybek) f) «Sarob» (Abdulla Qahhor) A) 1–a, 2–c, 3–d, 4–b B) 1–d, 2–c, 3–a, 4–b C) 1–d, 2–f, 3–a, 4–b D) 1–d, 2–c, 3–b, 4–a To'g'ri javob: B) 1–d, 2–c, 3–a, 4–b ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 92 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Otabek a) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 2) Barchinoy b) «Qutlug' qon» (Oybek) 3) Yo'lchi c) «Alpomish» (xalq dostoni) 4) Ra'no d) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) e) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) f) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) A) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a B) 1–e, 2–c, 3–b, 4–a C) 1–c, 2–a, 3–b, 4–f D) 1–f, 2–a, 3–b, 4–c To'g'ri javob: A) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Qobil bobo a) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 2) Barchinoy b) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 3) Yo'lchi c) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 4) Kumush d) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) e) «Alpomish» (xalq dostoni) f) «Qutlug' qon» (Oybek) A) 1–f, 2–e, 3–d, 4–c B) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f C) 1–b, 2–e, 3–f, 4–c D) 1–d, 2–e, 3–f, 4–c To'g'ri javob: D) 1–d, 2–e, 3–f, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) xalqqa b) Vatandan Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 37. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) olmani b) onaning Javob: a) tushum kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) yuz b) toza Javob: a) chehra; b) pokiza ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) kirish b) boy Javob: a) chiqish; b) kambag'al ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 93 40. Asar muallifini yozing. a) «Mahbub ul-qulub» b) «Haft avrang» Javob: a) Alisher Navoiy; b) Abdurahmon Jomiy✔ 41. Asar muallifini yozing. a) «Jimjitlik» b) «Avlodlar dovoni» Javob: a) Said Ahmad; b) Pirimqul Qodirov ✔ 42. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) olmaning b) qishloqning Javob: a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) botir b) do'st Javob: a) jasur; b) o'rtoq ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) vatan b) qiyin Javob: a) yurt; b) mushkul ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Cho'lpon she'riyatida erk va uyg'onish g'oyasi». Hajmi kamida 150– 200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Jadid adabiyotining maqsadlari       • Cho'lpon she'rlarida ozodlik orzusi       • Shoir taqdiri va merosi 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 94 14-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Tarjimai hol qaysi shaxsda yoziladi? A) Shaxssiz shaklda B) Uchinchi shaxsda C) Birinchi shaxsda D) Ikkinchi shaxsda To'g'ri javob: C) Birinchi shaxsda✔ 2. «maktabimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) II shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) I shaxs ko'plik ✔ 3. O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi so'zlari muallifi kim? A) Muhammad Yusuf B) Abdulla Oripov C) Erkin Vohidov D) G'afur G'ulom To'g'ri javob: B) Abdulla Oripov ✔ 4. Alisher Navoiy qaysi shaharda tug'ilgan? A) Buxoro B) Samarqand C) Andijon D) Hirot To'g'ri javob: D) Hirot ✔ 5. «binongiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs birlik C) II shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) II shaxs ko'plik ✔ 6. "Kitob + i = kitobi" misolida o'zak o'zgarganmi? A) Ha, undosh almashgan B) Ha, tovush orttirilgan C) Yo'q, o'zgarmagan D) Ha, unli tushgan To'g'ri javob: C) Yo'q, o'zgarmagan ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 95 7. Barmoq vazni nimaga asoslanadi? A) Faqat radifga B) Misralardagi bo'g'inlar sonining tengligi va turoqlarga bo'linishiga C) Cho'ziq va qisqa hijolar tartibiga D) Faqat qofiyaga To'g'ri javob: B) Misralardagi bo'g'inlar sonining tengligi va turoqlarga bo'linishiga✔ 8. Quyidagilardan qaysi biri Said Ahmad qalamiga mansub? A) «Kelinlar qo'zg'oloni» B) «Avlodlar dovoni» C) «Oltin devor» D) «Sohibqiron» To'g'ri javob: A) «Kelinlar qo'zg'oloni» ✔ 9. "Yozdirdi", "o'qitdi" fe'llari qaysi nisbatda? A) Majhul nisbatda B) Orttirma nisbatda C) O'zlik nisbatda D) Birgalik nisbatda To'g'ri javob: B) Orttirma nisbatda ✔ 10. «bog'i» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ 11. Hujjatning majburiy unsurlari (sanasi, raqami, imzo, muhr) qanday ataladi? A) Sarlavhalar B) Shtamplar C) Rekvizitlar D) Ilovalar To'g'ri javob: C) Rekvizitlar ✔ 12. «uydan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) qaratqich kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi ✔ 13. Tutuq belgisi (') qaysi so'zda to'g'ri ishlatilgan? A) Ma'ktab B) Ma'no C) Do'st'lik D) Ki'tob To'g'ri javob: B) Ma'no ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 96 14. «boryapti» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) hozirgi-kelasi zamon C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: D) hozirgi zamon (davom)✔ 15. Xalq dostonlarini ijro etuvchi xalq ijodkori qanday ataladi? A) Baxshi B) Askiyachi C) Hofiz D) Masxaraboz To'g'ri javob: A) Baxshi ✔ 16. Muayyan soha tushunchasini aniq ifodalovchi so'z nima deb ataladi? A) Jargon B) Dialektizm C) Termin (atama) D) Arxaizm To'g'ri javob: C) Termin (atama) ✔ 17. «dengizga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) qaratqich kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: D) jo'nalish kelishigi ✔ 18. «dushman» so'zining antonimini toping. A) yosh B) yorug' C) do'st D) boy To'g'ri javob: C) do'st ✔ 19. Ma'noni qisqa va aniq ifodalash uchun ish qog'ozlarida qanday so'zlar tavsiya etiladi? A) Eskirgan so'zlar B) Adabiy tilning umumiste'moldagi so'zlari va atamalar C) Sheva so'zlari D) Jargon so'zlar To'g'ri javob: B) Adabiy tilning umumiste'moldagi so'zlari va atamalar ✔ 20. "Ijtimoiy" so'zi qaysi so'z turkumiga kiradi? A) Ot B) Fe'l C) Ravish D) Sifat To'g'ri javob: D) Sifat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 97 21. Farhod qaysi asar qahramoni? A) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) B) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) C) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) D) «Sarob» (Abdulla Qahhor) To'g'ri javob: A) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy)✔ 22. «kitobing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: D) II shaxs birlik ✔ 23. «dengizi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs birlik C) I shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) III shaxs birlik ✔ 24. «pokiza» so'zining sinonimini toping. A) sabr B) qashshoq C) chaqqon D) toza To'g'ri javob: D) toza ✔ 25. «bozorimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) III shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 26. Ruboiy necha misradan iborat? A) 2 misradan B) 5 misradan C) 7 misradan D) 4 misradan To'g'ri javob: D) 4 misradan ✔ 27. Chiqish kelishigining qo'shimchasi qaysi? A) -ga B) -dan C) -da D) -ni To'g'ri javob: B) -dan ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 98 28. «Xazoyin ul-maoniy» asarining muallifi kim? A) Nosiruddin Rabg'uziy B) Lutfiy C) Durbek D) Alisher Navoiy To'g'ri javob: D) Alisher Navoiy✔ 29. «daftarimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs ko'plik ✔ 30. Bog'lovchisiz qo'shma gap qismlari orasida sabab ma'nosi bo'lsa, qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) Vergul B) Ikki nuqta C) Tire D) So'roq belgisi To'g'ri javob: B) Ikki nuqta ✔ 31. «qorong'i» so'zining antonimini toping. A) tor B) kun C) yorug' D) katta To'g'ri javob: C) yorug' ✔ 32. Qaysi janr lirik turga mansub? A) G'azal B) Qissa C) Roman D) Komediya To'g'ri javob: A) G'azal ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Ikki eshik orasi a) Gomer 2) Iliada b) O'tkir Hoshimov 3) Kalvak mahzumning xotira daftaridan c) Abdurauf Fitrat 4) Qiyomat d) Abdulla Qodiriy e) Xudoyberdi To'xtaboyev f) Lev Tolstoy A) 1–b, 2–c, 3–d, 4–a B) 1–b, 2–a, 3–d, 4–e C) 1–b, 2–a, 3–d, 4–c D) 1–d, 2–a, 3–b, 4–c To'g'ri javob: C) 1–b, 2–a, 3–d, 4–c ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 99 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Mabdai nur a) Mark Tven 2) Zarbulmasal b) G'afur G'ulom 3) Tom Soyerning sarguzashtlari c) O'tkir Hoshimov 4) Daftar hoshiyasidagi bitiklar d) Abdurauf Fitrat e) Gulxaniy f) Boborahim Mashrab A) 1–b, 2–e, 3–a, 4–c B) 1–a, 2–e, 3–f, 4–c C) 1–f, 2–c, 3–a, 4–e D) 1–f, 2–e, 3–a, 4–c To'g'ri javob: D) 1–f, 2–e, 3–a, 4–c✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Anvar a) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 2) Zebi b) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 3) Saidiy c) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 4) Otabek d) «Sarob» (Abdulla Qahhor) e) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) f) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) A) 1–f, 2–c, 3–a, 4–b B) 1–f, 2–c, 3–d, 4–a C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–b D) 1–f, 2–c, 3–d, 4–b To'g'ri javob: D) 1–f, 2–c, 3–d, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) kambag'al b) tez Javob: a) qashshoq; b) chaqqon ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) yosh b) halol Javob: a) qari; b) harom ✔ 38. Asar muallifini yozing. a) «Uch ildiz» b) «Ikki eshik orasi» Javob: a) Pirimqul Qodirov; b) O'tkir Hoshimov ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) yosh b) boy Javob: a) qari; b) kambag'al ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 100 40. So'zning antonimini yozing. a) katta b) keng Javob: a) kichik; b) tor✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) og'ir b) uzun Javob: a) yengil; b) qisqa ✔ 42. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) bozorni b) gulni Javob: a) tushum kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 43. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) oilaga b) shaharga Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) olmadan b) daryoda Javob: a) chiqish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Yangi O'zbekiston yoshlari». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Yoshlarga yaratilayotgan imkoniyatlar       • Zamonaviy kasblar va yoshlar       • Mening kelajak rejam 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 101 15-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «Istanbul fojiasi» asarining muallifi kim? A) Xudoyberdi To'xtaboyev B) Erkin Vohidov C) Abdulla Oripov D) Said Ahmad To'g'ri javob: B) Erkin Vohidov✔ 2. Qaysi qahramon «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) asariga tegishli? A) Farhod B) Otabek C) Ra'no D) Abulfayzxon To'g'ri javob: C) Ra'no ✔ 3. Abdulla Qahhorning «Sarob» romani bosh qahramoni kim? A) Qobil bobo B) Otabek C) Yo'lchi D) Saidiy To'g'ri javob: D) Saidiy ✔ 4. «Chol va dengiz» asarining muallifi kim? A) Ernest Xeminguey B) Abulqosim Firdavsiy C) Antuan de Sent-Ekzyuperi D) Fyodor Dostoyevskiy To'g'ri javob: A) Ernest Xeminguey ✔ 5. Shakldosh (omonim) so'zlarni qo'llashga asoslangan san'at qanday ataladi? A) Talmeh B) Tajnis C) Tazod D) Tashbeh To'g'ri javob: B) Tajnis ✔ 6. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) haqiqot B) haqiqat C) xaqiqat D) haqiyqat To'g'ri javob: B) haqiqat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 102 7. "Vazifa" so'ziga ma'nodosh so'z qaysi? A) Topshiriq B) Dam olish C) Tanaffus D) Bayram To'g'ri javob: A) Topshiriq✔ 8. Adabiyotning uch asosiy turi qaysilar? A) G'azal, ruboiy, tuyuq B) Roman, qissa, hikoya C) Epos, lirika, drama D) Doston, ertak, afsona To'g'ri javob: C) Epos, lirika, drama ✔ 9. «binoni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) tushum kelishigi C) qaratqich kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: B) tushum kelishigi ✔ 10. «yaxshi» so'zining antonimini toping. A) yomon B) boy C) yengil D) og'ir To'g'ri javob: A) yomon ✔ 11. «otamiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) II shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 12. Qaysi so'z birikmasi "ot + ot" qolipida tuzilgan? A) Chiroyli bog' B) Tez yugurdi C) Kitob o'qidi D) Maktab hovlisi To'g'ri javob: D) Maktab hovlisi ✔ 13. «Jamila» asarining muallifi kim? A) Ernest Xeminguey B) Antuan de Sent-Ekzyuperi C) Dante Aligyeri D) Chingiz Aytmatov To'g'ri javob: D) Chingiz Aytmatov ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 103 14. «do'stda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) bosh kelishik D) tushum kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi✔ 15. «jasur» so'zining sinonimini toping. A) ilm B) baxt C) dono D) botir To'g'ri javob: D) botir ✔ 16. «Qiyomat» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Oybek C) Hamza Hakimzoda Niyoziy D) Abdurauf Fitrat To'g'ri javob: D) Abdurauf Fitrat ✔ 17. "Beshinchi", "o'ninchi" sonlari qaysi turga kiradi? A) Tartib son B) Sanoq son C) Jamlovchi son D) Taqsim son To'g'ri javob: A) Tartib son ✔ 18. «binoda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) chiqish kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: D) o'rin-payt kelishigi ✔ 19. O'rin-payt kelishigining qo'shimchasi qaysi? A) -ning B) -dan C) -da D) -ga To'g'ri javob: C) -da ✔ 20. Qaysi qatorda qo'shma so'z to'g'ri yozilgan? A) Ko'z-oynak B) Ko'z oynak C) Ko'zo-ynak D) Ko'zoynak To'g'ri javob: D) Ko'zoynak ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 104 21. «arzon» so'zining antonimini toping. A) issiq B) yopiq C) chiqish D) qimmat To'g'ri javob: D) qimmat✔ 22. Qaysi qatorda "-u (-yu)" bog'lovchi yuklamasi to'g'ri yozilgan? A) Kecha yu kunduz B) Kecha-yu-kunduz C) Kecha-yu kunduz D) Kechayu kunduz To'g'ri javob: C) Kecha-yu kunduz ✔ 23. «Buloqlar» asarining muallifi kim? A) G'afur G'ulom B) Mahmudxo'ja Behbudiy C) Abdulhamid Cho'lpon D) Hamza Hakimzoda Niyoziy To'g'ri javob: C) Abdulhamid Cho'lpon ✔ 24. So'zlarning to'g'ri talaffuzi ko'rsatiladigan lug'at qanday ataladi? A) Sinonimlar lug'ati B) Orfoepik lug'at C) Izohli lug'at D) Imlo lug'ati To'g'ri javob: B) Orfoepik lug'at ✔ 25. Quyidagilardan qaysi biri qo'shib yoziladigan qo'shma so'z? A) Kungaboqar B) Har kim C) Ota-ona D) Temir yo'l To'g'ri javob: A) Kungaboqar ✔ 26. Qaysi qatorda takroriy so'z to'g'ri yozilgan? A) Katta, katta B) Katta katta C) Kattakatta D) Katta-katta To'g'ri javob: D) Katta-katta ✔ 27. «Yevgeniy Onegin» asarining muallifi kim? A) Aleksandr Pushkin B) Antuan de Sent-Ekzyuperi C) Iogann Volfgang Gyote D) Abulqosim Firdavsiy To'g'ri javob: A) Aleksandr Pushkin ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 105 28. «keladi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: D) hozirgi-kelasi zamon✔ 29. «dalaga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) bosh kelishik C) o'rin-payt kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ 30. Gapning ikkinchi darajali bo'laklari qaysilar? A) Undalma va kirish so'z B) Ega va aniqlovchi C) To'ldiruvchi, aniqlovchi, hol D) Ega va kesim To'g'ri javob: C) To'ldiruvchi, aniqlovchi, hol ✔ 31. «sekin» so'zining antonimini toping. A) tez B) yomon C) past D) kichik To'g'ri javob: A) tez ✔ 32. «gulga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) tushum kelishigi C) bosh kelishik D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Ra'no a) «Qutlug' qon» (Oybek) 2) Unsin b) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 3) Yo'lchi c) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 4) Barchinoy d) «Alpomish» (xalq dostoni) e) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) f) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) A) 1–f, 2–a, 3–d, 4–c B) 1–a, 2–c, 3–f, 4–d C) 1–f, 2–c, 3–a, 4–b D) 1–f, 2–c, 3–a, 4–d To'g'ri javob: D) 1–f, 2–c, 3–a, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 106 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Qobil bobo a) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 2) Yo'lchi b) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 3) Farhod c) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 4) Saidiy d) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) e) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) f) «Qutlug' qon» (Oybek) A) 1–a, 2–d, 3–f, 4–c B) 1–a, 2–f, 3–c, 4–d C) 1–d, 2–f, 3–c, 4–a D) 1–d, 2–f, 3–a, 4–c To'g'ri javob: C) 1–d, 2–f, 3–c, 4–a✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Kumush a) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 2) Anvar b) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 3) Saidiy c) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 4) Majnun d) «Qutlug' qon» (Oybek) e) «Alpomish» (xalq dostoni) f) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) A) 1–c, 2–a, 3–f, 4–b B) 1–f, 2–b, 3–c, 4–a C) 1–f, 2–b, 3–a, 4–c D) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a To'g'ri javob: C) 1–f, 2–b, 3–a, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. Asar muallifini yozing. a) «Shum bola» b) «Hind ixtilolchilari» Javob: a) G'afur G'ulom; b) Abdurauf Fitrat ✔ 37. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daftarni b) uyda Javob: a) tushum kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) vatan b) yuz Javob: a) yurt; b) chehra ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daladan b) tog'da Javob: a) chiqish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 107 40. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) ko'chada b) dengizdan Javob: a) o'rin-payt kelishigi; b) chiqish kelishigi✔ 41. Asar muallifini yozing. a) «Jannatga yo'l» b) «Yevgeniy Onegin» Javob: a) Abdulla Oripov; b) Aleksandr Pushkin ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) yaxshi b) uzun Javob: a) yomon; b) qisqa ✔ 43. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) dalaga b) maktabda Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) tez b) yuz Javob: a) chaqqon; b) chehra ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Internet va inson ma'naviyati». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Axborot asrining imkoniyatlari       • Ijtimoiy tarmoqlardagi xavflar       • Media savodxonlik zarurati 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 108 16-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «osmoningiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs ko'plik✔ 2. Quyidagilardan qaysi biri Abdulla Qodiriy qalamiga mansub? A) «Yodgor» B) «Boy ila xizmatchi» C) «Zaynab va Omon» D) «Mehrobdan chayon» To'g'ri javob: D) «Mehrobdan chayon» ✔ 3. «Mehrobdan chayon» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Oybek C) Hamza Hakimzoda Niyoziy D) Mahmudxo'ja Behbudiy To'g'ri javob: A) Abdulla Qodiriy ✔ 4. Navoiyning turkiy tilning fors tilidan qolishmasligini isbotlagan asari qaysi? A) «Lison ut-tayr» B) «Hayrat ul-abror» C) «Mezon ul-avzon» D) «Muhokamat ul-lug'atayn» To'g'ri javob: D) «Muhokamat ul-lug'atayn» ✔ 5. So'zlarning ma'nolari izohlanadigan lug'at qanday ataladi? A) Orfoepik lug'at B) Teskari lug'at C) Izohli lug'at D) Imlo lug'ati To'g'ri javob: C) Izohli lug'at ✔ 6. «o'ynadi» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi-kelasi zamon D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 109 7. "Mehnatkash" so'zining antonimi qaysi? A) Dangasa B) Tirishqoq C) Serharakat D) G'ayratli To'g'ri javob: A) Dangasa✔ 8. «so'zlayapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi zamon (davom) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) hozirgi zamon (davom) ✔ 9. «uyni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) qaratqich kelishigi C) tushum kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) tushum kelishigi ✔ 10. Shaxsning muayyan iltimosi yoki talabi bayon etiladigan hujjat qaysi? A) Buyruq B) Dalolatnoma C) Ariza D) Bayonnoma To'g'ri javob: C) Ariza ✔ 11. Quyidagilardan qaysi biri Dante Aligyeri qalamiga mansub? A) «Qirol Lir» B) «Qiyomat» C) «Odisseya» D) «Ilohiy komediya» To'g'ri javob: D) «Ilohiy komediya» ✔ 12. "Kitobni o'qidim" gapida "kitobni" so'zi qaysi kelishikda? A) Bosh kelishikda B) Tushum kelishigida C) Jo'nalish kelishigida D) Qaratqich kelishigida To'g'ri javob: B) Tushum kelishigida ✔ 13. "Qo'li ochiq" iborasi qanday ma'noni bildiradi? A) Mehnatsevar B) Xasis C) Bo'sh qo'l D) Saxiy To'g'ri javob: D) Saxiy ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 110 14. So'z turkumlari qaysi guruhlarga bo'linadi? A) Unli va undosh B) Ot va fe'l C) Faqat mustaqil so'zlar D) Mustaqil, yordamchi va alohida guruh so'zlar To'g'ri javob: D) Mustaqil, yordamchi va alohida guruh so'zlar✔ 15. «Vatanimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 16. Qaysi qatorda raqam bilan ifodalangan tartib son to'g'ri yozilgan? A) 2024-yil B) 2024inchi yil C) 2024-chi yil D) 2024 yil To'g'ri javob: A) 2024-yil ✔ 17. «Zaharli hayot» asarining muallifi kim? A) Hamza Hakimzoda Niyoziy B) Abdulhamid Cho'lpon C) Hamid Olimjon D) G'afur G'ulom To'g'ri javob: A) Hamza Hakimzoda Niyoziy ✔ 18. «gulning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) chiqish kelishigi D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 19. Zahiriddin Muhammad Bobur qaysi yillarda yashagan? A) 1483–1530 B) 1370–1449 C) 1530–1556 D) 1441–1501 To'g'ri javob: A) 1483–1530 ✔ 20. "Kompetensiya" so'zining ma'nosi qaysi? A) Muayyan sohadagi bilim, ko'nikma va layoqat B) Raqobat C) Mukofot D) Shartnoma To'g'ri javob: A) Muayyan sohadagi bilim, ko'nikma va layoqat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 111 21. Qaysi so'zda tovush tushishi hodisasi bor? A) Kitobim B) Do'stlik C) Ayrim (ayir+im) D) Maktabda To'g'ri javob: C) Ayrim (ayir+im)✔ 22. Quyidagilardan qaysi biri Boborahim Mashrab qalamiga mansub? A) «Yusuf va Zulayho» B) «Muhokamat ul-lug'atayn» C) «Layli va Majnun» D) «Mabdai nur» To'g'ri javob: D) «Mabdai nur» ✔ 23. Qaysi so'z o'zbek tiliga arab tilidan kirgan? A) Tomorqa B) Kitob C) Ota D) Kompyuter To'g'ri javob: B) Kitob ✔ 24. «tog'ga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) bosh kelishik D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: D) jo'nalish kelishigi ✔ 25. «bog'ga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) qaratqich kelishigi C) bosh kelishik D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ 26. «dalani» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) bosh kelishik C) tushum kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: C) tushum kelishigi ✔ 27. «O'tgan kunlar» romanining bosh qahramonlari kimlar? A) Anvar va Ra'no B) Zebi va Miryoqub C) Farhod va Shirin D) Otabek va Kumush To'g'ri javob: D) Otabek va Kumush ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 112 28. «Saddi Iskandariy» asarining muallifi kim? A) Yusuf Xos Hojib B) Boborahim Mashrab C) Lutfiy D) Alisher Navoiy To'g'ri javob: D) Alisher Navoiy✔ 29. "O'zbekiston Respublikasi" birikmasi qanday yoziladi? A) Faqat birinchi so'z bosh harf bilan B) Barchasi kichik harf bilan C) Ikkala so'z bosh harf bilan D) Faqat ikkinchi so'z bosh harf bilan To'g'ri javob: C) Ikkala so'z bosh harf bilan ✔ 30. Kesatib, teskari ma'noda gapirish qanday ataladi? A) Kinoya B) Mubolag'a C) Takror D) O'xshatish To'g'ri javob: A) Kinoya ✔ 31. «daryoni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) chiqish kelishigi C) qaratqich kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: A) tushum kelishigi ✔ 32. Birovning g'azaliga uning har bir baytiga misralar qo'shib yozilgan muxammas qanday ataladi? A) Taxmis B) Tazmin C) Nazira D) Fard To'g'ri javob: A) Taxmis ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Zarbulmasal a) Gulxaniy 2) Oygul bilan Baxtiyor b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 3) O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni c) Abdulla Oripov 4) Turkiy Guliston yoxud axloq d) Hamid Olimjon e) Abdulla Avloniy f) Oybek A) 1–a, 2–d, 3–c, 4–e B) 1–e, 2–a, 3–d, 4–c C) 1–c, 2–e, 3–a, 4–d D) 1–a, 2–d, 3–c, 4–b To'g'ri javob: A) 1–a, 2–d, 3–c, 4–e ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 113 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Qirol Lir a) Uilyam Shekspir 2) Muqanna b) Abdurauf Fitrat 3) Uyg'onish (she'rlar to'plami) c) Lutfiy 4) Avlodlar dovoni d) Hamid Olimjon e) Pirimqul Qodirov f) Abdulhamid Cho'lpon A) 1–a, 2–f, 3–d, 4–e B) 1–a, 2–e, 3–f, 4–d C) 1–a, 2–d, 3–b, 4–e D) 1–a, 2–d, 3–f, 4–e To'g'ri javob: D) 1–a, 2–d, 3–f, 4–e✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Qobil bobo a) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 2) Saidiy b) «Alpomish» (xalq dostoni) 3) Alpomish c) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 4) Ra'no d) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) e) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) f) «Sarob» (Abdulla Qahhor) A) 1–d, 2–f, 3–b, 4–e B) 1–d, 2–e, 3–b, 4–c C) 1–f, 2–d, 3–b, 4–c D) 1–d, 2–f, 3–b, 4–c To'g'ri javob: D) 1–d, 2–f, 3–b, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) maktabni b) dalaga Javob: a) tushum kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) issiq b) baland Javob: a) sovuq; b) past ✔ 38. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) shaharni b) xalqqa Javob: a) tushum kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ 39. So'zning sinonimini yozing. a) ulug' b) katta Javob: a) buyuk; b) ulkan ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 114 40. Asar muallifini yozing. a) «Chol va dengiz» b) «Oltin devor» Javob: a) Ernest Xeminguey; b) Erkin Vohidov✔ 41. So'zning sinonimini yozing. a) chiroyli b) qayg'u Javob: a) go'zal; b) g'am ✔ 42. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) oilaning b) bozorning Javob: a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ 43. So'zning antonimini yozing. a) yaxshi b) baland Javob: a) yomon; b) past ✔ 44. So'zning antonimini yozing. a) tez b) rost Javob: a) sekin; b) yolg'on ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Halollik — eng oliy fazilat». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Halollik va vijdon       • Adabiyot qahramonlarida halollik       • Halollikning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 115 17-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Tarjimai holda voqealar qanday tartibda bayon etiladi? A) Teskari tartibda B) Alifbo tartibida C) Tasodifiy tartibda D) Xronologik (vaqt) tartibida To'g'ri javob: D) Xronologik (vaqt) tartibida✔ 2. «otang» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ 3. «quyoshning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 4. Asar voqealarining eng keskin, avjiga chiqqan nuqtasi qanday ataladi? A) Tugun B) Kulminatsiya C) Ekspozitsiya D) Prolog To'g'ri javob: B) Kulminatsiya ✔ 5. «do'stning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 6. Quyidagilardan qaysi biri Alisher Navoiy qalamiga mansub? A) «Devoni hikmat» B) «Sab'ai sayyor» C) «Qutadg'u bilig» D) «Shayboniynoma» To'g'ri javob: B) «Sab'ai sayyor» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 116 7. Ariza odatda qanday so'zlar bilan boshlanadi? A) "Sizdan ... so'rayman" B) "Buyuraman" C) "Dalolatnoma tuzildi" D) "Qaror qilindi" To'g'ri javob: A) "Sizdan ... so'rayman"✔ 8. «yashayapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) o'tgan zamon (aniq o'tgan) To'g'ri javob: B) hozirgi zamon (davom) ✔ 9. Quyidagilardan qaysi biri ajratib yoziladi? A) Harqalay B) Hargiz C) Har kim D) Hamisha To'g'ri javob: C) Har kim ✔ 10. Maqolni to'ldiring: "Odobni ... o'rgan." A) odobsizdan B) kattadan C) kitobdan D) odoblidan To'g'ri javob: A) odobsizdan ✔ 11. «shaharing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) II shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) II shaxs birlik ✔ 12. Quyidagilardan qaysi biri Viktor Gyugo qalamiga mansub? A) «Bo'ston» B) «Qirol Lir» C) «Bechoralar» D) «Odisseya» To'g'ri javob: C) «Bechoralar» ✔ 13. "Beshtadan", "o'ntadan" sonlari qaysi turga kiradi? A) Jamlovchi son B) Taqsim son C) Chama son D) Tartib son To'g'ri javob: B) Taqsim son ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 117 14. "Muloqot" so'zining ma'nosi qaysi? A) Suhbat, o'zaro so'zlashish B) Yolg'izlik C) Mukofot D) Buyruq To'g'ri javob: A) Suhbat, o'zaro so'zlashish✔ 15. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) xalk B) xolq C) xalq D) halq To'g'ri javob: C) xalq ✔ 16. «keng» so'zining antonimini toping. A) sovuq B) qorong'i C) tor D) chiqish To'g'ri javob: C) tor ✔ 17. «daryoga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) tushum kelishigi C) bosh kelishik D) o'rin-payt kelishigi To'g'ri javob: A) jo'nalish kelishigi ✔ 18. «qalamimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) I shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 19. Rezyume (CV) qanday hujjat? A) Yig'ilish bayonnomasi B) Tashkilot buyrug'i C) Moliyaviy hisobot D) Shaxsning ma'lumoti, ish tajribasi va ko'nikmalari qisqacha bayon etilgan hujjat To'g'ri javob: D) Shaxsning ma'lumoti, ish tajribasi va ko'nikmalari qisqacha bayon etilgan hujjat ✔ 20. Ifoda maqsadiga ko'ra gap turlari qaysilar? A) Darak, so'roq, buyruq gaplar B) Yig'iq va yoyiq gaplar C) Sodda va qo'shma gaplar D) To'liq va to'liqsiz gaplar To'g'ri javob: A) Darak, so'roq, buyruq gaplar ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 118 21. «osmonim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) II shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: A) I shaxs birlik✔ 22. «tog'imiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: B) I shaxs ko'plik ✔ 23. «maktabni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) bosh kelishik C) tushum kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: C) tushum kelishigi ✔ 24. Maqolni to'ldiring: "Ona yurting omon bo'lsa, ... ." A) elning ishi yurishar B) hamma ishing oson bo'lur C) ko'ngling to'q bo'lur D) rangi ro'ying somon bo'lmas To'g'ri javob: D) rangi ro'ying somon bo'lmas ✔ 25. «otaning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) bosh kelishik D) tushum kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 26. «kitobda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 27. "Kamtar" so'zining antonimi qaysi? A) Odobli B) Sodda C) Kamsuqum D) Manman (takabbur) To'g'ri javob: D) Manman (takabbur) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 119 28. «issiq» so'zining antonimini toping. A) chiqish B) kirish C) qisqa D) sovuq To'g'ri javob: D) sovuq✔ 29. "Ko'zi to'rt bo'ldi" iborasining ma'nosi qaysi? A) Kasal bo'ldi B) Intiqlik bilan kutdi C) Ko'p narsani ko'rdi D) Ko'zoynak taqdi To'g'ri javob: B) Intiqlik bilan kutdi ✔ 30. Dalolatnoma odatda kimlar tomonidan imzolanadi? A) Faqat mijoz B) Hech kim imzolamaydi C) Faqat bitta shaxs D) Uni tuzishda ishtirok etgan komissiya a'zolari yoki shaxslar To'g'ri javob: D) Uni tuzishda ishtirok etgan komissiya a'zolari yoki shaxslar ✔ 31. «onam» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik ✔ 32. «Hind ixtilolchilari» asarining muallifi kim? A) Abdurauf Fitrat B) Abdulla Avloniy C) Abdulhamid Cho'lpon D) Oybek To'g'ri javob: A) Abdurauf Fitrat ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Muhokamat ul-lug'atayn a) Alisher Navoiy 2) Dunyoning ishlari b) O'tkir Hoshimov 3) Otamdan qolgan dalalar c) Oybek 4) Odisseya d) Ahmad Yassaviy e) Tog'ay Murod f) Gomer A) 1–a, 2–b, 3–f, 4–e B) 1–a, 2–b, 3–e, 4–f C) 1–a, 2–e, 3–b, 4–f D) 1–e, 2–f, 3–b, 4–a To'g'ri javob: B) 1–a, 2–b, 3–e, 4–f ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 120 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Hayrat ul-abror a) Gulxaniy 2) Mabdai nur b) Lutfiy 3) Advokatlik osonmi? c) Viktor Gyugo 4) Zarbulmasal d) Alisher Navoiy e) Boborahim Mashrab f) Abdulla Avloniy A) 1–d, 2–e, 3–c, 4–a B) 1–d, 2–e, 3–f, 4–a C) 1–f, 2–e, 3–d, 4–a D) 1–d, 2–e, 3–b, 4–a To'g'ri javob: B) 1–d, 2–e, 3–f, 4–a✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Saidiy a) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) 2) Majnun b) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 3) Yo'lchi c) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 4) Zebi d) «Sarob» (Abdulla Qahhor) e) «Qutlug' qon» (Oybek) f) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) A) 1–d, 2–c, 3–e, 4–f B) 1–d, 2–f, 3–e, 4–c C) 1–e, 2–c, 3–d, 4–f D) 1–e, 2–d, 3–f, 4–c To'g'ri javob: A) 1–d, 2–c, 3–e, 4–f ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) vatan b) sabr Javob: a) yurt; b) toqat ✔ 37. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) quyoshning b) daryodan Javob: a) qaratqich kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 38. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) kitobdan b) dengizga Javob: a) chiqish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ 39. So'zning sinonimini yozing. a) tez b) toza Javob: a) chaqqon; b) pokiza ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 121 40. So'zning antonimini yozing. a) katta b) yorug' Javob: a) kichik; b) qorong'i✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) arzon b) rost Javob: a) qimmat; b) yolg'on ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) issiq b) keng Javob: a) sovuq; b) tor ✔ 43. So'zning antonimini yozing. a) yaxshi b) yosh Javob: a) yomon; b) qari ✔ 44. Asar muallifini yozing. a) «Shohnoma» b) «Zaharli hayot» Javob: a) Abulqosim Firdavsiy; b) Hamza Hakimzoda Niyoziy ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Bag'rikenglik — ezgulik belgisi». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Ko'p millatli O'zbekistonda totuvlik       • Bag'rikenglik va o'zaro hurmat       • Tarixdan saboqlar 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 122 18-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «Ot kishnagan oqshom» asarining muallifi kim? A) Pirimqul Qodirov B) O'tkir Hoshimov C) Tog'ay Murod D) Said Ahmad To'g'ri javob: C) Tog'ay Murod✔ 2. «xalg'ing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) II shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) II shaxs birlik ✔ 3. "Yig'ilishda masalalar ko'rib chiqildi" gapidagi kesim qanday nisbatda? A) Majhul nisbatda B) Bosh nisbatda C) Birgalik nisbatda D) Orttirma nisbatda To'g'ri javob: A) Majhul nisbatda ✔ 4. Ko'chirma gapdan keyin muallif gapi kelsa, tinish belgilari qanday qo'yiladi? A) Ko'chirma gap; dedi muallif B) "Ko'chirma gap", — dedi muallif. C) Ko'chirma gap: dedi muallif. D) "Ko'chirma gap". Dedi muallif To'g'ri javob: B) "Ko'chirma gap", — dedi muallif. ✔ 5. Unsin qaysi asar qahramoni? A) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) B) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) C) «Sarob» (Abdulla Qahhor) D) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) To'g'ri javob: A) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) ✔ 6. «Yulduzli tunlar» asarining muallifi kim? A) Pirimqul Qodirov B) Erkin Vohidov C) Abdulla Oripov D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: A) Pirimqul Qodirov ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 123 7. Rasmiy hujjatlarda qanday so'zlarni ishlatish tavsiya etilmaydi? A) Shevaga xos va so'zlashuv uslubidagi so'zlar B) Rasmiy qolip iboralar C) Atamalar D) Adabiy til so'zlari To'g'ri javob: A) Shevaga xos va so'zlashuv uslubidagi so'zlar✔ 8. «Bahor qaytmaydi» asarining muallifi kim? A) O'tkir Hoshimov B) Pirimqul Qodirov C) Erkin Vohidov D) Tog'ay Murod To'g'ri javob: A) O'tkir Hoshimov ✔ 9. Qaysi so'z o'zbek tiliga rus tili orqali kirgan? A) Daftar B) Kitob C) Avtobus D) Maktab To'g'ri javob: C) Avtobus ✔ 10. «Vatanim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs birlik ✔ 11. «olmasi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: B) III shaxs birlik ✔ 12. «Ikki eshik orasi» asarining muallifi kim? A) Erkin Vohidov B) Pirimqul Qodirov C) O'tkir Hoshimov D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: C) O'tkir Hoshimov ✔ 13. «quyoshni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) tushum kelishigi C) qaratqich kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) tushum kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 124 14. «yuguryapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: B) hozirgi zamon (davom)✔ 15. «Turkiy Guliston yoxud axloq» asarining muallifi kim? A) Mahmudxo'ja Behbudiy B) Abdulla Qodiriy C) Abdulla Avloniy D) Hamza Hakimzoda Niyoziy To'g'ri javob: C) Abdulla Avloniy ✔ 16. «guldan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: D) chiqish kelishigi ✔ 17. «tingladi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 18. «olmaga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) o'rin-payt kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: C) jo'nalish kelishigi ✔ 19. «osmoning» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs birlik C) II shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) II shaxs birlik ✔ 20. «onamiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs ko'plik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 125 21. Ariza matnida odatda qaysi rekvizit bo'lishi shart? A) Faqat raqam B) Faqat muhr C) Kimga va kimdan yozilgani, matn, sana va imzo D) Faqat sarlavha To'g'ri javob: C) Kimga va kimdan yozilgani, matn, sana va imzo✔ 22. «qishlog'imiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) I shaxs ko'plik ✔ 23. Quyidagilardan qaysi biri Abulg'ozi Bahodirxon qalamiga mansub? A) «Lison ut-tayr» B) «Shajarai turk» C) «Shayboniynoma» D) «Mahbub ul-qulub» To'g'ri javob: B) «Shajarai turk» ✔ 24. Tilning lug'at tarkibini o'rganuvchi bo'lim qaysi? A) Leksikologiya B) Sintaksis C) Fonetika D) Grafika To'g'ri javob: A) Leksikologiya ✔ 25. «kitobi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: B) III shaxs birlik ✔ 26. Nutq madaniyatining asosiy sifatlariga qaysilar kiradi? A) To'g'rilik, aniqlik, mantiqiylik, soflik, ifodalilik, o'rinlilik B) Tezlik, balandlik, qisqalik C) Ko'p chet so'zlar ishlatish D) Jargon va shevalardan foydalanish To'g'ri javob: A) To'g'rilik, aniqlik, mantiqiylik, soflik, ifodalilik, o'rinlilik ✔ 27. Jonsiz narsalarga jonli mavjudot xususiyatlarini berish qanday ataladi? A) O'xshatish B) Kinoya C) Mubolag'a D) Jonlantirish (tashxis) To'g'ri javob: D) Jonlantirish (tashxis) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 126 28. «oilaning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) o'rin-payt kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) qaratqich kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: C) qaratqich kelishigi✔ 29. «bozori» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ 30. «Mubayyin» asarining muallifi kim? A) Mahmud Koshg'ariy B) Lutfiy C) Zahiriddin Muhammad Bobur D) Abulg'ozi Bahodirxon To'g'ri javob: C) Zahiriddin Muhammad Bobur ✔ 31. "Do'stlik" so'zidagi "-lik" qanday qo'shimcha? A) So'z yasovchi qo'shimcha B) Ko'plik qo'shimchasi C) Kelishik qo'shimchasi D) Egalik qo'shimchasi To'g'ri javob: A) So'z yasovchi qo'shimcha ✔ 32. «o'qiyapti» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) hozirgi-kelasi zamon D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: A) hozirgi zamon (davom) ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Tanobchilar a) Abdulla Qodiriy 2) Kalvak mahzumning xotira daftaridan b) Muqimiy 3) Sinchalak c) Dante Aligyeri 4) Bechoralar d) Viktor Gyugo e) Fyodor Dostoyevskiy f) Abdulla Qahhor A) 1–b, 2–d, 3–a, 4–f B) 1–b, 2–f, 3–a, 4–d C) 1–b, 2–a, 3–c, 4–d D) 1–b, 2–a, 3–f, 4–d To'g'ri javob: D) 1–b, 2–a, 3–f, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 127 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Jamila a) Chingiz Aytmatov 2) Shayboniynoma b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 3) Yodgor c) Ahmad Yassaviy 4) Devoni hikmat d) Muhammad Solih e) G'afur G'ulom f) O'tkir Hoshimov A) 1–a, 2–d, 3–e, 4–c B) 1–a, 2–b, 3–e, 4–c C) 1–a, 2–d, 3–e, 4–f D) 1–b, 2–d, 3–e, 4–c To'g'ri javob: A) 1–a, 2–d, 3–e, 4–c✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Majnun a) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 2) Kumush b) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 3) Yo'lchi c) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 4) Abulfayzxon d) «Qutlug' qon» (Oybek) e) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) f) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) A) 1–c, 2–b, 3–d, 4–e B) 1–b, 2–f, 3–d, 4–e C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e D) 1–c, 2–a, 3–d, 4–e To'g'ri javob: C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning antonimini yozing. a) rost b) katta Javob: a) yolg'on; b) kichik ✔ 37. So'zning antonimini yozing. a) keng b) katta Javob: a) tor; b) kichik ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) kambag'al b) do'st Javob: a) qashshoq; b) o'rtoq ✔ 39. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) bozorni b) daftarning Javob: a) tushum kelishigi; b) qaratqich kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 128 40. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) oilaning b) xalqning Javob: a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) kirish b) quvonch Javob: a) chiqish; b) qayg'u ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) keng b) yaxshi Javob: a) tor; b) yomon ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) botir b) katta Javob: a) jasur; b) ulkan ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) baxt b) qayg'u Javob: a) saodat; b) g'am ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Kasb tanlash — kelajak tanlash». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Kasb tanlashda qiziqish va qobiliyat       • Zamonaviy kasblar       • Ustoz-shogird an'anasi 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 129 19-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Qaysi gapda tinish belgisi to'g'ri qo'yilgan? A) Do'stim: ertaga albatta keling. B) Do'stim ertaga, albatta keling. C) Do'stim, ertaga albatta keling. D) Do'stim — ertaga albatta, keling. To'g'ri javob: C) Do'stim, ertaga albatta keling.✔ 2. «tinglayapti» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi-kelasi zamon C) kelasi zamon gumon D) hozirgi zamon (davom) To'g'ri javob: D) hozirgi zamon (davom) ✔ 3. Qaysi qahramon «Qutlug' qon» (Oybek) asariga tegishli? A) Barchinoy B) Zebi C) Kumush D) Yo'lchi To'g'ri javob: D) Yo'lchi ✔ 4. «Sariq devni minib» asarining muallifi kim? A) Pirimqul Qodirov B) Erkin Vohidov C) Tog'ay Murod D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: D) Xudoyberdi To'xtaboyev ✔ 5. «shaharimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) III shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) I shaxs ko'plik ✔ 6. «Shayboniynoma» asarining muallifi kim? A) Abulg'ozi Bahodirxon B) Ahmad Yugnakiy C) Muhammad Solih D) Alisher Navoiy To'g'ri javob: C) Muhammad Solih ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 130 7. «daryoning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi✔ 8. «boy» so'zining sinonimini toping. A) do'st B) jasur C) botir D) badavlat To'g'ri javob: D) badavlat ✔ 9. Rasmiy-idoraviy uslubning asosiy belgisi qaysi? A) Ko'chma ma'nodagi so'zlar ko'pligi B) Shevaga xos so'zlar ishlatilishi C) Aniqlik, qisqalik, qolip iboralar va obrazli ifodalarning yo'qligi D) Hissiy-ta'sirchan undovlar To'g'ri javob: C) Aniqlik, qisqalik, qolip iboralar va obrazli ifodalarning yo'qligi ✔ 10. «o'rgandi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi-kelasi zamon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 11. «yugurdi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 12. Monografiya, dissertatsiya va avtoreferatlar qaysi uslubda yoziladi? A) Publitsistik uslubda B) Badiiy uslubda C) So'zlashuv uslubida D) Ilmiy uslubda To'g'ri javob: D) Ilmiy uslubda ✔ 13. Quyidagilardan qaysi biri Muqimiy qalamiga mansub? A) «Sab'ai sayyor» B) «Saddi Iskandariy» C) «Muhokamat ul-lug'atayn» D) «Tanobchilar» To'g'ri javob: D) «Tanobchilar» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 131 14. «kitobning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) chiqish kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi✔ 15. «aqlli» so'zining sinonimini toping. A) shod B) ilm C) ulug' D) dono To'g'ri javob: D) dono ✔ 16. Quyidagilardan qaysi juftlik sinonimga misol? A) Ochiq – yopiq B) Yaxshi – yomon C) Botir – jasur D) Issiq – sovuq To'g'ri javob: C) Botir – jasur ✔ 17. «o'rganadi» fe'li qaysi zamonda? A) hozirgi zamon (davom) B) o'tgan zamon (aniq o'tgan) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: D) hozirgi-kelasi zamon ✔ 18. «darsingiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) II shaxs ko'plik C) II shaxs birlik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: B) II shaxs ko'plik ✔ 19. "Kulishdi", "yozishdi" fe'llari qaysi nisbatda? A) Birgalik nisbatda B) Bosh nisbatda C) Orttirma nisbatda D) Majhul nisbatda To'g'ri javob: A) Birgalik nisbatda ✔ 20. Quyidagilardan qaysi biri Erkin Vohidov qalamiga mansub? A) «Yulduzlar mangu yonadi» B) «Yulduzli tunlar» C) «Sehrli qalpoqcha» D) «Ruhlar isyoni» To'g'ri javob: D) «Ruhlar isyoni» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 132 21. «do'sti» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) II shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik✔ 22. «maktabim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs ko'plik C) I shaxs birlik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik ✔ 23. «Mezon ul-avzon» asarining muallifi kim? A) Abulg'ozi Bahodirxon B) Nosiruddin Rabg'uziy C) Zahiriddin Muhammad Bobur D) Alisher Navoiy To'g'ri javob: D) Alisher Navoiy ✔ 24. "Yozildi", "o'qildi" fe'llari qaysi nisbatda? A) Majhul nisbatda B) Orttirma nisbatda C) Birgalik nisbatda D) O'zlik nisbatda To'g'ri javob: A) Majhul nisbatda ✔ 25. "Qo'y og'zidan cho'p olmagan" iborasi qanday odamga nisbatan ishlatiladi? A) Juda yuvosh, beozor odamga B) Ayyor odamga C) Ochko'z odamga D) Dangasa odamga To'g'ri javob: A) Juda yuvosh, beozor odamga ✔ 26. «chiroyli» so'zining sinonimini toping. A) yuz B) saodat C) go'zal D) qayg'u To'g'ri javob: C) go'zal ✔ 27. «bog'im» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) I shaxs birlik To'g'ri javob: D) I shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 133 28. «Uyg'onish (she'rlar to'plami)» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Hamza Hakimzoda Niyoziy C) Abdulhamid Cho'lpon D) G'afur G'ulom To'g'ri javob: C) Abdulhamid Cho'lpon✔ 29. "Ilon yog'ini yalagan" iborasi qanday odamga nisbatan qo'llanadi? A) Saxiy odamga B) Juda ayyor, quv odamga C) Sodda odamga D) Kasal odamga To'g'ri javob: B) Juda ayyor, quv odamga ✔ 30. O'zbek tilida nechta unli tovush bor? A) 5 ta B) 6 ta C) 10 ta D) 9 ta To'g'ri javob: B) 6 ta ✔ 31. Fe'lning shart mayli qaysi qo'shimcha bilan hosil qilinadi? A) -gan B) -sa C) -lik D) -moq To'g'ri javob: B) -sa ✔ 32. «Don Kixot» asarining muallifi kim? A) Aleksandr Pushkin B) Iogann Volfgang Gyote C) Migel de Servantes D) Ernest Xeminguey To'g'ri javob: C) Migel de Servantes ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Zebi a) «Qutlug' qon» (Oybek) 2) Saidiy b) «Alpomish» (xalq dostoni) 3) Alpomish c) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 4) Anvar d) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) e) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) f) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) A) 1–f, 2–c, 3–e, 4–b B) 1–c, 2–e, 3–f, 4–b C) 1–f, 2–c, 3–b, 4–e D) 1–b, 2–c, 3–e, 4–f To'g'ri javob: C) 1–f, 2–c, 3–b, 4–e ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 134 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Abulfayzxon a) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 2) Qobil bobo b) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 3) Majnun c) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 4) Kumush d) «Qutlug' qon» (Oybek) e) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) f) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) A) 1–e, 2–c, 3–f, 4–a B) 1–f, 2–a, 3–e, 4–c C) 1–a, 2–c, 3–f, 4–e D) 1–e, 2–a, 3–c, 4–f To'g'ri javob: A) 1–e, 2–c, 3–f, 4–a✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Bemor a) Said Ahmad 2) Sehrli qalpoqcha b) Abdulla Qahhor 3) Ilohiy komediya c) Dante Aligyeri 4) Ufq d) Alisher Navoiy e) Boborahim Mashrab f) Xudoyberdi To'xtaboyev A) 1–b, 2–f, 3–c, 4–a B) 1–a, 2–f, 3–c, 4–b C) 1–b, 2–f, 3–e, 4–a D) 1–f, 2–b, 3–a, 4–c To'g'ri javob: A) 1–b, 2–f, 3–c, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) qiyin b) do'st Javob: a) mushkul; b) o'rtoq ✔ 37. Asar muallifini yozing. a) «Dunyoning ishlari» b) «Shohnoma» Javob: a) O'tkir Hoshimov; b) Abulqosim Firdavsiy ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) katta b) chiroyli Javob: a) ulkan; b) go'zal ✔ 39. So'zning sinonimini yozing. a) yuz b) baxt Javob: a) chehra; b) saodat ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 135 40. Asar muallifini yozing. a) «Hibat ul-haqoyiq» b) «Romeo va Julyetta» Javob: a) Ahmad Yugnakiy; b) Uilyam Shekspir✔ 41. So'zning sinonimini yozing. a) sabr b) do'st Javob: a) toqat; b) o'rtoq ✔ 42. So'zning sinonimini yozing. a) ulug' b) xursand Javob: a) buyuk; b) shod ✔ 43. Asar muallifini yozing. a) «Bechoralar» b) «Boy ila xizmatchi» Javob: a) Viktor Gyugo; b) Hamza Hakimzoda Niyoziy ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) botir b) sabr Javob: a) jasur; b) toqat ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Xalq og'zaki ijodining tarbiyaviy ahamiyati». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Maqol va matallardagi hikmat       • «Alpomish» dostonida qahramonlik       • Ertaklarda ezgulik va yovuzlik kurashi 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 136 20-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. "Ko'p o'qigan emas, ko'p ... bilar" maqolini to'ldiring. A) so'ragan B) ko'rgan C) yozgan D) yurgan To'g'ri javob: B) ko'rgan✔ 2. «maktabing» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) II shaxs birlik ✔ 3. «go'zal» so'zining sinonimini toping. A) chiroyli B) pokiza C) qashshoq D) chehra To'g'ri javob: A) chiroyli ✔ 4. «chizdi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) hozirgi-kelasi zamon D) kelasi zamon gumon To'g'ri javob: A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 5. Gazeta, jurnal, korxona nomlari qanday yoziladi? A) Qavs ichida B) Qo'shtirnoq ichida, birinchi so'zi bosh harf bilan C) Faqat katta harflar bilan D) Kichik harf bilan qo'shtirnoqsiz To'g'ri javob: B) Qo'shtirnoq ichida, birinchi so'zi bosh harf bilan ✔ 6. «baland» so'zining antonimini toping. A) past B) yopiq C) yaxshi D) qimmat To'g'ri javob: A) past ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 137 7. «quyoshga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) tushum kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) jo'nalish kelishigi✔ 8. «qalamdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) chiqish kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: B) chiqish kelishigi ✔ 9. "Kitoblarimizdan" so'zida nechta qo'shimcha bor? A) 3 ta (-lar, -imiz, -dan) B) 2 ta C) 4 ta D) 1 ta To'g'ri javob: A) 3 ta (-lar, -imiz, -dan) ✔ 10. Abulfayzxon qaysi asar qahramoni? A) «Sarob» (Abdulla Qahhor) B) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) C) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) D) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) To'g'ri javob: C) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) ✔ 11. Tushum kelishigining qo'shimchasi qaysi? A) -ni B) -ga C) -da D) -ning To'g'ri javob: A) -ni ✔ 12. «maktabga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: D) jo'nalish kelishigi ✔ 13. «Vatanni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) chiqish kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: A) tushum kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 138 14. «bozoringiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) III shaxs birlik C) I shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs ko'plik✔ 15. «kirish» so'zining antonimini toping. A) sekin B) kichik C) chiqish D) harom To'g'ri javob: C) chiqish ✔ 16. «ochiq» so'zining antonimini toping. A) tun B) chiqish C) tez D) yopiq To'g'ri javob: D) yopiq ✔ 17. «keldi» fe'li qaysi zamonda? A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) B) hozirgi zamon (davom) C) kelasi zamon gumon D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: A) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ 18. Quyidagilardan qaysi biri Oybek qalamiga mansub? A) «O'tgan kunlar» B) «Sinchalak» C) «Ulug' yo'l» D) «Kalvak mahzumning xotira daftaridan» To'g'ri javob: C) «Ulug' yo'l» ✔ 19. Qaratqich kelishigining qo'shimchasi qaysi? A) -dan B) -ning C) -ga D) -ni To'g'ri javob: B) -ning ✔ 20. Kumush qaysi asar qahramoni? A) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) B) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) C) «Qutlug' qon» (Oybek) D) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) To'g'ri javob: B) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 139 21. «shahardan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) bosh kelishik C) jo'nalish kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: D) chiqish kelishigi✔ 22. "Va", "lekin", "ammo", "chunki" so'zlari qaysi turkumga kiradi? A) Ko'makchilar B) Yuklamalar C) Modal so'zlar D) Bog'lovchilar To'g'ri javob: D) Bog'lovchilar ✔ 23. Maqolni to'ldiring: "Bilagi zo'r birni yiqar, ... ." A) kuchi zo'r ikkini yiqar B) tili zo'r elni yiqar C) bilimi zo'r mingni yiqar D) aqli zo'r o'zini yiqar To'g'ri javob: C) bilimi zo'r mingni yiqar ✔ 24. «Sen yetim emassan» asarining muallifi kim? A) Hamza Hakimzoda Niyoziy B) Abdulhamid Cho'lpon C) G'afur G'ulom D) Hamid Olimjon To'g'ri javob: C) G'afur G'ulom ✔ 25. Komediya qanday asar? A) Ilmiy maqola B) Lirik she'r C) Hayotdagi illatlarni kulgi orqali fosh etuvchi dramatik asar D) Fojiali yakunli asar To'g'ri javob: C) Hayotdagi illatlarni kulgi orqali fosh etuvchi dramatik asar ✔ 26. Yordamchi so'z turkumlari qaysilar? A) Fe'l, ravish, olmosh B) Ot, sifat, son C) Ko'makchi, bog'lovchi, yuklama D) Modal, undov, taqlid To'g'ri javob: C) Ko'makchi, bog'lovchi, yuklama ✔ 27. Quyidagilardan qaysi biri Uilyam Shekspir qalamiga mansub? A) «Asrni qaritgan kun» B) «Qirol Lir» C) «Bechoralar» D) «Qiyomat» To'g'ri javob: B) «Qirol Lir» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 140 28. «izzat» so'zining sinonimini toping. A) qiyin B) saodat C) chaqqon D) hurmat To'g'ri javob: D) hurmat✔ 29. "Prezentatsiya" so'zining o'zbekcha muqobili qaysi? A) Kengash B) Taqdimot C) Muzokara D) Hisobot To'g'ri javob: B) Taqdimot ✔ 30. «Shum bola» asarining muallifi kim? A) Hamid Olimjon B) Abdurauf Fitrat C) G'afur G'ulom D) Oybek To'g'ri javob: C) G'afur G'ulom ✔ 31. Gapning bosh bo'laklari qaysilar? A) Aniqlovchi va ega B) Ega va kesim C) Hol va kesim D) To'ldiruvchi va hol To'g'ri javob: B) Ega va kesim ✔ 32. «osmonga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) tushum kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: C) jo'nalish kelishigi ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Hayrat ul-abror a) Gomer 2) Og'riq tishlar b) Lev Tolstoy 3) Iliada c) Chingiz Aytmatov 4) Anna Karenina d) Antuan de Sent-Ekzyuperi e) Abdulla Qahhor f) Alisher Navoiy A) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b B) 1–b, 2–e, 3–a, 4–f C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b D) 1–f, 2–e, 3–c, 4–b To'g'ri javob: C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 141 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Qiyomat a) Abdurahmon Jomiy 2) Otello b) Abdulla Qahhor 3) Shohi so'zana c) Tog'ay Murod 4) Advokatlik osonmi? d) Uilyam Shekspir e) Abdulla Avloniy f) Abdurauf Fitrat A) 1–f, 2–d, 3–b, 4–e B) 1–e, 2–d, 3–f, 4–b C) 1–b, 2–d, 3–f, 4–e D) 1–f, 2–d, 3–b, 4–a To'g'ri javob: A) 1–f, 2–d, 3–b, 4–e✔ 35. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Zebi a) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 2) Saidiy b) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 3) Yo'lchi c) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) 4) Qobil bobo d) «Qutlug' qon» (Oybek) e) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) f) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) A) 1–c, 2–b, 3–d, 4–e B) 1–f, 2–b, 3–d, 4–a C) 1–c, 2–b, 3–d, 4–a D) 1–a, 2–b, 3–c, 4–d To'g'ri javob: C) 1–c, 2–b, 3–d, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) uyga b) quyoshdan Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 37. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) maktabning b) bog'ni Javob: a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 38. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) binoning b) xalqdan Javob: a) qaratqich kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) issiq b) rost Javob: a) sovuq; b) yolg'on ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 142 40. So'zning sinonimini yozing. a) baxt b) katta Javob: a) saodat; b) ulkan✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) arzon b) yaxshi Javob: a) qimmat; b) yomon ✔ 42. Asar muallifini yozing. a) «Otello» b) «Hibat ul-haqoyiq» Javob: a) Uilyam Shekspir; b) Ahmad Yugnakiy ✔ 43. So'zning sinonimini yozing. a) ilm b) yuz Javob: a) bilim; b) chehra ✔ 44. Asar muallifini yozing. a) «Navoiy (roman)» b) «Hind ixtilolchilari» Javob: a) Oybek; b) Abdurauf Fitrat ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Mustaqillik — buyuk ne'mat». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Mustaqillikning tarixiy ahamiyati       • Davlat ramzlari va ularning mazmuni       • Mustaqillikni mustahkamlash — har birimizning burchimiz 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 143 21-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni» asarining muallifi kim? A) Said Ahmad B) Abdulla Oripov C) Pirimqul Qodirov D) O'tkir Hoshimov To'g'ri javob: B) Abdulla Oripov✔ 2. Butun o'rniga qismni yoki qism o'rniga butunni qo'llash ko'chimi qanday ataladi? A) Metafora B) Sinekdoxa C) Tazod D) Talmeh To'g'ri javob: B) Sinekdoxa ✔ 3. «Ruhlar isyoni» asarining muallifi kim? A) Erkin Vohidov B) Abdulla Oripov C) O'tkir Hoshimov D) Tog'ay Murod To'g'ri javob: A) Erkin Vohidov ✔ 4. «Sarob» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qahhor B) Abdulhamid Cho'lpon C) G'afur G'ulom D) Mahmudxo'ja Behbudiy To'g'ri javob: A) Abdulla Qahhor ✔ 5. «yorug'» so'zining antonimini toping. A) harom B) yopiq C) qorong'i D) baland To'g'ri javob: C) qorong'i ✔ 6. Narsa-hodisalarni bir-biriga qiyoslash orqali tasvirlash san'ati qanday ataladi? A) O'xshatish (tashbeh) B) Tazod C) Mubolag'a D) Talmeh To'g'ri javob: A) O'xshatish (tashbeh) ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 144 7. Quyidagilardan qaysi biri Hamid Olimjon qalamiga mansub? A) «Og'riq tishlar» B) «Muqanna» C) «Qiyomat» D) «Sinchalak» To'g'ri javob: B) «Muqanna»✔ 8. «Sohibqiron» asarining muallifi kim? A) Erkin Vohidov B) Abdulla Oripov C) Pirimqul Qodirov D) Tog'ay Murod To'g'ri javob: B) Abdulla Oripov ✔ 9. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) muxabbat B) muhabbad C) muhabat D) muhabbat To'g'ri javob: D) muhabbat ✔ 10. Quyidagilardan qaysi biri Gomer qalamiga mansub? A) «Shohnoma» B) «Iliada» C) «Jinoyat va jazo» D) «Qirol Lir» To'g'ri javob: B) «Iliada» ✔ 11. «Obid ketmon» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qahhor B) Abdulhamid Cho'lpon C) Abdulla Avloniy D) Abdulla Qodiriy To'g'ri javob: D) Abdulla Qodiriy ✔ 12. «tog'ni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) chiqish kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: A) tushum kelishigi ✔ 13. Quyidagilardan qaysi biri G'afur G'ulom qalamiga mansub? A) «Kalvak mahzumning xotira daftaridan» B) «Sen yetim emassan» C) «Bemor» D) «Munozara» To'g'ri javob: B) «Sen yetim emassan» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 145 14. Bobur qaysi shaharda tug'ilgan? A) Samarqand B) Hirot C) Qo'qon D) Andijon To'g'ri javob: D) Andijon✔ 15. "Bosh omon bo'lsa, ... topiladi" maqolini to'ldiring. A) ish B) non C) do'ppi D) uy To'g'ri javob: C) do'ppi ✔ 16. Quyidagilardan qaysi biri Abdurauf Fitrat qalamiga mansub? A) «Qiyomat» B) «Bolalik» C) «Uyg'onish (she'rlar to'plami)» D) «Og'riq tishlar» To'g'ri javob: A) «Qiyomat» ✔ 17. «tez» so'zining antonimini toping. A) kun B) harom C) yopiq D) sekin To'g'ri javob: D) sekin ✔ 18. "Agar vaqt bo'lsa, kelaman" gapi qanday gap? A) Ergash gapli qo'shma gap (shart ergash gap) B) Bog'langan qo'shma gap C) Bog'lovchisiz qo'shma gap D) Sodda yoyiq gap To'g'ri javob: A) Ergash gapli qo'shma gap (shart ergash gap) ✔ 19. «bilim» so'zining sinonimini toping. A) ulug' B) baxt C) ilm D) izzat To'g'ri javob: C) ilm ✔ 20. «maktabi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: D) III shaxs birlik ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 146 21. «olmadan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) bosh kelishik C) jo'nalish kelishigi D) tushum kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi✔ 22. «kitobni» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) bosh kelishik C) o'rin-payt kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: A) tushum kelishigi ✔ 23. «Boy ila xizmatchi» asarining muallifi kim? A) Abdulhamid Cho'lpon B) Hamza Hakimzoda Niyoziy C) Abdurauf Fitrat D) G'afur G'ulom To'g'ri javob: B) Hamza Hakimzoda Niyoziy ✔ 24. «darsda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) bosh kelishik D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 25. «tez» so'zining sinonimini toping. A) toza B) chaqqon C) shod D) saodat To'g'ri javob: B) chaqqon ✔ 26. «uyimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs ko'plik B) I shaxs birlik C) II shaxs birlik D) III shaxs birlik To'g'ri javob: A) I shaxs ko'plik ✔ 27. O'zbek tilida nechta kelishik bor? A) 4 ta B) 7 ta C) 6 ta D) 5 ta To'g'ri javob: C) 6 ta ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 147 28. «Lison ut-tayr» asarining muallifi kim? A) Alisher Navoiy B) Yusuf Xos Hojib C) Gulxaniy D) Ahmad Yugnakiy To'g'ri javob: A) Alisher Navoiy✔ 29. «Kelinlar qo'zg'oloni» asarining muallifi kim? A) Tog'ay Murod B) Pirimqul Qodirov C) Xudoyberdi To'xtaboyev D) Said Ahmad To'g'ri javob: D) Said Ahmad ✔ 30. «dalam» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs birlik B) I shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs birlik ✔ 31. «bog'ning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) jo'nalish kelishigi C) qaratqich kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) qaratqich kelishigi ✔ 32. «bozorim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) II shaxs birlik To'g'ri javob: A) I shaxs birlik ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Majnun a) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 2) Abulfayzxon b) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) 3) Farhod c) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) 4) Alpomish d) «Alpomish» (xalq dostoni) e) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) f) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) A) 1–b, 2–e, 3–d, 4–f B) 1–f, 2–e, 3–b, 4–d C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–d D) 1–f, 2–e, 3–c, 4–d To'g'ri javob: B) 1–f, 2–e, 3–b, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 148 34. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Yevgeniy Onegin a) Abdulhamid Cho'lpon 2) Uyg'onish (she'rlar to'plami) b) Aleksandr Pushkin 3) Zarbulmasal c) Gulxaniy 4) Hind ixtilolchilari d) Abdurauf Fitrat e) Abdulla Qodiriy f) Mahmudxo'ja Behbudiy A) 1–b, 2–a, 3–d, 4–c B) 1–c, 2–d, 3–a, 4–b C) 1–b, 2–a, 3–c, 4–d D) 1–b, 2–e, 3–c, 4–d To'g'ri javob: C) 1–b, 2–a, 3–c, 4–d✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Muhokamat ul-lug'atayn a) G'afur G'ulom 2) Yusuf va Zulayho b) Durbek 3) Sen yetim emassan c) Abdurahmon Jomiy 4) Jinoyat va jazo d) Iogann Volfgang Gyote e) Fyodor Dostoyevskiy f) Alisher Navoiy A) 1–f, 2–b, 3–a, 4–e B) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f C) 1–d, 2–b, 3–a, 4–e D) 1–f, 2–b, 3–a, 4–d To'g'ri javob: A) 1–f, 2–b, 3–a, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) bog'dan b) ko'chani Javob: a) chiqish kelishigi; b) tushum kelishigi ✔ 37. So'zning sinonimini yozing. a) kambag'al b) qiyin Javob: a) qashshoq; b) mushkul ✔ 38. So'zning antonimini yozing. a) katta b) boy Javob: a) kichik; b) kambag'al ✔ 39. Asar muallifini yozing. a) «Majolis un-nafois» b) «Zaharli hayot» Javob: a) Alisher Navoiy; b) Hamza Hakimzoda Niyoziy ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 149 40. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) bog'dan b) tog'ning Javob: a) chiqish kelishigi; b) qaratqich kelishigi✔ 41. So'zning sinonimini yozing. a) do'st b) yuz Javob: a) o'rtoq; b) chehra ✔ 42. So'zning sinonimini yozing. a) aqlli b) ilm Javob: a) dono; b) bilim ✔ 43. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) otaga b) qishloqqa Javob: a) jo'nalish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi ✔ 44. Asar muallifini yozing. a) «O'tmishdan ertaklar» b) «Ilohiy komediya» Javob: a) Abdulla Qahhor; b) Dante Aligyeri ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Sog'lom turmush tarzi». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Sport va sog'lom ovqatlanish       • Zararli odatlardan saqlanish       • Sog'lom tanda — sog'lom aql 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 150 22-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Quyidagilardan qaysi biri Mark Tven qalamiga mansub? A) «Kichkina shahzoda» B) «Odisseya» C) «Tom Soyerning sarguzashtlari» D) «Anna Karenina» To'g'ri javob: C) «Tom Soyerning sarguzashtlari»✔ 2. «darsi» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) II shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) III shaxs birlik ✔ 3. Syujet elementlarining to'g'ri ketma-ketligi qaysi? A) Kulminatsiya, ekspozitsiya, yechim, tugun B) Yechim, tugun, ekspozitsiya, kulminatsiya C) Tugun, yechim, kulminatsiya, ekspozitsiya D) Ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya, yechim To'g'ri javob: D) Ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya, yechim ✔ 4. «osmonning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) chiqish kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 5. «qashshoq» so'zining sinonimini toping. A) saodat B) ilm C) kambag'al D) tez To'g'ri javob: C) kambag'al ✔ 6. Qofiyadan keyin takrorlanib keladigan so'z yoki so'zlar qanday ataladi? A) Hijo B) Bayt C) Radif D) Vazn To'g'ri javob: C) Radif ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 151 7. Mustaqil so'z turkumlari qaysilar? A) Ko'makchi, bog'lovchi, yuklama B) Ot, sifat, son, olmosh, fe'l, ravish C) Modal, undov, taqlid D) Ot, ko'makchi, undov To'g'ri javob: B) Ot, sifat, son, olmosh, fe'l, ravish✔ 8. «daftarda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) jo'nalish kelishigi B) o'rin-payt kelishigi C) tushum kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ 9. «Yulduzlar mangu yonadi» asarining muallifi kim? A) Tog'ay Murod B) Said Ahmad C) O'tkir Hoshimov D) Xudoyberdi To'xtaboyev To'g'ri javob: A) Tog'ay Murod ✔ 10. Quyidagilardan qaysi biri harf birikmasi bilan ifodalanadigan tovush? A) Q B) J C) X D) Sh To'g'ri javob: D) Sh ✔ 11. «qalamim» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) I shaxs birlik B) III shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) I shaxs birlik ✔ 12. «O'zbegim» asarining muallifi kim? A) O'tkir Hoshimov B) Erkin Vohidov C) Pirimqul Qodirov D) Tog'ay Murod To'g'ri javob: B) Erkin Vohidov ✔ 13. Quyidagilardan qaysi biri Ernest Xeminguey qalamiga mansub? A) «Qiyomat» B) «Chol va dengiz» C) «Odisseya» D) «Bechoralar» To'g'ri javob: B) «Chol va dengiz» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 152 14. «Sehrli qalpoqcha» asarining muallifi kim? A) Xudoyberdi To'xtaboyev B) Pirimqul Qodirov C) Abdulla Oripov D) Erkin Vohidov To'g'ri javob: A) Xudoyberdi To'xtaboyev✔ 15. «bozorning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) tushum kelishigi B) bosh kelishik C) o'rin-payt kelishigi D) qaratqich kelishigi To'g'ri javob: D) qaratqich kelishigi ✔ 16. Saidiy qaysi asar qahramoni? A) «Sarob» (Abdulla Qahhor) B) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) C) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) D) «Farhod va Shirin» (Alisher Navoiy) To'g'ri javob: A) «Sarob» (Abdulla Qahhor) ✔ 17. "Iqtidor" so'zining ma'nosi qaysi? A) Qobiliyat, layoqat B) Boylik C) Hokimiyat D) Kasallik To'g'ri javob: A) Qobiliyat, layoqat ✔ 18. «qishloqda» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) tushum kelishigi C) o'rin-payt kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) o'rin-payt kelishigi ✔ 19. Quyidagilardan qaysi biri Mahmud Koshg'ariy qalamiga mansub? A) «Lison ut-tayr» B) «Farhod va Shirin» C) «Xazoyin ul-maoniy» D) «Devonu lug'otit turk» To'g'ri javob: D) «Devonu lug'otit turk» ✔ 20. Faqat ega va kesimdan iborat gap qanday ataladi? A) Yig'iq gap B) To'liqsiz gap C) Yoyiq gap D) Qo'shma gap To'g'ri javob: A) Yig'iq gap ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 153 21. «Asrni qaritgan kun» asarining muallifi kim? A) Abdurahmon Jomiy B) Chingiz Aytmatov C) Fyodor Dostoyevskiy D) Abulqosim Firdavsiy To'g'ri javob: B) Chingiz Aytmatov✔ 22. «Munozara» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qahhor B) Abdulla Avloniy C) Abdurauf Fitrat D) Hamza Hakimzoda Niyoziy To'g'ri javob: C) Abdurauf Fitrat ✔ 23. «xursand» so'zining sinonimini toping. A) shod B) qayg'u C) aqlli D) ilm To'g'ri javob: A) shod ✔ 24. «ko'cham» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) III shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) I shaxs birlik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: C) I shaxs birlik ✔ 25. Quyidagilardan qaysi biri Muslihiddin Sa'diy qalamiga mansub? A) «Iliada» B) «Guliston» C) «Odisseya» D) «Anna Karenina» To'g'ri javob: B) «Guliston» ✔ 26. «Mahbub ul-qulub» asarining muallifi kim? A) Alisher Navoiy B) Yusuf Xos Hojib C) Ahmad Yassaviy D) Abulg'ozi Bahodirxon To'g'ri javob: A) Alisher Navoiy ✔ 27. Quyidagilardan qaysi biri Yusuf Xos Hojib qalamiga mansub? A) «Majolis un-nafois» B) «Qisas ul-anbiyo (Qissai Rabg'uziy)» C) «Qutadg'u bilig» D) «Saddi Iskandariy» To'g'ri javob: C) «Qutadg'u bilig» ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 154 28. «O'tgan kunlar» asarining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Abdulhamid Cho'lpon C) Abdulla Avloniy D) Abdurauf Fitrat To'g'ri javob: A) Abdulla Qodiriy✔ 29. «tun» so'zining antonimini toping. A) qorong'i B) achchiq C) kun D) yengil To'g'ri javob: C) kun ✔ 30. Sanani to'g'ri yozish shakli qaysi? A) 2025-yil 19-iyun B) 2025 yil 19 iyun C) 2025-yil, 19-chi iyun D) 19 iyun 2025-chi yil To'g'ri javob: A) 2025-yil 19-iyun ✔ 31. Qaysi so'z to'g'ri yozilgan? A) o'qitivchi B) oqituvchi C) o'qtuvchi D) o'qituvchi To'g'ri javob: D) o'qituvchi ✔ 32. «ishladi» fe'li qaysi zamonda? A) kelasi zamon gumon B) hozirgi zamon (davom) C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) D) hozirgi-kelasi zamon To'g'ri javob: C) o'tgan zamon (aniq o'tgan) ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Ra'no a) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) 2) Saidiy b) «Alpomish» (xalq dostoni) 3) Qobil bobo c) «Sarob» (Abdulla Qahhor) 4) Barchinoy d) «Abulfayzxon» (Abdurauf Fitrat) e) «Qutlug' qon» (Oybek) f) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) A) 1–a, 2–e, 3–f, 4–b B) 1–a, 2–d, 3–f, 4–b C) 1–a, 2–c, 3–f, 4–b D) 1–a, 2–b, 3–f, 4–c To'g'ri javob: C) 1–a, 2–c, 3–f, 4–b ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 155 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Otabek a) «Layli va Majnun» (Alisher Navoiy) 2) Anvar b) «O'tgan kunlar» (Abdulla Qodiriy) 3) Barchinoy c) «Qutlug' qon» (Oybek) 4) Zebi d) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) e) «Alpomish» (xalq dostoni) f) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) A) 1–d, 2–f, 3–e, 4–b B) 1–b, 2–f, 3–d, 4–e C) 1–c, 2–d, 3–e, 4–f D) 1–b, 2–d, 3–e, 4–f To'g'ri javob: D) 1–b, 2–d, 3–e, 4–f✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Yodgor a) Alisher Navoiy 2) Muhokamat ul-lug'atayn b) Ahmad Yassaviy 3) Uch ildiz c) G'afur G'ulom 4) Tom Soyerning sarguzashtlari d) Pirimqul Qodirov e) Mark Tven f) Chingiz Aytmatov A) 1–c, 2–a, 3–d, 4–e B) 1–a, 2–c, 3–d, 4–e C) 1–b, 2–a, 3–d, 4–e D) 1–a, 2–c, 3–e, 4–d To'g'ri javob: A) 1–c, 2–a, 3–d, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning sinonimini yozing. a) ilm b) xursand Javob: a) bilim; b) shod ✔ 37. So'zning sinonimini yozing. a) hurmat b) boy Javob: a) izzat; b) badavlat ✔ 38. So'zning antonimini yozing. a) uzun b) yaxshi Javob: a) qisqa; b) yomon ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) baland b) quvonch Javob: a) past; b) qayg'u ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 156 40. So'zning antonimini yozing. a) halol b) arzon Javob: a) harom; b) qimmat✔ 41. So'zning antonimini yozing. a) tez b) baland Javob: a) sekin; b) past ✔ 42. So'zning antonimini yozing. a) quvonch b) keng Javob: a) qayg'u; b) tor ✔ 43. Asar muallifini yozing. a) «Qutlug' qon» b) «Yulduzli tunlar» Javob: a) Oybek; b) Pirimqul Qodirov ✔ 44. So'z qaysi kelishikda turganini yozing. a) daryoda b) tog'dan Javob: a) o'rin-payt kelishigi; b) chiqish kelishigi ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Til o'rganish — dunyoga ochilgan eshik». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Chet tillarini bilishning afzalliklari       • Ona tilini mukammal bilish — asos       • Ko'p til bilgan allomalar 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 157 23-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. "Ikkovi", "uchala" sonlari qaysi turga kiradi? A) Taqsim son B) Tartib son C) Chama son D) Jamlovchi son To'g'ri javob: D) Jamlovchi son✔ 2. «Boburnoma» qanday asar? A) Lirik devon B) Diniy risola C) Dramatik asar D) Memuar-tarixiy asar (Boburning hayoti va davri voqealari) To'g'ri javob: D) Memuar-tarixiy asar (Boburning hayoti va davri voqealari) ✔ 3. «Anna Karenina» asarining muallifi kim? A) Antuan de Sent-Ekzyuperi B) Lev Tolstoy C) Chingiz Aytmatov D) Aleksandr Pushkin To'g'ri javob: B) Lev Tolstoy ✔ 4. «Kalvak mahzumning xotira daftaridan» asarining muallifi kim? A) Abdulhamid Cho'lpon B) Hamza Hakimzoda Niyoziy C) Abdulla Qodiriy D) Mahmudxo'ja Behbudiy To'g'ri javob: C) Abdulla Qodiriy ✔ 5. «Mabdai nur» asarining muallifi kim? A) Boborahim Mashrab B) Durbek C) Muhammad Solih D) Mahmud Koshg'ariy To'g'ri javob: A) Boborahim Mashrab ✔ 6. Uyushiq bo'laklardan oldin umumlashtiruvchi so'z kelsa, undan keyin qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) Nuqtali vergul B) So'roq belgisi C) Ikki nuqta D) Tire To'g'ri javob: C) Ikki nuqta ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 158 7. «qishloqdan» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) chiqish kelishigi B) bosh kelishik C) tushum kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: A) chiqish kelishigi✔ 8. «uyning» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) bosh kelishik C) tushum kelishigi D) jo'nalish kelishigi To'g'ri javob: A) qaratqich kelishigi ✔ 9. O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi musiqasi muallifi kim? A) Manas Leviyev B) Tolib Sodiqov C) Mutal Burhonov D) Yunus Rajabiy To'g'ri javob: C) Mutal Burhonov ✔ 10. Uyushiq bo'laklar nima? A) Kirish so'zlar B) Bir xil so'roqqa javob bo'lib, bir xil vazifa bajaruvchi bo'laklar C) Gapning bosh bo'laklari D) Har xil so'roqqa javob beruvchi bo'laklar To'g'ri javob: B) Bir xil so'roqqa javob bo'lib, bir xil vazifa bajaruvchi bo'laklar ✔ 11. "Murojaat" so'zining ma'nosi qaysi? A) Jazo B) Biror masala yuzasidan og'zaki yoki yozma ravishda kimgadir yuzlanish C) Rad javobi D) Mukofot To'g'ri javob: B) Biror masala yuzasidan og'zaki yoki yozma ravishda kimgadir yuzlanish ✔ 12. «qalaming» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs birlik C) II shaxs ko'plik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: A) II shaxs birlik ✔ 13. «Iliada» asarining muallifi kim? A) Uilyam Shekspir B) Gomer C) Dante Aligyeri D) Mark Tven To'g'ri javob: B) Gomer ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 159 14. Qaysi qatorda juft so'z to'g'ri yozilgan? A) Ota_ona B) Ota ona C) Ota-ona D) Otaona To'g'ri javob: C) Ota-ona✔ 15. «bozorga» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) qaratqich kelishigi B) chiqish kelishigi C) jo'nalish kelishigi D) bosh kelishik To'g'ri javob: C) jo'nalish kelishigi ✔ 16. «kitobimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs ko'plik B) II shaxs birlik C) III shaxs ko'plik D) I shaxs ko'plik To'g'ri javob: D) I shaxs ko'plik ✔ 17. Quyidagilardan qaysi biri Ahmad Yugnakiy qalamiga mansub? A) «Gul va Navro'z» B) «Tanobchilar» C) «Xamsa» D) «Hibat ul-haqoyiq» To'g'ri javob: D) «Hibat ul-haqoyiq» ✔ 18. «do'stimiz» so'zidagi egalik qo'shimchasi qaysi shaxs-sonni bildiradi? A) II shaxs birlik B) I shaxs ko'plik C) III shaxs birlik D) III shaxs ko'plik To'g'ri javob: B) I shaxs ko'plik ✔ 19. Qaysi qahramon «Sarob» (Abdulla Qahhor) asariga tegishli? A) Zebi B) Abulfayzxon C) Saidiy D) Otabek To'g'ri javob: C) Saidiy ✔ 20. «ko'chada» so'zi qaysi kelishikda turibdi? A) bosh kelishik B) o'rin-payt kelishigi C) qaratqich kelishigi D) chiqish kelishigi To'g'ri javob: B) o'rin-payt kelishigi ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 160 21. Yashirin o'xshatishga asoslangan ko'chim qanday ataladi? A) Giperbola B) Metafora (istiora) C) Sinekdoxa D) Metonimiya To'g'ri javob: B) Metafora (istiora)✔ 22. Quyidagilardan qaysi biri Abdulla Avloniy qalamiga mansub? A) «Buloqlar» B) «Turkiy Guliston yoxud axloq» C) «Hind ixtilolchilari» D) «Kalvak mahzumning xotira daftaridan» To'g'ri javob: B) «Turkiy Guliston yoxud axloq» ✔ 23. Dialektizm nima? A) Ilmiy atama B) Muayyan shevaga xos so'z C) Yangi so'z D) Eskirgan so'z To'g'ri javob: B) Muayyan shevaga xos so'z ✔ 24. "O'g'il + i = o'g'li" misolida qanday fonetik hodisa yuz bergan? A) Tovush ortishi B) Undosh orttirilishi C) Tovush almashinuvi D) Unli tovush tushishi To'g'ri javob: D) Unli tovush tushishi ✔ 25. "Botir" so'zining antonimi qaysi? A) Mard B) Dovyurak C) Jasur D) Qo'rqoq To'g'ri javob: D) Qo'rqoq ✔ 26. Qaysi gapda so'z ortiqcha ishlatilgan (pleonazm)? A) U tarjimai holini yozdi. B) U hisobot tayyorladi. C) U o'z tarjimai holini o'zi haqida yozdi. D) U ariza yozdi. To'g'ri javob: C) U o'z tarjimai holini o'zi haqida yozdi. ✔ 27. «O'tgan kunlar» qaysi yillarda bosilgan va qanday asar sifatida mashhur? A) 1991-yilda; birinchi doston B) 1950-yilda; birinchi qissa C) 1900-yilda; birinchi drama D) 1925–1926-yillarda; o'zbek adabiyotidagi birinchi roman To'g'ri javob: D) 1925–1926-yillarda; o'zbek adabiyotidagi birinchi roman ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 161 28. «Oq kema» asarining muallifi kim? A) Lev Tolstoy B) Chingiz Aytmatov C) Dante Aligyeri D) Abulqosim Firdavsiy To'g'ri javob: B) Chingiz Aytmatov✔ 29. O'zbek adabiyotidagi birinchi drama qaysi? A) Hamzaning «Boy ila xizmatchi»si B) Mahmudxo'ja Behbudiyning «Padarkush»i C) Fitratning «Abulfayzxon»i D) Cho'lponning «Yorqinoy»i To'g'ri javob: B) Mahmudxo'ja Behbudiyning «Padarkush»i ✔ 30. «Qutlug' qon» asarining muallifi kim? A) Oybek B) Abdulla Avloniy C) Abdurauf Fitrat D) Abdulla Qahhor To'g'ri javob: A) Oybek ✔ 31. So'z birikmasida tobe va hokim so'z qanday aniqlanadi? A) Faqat tartibiga qarab B) Ikkalasi teng bo'ladi C) Tobe so'zdan hokim so'zga so'roq beriladi D) Hokim so'zdan tobe so'zga so'roq beriladi To'g'ri javob: D) Hokim so'zdan tobe so'zga so'roq beriladi ✔ 32. Alohida guruh so'zlariga qaysilar kiradi? A) Son va olmosh B) Modal so'zlar, undov so'zlar, taqlid so'zlar C) Ko'makchi va yuklama D) Ot va sifat To'g'ri javob: B) Modal so'zlar, undov so'zlar, taqlid so'zlar ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Shohnoma a) Abulqosim Firdavsiy 2) Uch ildiz b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 3) Bolalik c) Oybek 4) Mezon ul-avzon d) Alisher Navoiy e) Uilyam Shekspir f) Pirimqul Qodirov A) 1–a, 2–f, 3–c, 4–d B) 1–a, 2–d, 3–c, 4–f C) 1–d, 2–a, 3–c, 4–f D) 1–a, 2–f, 3–d, 4–c To'g'ri javob: A) 1–a, 2–f, 3–c, 4–d ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 162 34. Qahramonlarni ular ishtirok etgan asarlar bilan moslang. 1) Qobil bobo a) «Dahshat» (Abdulla Qahhor) 2) Zebi b) «Alpomish» (xalq dostoni) 3) Yo'lchi c) «Qutlug' qon» (Oybek) 4) Ra'no d) «Kecha va kunduz» (Cho'lpon) e) «O'g'ri» (Abdulla Qahhor) f) «Mehrobdan chayon» (Abdulla Qodiriy) A) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f B) 1–d, 2–e, 3–c, 4–f C) 1–e, 2–a, 3–c, 4–f D) 1–e, 2–c, 3–f, 4–d To'g'ri javob: A) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f✔ 35. Asarlarni ularning mualliflari bilan moslang. 1) Yorqinoy a) Tog'ay Murod 2) Sab'ai sayyor b) Muhammad Solih 3) Ot kishnagan oqshom c) Ahmad Yassaviy 4) Ikki eshik orasi d) Alisher Navoiy e) Abdulhamid Cho'lpon f) O'tkir Hoshimov A) 1–f, 2–d, 3–a, 4–e B) 1–e, 2–d, 3–f, 4–a C) 1–e, 2–d, 3–a, 4–f D) 1–e, 2–d, 3–a, 4–b To'g'ri javob: C) 1–e, 2–d, 3–a, 4–f ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. So'zning antonimini yozing. a) shirin b) keng Javob: a) achchiq; b) tor ✔ 37. So'zning sinonimini yozing. a) tez b) do'st Javob: a) chaqqon; b) o'rtoq ✔ 38. So'zning sinonimini yozing. a) aqlli b) boy Javob: a) dono; b) badavlat ✔ 39. So'zning antonimini yozing. a) katta b) ochiq Javob: a) kichik; b) yopiq ✔ Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 163 40. Asar muallifini yozing. a) «Dahshat» b) «Qutadg'u bilig» Javob: a) Abdulla Qahhor; b) Yusuf Xos Hojib✔ 41. Asar muallifini yozing. a) «Ot kishnagan oqshom» b) «Mezon ul-avzon» Javob: a) Tog'ay Murod; b) Alisher Navoiy ✔ 42. So'zning sinonimini yozing. a) baxt b) do'st Javob: a) saodat; b) o'rtoq ✔ 43. Asar muallifini yozing. a) «Ufq» b) «Sarob» Javob: a) Said Ahmad; b) Abdulla Qahhor ✔ 44. So'zning sinonimini yozing. a) toza b) baxt Javob: a) pokiza; b) saodat ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 45. Yozma ish (insho). Mavzu: «Mening sevimli adibim». Hajmi kamida 150–200 so'z. Kirish, asosiy qism va xulosadan iborat bo'lsin; fikrlaringizni misollar bilan asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Namunaviy reja: 1. Kirish — mavzuning dolzarbligi, asosiy fikr (tezis). 2. Asosiy qism:       • Adibning hayot yo'li       • Eng sevgan asarim va qahramonim       • Adib ijodining menga ta'siri 3. Xulosa — fikrlarni umumlashtirish, shaxsiy munosabat. Baholashda e'tibor beriladi: mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalil va misollar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari. Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 164 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- B 2- A 3- A 4- A 5- D 6- B 7- C 8- A 9- B 10- A 11- C 12- B 13- D 14- A 15- A 16- B 17- B 18- C 19- B 20- B 21- A 22- B 23- B 24- B 25- A 26- D 27- A 28- D 29- B 30- C 31- C 32- A 33- A 34- B 35- A 36. a) Alisher Navoiy; b) Abdulla Qodiriy 37. a) Zahiriddin Muhammad Bobur; b) Abdulla Oripov 38. a) g'am; b) dono 39. a) qashshoq; b) yurt 40. a) saodat; b) toqat 41. a) dono; b) ulkan 42. a) Antuan de Sent-Ekzyuperi; b) Uilyam Shekspir 43. a) tor; b) tun 44. a) saodat; b) jasur 45. yechimga qarang 2-variant 1- C 2- A 3- B 4- B 5- C 6- B 7- A 8- A 9- D 10- C 11- B 12- B 13- C 14- C 15- B 16- B 17- A 18- C 19- B 20- A 21- D 22- D 23- A 24- D 25- A 26- C 27- A 28- D 29- D 30- A 31- C 32- B 33- B 34- D 35- C 36. a) Erkin Vohidov; b) Mahmudxo'ja Behbudiy 37. a) qorong'i; b) dushman 38. a) Said Ahmad; b) Abdulla Qodiriy 39. a) kambag'al; b) yopiq 40. a) o'rtoq; b) pokiza 41. a) pokiza; b) bilim 42. a) chehra; b) qashshoq 43. a) qorong'i; b) harom 44. a) past; b) yopiq 45. yechimga qarang 3-variant 1- D 2- D 3- D 4- B 5- C 6- C 7- A 8- A 9- B 10- B 11- C 12- D 13- C 14- A 15- A 16- A 17- D 18- C 19- B 20- C 21- C 22- C 23- C 24- A 25- A 26- B 27- C 28- D 29- B 30- A 31- A 32- B 33- A 34- A 35- B 36. a) buyuk; b) jasur 37. a) Oybek; b) Gomer 38. a) sovuq; b) qayg'u 39. a) G'afur G'ulom; b) Pirimqul Qodirov 40. a) g'am; b) badavlat 41. a) Oybek; b) Abdurauf Fitrat 42. a) Abdulhamid Cho'lpon; b) Alisher Navoiy 43. a) qari; b) qisqa 44. a) chaqqon; b) qashshoq 45. yechimga qarang Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 165 4-variant 1- A 2- B 3- D 4- A 5- D 6- B 7- C 8- C 9- A 10- B 11- B 12- C 13- D 14- D 15- C 16- D 17- A 18- C 19- D 20- A 21- C 22- C 23- A 24- A 25- C 26- A 27- D 28- B 29- D 30- B 31- B 32- A 33- B 34- D 35- B 36. a) qashshoq; b) buyuk 37. a) qisqa; b) yolg'on 38. a) yengil; b) chiqish 39. a) kambag'al; b) sekin 40. a) Abdulla Qahhor; b) O'tkir Hoshimov 41. a) kichik; b) qimmat 42. a) izzat; b) chehra 43. a) chaqqon; b) bilim 44. a) o'rin-payt kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 45. yechimga qarang 5-variant 1- D 2- A 3- A 4- B 5- A 6- C 7- D 8- B 9- B 10- B 11- B 12- D 13- A 14- C 15- D 16- B 17- D 18- C 19- C 20- C 21- C 22- A 23- A 24- B 25- D 26- B 27- B 28- C 29- D 30- B 31- C 32- B 33- C 34- D 35- C 36. a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi 37. a) kichik; b) qari 38. a) yopiq; b) harom 39. a) chiqish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 40. a) yopiq; b) qari 41. a) qimmat; b) achchiq 42. a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi 43. a) Abdulla Qodiriy; b) Migel de Servantes 44. a) chiqish kelishigi; b) qaratqich kelishigi 45. yechimga qarang 6-variant 1- B 2- B 3- A 4- C 5- C 6- A 7- A 8- B 9- A 10- D 11- A 12- C 13- A 14- B 15- A 16- C 17- B 18- A 19- C 20- A 21- B 22- B 23- A 24- C 25- B 26- C 27- C 28- D 29- A 30- A 31- A 32- D 33- C 34- D 35- D 36. a) Uilyam Shekspir; b) Abdulla Qodiriy 37. a) Abdulla Qahhor; b) Abdurauf Fitrat 38. a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi 39. a) chiqish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 40. a) toqat; b) saodat 41. a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi 42. a) Abulg'ozi Bahodirxon; b) Abdulhamid Cho'lpon 43. a) qimmat; b) dushman 44. a) chehra; b) chaqqon 45. yechimga qarang 7-variant 1- C 2- A 3- A 4- C 5- D 6- D 7- B 8- C 9- C 10- C 11- B 12- A 13- C 14- C 15- B 16- D 17- A 18- D 19- D 20- D Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 166 21- B 22- A 23- C 24- D 25- A 26- B 27- C 28- D 29- C 30- D 31- D 32- C 33- C 34- B 35- A 36. a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi 37. a) jo'nalish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 38. a) g'am; b) saodat 39. a) sovuq; b) harom 40. a) bilim; b) mushkul 41. a) yomon; b) achchiq 42. a) toqat; b) chehra 43. a) ulkan; b) qashshoq 44. a) qaratqich kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 45. yechimga qarang 8-variant 1- A 2- C 3- A 4- A 5- B 6- B 7- C 8- B 9- D 10- B 11- A 12- C 13- B 14- A 15- B 16- C 17- A 18- D 19- A 20- A 21- B 22- B 23- B 24- B 25- C 26- A 27- C 28- A 29- C 30- C 31- A 32- D 33- D 34- B 35- D 36. a) kambag'al; b) dushman 37. a) dushman; b) yolg'on 38. a) Lev Tolstoy; b) Abdulhamid Cho'lpon 39. a) o'rin-payt kelishigi; b) qaratqich kelishigi 40. a) harom; b) qari 41. a) qaratqich kelishigi; b) chiqish kelishigi 42. a) tun; b) yengil 43. a) go'zal; b) saodat 44. a) chiqish kelishigi; b) tushum kelishigi 45. yechimga qarang 9-variant 1- C 2- C 3- D 4- B 5- A 6- C 7- B 8- B 9- B 10- B 11- C 12- D 13- C 14- A 15- C 16- A 17- C 18- B 19- A 20- C 21- B 22- D 23- A 24- B 25- D 26- C 27- C 28- D 29- B 30- D 31- B 32- D 33- C 34- C 35- A 36. a) o'rin-payt kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 37. a) chiqish kelishigi; b) chiqish kelishigi 38. a) g'am; b) mushkul 39. a) chiqish; b) kichik 40. a) Abdurauf Fitrat; b) Abdulla Oripov 41. a) chaqqon; b) buyuk 42. a) sovuq; b) kambag'al 43. a) Ernest Xeminguey; b) O'tkir Hoshimov 44. a) Muslihiddin Sa'diy; b) Abdulla Oripov 45. yechimga qarang 10-variant 1- D 2- C 3- D 4- C 5- B 6- B 7- A 8- D 9- C 10- A 11- B 12- D 13- D 14- A 15- D 16- A 17- D 18- A 19- B 20- D 21- C 22- A 23- B 24- A 25- D 26- A 27- D 28- B 29- B 30- A 31- D 32- B 33- A 34- C 35- B 36. a) mushkul; b) shod Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 167 37. a) Ernest Xeminguey; b) Uilyam Shekspir 38. a) tushum kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 39. a) jo'nalish kelishigi; b) qaratqich kelishigi 40. a) Antuan de Sent-Ekzyuperi; b) Abdurauf Fitrat 41. a) yopiq; b) sekin 42. a) Tog'ay Murod; b) Gulxaniy 43. a) Abdulla Qodiriy; b) Abulqosim Firdavsiy 44. a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi 45. yechimga qarang 11-variant 1- D 2- A 3- A 4- D 5- B 6- A 7- D 8- C 9- C 10- A 11- A 12- B 13- B 14- C 15- C 16- D 17- A 18- B 19- C 20- D 21- B 22- A 23- B 24- A 25- A 26- C 27- D 28- C 29- D 30- D 31- B 32- B 33- A 34- D 35- A 36. a) bilim; b) qashshoq 37. a) O'tkir Hoshimov; b) Oybek 38. a) Abdulla Oripov; b) Uilyam Shekspir 39. a) Alisher Navoiy; b) Antuan de Sent-Ekzyuperi 40. a) Lev Tolstoy; b) Abdulla Qodiriy 41. a) Chingiz Aytmatov; b) Oybek 42. a) tushum kelishigi; b) qaratqich kelishigi 43. a) bilim; b) pokiza 44. a) G'afur G'ulom; b) Fyodor Dostoyevskiy 45. yechimga qarang 12-variant 1- C 2- A 3- B 4- A 5- C 6- A 7- D 8- C 9- C 10- A 11- A 12- A 13- C 14- C 15- B 16- A 17- D 18- C 19- B 20- B 21- B 22- C 23- C 24- C 25- B 26- A 27- C 28- B 29- B 30- B 31- B 32- A 33- A 34- A 35- D 36. a) qashshoq; b) pokiza 37. a) ulkan; b) pokiza 38. a) yengil; b) yomon 39. a) tushum kelishigi; b) chiqish kelishigi 40. a) toqat; b) dono 41. a) jo'nalish kelishigi; b) tushum kelishigi 42. a) past; b) qorong'i 43. a) yurt; b) pokiza 44. a) saodat; b) dono 45. yechimga qarang 13-variant 1- C 2- C 3- B 4- C 5- C 6- B 7- B 8- A 9- D 10- C 11- A 12- C 13- D 14- D 15- B 16- B 17- B 18- B 19- D 20- B 21- D 22- B 23- B 24- D 25- A 26- B 27- C 28- A 29- D 30- B 31- A 32- C 33- B 34- A 35- D 36. a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi 37. a) tushum kelishigi; b) qaratqich kelishigi 38. a) chehra; b) pokiza 39. a) chiqish; b) kambag'al 40. a) Alisher Navoiy; b) Abdurahmon Jomiy Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 168 41. a) Said Ahmad; b) Pirimqul Qodirov 42. a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi 43. a) jasur; b) o'rtoq 44. a) yurt; b) mushkul 45. yechimga qarang 14-variant 1- C 2- D 3- B 4- D 5- D 6- C 7- B 8- A 9- B 10- D 11- C 12- A 13- B 14- D 15- A 16- C 17- D 18- C 19- B 20- D 21- A 22- D 23- B 24- D 25- A 26- D 27- B 28- D 29- C 30- B 31- C 32- A 33- C 34- D 35- D 36. a) qashshoq; b) chaqqon 37. a) qari; b) harom 38. a) Pirimqul Qodirov; b) O'tkir Hoshimov 39. a) qari; b) kambag'al 40. a) kichik; b) tor 41. a) yengil; b) qisqa 42. a) tushum kelishigi; b) tushum kelishigi 43. a) jo'nalish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 44. a) chiqish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 45. yechimga qarang 15-variant 1- B 2- C 3- D 4- A 5- B 6- B 7- A 8- C 9- B 10- A 11- A 12- D 13- D 14- B 15- D 16- D 17- A 18- D 19- C 20- D 21- D 22- C 23- C 24- B 25- A 26- D 27- A 28- D 29- A 30- C 31- A 32- A 33- D 34- C 35- C 36. a) G'afur G'ulom; b) Abdurauf Fitrat 37. a) tushum kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 38. a) yurt; b) chehra 39. a) chiqish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 40. a) o'rin-payt kelishigi; b) chiqish kelishigi 41. a) Abdulla Oripov; b) Aleksandr Pushkin 42. a) yomon; b) qisqa 43. a) jo'nalish kelishigi; b) o'rin-payt kelishigi 44. a) chaqqon; b) chehra 45. yechimga qarang 16-variant 1- A 2- D 3- A 4- D 5- C 6- B 7- A 8- C 9- C 10- C 11- D 12- B 13- D 14- D 15- A 16- A 17- A 18- A 19- A 20- A 21- C 22- D 23- B 24- D 25- A 26- C 27- D 28- D 29- C 30- A 31- A 32- A 33- A 34- D 35- D 36. a) tushum kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 37. a) sovuq; b) past 38. a) tushum kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 39. a) buyuk; b) ulkan 40. a) Ernest Xeminguey; b) Erkin Vohidov 41. a) go'zal; b) g'am 42. a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi 43. a) yomon; b) past 44. a) sekin; b) yolg'on Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 169 45. yechimga qarang 17-variant 1- D 2- A 3- A 4- B 5- A 6- B 7- A 8- B 9- C 10- A 11- C 12- C 13- B 14- A 15- C 16- C 17- A 18- A 19- D 20- A 21- A 22- B 23- C 24- D 25- A 26- B 27- D 28- D 29- B 30- D 31- C 32- A 33- B 34- B 35- A 36. a) yurt; b) toqat 37. a) qaratqich kelishigi; b) chiqish kelishigi 38. a) chiqish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 39. a) chaqqon; b) pokiza 40. a) kichik; b) qorong'i 41. a) qimmat; b) yolg'on 42. a) sovuq; b) tor 43. a) yomon; b) qari 44. a) Abulqosim Firdavsiy; b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 45. yechimga qarang 18-variant 1- C 2- B 3- A 4- B 5- A 6- A 7- A 8- A 9- C 10- A 11- B 12- C 13- B 14- B 15- C 16- D 17- C 18- C 19- C 20- C 21- C 22- D 23- B 24- A 25- B 26- A 27- D 28- C 29- D 30- C 31- A 32- A 33- D 34- A 35- C 36. a) yolg'on; b) kichik 37. a) tor; b) kichik 38. a) qashshoq; b) o'rtoq 39. a) tushum kelishigi; b) qaratqich kelishigi 40. a) qaratqich kelishigi; b) qaratqich kelishigi 41. a) chiqish; b) qayg'u 42. a) tor; b) yomon 43. a) jasur; b) ulkan 44. a) saodat; b) g'am 45. yechimga qarang 19-variant 1- C 2- D 3- D 4- D 5- D 6- C 7- A 8- D 9- C 10- C 11- A 12- D 13- D 14- A 15- D 16- C 17- D 18- B 19- A 20- D 21- D 22- C 23- D 24- A 25- A 26- C 27- D 28- C 29- B 30- B 31- B 32- C 33- C 34- A 35- A 36. a) mushkul; b) o'rtoq 37. a) O'tkir Hoshimov; b) Abulqosim Firdavsiy 38. a) ulkan; b) go'zal 39. a) chehra; b) saodat 40. a) Ahmad Yugnakiy; b) Uilyam Shekspir 41. a) toqat; b) o'rtoq 42. a) buyuk; b) shod 43. a) Viktor Gyugo; b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 44. a) jasur; b) toqat 45. yechimga qarang Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 170 20-variant 1- B 2- B 3- A 4- A 5- B 6- A 7- B 8- B 9- A 10- C 11- A 12- D 13- A 14- A 15- C 16- D 17- A 18- C 19- B 20- B 21- D 22- D 23- C 24- C 25- C 26- C 27- B 28- D 29- B 30- C 31- B 32- C 33- C 34- A 35- C 36. a) jo'nalish kelishigi; b) chiqish kelishigi 37. a) qaratqich kelishigi; b) tushum kelishigi 38. a) qaratqich kelishigi; b) chiqish kelishigi 39. a) sovuq; b) yolg'on 40. a) saodat; b) ulkan 41. a) qimmat; b) yomon 42. a) Uilyam Shekspir; b) Ahmad Yugnakiy 43. a) bilim; b) chehra 44. a) Oybek; b) Abdurauf Fitrat 45. yechimga qarang 21-variant 1- B 2- B 3- A 4- A 5- C 6- A 7- B 8- B 9- D 10- B 11- D 12- A 13- B 14- D 15- C 16- A 17- D 18- A 19- C 20- D 21- A 22- A 23- B 24- B 25- B 26- A 27- C 28- A 29- D 30- B 31- C 32- A 33- B 34- C 35- A 36. a) chiqish kelishigi; b) tushum kelishigi 37. a) qashshoq; b) mushkul 38. a) kichik; b) kambag'al 39. a) Alisher Navoiy; b) Hamza Hakimzoda Niyoziy 40. a) chiqish kelishigi; b) qaratqich kelishigi 41. a) o'rtoq; b) chehra 42. a) dono; b) bilim 43. a) jo'nalish kelishigi; b) jo'nalish kelishigi 44. a) Abdulla Qahhor; b) Dante Aligyeri 45. yechimga qarang 22-variant 1- C 2- C 3- D 4- A 5- C 6- C 7- B 8- B 9- A 10- D 11- A 12- B 13- B 14- A 15- D 16- A 17- A 18- C 19- D 20- A 21- B 22- C 23- A 24- C 25- B 26- A 27- C 28- A 29- C 30- A 31- D 32- C 33- C 34- D 35- A 36. a) bilim; b) shod 37. a) izzat; b) badavlat 38. a) qisqa; b) yomon 39. a) past; b) qayg'u 40. a) harom; b) qimmat 41. a) sekin; b) past 42. a) qayg'u; b) tor 43. a) Oybek; b) Pirimqul Qodirov 44. a) o'rin-payt kelishigi; b) chiqish kelishigi 45. yechimga qarang 23-variant 1- D 2- D 3- B 4- C 5- A 6- C 7- A 8- A 9- C 10- B 11- B 12- A 13- B 14- C 15- C 16- D 17- D 18- B 19- C 20- B Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 171 21- B 22- B 23- B 24- D 25- D 26- C 27- D 28- B 29- B 30- A 31- D 32- B 33- A 34- A 35- C 36. a) achchiq; b) tor 37. a) chaqqon; b) o'rtoq 38. a) dono; b) badavlat 39. a) kichik; b) yopiq 40. a) Abdulla Qahhor; b) Yusuf Xos Hojib 41. a) Tog'ay Murod; b) Alisher Navoiy 42. a) saodat; b) o'rtoq 43. a) Said Ahmad; b) Abdulla Qahhor 44. a) pokiza; b) saodat 45. yechimga qarang Ona tili va adabiyot — milliy sertifikat mashq variantlari | 172

ONA TILI VA ADABIYOT

Milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2025–2026)

23 ta variant • 1035 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Ona tili va adabiyot imtihoni an'anaviy (qog'oz) shaklda: 45 ta topshiriq, 180 daqiqa. Test yopiq, ochiq va yozma topshiriqlardan iborat; yozma ish (insho) ham imtihon tarkibiga kiradi. Test va insho uchun alohida vaqt ajratish taklifi muhokama qilinmoqda — imtihondan oldin uzbmb.uz da tekshiring.

• Har bir variant shu tuzilishda tuzilgan: 32 ta Y-1, 3 ta Y-2, 9 ta ochiq (a/b) va 1 ta insho. Rasmiy variantdagi aniq taqsimot fan spetsifikatsiyasida belgilanadi.

• Mazmun sohalari: fonetika, grafika, orfografiya, orfoepiya, leksikologiya, frazeologiya, grammatika (morfologiya va sintaksis), uslubiyat, adabiyot tarixi va adabiyot nazariyasi.

• Insho uchun har bir variantda namunaviy reja va asosiy fikrlar berilgan. Baholashda mavzuning ochilishi, mantiqiy izchillik, dalillar, nutq boyligi, imlo va tinish belgilari hisobga olinadi.

• Natija Rash modeli bo'yicha hisoblanadi: 46 balldan boshlab sertifikat beriladi. Noto'g'ri javob uchun ball ayirilmaydi.

• Muhim: rasmiy imtihon savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu to'plam rasmiy mazmun sohalari va topshiriq turlari asosida tuzilgan mashq variantlaridir. To'plam o'zbek tili uchun tuzilgan (rus va qoraqalpoq tillari alohida imtihon).

Купить