Ўзбекистонда виждон эркинлигини таъминлашда миссионерлик ва прозелитизм муаммоси

ЎЗБЕКИСТОНДА ВИЖДОН ЭРКИНЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШДА МИССИОНЕРЛИК ВА ПРОЗЕЛИТИЗМ МУАММОСИ МИССИОНЕРЛИКНИНГ МАЗМУН – МОҲИЯТИ Миссионерлик - бир динга эътиқод қилувчи халқлар орасида бошқа бир динни тарғиб қилиш. Прозелитизм - бу тўғридан-тўғри бирон бир динга ишонган фуқарони ўз динидан воз кечишга ва ўзга динни қабул қилишга мажбур қилиш. ХАЛҚАРО ХРИСТИАН МИССИЯЛАРИ Диний миссия - христианликни бошқа диний эътиқоддаги кишилар орасида тарқатиш ҳамда миссионерлар қароргоҳи ҳудудида жойлашган черков, миссионер- монахлар ётоқхонаси, мактаб- интернат ёки уларнинг барчасининг мажмуи. Бугунги кунда Осиё, Африка ва Лотин Америкаси мамлакатларида миссионерликнинг муҳим таркибий қисми сифатида кўплаб халқаро христиан миссиялари фаолият олиб бормоқда . Диний секта деганда маълум бир диндаги расмий ақидаларга зид равишда ажралиб чиққан ёки мавжуд динлар ва конфессияларга умуман алоқаси бўлмаган ҳолда дин байроғи остида фаолият кўрсатадиган гуруҳлар тушунилади. “ Деструктив секта” эса, жамият ва ўзининг аъзоларига (руҳий, жисмоний, моддий) зарар етказадиган ёки етказиши мумкин бўлган диний ёки нодиний ташкилотлар назарда тутилади [3] . Мутахассислар бу каби ташкилотлар сонини тахминан 5000 атрофида , деб баҳолайдилар [4] . Бундай ташкилотлар, моҳиятига кўра ё бойлик орттириш ёки муайян сиёсий мақсадларга эришиш мақсадида тузилади. Академик П.Сидоров таъбири билан Академик П.Сидоров таъбири билан айтгандаайтганда “тоталитар “тоталитар секталар – бу инсон секталар – бу инсон онгини эгаллаш ва онгини эгаллаш ва индивидуллигини йўқ индивидуллигини йўқ қилиш мақсадида қилиш мақсадида унинг руҳияти, ҳис унинг руҳияти, ҳис туйғуларини туйғуларини манипуляция қилишни манипуляция қилишни кўзловчи кўзловчи психологик психологик терроризмнинг бир терроризмнинг бир туридиртуридир ”.”. Сидоров мазкур культларни Сидоров мазкур культларни “оммавий “оммавий ижтимоий-ижтимоий- психологик психологик қирғин қирғин қуроли”қуроли” , деб , деб таърифлайдитаърифлайди СЕКТАЛАРНИНГ БЕЛГИЛАРИ ҚАНДАЙ?  1.1. Ўз раҳнамоси ва гуруҳининг Ўз раҳнамоси ва гуруҳининг бошқалардан мутлақо бошқалардан мутлақо устунлигини даъво қилишустунлигини даъво қилиш ..  2.2. Аъзоларининг ҳаёт тарзи ва бўш Аъзоларининг ҳаёт тарзи ва бўш вақтларини қатъий назорат вақтларини қатъий назорат қилишқилиш . .  3.3. Ахборот олиш манбаларининг Ахборот олиш манбаларининг чегаралаб берилиши чегаралаб берилиши (( телевизор ва телевизор ва газеталарнинг таъқиқланиши ва газеталарнинг таъқиқланиши ва ҳоказоҳоказо )) ..  4. Жаҳон динларининг муқаддас 4. Жаҳон динларининг муқаддас ёзувларини ўз ақидасига мос ёзувларини ўз ақидасига мос равишда ўзгартириш, уларни равишда ўзгартириш, уларни аслиятдан чекинганликда айблаш.аслиятдан чекинганликда айблаш.  5.5. Фаол ва узлуксиз равишда янги Фао СЕКТАГА ҚАНДАЙ ЖАЛБ ҚИЛИНАДИ?  Ширин сўзлар ва Ширин сўзлар ва мақтовларга мақтовларга кўмиб ташлаш.кўмиб ташлаш. Бунда секта Бунда секта аъзолари сизни аъзолари сизни қаттиқ севишлари, қаттиқ севишлари, улар учун муҳим улар учун муҳим эканингиз, сиз эканингиз, сиз Худонинг назари Худонинг назари тушган тушган одамлигингизни одамлигингизни уқтиришга ҳаракат уқтиришга ҳаракат қиладилар. қиладилар.  Танқидий Танқидий фикрлаш фикрлаш қобилиятингизни қобилиятингизни сўндириш.сўндириш. Сизни Сизни илоҳий неъматлар, илоҳий неъматлар, руҳий осойишталикка руҳий осойишталикка эришиш учун бир эришиш учун бир қанча машқларни қанча машқларни бажаришингиз бажаришингиз лозимлигига лозимлигига ишонтиришади. Бир ишонтиришади. Бир оҳангдаги қўшиқларни оҳангдаги қўшиқларни куйлаш, медитация куйлаш, медитация охир-оқибат мустақил охир-оқибат мустақил фикрлашни фикрлашни пассивлаштиради ва пассивлаштиради ва буйруқларни сўзсиз буйруқларни сўзсиз бажарадиган роботга бажарадиган роботга айлантиради.айлантиради.  Гуруҳ ичидаги Гуруҳ ичидаги алоқаларни алоқаларни мустаҳкамлаш вамустаҳкамлаш ва ташқи дунёдан ташқи дунёдан узилишга мажбур узилишга мажбур қилиш.қилиш. Бунда сизга Бунда сизга фақат фақат гуруҳдошларингиз гуруҳдошларингиз ҳақиқий дўст, қолганлар ҳақиқий дўст, қолганлар эса жоҳил, адашган деб эса жоҳил, адашган деб уқтирилади. Шунингдек уқтирилади. Шунингдек секта раҳнамолари-нинг секта раҳнамолари-нинг гапи абсолют ҳақиқат, гапи абсолют ҳақиқат, нажотга етакловчи нажотга етакловчи сўзлар бошқаларнинг сўзлар бошқаларнинг сўзлари эса ёлғон экани сўзлари эса ёлғон экани уқтирилади. уқтирилади.  Сектадан Сектадан ташқаридаги ҳаётга ташқаридаги ҳаётга қайтиш имкониятини қайтиш имкониятини йўққа чиқариш.йўққа чиқариш. Сиз Сиз буткул сектага буткул сектага боғланиб қоласиз. боғланиб қоласиз. Сектадошларингиздан Сектадошларингиздан бошқалар кўзингизга бошқалар кўзингизга бегона, душман бўлиб бегона, душман бўлиб кўринади. Сектадан кўринади. Сектадан ташқаридаги ҳаётга ташқаридаги ҳаётга бегона назар билан бегона назар билан қарайсиз. Қачондир қарайсиз. Қачондир сектанинг иддаолари сектанинг иддаолари сохта эканини ҳис сохта эканини ҳис қилганингизда ҳам қилганингизда ҳам ундан чиқишга ундан чиқишга юрагингиз юрагингиз бетламайди. Ташқи бетламайди. Ташқи дунё сизга дахшат дунё сизга дахшат бўлиб кўринади.бўлиб кўринади. ДИНИЙ СЕКТАЛАР ЎЗЛАРИНИНГ ҒАРАЗЛИ МАҚСАДЛАРИГА ЭРИШИШ УЧУН ҚУЙИДАГИЛАРГА АЛОҲИДА ЭЪТИБОР БИЛАН ҚАРАЙДИЛАР - аҳолининг диний билимлари пастлигидан фойдаланадилар - охиратнинг яқинлиги билан қўрқитадилар - асосан ёшлар ва моддий аҳволи ночор бўлганлар ичида иш олиб боришга интиладилар - яширин фаолият олиб борадилар - секта ичида бўлаётган воқеаларнинг кўпчиликка маълум бўлиб қолмаслигини қаттиқ назорат қиладилар- инсоннинг маънавий ва жисмоний камолотга эришишга бўлган интилишидан фойдаланадилар МИССИОНЕРЛИК УСЛУБЛАРИ ВА ВОСИТАЛАРИ ТИББИЙ СОҲА ХАЙРИЯ ЁРДАМ- ЛАРИНИ КЎРСАТИШ ТАЪЛИМ СОҲАСИ Тиббий соҳа имкониятларидан фойдаланган ҳолда миссионерлик амалиётини ташкил этишда эътибор бериладиган жиҳатлар - ибодатга келувчиларнинг ахборотларига таянган ҳолда конкрет-адресли ёндашув асосида касалларнинг ҳолидан хабар олиш, уларга дори- дармонларни харид қилишда кўмаклашиш; - наркоманларни даволаш билан шуғулланиш; - Халқаро ногиронлар куни муносабати билан қулоғи паст эшитадиган фуқароларга қулоқ учун мўлжалланган овоз кучайтиргич аппаратлари ва ўзи юролмайдиган ногиронлар учун аравачалар харид қилиш ҳамда ногиронлар уйларига турли, жумладан, озиқ-овқат маҳсулотлари шаклида ёрдам кўрсатиш; - шифохоналарга ҳомийлик қилиш, уларга чойшаблар, ёстиқ жилдлари, тиббий ходимлар кийимлари каби зарур нарсаларни етказиб бериш; - алкоголик, наркоман ва собиқ маҳбусларни “меҳнат тарбияси" Тиббиёт соҳасидаги миссионерликнинг афзалликлари прозелит врач бемор билан бевосита, аксарият ҳолларда бегоналарнинг иштирокисиз мулоқот қила олади бундай шаклдаги миссионерлик ташқи кузатув ва назоратдан холи бўлади ноқонуний фаолиятнинг фош бўлиш эҳтимоли кескин даражада пасаяди бемор одамнинг ташқи таъсирга мойиллиги, ширин ва юпатувчи сўзга, оддий инсоний қўллаб-қувватлашга ташналик қўл келади кўпгина ҳолларда врачнинг мунтазам назорати остида даволанишга эҳтиёжнинг мавжуд бўлиши “ўлжа” - беморни муайян вақт давомида психологик таъсир доирасида ушлаб туриш имконини беради миссионерлик тарғиботини босқичма-босқич амалга ошириш имконияти мавжуд бўлади беморни даволашнинг муваффаққиятли кечиши миссионерлик тарғиботининг самарадорлигини оширишга хизмат қилади Хайрия ёрдамлари кўрсатиш орқали миссионерлик объектларининг танланиши Кўзи ожизларнинг жамиятлари Ёрдамга муҳтож оилалар Қариялар уйлари Меҳрибонлик уйлари - озиқ-овқат пакетлари тарқатиш; - муҳтож беморларга дори-дармонни харид қилишда кўмаклашиш; - муҳтож кексаларни овқатлантириш; - янги ёки черков аъзолари фойдаланган, аммо уларга керак бўлмай қолган кийим-бошлар, пойафзалларни муҳтожларга тарқатиш Хайрия ёрдамлари кўрсатиш шакллари - ҳафтанинг муайян, аксарият ҳолларда пайшанба ва якшанба кунлари хайрия тушликлари ташкил этиш Миссионерларнинг таълим-тарбия соҳасига алоҳида эътибор беришларининг сабаблари Замонавий миссионерлар турли соҳаларда узвий бирликда, тизимли ва тадрижий иш олиб борилгандагина кишилар онги ва қалбини эгаллаш мумкинлигини яхши тушунишади. Зеро, ҳар бир соҳа кишилар онгига таъсир ўтказишнинг ўзига хос ва бетакрор усулларига эга. Айни пайтда, тизимли иш олиб борилганда бу усуллар ва ўзига хосликлар бир-бирини тўлдиради ҳамда инсонни бутун ҳаёти давомида мунтазам таъсир остида сақлаш имконини беради. - мактабга янги ўқув йилига тайёргарлик кўриш учун таъмирлаш материаллари олиб берилади; - ибодатга қатнайдиганларнинг бевосита таъмир ишларида қатнашиши таъминланади; - ибодатга келувчиларнинг ахборотларига таяниб, конкрет- адресли ёндашув асосида янги ўқув йили арафасида муҳтож оилаларнинг 1-синфга борадиган болаларига дафтар, қалам ва бошқа канцелярия моллари олиб берилади; - “Меҳрибонлик уйи” тарбияланувчиларига болалар кийим- бошлари ва ўйинчоқлар совға қилинади ;Миссионерлар таълим тизимида ўз фаолиятини амалга оширишда алоҳида эътибор берадиган жиҳатлар - тил ва компьютер ўргатиш марказлари, ҳатто мактаб ёшигача бўлган болалар учун шу йўналишдаги ихтисослашган боғчалар очиш орқали ҳам ёшлар орасида тегишли тарғибот ташкил этилади Миссионерлик: такомиллашув йўлида Олиб борилаётган ишлар, кўрилаётган чоралар миссионерларнинг кўплаб фош бўлишига олиб келмоқда. Бу ўз навбатида уларни янгидан-янги йўлларни қидиришга, ўз фаолиятларини вазиятга мослашган ҳолда такомиллаштириб боришга мажбур этмоқда. Миссионерликдаги янги тенденциялар ҳокимият вакиллари диққатини ортиқча жалб қилмаслик ва шубҳа уйғонишининг олдини олиш мақсадида жамоа бўлиб тўпланишни камайтириш;  "халқа-халқа" бўлиб фаолият кўрсатиш;  навбат билан оқим тарафдорларининг уйларида, унда ҳам “кичик халқалар” доирасида йиғилиб туриш;  ибодатга қатнайдиган маҳаллий миллатлар вакилларининг ҳақиқий сонини ошкор этмаслик мақсадида махфий йиғилишлар ўтказиш;  масофанинг узоқлиги туфайли черковга қатнайдиганларга енгиллик яратиш, уларни ортиқча транспорт харажатларидан озод қилиш байроғи остида ибодатларни фуқаролар хонадонларида ўтказиш;  ўз тарафдорларини саёҳатчилар байроғи остида тўплаш, экскурсияларга олиб чиқиш ва ўша ерда ўз йиғилишларини ўтказишга интилиш;  тарғибот ишларида расмий фаолият кўрсатишга рухса Миссионерлар ёшларга алоҳида эътибор бермоқдалар Ёшларнинг фаол ижтимоий кучга айланиб бораётгани бугунги кунда уларнинг турли мафкуравий таъсир ва тазйиқларнинг бош объектига айланишига олиб келди. Бунда уларнинг жамиятнинг ҳали етарли тажрибага эга бўлмаган, ташқи таъсирларга тез берилувчан ва, айни пайтда, энг ҳаракатчан қатлами экани инобатга олинмоқда. “ Ёшларнинг онгида қандай кайфият устунлигини айтсанг, мен сенга кейинги авлоднинг табиати қандай бўлишини айтиб бераман ”,-деб ёзган эди инглиз сиёсий арбоби Эдмунд Берк. Шу нуқтаи назардан қараганда, миссионерларнинг жамиятнинг эртанги кунини белгилаб берадиган авлод онгини эгаллаш, назорат қилишни кўзлаб иш юритаётганини қайд этиш лозим. Миссионерликнинг таниқли назариётчиси П.Джонстоун ўзининг “Дунё операцияси” китобида жумладан, шундай ёзади: “Бутун дунёда университет ва коллежларда 37 миллион талаба таҳсил олади. Уларнинг кўплари 20 йилдан сўнг йирик мансабларни эгаллашади”. Болалар учун ёзги оромгоҳлар ташкил этиш Ёзги таътил даврида болаларни дам олиш жойларига қисқа муддатга олиб чиқиш Черков ҳудудида бир неча сменали, камида 2 маҳал овқат бериладиган кундузги дам олиш лагерлари ташкил этиш Черковга ибодатга келадиганлар орқали муҳтож оилалар болаларига лагерларга бепул йўлланма бериш Болалар учун қадимий жойларга экскурсиялар ташкил этиш 1-июнь – Халқаро болаларни ҳимоя қилиш кунида болалар учун истироҳат боғларида махсус дам олиш дастурларини ташкил этиш Муҳтож оилалар фарзандларига “хайрия” ёрдами кўрсатиш, турли тансиқ ширинликларни ўз ичига олган озиқ-овқат пакетлари ва ўйинчоқлар тарқатиш Черковларда болалар учун мўлжалланган «якшанба» мактаблари ташкил этиш Болалар орасида миссионерликни амалга оширишда эътибор бериладиган жиҳатлар Муайян тайёргарлик Миссионерларнинг аёллар орасида иш олиб боришга алоҳида эътибор беришларининг асосий сабаблари  аёллар ўз табиатига кўра, ишонувчан ҳисобланадилар;  ташқи таъсирга мойил бўладилар;  ҳаётда сабр-бардошли ва фидоий бўлиш билан бир қаторда ҳамиша маънавий- руҳий кўмакка, қўллаб-қувватлашга эҳтиёж сезадилар;  прозелит аёлни тарбиялаш у орқали миллат ва мамлакатнинг келажаги бўлган ёшлар тарбиясига таъсир ўтказиш имконини беради. Миссионерларнинг мамлакатимизнинг ўзига хос хусусиятларига мослашиши - муҳтож оилаларни қорамол билан таъминлашга “ўз улушларини қўшишга” интилиш; - муҳтож оилалар болаларининг суннат тўйларини ўтказишда ёрдам беришга ҳаракат қилиш; - “Наврўз” байрамида байрам дастурхонини ташкил қилиш, унда “ўз улушлари” билан иштирок этиш; - “Наврўз” байрами мунасабати билан муайян миқдордаги ун ва гуручни ўз ичига олган озиқ-овқат пакетларини уйма-уй юриб тарқатиш ёки уни харид қилиш учун муайян миқдордаги нақд пул маблағларини таклиф этиш; - “Хотира ва қадрлаш куни”да уруш қатнашчилари учун ташкил этиладиган оммавий маданий-маърифий тадбирларнинг “ҳомий”ларидан бири сифатида иштирок этиш ; -“Хотира ва қадрлаш куни”да очиқ эшиклар кунини эълон илиб, ош дамлаш ва кишиларни черковга оммавий жалб қилишга у ГЛОБАЛ МИССИОНЕРЛИК ГЛОБАЛ МИССИОНЕРЛИК УЮШМАЛАРИУЮШМАЛАРИ Ҳозирги кунда глобал миқёсда фаолият Ҳозирги кунда глобал миқёсда фаолият юритаётган миссиялар ичида Патрик юритаётган миссиялар ичида Патрик Джонстоун томонидан асос солинган “Дунё Джонстоун томонидан асос солинган “Дунё операцияси” миссияси энг йирик миссия операцияси” миссияси энг йирик миссия ҳисобланади. У асосий эътиборни ҳисобланади. У асосий эътиборни П.Джонстоун томонидан ажратиб кўрсатилган П.Джонстоун томонидан ажратиб кўрсатилган ҳудудлар (“10/40 ОЙНА”) доирасида ҳудудлар (“10/40 ОЙНА”) доирасида миссионерлик фаолиятини амалга оширишга миссионерлик фаолиятини амалга оширишга қаратиб келмоқда. қаратиб келмоқда. 1. Афғонистон 2. БАА 3. Бангладеш 4. Баҳрайн 5. Бенин 6. Буркина-Фасо 7. Бутан 8. Вьетнам 9. Гамбия 10. Гвинея 11. Гвинея-Бисау 12. Гибралтар 13. Гонконг 14. Греция 15. Джибути 16. Жазоир 17. Иордания 1. Ироқ 2. Камбоджа 3. Қатар 4. Кипр 5. Лаос 6. Ливан 7. Миср 8. Мавритания 9. Макао 10. Мали 11. Мальта 12. Марокаш 13. Мьянма 14. Непал 15. Покистон 16. Португалия 17. Сенегал 1. Сурия 2. Судан 3. Хитой 4. Қувайт 5. Тожикистон 6. Тайланд 7. Тайвань 8. Тунис 9. Туркманистон 10. Туркия 11. Ғарбий саҳрои кабир 12. Фаластин 13. Исроил 14. Ҳиндистон 15. Эрон 16. Яман 1. Ливия 2. Уммон 3. Саудия Арабистони 4. Шимолий Корея Ғазо Сектори 5. Филиппин 6. Чад 7. Эфиопия 8. Жанубий Корея 9. Япония МИССИОНЕРЛИКДА ФАОЛИЯТ ОЛИБ БОРИЛАДИГАН ҲУДУДЛАРГА ХОС ХУСУСИЯТЛАР ИНОБАТГА ОЛИНАДИ - мамлакатларнинг ўзига хос хусусиятлари инобатга олинади - аҳолининг диний қарашлари эътиборга олинади - турмуш тарзи ўрганилади - миссионерлик фаолиятини олиб боришда эътибор берилиши зарур бўлган жиҳатлар ҳақида батафсил маълумотлар шакллантирилади - “Инжил”нинг шу мамлакат тили (тиллари) га таржимаси амалга оширилади, - миссионерлар учун махсус рисола ва қўлланмалар ишлаб чиқилади - мамлакатга хос хусусиятлардан келиб чиқиб, миссионерлар тайёрланади Дунё халқларини инжиллаштириш бўйича мавжуд режаларнинг мазмун-моҳияти ( 2000 йилга бўлган кўрсаткичлар ва христианлик 2025 йилгача эришиши лозим бўлган сифатий ҳолатнинг қиёсий таҳлили ) Ер юзи аҳолисининг “Инжил” билан таништирилиши 73,1 фоиздан 100 фоизга етказилиши Дунё аҳолиси таркибидаги христианларнинг улуши 33 фоиздан 40 фоизга ўсиши Христианларнинг 10 фоизини ташкил қилган миссионерларнинг улуши 20 фоизга кўтарилиши Христианлар ўз даромадларининг 1,8 фоизини черков ҳисобига ўтказиб келишган бўлишса, бу кўрсаткич 3 фоизга етказилиши Ҳар 3000 кишига 1 та миссионер тўғри келган бўлса, бу кўрсаткич ҳар 1000 кишига 1 та миссионерни ташкил этиши Черков мавжуд бўлмаган, аҳолиси 50 000 дан ортиқ 116 та шаҳарнинг барчасида черковлар юзага келиши Черковлар тузилмаган 1000 дан ортиқ этник гу ЭЪТБОРИНЭЪТБОРИН ГГ ИИ ЗЗ УЧУН РАУЧУН РА ҲМАТҲМАТ