Qadimgi davrda ov usullari va a’nanalari (Sarmishsoy) - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	9.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Август 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Qadimgi davrda ov usullari va a’nanalari (Sarmishsoy)

Купить

MAVZU QADIMGI DAVRDA OV USULLARI VA A’NANALARI (SARMISHSOY)

REJA 1. Qadimgi davr ov qilish usullari. 2. Hayvonlar bilan ov qilish 3. sarmishsoy

Ovchilikning ildizlarini qadimgi odamlar oziq-ovqat bilan ta'minlashning asosiy vositasi sifatida ovga tayangan qadimgi davrlarga borib taqaladi. Nayza, kamon, o q kabi ibtidoiy qurollar hayvonlarni ovlash ʻ va o ldirish maqsadida yaratilgan. Ovchi-yig'uvchilar ʻ jamiyatlari paydo bo'lgach, ovchilik jamiyatning muvaffaqiyati va omon qolishini belgilab beruvchi hal qiluvchi mahoratga aylandi.

Qadimgi tsivilizatsiyalarda ov oddiygina oziqlanishdan tashqari qo'shimcha ahamiyatga ega bo'ldi. Ko'pgina madaniyatlar ovni o'zlarining diniy urf-odatlari va marosimlariga kiritib, uni tabiiy dunyo bilan bog'lanish va atrof-muhit tomonidan taqdim etilgan resurslar uchun minnatdorchilik bildirish usuli sifatida ko'rishgan. Qadimgi Misr va Yunoniston kabi jamiyatlarda ovchilik ko'pincha xudolar va ma'budalar bilan bog'liq bo'lib, ovchilarning jasoratini nishonlashga bag'ishlangan murakkab marosimlar va bayramlar bilan bog'liq edi.

O'rta asrlarda ovchilik aristokratiya uchun ajratilgan imtiyozga aylandi. Dvoryanlar lochin ovi bilan shug'ullangan, o'rgatilgan yirtqich qushlardan o'yin tutish uchun foydalanish, ularning ijtimoiy mavqei va mahoratining ramzi sifatida. Itlar bilan ov qilish amaliyoti ham mashhur bo'lib, ularni kuzatish va ov qilish qobiliyatlari uchun o'ziga xos zotlarning rivojlanishiga olib keldi.

Uyg'onish davri ovni idrok etishda o'zgarishlarni ko'rsatdi. Jamiyatlar urbanizatsiyalashgani sari ov zaruriyatdan hordiq chiqarish faoliyatiga aylandi. Monarxlar va zodagonlar keng ov qo'riqxonalarini yaratdilar, bu erda murakkab ovlar ijtimoiy tadbirlar sifatida tashkil etildi. Ovchilik uylari va klublari tashkil etilib, bu ovchilikka ishtiyoqi bo'lgan elita o'rtasida do'stlik tuyg'usini uyg'otdi.

Tijoriy ov – yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan ovchilik mahsulotlarini tayyorlash, ishlab chiqarish va sotish maqsadida amalga oshiriladigan ov; hayvonlardan olingan mahsulotlardan (go sht, yog , mo yna, teri, suyak, ʻ ʻ ʻ shox, tuklar, patlar) foydalanish. tijoriy ovning maqsadi xavfli, zararli yoki haddan tashqari ko payadigan hayvonlarni yo q ʻ ʻ qilish bo lishi mumkin. Ovchilik hayvonlarni ko paytirish, ʻ ʻ boshqa hududga ko chirish, sirk va hayvonot bog larida ʻ ʻ foydalanish, ilmiy izlanishlar uchun tiriklayin tutishni ham o z ʻ ichiga oladi.

Itlar bilan ov qilish - ming yillar oldin mavjud bo'lgan amaliyot. Tarixiy ma'lumotlarga ko'ra, itlar mezolit davrida, taxminan 10,000 yil oldin, ov uchun ishlatilgan. Qadimgi misrliklar, yunonlar va rimliklar o'z ovlarida itlardan foydalanganlar. O'rta asrlarda Evropada itlar bilan ov qilish zodagonlar uchun muhim sport turiga aylandi. Har xil turdagi itlarni ovlash uchun maxsus itlarning turli zotlari ishlab chiqilgan.

Misol uchun, tazılar quyon va quyon kabi mayda o'yinlarni quvish va quvish uchun, tulkilar esa tulkilarni kuzatish va quvish uchun etishtirilgan. Zamonaviy davrda ba'zi mamlakatlar hayvonlarning farovonligi sababli itlar bilan ov qilishni taqiqlagan yoki cheklagan. Biroq, AQSh va Buyuk Britaniya kabi dunyoning boshqa qismlarida itlar bilan ov qilish ba'zi jamoalar orasida mashhur o'yin-kulgi bo'lib qolmoqda

Itlar bilan ov qilish qadimgi tsivilizatsiyalardan boshlangan amaliyotdir. Misol uchun, misrliklar jayron va quyonlarni ovlash uchun tazlaridan foydalanganlar. Mesopotamiyada itlar bilan ov qilish qirollik oilasi va aristokratlar orasida mashhur bo'lgan. Ular yovvoyi cho'chqa va kiyiklarni ovlash uchun Saluki kabi ko'zni qamashtiruvchi ovlardan foydalanganlar. Yunonistonda itlar bilan ov qilish olijanob ish hisoblangan va ko'pincha san'at va adabiyotda tasvirlangan.Yunon ovchilari o'yinni kuzatish uchun Laconian Hound kabi hidli itlardan foydalanganlar.

Rimliklar, shuningdek, itlar, xususan, ayiq va sherlar kabi yirik ov uchun ishlatiladigan Molossus zoti bilan ov qilishni yaxshi ko'rardilar. Qadimgi Rimda itlar shunchalik qadrlanganki, ular ko'pincha sovg'a sifatida berilgan yoki tovar sifatida sotilgan.Umuman olganda, itlar bilan ov qilish ko'plab qadimiy tsivilizatsiyalar madaniyati va tarixining muhim jihati bo'lgan. U oziq-ovqat va o'yin- kulgi uchun sport bilan ta'minlashning amaliy maqsadlariga xizmat qildi.

Sarmishsoy rasmlari — Qoratog ( ʻ Navoiy viloyati )ning jan. yon bag ridagi Sarmishsoy ʻ darasi qoyatoshlariga o yib ʻ ishlangan rasmlar . 1958-yilda X.Muhamedov tomonidan topilgan. 1966-yildan i.t. ishlari olib borilmoqda (dastlab N. Toshkanboyev, keyinrok, A. Kabirov, 1960—70y.lar; 1993- yildan M. Xo janazarovvab.). ʻ Mil. av. 4— 1ming yillikka va undan keyingi davrlar (mil. 1 — 7-asrlar )ga mansub 4 mingga yaqin rasmlar bronza , temir va tosh bilan uribcho kichlab ʻ sxematik , kontur , soya va naqshdor uslubda ishlangan.

Sarmishsoy rasmlarida yovvoyi hayvonlarni ov itlari yordamida ovlash , hayvonlarning o zaro ʻ urushi , chorvachilik , rake tushayotgan odamlar , liniy marosimlarning ijro etilishi bilan bog liq ʻ manzaralar tasvirlangan. Xonaki va yovvoyi hayvonlar, o qyoy ʻ , xanjar, qilich , nayza kabi turli buyumlar, kiyimlar (dubulg a, uchli quloqchin, kalta ʻ chopon , oyoq kiyimi va boshqalar) tasviri o ziga xos ʻ tarzda yuksak maxrrat bilan nozik, hayotiy qilib ishlangan. Sr. ibtidoiy san atning ʼ nodir yodgorligi hamda shu hududda yashagan kad. xalqlarning hayoti , hayvonot dunyosi tarixini o rganishda muhim arxeologik yodgorlik ʻ obidasi sifatida kimmatlidir.

Navoiy viloyatining ajablantiradigan joylaridan biri – Sarmishsoy darasi 10 ming yilda ortiq yoshdagi sirli petrogliflari bilan uzoq vaqt sayyohlarni o‘ziga jalb qilib keladi .

Shuningdek, Sarmishsoyda tosh davri makon va manzilgohlari, qadimgi mozorlar va sug'orish tarmoqlarining qoldiqlari, ustaxonalar, tegirmonlar, shaxtalar, ko'hna qishloq xarobalari saqlangan bo'lib, ular tosh davridan boshlab to o'rta asrlarga qadar davrlanadi. Bilasizmi, etti ming yillik tarixni o'z bag'rida asrab kelayotgan Sarmishsoyda taxminan o'n mingdan ortiq noyob qoyatosh bitiklari bor. Ular shu qadar turfa, shu qadar qadimki, bitiklarning mazmuni, ifoda etgan manzaralarining ko'pchiligi hanuzgacha tadqiq qilinmagan, sirlari ochilmagan. SHu bois Sarmishsoy har doim butun dunyo tadqiqotchilari va sayyohlarini o'ziga jalb etib keladi.

Tarixchi olimlar va arxeologlarning fikricha, qoyatosh suratlari o'sha davrdagi insonlar hayotining bir qismini aks ettirgan. Suratlarda asosan “Hayvon uslub” deb atalmish skif-sak massagetlarining tasviriy san'atida ifodalangan qoplon, pantera, gepard, bezon, yo'lbars kabi “kuch timsoli” hisoblangan hayvonlar tasvirlangan. Shuningdek, ko'proq daryo bo'yi va to'qayzorlarda hayot kechiradigan “mushuksimonlar” oilasiga mansub, ibtidoiy ovchilar uchun qimmatli bo'lgan ov qilish jarayonlari hamda “o'yinchilar” guruhiga oid turli uslubdagi bosh kiyimlar kiygan insonlar qiyofasi va turli xil marosimlar mohirona chizilgan.

Neolit davrida Qizilqumda yashagan kaltaminor madaniyatiga taalluqli ovchi va baliqchi urug'larining ba'zi birlari Sarmishsoyga kelib joylashgan. Ular bu erda ov qilish bilan bir qatorda asta-sekin chorvachilikka asos solishgan. Bu haqda bizga Sarmishsoydan topilgan 4000 dan ortiq bo'lgan insonlar rasmi — petrogliflar guvohlik beradi.

xulosa Xulosa qilib aytadigan bo'lsak, ovchilik tarixi inson borlig'i matolari orqali to'qilgan murakkab gobelendir. Birlamchi zaruratdan maqom va dam olish ramziga qadar ov insoniyat jamiyatlari bilan bir qatorda rivojlangan. Ov qilish usullari va motivlari asrlar davomida o'zgargan bo'lsa-da, odamlar va tabiat o'rtasidagi asosiy aloqa saqlanib qolmoqda va bu ovni bizning atrof-muhit bilan murakkab munosabatlarimizni aks ettiruvchi abadiy izlanishga aylantiradi.

Купить