Qattiqlik to‘g‘risida tushuncha. Materiallarning qattiqligini aniqlash usullari - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	204.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	15 Апрель 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Qattiqlik to‘g‘risida tushuncha. Materiallarning qattiqligini aniqlash usullari

Купить

Qattiqlik to‘g‘risida tushuncha. Materiallarning qattiqligini aniqlash usullari Reja: 1. Qattiqlik haqida tushuncha 2. Materiallar qattiqligini aniqlash

Qattiqlik — 1) metallurgiyada — biror jism (mas, metall)ning qattiq jismning botishiga koʻrsatadigan qarshiligi; jismning mustahkamlik va plastiklik xossalariga hamda oʻlchash usuliga bogʻliq murakkab xossa. Koʻpincha, Q.ni oʻlchash uchun botirish usulidan foydalaniladi. Bunda Q.ning qiymati botirish kuchining botirilgan jism sinalayotgan namuna sirtida qoldirgan iziga nisbati bilan ifodalanadi. Jismlarning Q.ligi, odatda, Brinell usuli (toblangan poʻlat sharcha botirish yoʻli bilan), Rokvell usuli (toblangan sharcha yoki olmos konus botirish yoʻli bilan) va Vikkers usuli (olmos piramida botirish yoʻli bilan)da aniqlanadi.

Q.Ni aniqlashning Shor usuli ham bor (poʻlat sharchaning sinalayotgan namunaga urilishidan keyin qaytish balandligini oʻlchashga asoslangan). Q. Ultratovush tebranishlar yordamida ham aniqlanadi. Q. Brinell usulida NV, Rokvell usulida NK, Vikkers usulida esa NU bilan ifodalanadi. Q.ni aniqlash usuli sinalayotgan materialning Q.ligi, uning oʻlchami va shakliga qarab tanlanadi; 2) materialshunoslikda — bino, inshoot va mashinalar konstruksiyalarining deformatsiya (egilish, choʻzilish, buralish va boshqalar) ga qarshilik koʻrsatish xususiyati. Konstruksiyaning geometrik kesimiga va materialning fizik xossalariga bogʻliq boʻladi. Bino, inshoot va mashinalar tayyorlashda Q. Hisobga olinadi; 3) q. Suvning qattiqligi.

Materiallarning qattiqligini aniqlash. Metall va qotishmalarning sifatini, ularni turli konstruktsiyalarda va turli ish sharoitlarida ishlatish imkoniyatini belgilovchi eng keng tarqalgan xususiyatlardan biri bu qattiqlikdir. Qattiqlik sinovlari metallarning boshqa mexanik xususiyatlarini aniqlashdan ko’ra tez-tez amalga oshiriladi: mustahkamlik, nisbiy cho’zilish va boshqalar. Materialning qattiqligi uning sirt qatlamiga boshqa qattiq moddalarning mexanik kirib borishiga qarshilik ko’rsatish qobiliyati deb ataladi. Qattiqlikni aniqlash uchun material yuzasiga po’lat shar, olmos konus, piramida yoki igna shaklida tayyorlangan korpus (indenter) ma’lum bir kuch bilan bosiladi. Sirtda olingan izning o’lchami materialning qattiqligini baholash uchun ishlatiladi. Materialning qattiqligini o’lch

Ushbu mexanik xususiyatlar bir-biriga bog’langan, shuning uchun ularning o’ziga xos qiymatlarini ma’lum bir issiqlik bilan ishlov berish bilan ma’lum bir material uchun olingan formulalar yordamida qattiqlik ma’lumotlariga asoslangan hisoblash yo’li bilan topish mumkin. Shunday qilib, masalan, qattiqligi 180-350 HB bo’lgan po’latlarning egilish chidamliligi chegarasi taxminan 1,8 HB, qattiqligi 45-55 HRC – 18 HRC + 150, chidamlilik chegarasi va po’latning kuchlanish kuchi o’rtasidagi bog’liqlik. Munosabatlar bilan tavsiflanadi: Strukturaviy materiallarning o’ziga xos namunalari, shuningdek ulardan tayyorlangan mahsulotlar individual mustahkamlik va elastiklik xususiyatlari bilan tavsiflanadi. Bir xil materialdan tayyorlangan turli xil namunalar uchun ularning qiymatlarining tarqalishi qatt

Materialning haqiqiy mexanik xususiyatlarining noaniqligi, texnik ob’ektga ta’sir qiluvchi ba’zi tashqi yuklarning noaniqligi, hisoblash xatolari tufayli loyihalashtirilgan konstruktsiyalarning xavfsiz ishlashini ta’minlash uchun ishonchlilikni ta’minlashning loyiha bosqichiga mos keladigan ehtiyot choralarini ko’rish kerak. . Ushbu chora qo’llaniladi tushmoq n materialning xavfli kuchlanishiga nisbatan marta (so’nggi kuch, oquvchanlik kuchi, chidamlilik chegarasi yoki mutanosiblik chegarasi) mustahkamlik sharoitida ishlatiladigan maksimal ruxsat etilgan kuchlanishlarning qiymati. Qiymat n qabul qildi standart xavfsizlik omilining nomi , jadvaldan tanlangan yoki mahsulot sifatida hisoblangan

N = n 1 *n 2 *n 3 , Bu yerda n 1 – stressni aniqlashning o’rtacha aniqligini hisobga oladi; n 2 – materialning mexanik xususiyatlarining noaniqligini hisobga oladi; n 3 – o’rtacha ko’rsatkichni hisobga oladi N loyihalashtirilgan qismning javobgarlik darajasi. Qattiqlikni o’lchashning bir necha usullari mavjud, ular uchi ta’sirining tabiati bilan farqlanadi. Qattiqlikni chuqurchaning chuqurlashishi (cheklanish usuli), zarba yoki shar uchining orqaga qaytishi bilan o’lchash mumkin. Chiziq bilan aniqlanadigan qattiqlik sinishga chidamliligini, rebound bo’yicha – elastik xususiyatlarni, chuqurchaga – plastik deformatsiyaga chidamliligini tavsiflaydi. Indenterga yukni qo’llash tezligiga qarab, qattiqlik statik (yuk silliq qo’llaniladi) va dinamik (yuk zarba bilan qo’llaniladi) o’rtasida farqlan

Qattiqlik sinovlarining keng qo’llanilishi ularning boshqa sinov turlariga nisbatan bir qator afzalliklari bilan izohlanadi: maxsus namunani talab qilmaydigan va to’g’ridan-to’g’ri sinovdan o’tgan qismlarda bajarilishi mumkin bo’lgan o’lchovlarning soddaligi; yuqori ishlash; qattiqlikni o’lchash odatda qismni yo’q qilishga olib kelmaydi va o’lchovdan so’ng uni maqsadga muvofiq ishlatish mumkin; metallning boshqa xususiyatlarining qattiqligini, birinchi navbatda, kuchlanish kuchini taxminiy baholash qobiliyati. Shunday qilib, masalan, Brinell qattiqligini (HB) bilib, siz kuchlanish kuchini aniqlashingiz mumkin

Qattiqlik sinovlarining keng qo’llanilishi ularning boshqa sinov turlariga nisbatan bir qator afzalliklari bilan izohlanadi: maxsus namunani talab qilmaydigan va to’g’ridan-to’g’ri sinovdan o’tgan qismlarda bajarilishi mumkin bo’lgan o’lchovlarning soddaligi; yuqori ishlash; qattiqlikni o’lchash odatda qismni yo’q qilishga olib kelmaydi va o’lchovdan so’ng uni maqsadga muvofiq ishlatish mumkin; metallning boshqa xususiyatlarining qattiqligini, birinchi navbatda, kuchlanish kuchini taxminiy baholash qobiliyati.

Shunday qilib, masalan, Brinell qattiqligini (HB) bilib, siz kuchlanish kuchini aniqlashingiz mumkin (vaqtinchalik qarshilik) ;; Bu yerda k Materialning bog’liqlik koeffitsi k = 0,33 ... 0,36 – alyuminiy va uning qotishmalari.

K = 0,34 – po’latdan HB 120 ... 175; k = 0,35 – po’latdan HB 175 ... 450; k = 0,55 – tavlangan mis, guruch va bronza; k = 0,33 ... 0,36 – alyuminiy va uning qotishmalari Eng katta qo’llanilishi to’p, konus va piramida ko’rinishidagi indenterning sinovdan o’tgan metalliga chuqurlik kiritish orqali qattiqlikni o’lchashni oldi (mos ravishda Brinell, Rokvell va Vikers usullari). Etarlicha katta yuk bilan chuqurchaga tushish natijasida uchi ostida va uning yonida joylashgan metallning sirt qatlamlari plastik deformatsiyaga uchraydi. Yukni olib tashlaganingizdan so’ng, iz qoladi. Metall sirtga uchining kirib borishi miqdori qanchalik kichik bo’lsa, sinovdan o’tadigan material qanchalik qiyin bo’lsa. Shunday qilib, ostida qattiqlik materialning mahalliy plastik deformatsiyaga chidamliligini tushu

Metall va qotishmalarning qattiqligi materialning boshqa jismning sirt qatlamlariga kirganda qarshilik hosil qilish xususiyati bo’lib, u deformatsiyalanmaydi va hamrohlik qiluvchi yuklar (indenter) ostida yiqilmaydi. Quyidagilar uchun belgilangan: maqbul dizayn xususiyatlari va foydalanish imkoniyatlari to’g’risida ma’lumot olish; vaqt ta’sirida holatni tahlil qilish; termik ishlov berish natijalarini nazorat qilish.

Tadqiqot imkoniyatlari Ko’rsatkich qattiqlik raqami deb ataladigan qiymatdir. Metalllarning qattiqligini o’lchashning turli usullari mavjud. Eng aniq tadqiqotlar har xil turdagi hisob-kitoblar, intenterlar va tegishli qattiqlik tekshirgichlaridan foydalanish hisoblanadi: Brinell: apparatning ishlashining mohiyati to’pni o’rganilayotgan metall yoki qotishma ichiga bosish, izning diametrini hisoblash va mexanik parametrni keyingi matematik hisoblashdir. Rokvell: to’p yoki olmos konus ishlatiladi. Qiymat shkalada ko’rsatiladi yoki hisoblab chiqiladi. Vickers: olmosli piramidal uchi yordamida metall qattiqligini eng aniq o’lchash.

O’lchov variantini belgilovchi omillar Laboratoriya sharoitida zarur asbob-uskunalar mavjud bo’lganda, tadqiqot usulini tanlash ishlov beriladigan qismning ma’lum xususiyatlariga qarab amalga oshiriladi. Mexanik parametrning taxminiy qiymati. 450-650 HB gacha bo’lgan past qattiqlikdagi strukturaviy po’latlar va materiallar uchun Brinell usuli qo’llaniladi; asbob, qotishma po’latlar va boshqa qotishmalar uchun – Rokvell; qattiq qotishmalar uchun – Vickers. Sinov namunasining o’lchamlari. Ayniqsa, kichik va ingichka qismlar Vickers qattiqlik o’lchagich bilan tekshiriladi. O’lchov nuqtasida metallning qalinligi, xususan, sementlangan yoki nitridlangan qatlam. Barcha talablar va muvofiqliklar GOST tomonidan hujjatlashtirilgan.

Купить