Qishloq xo‘jaligi mehnatidan Gaz taqsimlash mexanizmi

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	2.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Физика

Qishloq xo‘jaligi mehnatidan Gaz taqsimlash mexanizmi

Купить

ANNOTATSIYA Tushuntiruv yozuvida umumiy qism, texnologik qism, asosiy qism, iqtisodiy qismlar hamda, mehnat muhofazasi qismi, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. Bitiruv malaka ishini umumiy qismida kasb-hunar kolleji tavsifi, malaka tavsifi va o‘quv jarayoni tahlili, bitiruv malakaviy ishini asoslash berilgan. Bu tahlilda kasb-xunar kolejining tarixi va o‘quv jarayonini to‘la ochib berilgan. Asosiy qismida gaz taqsimlash mexanizmini texnik holatini baholash, rostlash, TXK texnalogiyasi berilgan. Asosiy qismida fan va mavzuning tavsifi, fanlararo bog‘lanishlar, mavzuning uslubiy va texnik ta’minoti, hamda an’anaviy dars o‘tishning qiqacha bayoni va ularni zamonaviy usullar pedagogik asoslari, o‘quv natijalari, darsning jihozlanishi, darsni tashkil qilish, mavzuni o‘qiti

Kirish О‘zbekiston Respublikasi «Ta’lim tо‘g‘risida»gi Qonuni va «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» da ta’lim sohasini, ya’ni о‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi, ularda faoliyat kо‘rsatuvchi pedagogik kadrlar tayyorlashni rivojlantirishga alohida e’tibor berilmoqda. Ta’lim tizimida islohatlarni amalga oshirish uchun yangicha fikrlaydigan, о‘qitishning zamonaviy metodi, shakli va usullaridan samarali foydalana oladigan yuqori malakali pedagogik kadrlar zarur. Bо‘lajak pedagoglarni tayyorlashda kasbiy pedagogik malakalarini shakllantirish muhim ahamiyatga ega. Oliy ta’lim tizimi ikki bosqichda bakalavr va magistrlar tayyorlaydi. Bakalavrni tamomlagandan sо‘ng bitiruvchilar Davlat attestatsiyasi yakuniga binoan kasb bо‘yicha «bakalavr» darajasi beriladi. Buning uchun talabalar о ‘qish davrini

fakultetlar va markazlarning о ‘quv va moddiy texnika bazasini mustahkamlash bilan birgalikda olib boriladi. Mavzuning dolzarbligi. Bitiruv malaka ishini mavzusi Avtomobil va dvigatellarga TXK fanini о‘qitishda fanlararo bog‘lanishni ta’minlashning pedagogik asoslash, mavzuning dolzarbligi shundan iboratki, hozirgi kunda kasb- xunar kollejlarida mutaxassislik fanlarini о‘qitishda fanlararo bog‘lanishlarga yetarli darajada e’tibor qaratilib, hozirgi kunda yangi pedagogik texnologiyalar asosida ta’lim jarayonini tashkil etish va shu asosda tegishli uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish muhim masalalardan hisoblanadi. BMI ning maqsadi : Mehnat ta’limi yо‘nalishi bо‘yicha qishloq xо‘jaligi mehnatidan “Gaz taqsimlash mexanizmi” mavzusini о‘qitishning ilmiy uslubiy asoslarini ishlab chiqish va uni a

8.«Gaz taqsimlash mexanizmi» mavzusini noan’anaviy ta’lim metodi asosida о‘qitish buyicha tavsiyalar ishlab chiqish. Tadqiqotning metodologik asosi : О‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim tо‘g‘risida“ gi Qonun, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi, Davlat ta’lim standartlari, Vazirlar Mahkamasi va OvaО‘MTVning ta’lim tо‘g‘risidagi qarorlari, Nizomlar va meyoriy hujjatlar. Tadqiqot metodlari : BMI bajarish jarayonida quyidagi tadqiqot metodlaridan foydalanildi: texnikaviy va ilmiy pedagogik adabiyotlarning ilmiy uslubiy tahlili, о‘quv jarayonini kuzatish, suhbat, anketa, testlar о‘tkazish, monitoring, pedagogik eksperiment natijalarga matematik ishlov berish va umumlashtirish. BMIning ilmiy yangiligi : Kasb hunar kollejlarida «Gaz taqsimlash mexanizmi» mavzusini noan’anaviy ta’lim metodi asosid

1. БОБ. Tahliliy qism. Gaz taqsimlash mexanizmi. 1.1. Amaliy mashg‘ulot va mavzuning tavsifi Bitiruv malaka ishini asoslash. Kadrlar tayyorlash milliy dasturida belgilangan vazifalarni birinchi bosqichi davrida Respublikamizda akademik litseylar, kasb-xunar kollejlari bunyod etildi va ularning о‘quv texnik bazalari zamonaviy uquv jixozlari bilan tо‘la ta’minlandi. Kadrlar tayyorlash Milliy dasturining 2002-2005 yillarga mо‘ljallangan ikkinchi sifat bosqichining asosiy vazifalaridan biri kasb-xunar kollejlari uchun Davlat tilidagi qо‘llanma va adabiyotlarni yaratish xisoblanadi. Avtomobil va dvigatellarga TXK fanidan xar bir mutaxassisliklari uchun, ayniqsa, kasbiy fanlardan adabiyotlar ta’minoti xozircha talab darajasida emas. Kasb-xunar kollejlari uchun yaratilayotgan adabiyotlarning yang

Kasb-xunar kollejlarining pedagoglari ta’lim standartlari, о‘quv rejalari va fanning namunaviy dasturi asosida fanning har bir mavzusiga bag‘ishlangan dars mashg‘ulotlarini aniq maqsadlar asosida rejalash malakasiga ega bо‘lishi lozim. Har bir fanni namunaviy va ishchi dasturlari asosida har bir mavzuga bag‘ishlangan dars mashg‘ulotlarini olib borish jarayonini loyihalamasdan ta’lim jarayonini sifatini oshirishni tasavvur qilish mushkul. Dars jarayonini loyihalash, ya’ni soddaroq qilib aytganda rejalashtirish, bu mavjud adabiyotlar, ilmiy texnik jurnallar va axborotlar, о‘quv jihozlari, о‘qitish vositalari, kо‘rgazmali qurollar yordamida о‘quv va ta’lim maqsadlariga erishishni eng samarali yо‘llaridan biridir. Hozirgi kunda dars jarayonini rejalashtirishga va loyihalashga bag‘ishlangan kо‘

detallarini konstruksiyasi, ishga tayyorlash tavsifnomalarini maxsus ma’lumotnoma asosida ishlab chiqish bо‘yicha bilim va kо‘nikmalarni egallaydilar. Bitiruv malaka ishining asosiy maqsadi chilangar usta, elektrik va «B» toifali xaydovchilar tayyorlashda «Avtomobil va dvigatellarga TXK va T» о‘quv amaliyotining axamiyati, tutgan о‘rni, vazifasi va maqsadlarini, fanlararo bog‘lanishlarini о‘rganish va ularni ochib berishda, xamda «Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish amaliy mashg‘uloti bо‘yicha metodik tavsiya ishlab chiqish asosida о‘qitish uslublarini ishlab chiqish va mavjud adabiyot va qо‘llanmalardagi ushbu mavzu materiallarini tahlil qilishdan iborat. «Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish amaliy mashg‘uloti bо‘yicha metodik tavsiya ishlab chiqi

- transmissiya agregatlarini qismlarga ajratish; - yurish qismi uzellarini qismlarga ajratish; - boshqarish organlarini qismlarga ajratish. Amaliyotni о ‘rganish natijasida о ‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega b о ‘lishlari kerak : - avtomobil mexanizm va agregatlarini qismlarga ajratish usullari; - avtomobil mexanizm va agregatlarini qismlarga ajratishda ishlatiladigan asbob uskunalar. Ushbu amaliyotini о ‘tash natijasida b о ‘lg‘usi avtotransport vositalariga texnik xizmat k о ‘rsatish va ta’mirlash b о ‘yicha chilangar avtomobillarni mexanizm va agregatlarini qismlarga ajratish va yig‘ish b о ‘yicha amaliy k о ‘nikmalarga ega b о ‘ladi. Avtomobil vak u um kuchaytirgichini dvigateldan ajratish va yig‘ish mavzusi uchun Fan dasturida 6 soat vaqt ajratilgan b о ‘lib, bu mavzu b о ‘yicha tal

1.2. Mavzuning uslubiy va texnik ta’minoti Hozirgi kunda dars jarayonini rejalashtirishga va loyihalashga bag‘ishlangan kо‘plab anjumanlar, о‘quv kurslari tashkil etilib, ushbu anjumanlar materiallari asosida uslubiy kо‘rsatmalar ishlab chiqilmoqda va ta’lim jarayonida keng kо‘lamda foydalanilmoqda. Jumladan, kasbiy va texnika fanlaridan ma’ruzalar matni, о‘quv qо‘llanmalar va adabiyotlarni yaratish bо‘yicha uslubiy kо‘rsatma va qо‘llanmalar ishlab chiqildi. Biroq bunday qо‘llanma va kо‘rsatmalarda texnik fanlarni о‘ziga xos tomonlari Bitiruv malaka ishining asosiy maqsadi «Avtomobil va dvigatellarga TXK va T» о‘quv amaliyotidan Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish amaliy mashg‘uloti bо‘yicha metodik tavsiya ishlab chiqish bо‘lib, yuqorida keltirilgan vazifalarni bajari

tavsiya ishlab chiqish asosida о‘qitish uslublarini ishlab chiqish va mavjud adabiyot va qо‘llanmalardagi ushbu mavzu materiallarini tahlil qilishdan iborat. «Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish amaliy mashg‘uloti bо‘yicha metodik tavsiya ishlab chiqishda asosiy e’tibor dars jarayonini jihozlanishi, didaktik materiallar, tavsiya etiladigan adabiyotlar, dars jarayonini rejalashtirish va boshqa fanlarda о‘tiladigan mavzular bilan bog‘lanishlariga qaratilib, mavzuda belgilangan ta’limiy, tarbiyaviy va rejalashtirish maqsadlariga erishish imkoniyatlari yoritib beriladi. «Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish» о‘quv amaliyotini dars materiali о‘zbek tilida chop etilgan adabiyotlar mavjud, biroq bu adabiyotlarda berilgan materiallar faqat sobiq ittifoqda i

taqsimlash mexanizmiga TXK va T haqidadir. Bu adabiyotdan amaliy mashg‘ulot о ‘tish jarayonida t о ‘la foydalanilsa b о ‘ladi. Darsning texnik ta’minotida Avtomobillarning Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratilgan xoldagi plakat va stendidan foydalaniladi. Kо‘rgazmali qurollar bо‘lmagan taqdirda adabiyotlardan foydalanib qо‘lda tayyorlash mumkin. О‘quv amaliyotida olingan bilimlarni mustahkamlash maqsadida bu mavzu bо‘yicha ishlab chiqarish korxonalarida malakaviy amaliyotlar о‘tkaziladi. 14

1.3. Gaz taqsimlash mexanizmini vazifasi, ishlashi va TXK va T ishlari. Gaz taqsimlash mexanizmi о‘z vaqtida silindrlarga yonilg‘i aralashmasini (karbyuratorli dvigatellarda) yoki tozalangan havoni (dizellarda) kiritish va yonishdan hosil bо‘lgan gazlarni atmosferaga chiqarib yuborish uchun xizmat qiladi. GTM klapanlari pastda yoki yuqorida joylashgan bо‘lishi mumkin.(1- chizma). Zamonaviy dvigatellarning GTMlarini klapanlari yuqorida joylashganligi sababli yonish kamerasi ixchamlashgan silindrlarni tо‘lg‘azish va gazlardan tozalash yaxshilangan hamda klapanlarni rostlash ancha qulay. 1-chizma. Klapanlari xar xil joylashgan gaz taksimlash mexanizmining shakli. a) pastda; b) yukorida. 1-klapan egari; 2-klapan; 3-yо‘naltiruvchi vtulka; 4- prujina; 5,14- suxariklar; 6,12- likopchalar; 7- rost

GTMning klapanlari yuqorida, taksimlash vali esa pastda joylashganda (1- rasm,b) kuch taqsimlash valining aylanish davrida kuch kulachok 10 dan turtkich 9 orqali shtanga 19 ga uzatiladi. Shtanga rostlash vinti 7 orqali koromislo 17 ning qisqa yelkasini yuqoriga kо‘taradi. Koromislo о‘z о‘qi 18 atrofida aylanib uchi bilan klapan sterjeni 2 ni pastga bosadi. Bunda prujina 4 qisiladi, klapan esa pastga harakatlanib egar 1 dan uzoqlashadi, natijada klapanlarning vazifasiga qarab yoqilg‘i silindrlarga kiradi yoki ishlatilgan gazlar atmosferaga chiqarib yuboriladi. Kulachok 10 bо‘rtigi turtkich 9 tagidan chiqqandan sо‘ng prujina 4 yordamida klapan mexanizmlari о‘zining dastlabki holatiga qaytadi. Silindrlar kallagi 15 ga presslangan vtulka 3 xalqa 16 yordamida rostlash vint 7 esa kontrgayka 8 y

klapanlari; 17-taqsimlash vali; 18-shtift; 19-taqsimlash valining yetaklanuvchi tishli g‘ildiragi; 21-sepni taranglagich. Moskvich–2140 avtomobilida (2-chizma) kiritish va chiqarish klapanlari 20 va 16 taqsimlash vali 17 ning kulochogida koromislo 10 orqali harakatlanadi. Klapanlardagi tirqishlar rostlash vinti 9 yordamida о‘rnatiladi. «Neksiya» avtomobilida klapanlar harakatni bevosita taqsimlash vali mushtchasidan oladi. Klapanlar turtkichida о‘rnatilgan gidrokompensatorlar shovqinni kamaytiradi. Klapanlarga harakat uzatmasi konstruksiyasi tirsakli valning yuqori aylanishlarida ishonchli ishlaydi va gaz taqsimlash mexanizmiga TXK mehnat hajmini kamaytiradi. Gidrokompensator klapan harakat uzatmasi detallari birikmasining amalda tirqishsiz ishlashini ta’minlaydi. Gidrokompensatorga moy mo

740 va h.z), zanjirlar (Moskvich, VAZ va h.k),tishli tasma (Tiko, Damas, Neksiya, VAZ-2108 va h.k) orqali tirsakli valdan oladi. Tо‘rt taktli dvigatelda tirsakli val ikki aylanganda gaz taqsimlash vali bir marta aylanishi kerak, ya’ni har bir silindrning ishchi siklida kiritish va chiqarish klapanlari bir marta ochilish va yopilishi kerak. Shuning uchun taqsimlash valining tishli g‘ildiragi (shkivi) tirsakli valning g‘ildiragidan(shkividan) ikki marta katta. Dvigatelni yig‘ishda tishli g‘ildiraklarning belgilarini mos belgilarga qо‘yish kerak. Bu tirsakli valning aylanishini gaz taqsimlash fazalari bilan rostlaydi. Taqsimlash vali harakatini tirsakli valdan olib kulachoklari orqali klapanlarni ochadi va yopadi. Klapanlarning ochilishi ketma-ketligi valdagi kulachoklarning joylanishiga bog‘

Shtanga . Kuchni turtkichdan koromisloga uzatadi. Ular alyuminiydan (GAZ-3102, GAZ-53A va h.z) yoki pо‘latdan (YAMZ-236, KamAZ-740 va h.z) tayyorlanadi. Shtanga pastda turtkich, yuqorida esa rostlash vinti bilan sharnirli birikishi uchun, unga pо‘lat uchliklar presslangan. Blok, blok kallagi va shtangalar alyumindan tayyorlanganligi sababli ular qizishda bir xil chiziqli kengayadi va klapanlardagi tirqishlarning doimiyligini ta’minlaydi. Koromislo kuchni shtangadan klapanga uzatadi. Uning yelkalari h ar xil, uzuni klapanning ustida, kaltasi –shtanganing. Kalta yelkasida teshik b о‘ lib uning rostlash vinti q otiriladi, kontrgayka vintning о‘ z- о‘ zidan buralishidan sa q laydi. Ish va q tida shtanga korom i sloning kalta yelkasining uchidan yuqoriga k о‘ taradi, korom i slo о‘ z о‘q i atro

kichraysa klapanlar egarga zich о‘ tirmaydi, faskasi kuyadi. Har ikki holda ham dvigatel quvvati kamayadi, gaz taqsimlash fazasi buziladi. Issi q lik tir q ishlari birinchi silindrning YUCHNda si q ish taktida b о‘ lganda rostlanadi. Rostlash dvigatel silindrlarining ishlash tartibi b о‘ yicha (1-2-4-3: 1-3- 4-2 va h .z) yoki zavod tavsiyasiga k о‘ ra bajariladi. Klapanlar egari issi qq a chidamli chuyandan tayyorlangan q istirmali. Y о‘ naltiruvchi vtulkalar klapanlar kallagini egarga yaxshi о‘ tirishini ta’minlaydi. Klapanlarga k о‘ pincha ikkita prujina qо‘ yiladi, bunda prujinalarning biri sinsa , ikkinchisi klapanni ushlab turadi Klapan prujinalar bilan likopcha va suxariklar yordamida biriktirilgan. Gaz ta q simlash mexanimlarining fazalari. Dvigatelning eng katta quvvatini hosil qil

a)t о‘ rt taktli dvigatellar uchun umumiy; b) ZIL-130 avtomobili dvigatelini ki ; в ) KamAZ-740 dizeliniki; 1-2- kiritish fazasi; 3-4 - chi q arish fazasi; 0-valning aylanishi markazi. Gaz taqsimlash fazalarini tо‘g‘ri о‘rnatish uchun dvigatelning taqsimlash tishli g‘ildiraklardagi belgilarni aniq о‘rnatish kerak. Avtomobil dvigatellarining gaz ta q simlash fazalari (gradusda). 1-jadval . Nomi VAZ- 2106 Jiguli GAZ - 3102 GAZ - 5312 ZIL- 130 MAZ -5335 KamA Z-5320 Tiko, Damas Kiritish klapani,YUCHNg a ochilishi 12 12 36 31 20 13 12 MCHNdan sung 7yopilishi 40 60 52 83 46 49 36 Kiritish davomiyligi 232 252 268 294 246 242 228 Uchikarish klapani YUCHNgacha ochilishi 42 54 70 67 66 66 46 YUCHNdan sung yopilishi 10 18 18 47 20 10 10 Chikarish davomi 232 252 268 294 266 256 236 Klapanlarning birga

Tirsakli valning aylanishlar soni ortishda gaz taqsimlash fazalari ham kengayadi, chunki porshen tez harakatlanadi va silindrlarni tо‘lg‘izish uchun oz vaqt qoladi. Gaz taqsimlash mexanizmiga TXK va T ishlari. Klapanlar yopiq turgan holatda siqilgan havoni silindrdan chiqib ketishi sodir bо‘lsa, unda klapanlar va silindrlar kallagi qistirmasini jipslashmaganligini bildiradi. Dvigatelning GTM bо‘yicha rostlash ishlari: klapanlar issiqlik tirqishini rostlash, yuritmaning tishli tasmasini taranglash, silindrlar kallagi va boshqa birikmalarni mahkamlashdan iborat. Klapanlar issiqlik tirqishini rostlash, va gaz taqsimlash fazasini tiklash orqali, silindrlarni yonuvchi aralashma bilan tо‘lishini va chiqindi gazlarni tо‘la chiqishini ta’minlaydi. Shu bilan birgalikda GTM da shovqinlar kamayadi va

yordamida vint 1 ni chap yoki о‘ng tarafga burib, meyoriy issiqlik tirqishi о‘rnatiladi. Vintni burab shup uncha katta bо‘lmagan kuch bilan erkin siljishi ta’minlanganida, vintni qо‘zg‘atmasdan ushlab turib, stopor gayka mahkamlanadi. Kiritish va chiqarish klapanlarini egariga jips о ‘rnatilganligini aniqlashda prujinalar, klapan va klapan egarlarining holati tekshiriladi. Klapan prujinasini qizishdan yumshab qolishi klapanni jips yopilishini ta’minlamay, klapanni titrashiga sabab bо‘lishi mumkin Shuning uchun klapan prujinasini erkin va siqilgandagi uzunligi va tо‘g‘riligi tekshiriladi. Prujina erkin uzunligining meyoriy qiymati 54,45 mm, chegaraviy qiymati – 53,4 mm, siqilgan holatdagi uzunligining meyoriy qiymati 23,4-27,0 kg oralig‘ida, chegaraviy qiymati – 22,0 mm va egilishi – 2,4 mm

7-chizma. Klapan prujinasi egilganini о ‘lchash. a – klapan prujinasini egilganligi, k о ‘pi bilan 2,4 mm. (max) Klapan prujinalari о‘lcham qiymatlari meyoriy qiymatlardan farq qilsa, prujina yangisiga almashtiriladi. Klapanlarning egariga jips о‘rnatilganligini tekshirish uchun, silindrlar kallagini ustiga kerosin tо‘ldiriladi. Agar kerosin uch daqiqa mobaynida klapan kallagi klapan egari orasidan oqib ketsa, klapan egarga ishqalanib zichlanadi, ta’mirlanadi yoki yangisiga almashtiriladi. Klapanni klapan egari bilan tutashish kengligi jips birikishga va uzoq muddat ishlashga ta’sir kо‘rsatadi. Tutash kengligini о‘lchashdan oldin klapan va klapan egarini qurumlardan tozalash kerak. Klapan kallagining ishchi faskasiga yupqa qatlamda bо‘yoq surtilib, egarga jips о‘rnatiladi va egardan klapan

8- chizma. Klapanni klapan egari bilan tutashish kengligini о‘lchash. v-kiritish va chiqarish klapanlari uchun tutashish kengligi – 1,46¸1,66 mm. 9-chizma. Klapan egarini zenkovkalash . 4-zenkovkalovchi moslama. 25

Klapan egarini zenkovkalashda kichik burchakga, keyin burchakni oshirib 45°gradusga yetkaziladi. Burchak ortib borishida zenkovkaga bosim kuchini kamaytirilishi yuzani silliqlanishiga olib keladi. Klapanni egarga ishqalab moslashtirish uchun, klapan kallagining faskasiga yupqa qatlamda ishqalash pastasi (jilvirlash kukuni bilan motor moyi aralashmasi) surtilib, maxsus moslama yordamida, uncha katta bо‘lmagan kuch bilan klapanni egariga bosib chap va о‘ng tomonga aylantiriladi, 10-chizma. Klapanni egariga ishqalab moslash. 1-qisqich; 2-kallak; 3-klapan; Klapanni ishqalab moslash jarayonida, klapan sterjenini va yо‘naltiruvchi vtulkani yeyilishdan saqlash uchun, ishqalanish yuzalariga toza motor moyi surtilib turiladi. Ishqalab moslash yakunida, pastdagi jilvirlash kukunining miqdori kamayti

1 . 4 . GTM da uchraydigan asosiy nosozliklar va ularni bartaraf etish usuli. Q ismlarga ajratish. Q ismlarga ajratish – bu yi g‘ ma birikma va ta’mirlash obyektini ma’lum bir tartibda detallarga ajratishdir. Bо‘laklash jarayoni: tozalash, bо‘laklash, kо‘tarish-eltish va nuqsonlarni aniqlashlar kiradi. Bu ishlarning 60..65% mehnat hajmini qismlarga ajratish ishlari tashkil etadi. Avtota’mirlash korxonalarida qismlarga ajratish ishlarining о‘z vaqtida va sifatli bajarilishi ta’mirlash ishlarining samaradorligiga katta ta’sir kо‘rsatadi. Sex va uchastkalar 50% ta’mirlash obyektini qismlarga ajratish bо‘limidan olishadi. Bunda yaroqli detallar 6..10% ni ularning preyskurant bahosiga nisbatan ta’mir qilinganlari 30..40% ga, almashtiriladiganlari (yangisiga) 110% ni (nakladnoy harajatlar hisobi

Avtomobilda birikmalarning 70% ni rezbali birikmalar tashkil q iladi. Rezbali birikmalar oddiy, ishonchli, rostlashga va q ismlarga ajratish q ulay. Rezbali birikmalarni ajratishda q iyin sharoitda ishlagan rezbalarni yechish q iyinchilik tu g‘ idiradi. Bosim bilan biriktiriladigan birikmalarni ajratish mehnat hajmi umumiy mehnatning 20% ni tashkil etadi. Podshipnikli birikmalar – 28%, vtulkali 23%, shesternali 13%, paletslar, о‘qlar shtiftlar 11%ni, salniklar 8%ni tashkil kiladi. Qismlarga ajratish vositalari . Qismlarga ajratish vositalari –texnologik jarayonini bajarish uchun zarur bо‘lgan barcha qurollar yig‘indisi bо‘lib, jihozlar va uskunalardan iborat. Bular kо‘tarish-eltish mexanizm mashinalari (domkratlar, tallar, lebedkalar, har xil kо‘targichlar, kranlar, konveyerlar), qо‘l mash

Mexanizatsiyalash ishlariga ba’zi birikmalarning notexnologiyaviyligi, avtomobillar konstruksiyalarining har xilligi tо‘sqinlik qilmoqda. Rezbali birikmalarni ajratishni gayka-bо‘ragichlar bilan bajarish tavsiya qilinadi. Ulardan foydalanish ish unumini 3..4 marta oshiradi. Mehnat hajmini 15- 20% kamaytiradi. Rezbali detallarga kam zarar yetkazadi, ishchini kо‘p toliqtirmaydi va sharoitini yaxshilaydi. Uglerodli p о‘ latdan tayyorlangan avtomobil rezbali birikmalarni aylantiruvchi momentlar diapazoni. Rezba M6 M8 M10 M12 M14 M16 M20 M24 M27 Aylantiruvi momenti.n.m. 15.. 20 20.. 50 40.. 80 80.. 120 100.. 150 150.. 200 180.. 350 300.. 450 350.. 500 Presslar va syomniklarni qо‘ llanishi qо‘ l mehnatga nisbatan ish unumini 3-5 marta oshiradi. Asosiy kamchiligi detallarga k о‘ p zarar yetkazadi

Avtomobilning ifloslanish turlari: 1.Ekspluatatsion: yо‘l iflosligi, tashilgan yuk qoldiqlari, lak-buyoq qoplamalari, yog‘lash materiallari, quyqalar, moy ifloslik qoldiqlari, asfalt smolo birikmalari, lak birikmalari, chirik quyindilar. 2.Texnologik: qirindi, abraziv zarralar, shlaklar, tekislash postlari, emulsiya qoldiqlari, obkatka vaqtidagi yeyilish mahsulotlari. Ekspluatatsion iflosliklar avtomobil ekspluatatsiyasi vaqtida texnologik aflosliklar avtomobilni tо‘liq ta’mirlash vaqtida hosil bо‘ladigan iflosliklardir. Yuk q oldi q lari va y о‘ l iflosliklari. Eng musta h kamlari beton, bitum va boshqalardir. Lak-bо‘yoq qoplamalari ifloslik sifatida ta’mirlash vaqtida rama, kuzov, kabina va boshqalarda tozalanadi. Dvigatelda yog‘ning eskirishi va yonishi natijasida eng qiyin ajraladigan

$Mayda detallar (bolt, gayka va h.z) korroziyadan aylanuvchi barabanda abraziv aralash suyuqlik (eritma) vositasida mexanikaviy ishlov berish yо‘li bilan tozalanadi. Olti yoqli barabannning 1\\3 qismgacha chinnining о‘lchamlari 8-16 mm keladigan bо‘lakchalari solinadi. Baraban ostiga о‘rnatilgan idishga ishqoriy eritma tо‘ldiriladi, korroziyadan tozalanish kerak bо‘lgan detallar barabanga qolgan 2\\3 qismi tо‘lguncha solinadi. Bu qurilmada detallar korroziyadan quyidagi rejimda tozalanadi: baraban minutiga 16-30 marta aylanishi kerak, mexanikaviy ishlov berish 1,5-2 soat davom etadi, eritmaning harorati 60-70 o S bо‘ladi. Iflosliklarning yuza va tashqi kuchini kamaytirish uchun yuvish moddalariga yuza-faol eritish moddalari qо‘shiladi. Eritish modda molekulalari gidrofob ( suvda erimaydi mo$

- GTM detallarining jamlamasi; - Chilangarlik dastgohi, ish stoli, kalitlar t о ‘plami; - Nazorat- о ‘lchov asboblari; - Yuvish-tozalash idishlari va ashyolar. 2. BOB. ASOSIY QISM. O‘QITISH METODIKASI . 2.1. Amaliy mashg‘ulotni rejalash va tashkil etish. 32

1.Amaliy mashg‘ulotni rejalash. 2. Mavzu : Gaz taqsimlash mexanizmi va uning texnik holatini aniqlash, TXK, rostlash va joriy ta’mirlash. 3. Maqsad : О‘quvchilar nazariy bilimlarini mustahkamlash, chuqurlashtirish, GTM ga tashhis qо‘yish, TXK, nosozliklarni aniqlash va bartaraf etish, mexanizmni rostlash kо‘nikmalarini shakllantirish. 4. О‘quv soatlari : 6 soat (240 daqiqa). 5. Modulni о‘rganish jarayonida egallanadigan amaliy kо‘nikmalar : - mehnat muhofazasi va sanitariya qoidalariga rioya qilish; - detallarni tozalash va yuvish; - detallarni saralash va guruhlarga ajratish; - nuqsonlarni aniqlash va barataraf etish; - asbob-uskunalardan t о ‘g‘ri foydalanish; - mexanizmga tashhis q о ‘yish va TXK; 6. Modulni о ‘rganish davomida shakllanadigan nazariy bilimlar ; - xavfsiz ishlash usullar

Rivojlantirish maqsadi : О ‘quvchilarda texnikaviy tafakkurni shakllantirish va ularni amaliy ishlab chiqarishga tayyorlash. Ajratilgan vaqt - 6 soat. О ‘tkazish joyi : Ustaxona. О ‘qitish usullari -og‘zaki, k о ‘rgazmali va amaliy. Ish joyini jihozlanishi : Avtomobil; dvigatelning turli modellari; gaz taqsimlash mexanizmiga talluqli plakatlar, о ‘quv q о ‘llanma; chilangarlik dastgohi, ish stoli, kalitlar t о ‘plami; yuvish-tozalash moslamalari va ashyolari; ehtiyot qismlar; dori-darmonlar t о ‘plami; kavsharlagich; yong‘inni о ‘chirish vositalari. Ishning mazmuni va uning bajarish tartibi - avtomobillarning gaz taqsimlash mexanizmini vazifasini, tuzilishini, qismlarga ajratish va yig‘ish hamda texnik xizmat k о ‘rsatish ishlarini о ‘rganish va bajarish. Kirish y о ‘riqnomasini о ‘tkazish

qaratadi. Bundan tashqari о‘quvchilarni ish о‘rinlari bilan tanishtiradi va texnologik xarita tarqatadi. Joriy yо‘riqnomasini о‘tkazishda о‘qituvchi qо‘yidagilarni bajaradi: 1. Zvenolardagi о‘quvchilarni ishlarini kuzatadi. 2. 3 soatdan keyin о‘quvchilarni о‘rinlarini almashtiradi. 3. Qismlarga ajratishda va yig‘ishda о‘quvchilarga yordamlashadi. 4. Yakuniy yо‘riqnoma uchun material yig‘adi. Yakuniy yо‘riqnomasini о‘tkazish . О‘qituvchi darsda bajarilgan ishlarning sifatini tahlil qiladi, о‘quvchilarga yо‘l qо‘ygan xatolarini kо‘rsatib о‘tadi va ularning oldini olish yо‘llarini tushintiradi. Dars strukturasi 2-jadval . Dars bosqichlari Ta’lim beruvchi (о‘qituvchi) Ta’lim oluvchi (о‘quvchi) I-bosqich: Tashkiliy qism. (10 daqiqa). Mavzu, amaliyot maqsadi va baholash mezonlarini tushuntirilad

boramiz. Yozma «Davra suhbati» guruhlarida ish texnikasidan foydalangan holda о‘quv mashg‘ulotini о‘tkazish. Maqsadlar : · о‘rgatish - о‘rgatish usuli bilan о‘tilgan mavzu bо‘yicha bilimlarni chuqurlashtirish va aniqlashtirish; · bor bilimlarni mobilizatsiya qilish va ulardan turli sharoitlarda foydalanish, о‘z fikrini qisqa va argumentlar bilan bayon qilish mahoratini shakllantirish; · tarbiyalash: guruhda ishlash kо‘nikmalarini, xulq-atvor va shaxslar о‘rtasida muloqot qilish madaniyatini shakllantirish. Natija : Ta’lim oluvchilar, aniq о‘quv mavzusi bо‘yicha jamoa bilan birgalikda konsultatsiya oladilar; Yozma «Davra suhbati» - ta’lim texniksi bо‘lib, unda qog‘oz va ruchka, undan katta bо‘lmagan «aylana stol» guruhining qatnashchilari о‘rtasida doimo, aylana bо‘ylab uzatib turiladi. Mas

Yozma « Davra suhbati » texnikasi qо‘llaniladigan о‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi. (3-jadval) 3 jadval. Ishning bosqichlari va mazmuni Faoliyat Ta’lim beruvchiniki Ta’lim oluvchiniki I bosqich. Tayyorgarlik Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish vayig‘ish о‘quv mashg‘ulotining maqsad va natijalarini shakllantiradi, uni baholash me’zonlarini belgilaydi. Mavzu bо‘yicha kerakli о‘quv materiallarini tayyorlaydi. Guruhlar tarkibini rejalashtiradi. Mashg‘ulot boshlanishidan oldin, stollarni, guruhlarning ishlashi uchun qulay tarzda о‘rnatishni tashkil qiladi. Guruhlarda ishlash uchun auditoriyani tayyorlaydilar. II bosqich. Kirish. Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish о‘quv mashg‘ulotini о‘tkazish qoidalari, ishning maqsadlari va baholash mezonlari bilan tani

ishonch hosil qilgandan sо‘ng, ishni boshlashga ruxsat beradi. IV bosqich. Ishni bajarish . Ishni koordinatsiya qiladi. Fikr- mulohazalar bildiriladi, sharhlaydi. Tahliliy harakterdagi savollarni beradi. Savollarga javob beradi. Bahslarni va ishni boshqaradi. Zarurati b о ‘lganda ta’lim oluvchilarga yoki butun guruhga yordam beradi. -Konvertlarda о ‘zlarining belgisini chizadi; -savollarni yozadilar; -konvertni chap tomondagi q о ‘shnisiga uzatadi; - о ‘ng tomondagi q о ‘shnisidan konvertni oladi, javobni varaqga yozadi, uni konvertga solib chap tomondagi q о ‘shnisiga uzatadi. Bunda, konvertning ichidagi javoblarni о ‘qish mann etilgan qoidaga rioya qiladilar. V bosqich. Ishni tugallash. Guruhlarda ishga yakun yasash, tahlil qilish, baholash. Hamma qatnashchilar, ichida javoblar yozilgan

GTM ga tashhis qо‘yish , TXK , detallarning о‘lchamlarini aniqlash va joriy ta’mirlash ishlari texnologik jarayonning ketma-ketligi ( Matiz avtomobili misolida ).(4-jadval) 4-jadval Faoliyat turlari Asbob uskuna , moslama va ashyo . Rasm ( kо‘rinish ) Ish bajarishda qо‘yiladigan talablar . I. GTM ning texnik holatini aniqlash , saralash va joriy ta’mirlash ishlari . 1.1.Dvigatel silindrlaridagi kompressiyani о ‘lchash. Kalitlar tо‘plami. Bosim о‘lchagich, (0,9915- 64510), qog‘oz va qalam. 1-mundshtuk; 2-svecha; a-bosim о ‘lchagich; 0-t о ‘g‘ri yechilish; x- not о ‘g‘ri yechilish Dvigatel 80-90° S gacha qizdirilib о‘chirilsin. Svechalar 2 yechib olinib, о‘lchanadigan silindrga 3 sm3 motor moyi quyilsin. Bosim о‘lchagichi «a» ni svecha о‘rniga mahkamlanib, dvigatelning tirsakli valini starty

1.4. Yо‘naltiruvchi vtulkani razvyortkalash. 5,5mm razvyortka. 1-yо‘naltiruvchi vtulka; 2- razvyortka. Razvyortka 2 tо‘g‘ri yо‘naltirilsin. 1.5. Klapanlarni egarga ishqalab moslash. Abraziv poroshok (kukun), motor moyi, pasta GOI. 1-qisqich; 2-kallak; 3-klapan; Klapanlar qurumlardan tozalansin. Ishqalab moslash bosqich bajarilsin. 1-meyoriy ishqalash: 2-toza ishqalash. 1.6. Prujinaning uzunligini о‘lchash. Shtangensirkul Prujinaning erkin uzunligi, meyoriy 54,45 chegaraviy 53,4 mm. О‘lcham qiymati meyoridan farq qilsa, prujina almashtirilsin. 1.7. Silindrlar kallagi notekisligini о‘lchash. Chizg‘ich va shup. Yonish kamerasidagi qurumlar tozalanadi. Yuza tekisligini 6 ta turli joyda kallakning 4 tarafida о‘lchanadi. Ruxsat etilgan egilish – 0,05 mm. О‘lcham qiymatlari meyoridan farq qilsa,

1.9. Taqsimlash valini egilganligini aniqlash. Soat turidagi raqamli indikator. Egilish chegarasi 0,03 mm va kam. О‘lcham qiymatlari meyo’ridan farq qilsa, taqsimlash vali almashtirilsin. 1.10. Taqsimlash vali tayanch bо‘yinlari diametrlarini о‘lchash. Mikrometr. Har bir tayanch bо‘ynining diametri tо‘rt joyidan о‘lchanadi. Bо‘yindagi о‘lcham qiymatlari meyoridan farq qilsa, taqsimlash vali almashtirilsin. 1.11. Taqsimlash valining tayanch bо‘yni о‘rnatiladigan teshik diametrini о‘lchash. Soat turidagi raqamli indikator. Teshikning ichki diametrlari, mm: a) meyoriy 43,560-43,516, chegaraviy 43,525¸ 43,516, chegaravi y 43,525. b) meyoriy 43,700¸43,700, chegaraviy – 43,735. v) meyoriy 43,900¸43,916. chegaraviy 44,125. g) meyoriy 44,100¸44,116, chegaraviy 44,125. О ‘lcham qiymatlari meyordan

1.14. Klapan sterjeni diametri va yо‘naltiruvchi vtulka ichki diametrini о‘lchash. Mikrometr, soat turidagi raqamli indikator. Klapan shtokining diametri, mm: Kiritish: meyoriy 5,465- 5,480. Chiqarish: meyoriy 5,940-5,455. Yо‘naltiruvchi vtulkaning ichki diametri, mm: Kiritish: meyoriy 5,500- 5,512. Chegaraviiy 5,53, Chiqarish: meyoriy 5,500- 5,512.Chegaraviy 5,53. Shtok va vtulka orasidagi tirqish; mm: Kiritish: meyoriy 0,020-0,047. Chegaraviy 0,07. Chiqarish: meyoriy 0,045-0,072, chegaraviy 0,09. О‘lcham qiymatlari meyoridan farq qilsa, klapan va yо‘naltiruvchi vtulka almashtirilsin. II. Kiritish va chiqarish klapanlarining issiqlik tirqishini rostlash. 2.1. Birinchi silindrdagi porshenni siqish taktidagi (YUCHN) ga о ‘rnatish. Kalitlar tо‘plami. ye-tishli tasmaning orqa g‘ilofidagi belg

2.2. Klapanlarni rostlashning 1- bosqichi: Kalitlar tо‘plami, shup. 1-rostlash vinti; 2-qaydlovchi gayka; 3- klapan sterjeni; 4- issiqlik tirqishi; 5-shup; a) – issiqlik tirqishini о‘lchash joyi; b) –shupni о‘rnatish. Klapanlardagi issiqlik tirqishini rostlash tartibi: Chiqarish taktida birinchi silindrdagi porshenni YUCHN ga о‘rnatib, birinchi va ikkinchi silindrlardagi kiritish klapanlari va birinchi va uchinchi silindrlardagi chiqarish klapanlari rostlansin. Qizdirilmagan dvigatelda issiqlik tirqishining kattaligi kiritish klapani uchun – 0,15 ± 0,02 mm va chiqarish klapani uchun –0,32±0,02 mm bо‘lishi kerak. 2.3. Klapanlarni rostlashning 2- bosqichi: Kalitlar tо‘plami, shup. e-tishli tasmaning orqa g‘ilofidagi uch burchak belgi; h- taqsimlash valining tishli shkividagi belgi. Klapanlar

1.Qaysi turda joylashgan GTM da silindrlarni yonuvchi aralashmasi yoki havo bilan tо‘lishi yaxshi? À) Klapanlari yuqorida joylashgan GTM larda. B) Klapanlari pastda joylashgan GTM larda. С) Har ikkala turda ham. D ) GTM tо‘g‘ri rostlanganda. 2.Gaz taqsimlash fazasi qanday dvigatellarda mavjud? À) Benzinli dvigatellarda. B) Dizel dvigatellarda. C ) Har ikkala turda ham. D ) Reaktiv dvigatellarda. 3. GTMning detallarini о‘zaro almashtirsa bо‘ladimi? À) Faqat qо‘zg‘almas detallarda. B) Faqat qо‘zg‘aluvchan detallarda. C ) О‘zaro almashtirib bо‘lmaydi. D ) О‘zaro almashtirib bо‘ladi. 4. Kiritish va chiqarish klapanlarining farqi nimada? À) Kallagining diametrida. B) Kallagining diametri va materialida. C ) Kallagining diametri va materiali va uzunligida. D) Farqi bо‘lmaydi. 5. Qaysi avtomobiln

À) Klapanni yо‘naltiruvchi vtulkada tо‘g‘ri chiziqli harakatini ta’minlash. B) Mushtchalarni yeyilishini kamaytirish. C ) Konstruksiya jihatidan majburiyligi. D ) Metal sarfini kamaytirish. 7. silindrlar kallagini bushatish qaysi boltlardan boshlanadi? À) О‘rtadagi boltlardan. B) Chetdagi boltlardan. C) Farqi yо‘q. D) Chapdan о‘nga qarab. 8. Razvertka nima uchun ishlatiladi? À) Teshik diametrini kengaytirish uchun . B) Parmalash uchun. C ) Teshik yuzasini silliqlash uchun. D ) Rezba ochish uchun. 9.Taqsimlash vallari qanday materiallardan tayyorlanadi? À) Pо‘lat va alyuminiy qotishmasidan . B) Pо‘lat va chuyandan. C ) Chuyan yoki yeyilishga va issiqlikka chidamli qotishmadan. D) Qattiq qotishmadan. 10. GTM qismlarga ajratilib, qayta yig‘ilishda qaysi detallar yangisiga almashtirilishi kera

Transport va aloqa kasb-hunar kollejida “Avtomobil va dvigatellarga texnik xizmat kо‘rsatish” о‘quv amaliyotini о‘qitish jarayonida о‘quvchilarni kasbiy bilim, kо‘nikma va malakalarini shakllantirish bо‘yicha tajriba-sinov ishlari olib borildi. Tajriba-sinov ishlarini olib borishda kasb-hunar kollejlarining Avtotransport bо‘limida malakali ishchi kadrlar tayyorlash bо‘yicha dasturlar, avtomobillar va dvigatellarga TXK fani bо‘yicha namunaviy va ishchi dasturlar, ma’ruza, laboratoriya va ishlab chiqarish ta’limiga oid materiallardan foydalandik. Tajriba-sinov ishlari Yerusti transport tizimi y о ‘nalishining 3-bosqichi о ‘quvchilari bilan olib borildi. Bajarilgan ishlarning qisqacha mazmuni quyidagilardan iborat: 1.Ta’kidlovchi bosqichda-ilmiy tadqiqot ishimiz materiallari asosida tajriba-

tajriba guruhlarida zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida laboratoriya amaliy mashg‘ulotlar, ma’ruzalar faol о‘qitish usullaridan foydalandik. “Avtomobil va dvigatellarga texnik xizmat kо‘rsatish” fanidan о‘quvchilarning texnik malakalarini shakllantirish bо‘yicha о‘tkazilgan tajriba- sinov ishlarini natijalarini taqqoslash uchun “Avtomobi va dvigatellarga texnik xizmat kо‘rsatish” fanidan nazorat ishlari va laboratoriya amaliy mashg‘ulotlar baholarini asos qilib olindi.(5-jadval) О ‘tkazilgan tajriba-sinov natijalari. 5-jadval. Tartib raqami Guruh О‘quvchilar Baholar О‘rtacha baho 5 4 3 2 1 Nazorat guruhi 26 6 8 10 2 3,69 1 Tajriba guruhi 26 10 12 4 - 4,23 Jami 52 16 20 14 2 3,96 Jadvaldagi natijalar tahlili quyidagicha xulosa qilishga imkon berdi: A) Nazorat guruhida ma’ruza va amal

3.BOB. MEHNAT MUXOFAZASI. 3.1 Ishlab chiqarishda jarohatlanish va kasb kasalliklarining kelib chiqish sabablari . Sanot korxonalarida xavfsizlik texnikasi, sanoat sanitariyasi, yong‘in, elektr xavfsizligi qoidalari va normalariga, instruksiyalarga rioya qilmaslik ishchilarini jarohatlanishga, zaharlanishga va turli kasb kasalliklariga olib kelishi mumkin. Inson tanasining teri yoki ayrim qismlari tashqi mexanik, ximik issiqlik va elektr tasiri natijasida shikastlansa, buni jarohatlanish deb ataladi. Lat yeyish, kesilish, suyak sinishi bо‘g‘inlardan chiqish, ximiyaviy yoki issiqlikdan kuyish, issiq va sovuq urishi, о‘tkir zaharlanish va elektr toki tasirida organizmning ba’zi qismlarida hayot faoliyatining buzilishi kiradi va baxtsiz hodisa ham deb yuritiladi. Jarohatlanish uch turga bо‘lin

tо‘lanadi. Agar ishchi tomonidan mehnatni muxofaza qilish qoidalariga amal qilmasligi natijasida kelib chiqqan bо‘lsa, unda ishchi ham administratsiya bilan birga javobgar hisoblanadi. Kasbiy zaxarlanish sanitariya normalarining bо‘zilishi natijasida ishlab chiqarish zonalaridan ajralib chiqqan zaxarli faktorlar tasiridan kelib chiqishi mumkin. Zaxarlanish nafas olish, ovqat hazm qilish yoki teri orqali tasiri oqibatidan kelib chiqadi. Zaxarlanish bir smenada yuz bersa, о‘t kir zaxarlanish deyiladi. Agar uzo q muddat davomida zaxarli moddalar yi g‘ ilishi natijasida yuz bersa, surunkali zaxarlanish kasb kasalliklariga olib keladi. Kasb kasalliklariga qoniqarsiz ish sharoitlarida ishlash natijasida kelib chiqadigan hamma kasalliklar kiradi. Kasb kasalliklariga qoniqarsiz ish sharoitlarining

Masalan: Havo bosimining ortiq yoki kam bо‘lishi natijasida kesson (tog‘ kasalligi) sanoatda ajrab chiqqan chang tasiridan pnevkonyoz kasalligi, yallig‘lanish va zaxarli moddalar tasiridan dermotit va yara kabi kasalliklar kelib chiqadi. Jarohatlanish va kasb kasalliklari asosan, sanot korxonalarida yо‘l qо‘yilgan tashkiliy va texnik xatolar oqibatida kelib chiqadi, bu bizning jamiyatda toqat qilib bо‘lmaydigan hol hisoblanadi. Shuning uchun ham ishlab chiqarish xodisalar har tomonlama tekshiriladi va hisobga olib boriladi. Bu tekshirishlar natijasida qarib, ularni kelib chiqish sabablarini aniqlab baxtsiz xodisa va kasb kasalliklarini qaytarmaslik uchun chora-tadbirlar kо‘rish imkoniyatini yaratadi. Ishlab chiqarish jarohatlari -kasbiy kasalliklar sabablarini aniqlashda va ularni oldini o

Xulosalar. Menga bitiruv malaka ishi sifatida Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish amaliy mashg‘uloti bо‘yicha metodik tavsiya ishlab chiqish biriktirilgan edi. Kasb-hunar kollejlarida «Ajratish-yig‘ish» о‘quv amaliyotini tashkil etish jarayonini tahlil qilib chiqdim. Hozirgi kasb-hunar kollejlarida «Ajratish-yig‘ish» о‘quv amaliyotini tashkil etish bо‘yicha adabiyotlar kamchilikni tashkil qiladi. Bu mavzu bо‘yicha amaliy mashg‘ulot о‘tkazish uchun «Avtomobil va dvigatellarga TXK», «Avtomobillar tuzilishi va nazariyasi», «Avtomobil va dvigatellarni ta’mirlash» fanlarining maxsus adabiyotlaridan foydalanilmoqda. Bu fanlar bо‘yicha о‘zbek tilida о‘quv adabiyotlari va uslubiy kо‘rsatmalar yetishmaydi. О‘qituvchilar an’anaviy uslubda tayyorlangan va chop etilgan о‘quv uslub

Mavzuning uslubiy va texnik ta’minotida mavzuni о‘tish uchun zarur bо‘lgan о‘quv-uslubiy va ilmiy texnik adabiyotlar, ularda keltirilgan materiallarning saviyasi, sharhi va ulardan foydalanib dars materialini tayyorlash bо‘yicha fikrlar bildirilgan. Bitiruv malaka ishini asosiy qismida Gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig‘ish amaliy mashg‘uloti bо‘yicha metodik tavsiya ishlab chiqish keltirilgan. Mehnat muhofazasi qismida ajratish-yig‘ish ishlarini bajarishda xavfsizlik texnikasi tahlil qilingan va chora tadbirlar ishlab chiqish bо‘yicha takliflar berilgan. О‘ylaymizki, bitiruv malakaviy ishida keltirilgan ishlanmalardan о‘quv jarayonida foydalanish о‘qitish sifatini oshirishga xizmat qiladi. 52

Foydalanilgan adabiyotlar. 1.Karimov I.A. О‘zbekistonning о‘z istiqlol va taraqqiyot yо‘li. T. О‘zbekiston. 1992. 2.Karimov I.A. Barkamol avlod О‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. T., О‘zbekiston. 1997. 3.Oliy ta’lim. Meyoriy hujjatlar tо‘plami:/S.S.G‘ulomov tahriri ostida; Tuzuvchilar: B.X.Raximov, SH.D.Jonboyev va boshq. -T.: «Sharq», 2001. 4.Dadamirzayev G‘., Ishmatov Q. Muammoli ma’ruza о‘quvchi talabalarni izlanishga, fikrlashga chorlaydi. «Ma’rifat» 2003 yil 15 oktabr soni. 5.Golish A.V. Yangi turdagi о‘quv muassasalalarida malakali ishchi xodimlar tarbiyalashning xususiyatlari. Xunar ta’limi ITI. T.:-1994. 6.Mirsaidov K.J., Ismailova Z.K. Tarbiyaviy soatlarni о‘tkazish bо‘yicha uslubiy tavsiyalar. TIKXMII, T.:,-1996. 7.Mirsaidov K.J. Maxsus fanlarni о‘qitish va ishlab chiqarish t

1 6 . Skakun V.A. Ishlab chiqarish ta’limi ustozi uchun q о ‘llanma. Toshkent- о ‘qituvchi- 1992 yil. 17 . Borovskix Y.I. va boshqalar. Avtomobillarning tuzilishi, texnik xizmat k о ‘rsatish va ta’mirlash. T.: Mehnat-2001. – 1 8 . Qulmuhamedov J.R., va boshqalar . Avtochilangarlik. T.: «Fan», 2003. 19 . Qulmuhamedov J.R., va boshqalar . Avtomobil va dvigatellarni ta’mirlash. T.: «Fan», 2003. 2 0 .Kramarenko G.V. va boshqalar. Avtomobillarga texnikaviy xizmat k о ‘rsatish. T.:, 1998 y. 2 1 .Kuznetsov YE.S. va boshqalar. Avtomobillarni texnik ekspluatatsiyasi SH.N.Magdiyev tarjimasi asosida.T.:, 2003 y. 2 2 . О ‘zbekiston respublikasi avtomobil transporti harakatdagi tarkibiga texnik xizmat k о ‘rsatish va ta’mirlash haqidagi «Nizom», T.: « О ‘zavtotrans», 1999 y. 2 3 .Mamatov H.M. Avtomobil

Купить

Информация о документе

Продавец

Qishloq xo‘jaligi mehnatidan Gaz taqsimlash mexanizmi

Похожие документы