Саралов ва йўналтиришнинг кўп йиллик тайёрлов босқичлари билан алоқаси - Физическая культура - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	35.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	04 Март 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Физическая культура

Саралов ва йўналтиришнинг кўп йиллик тайёрлов босқичлари билан алоқаси

Купить

Саралов ва йўналтиришнинг кўп йиллик тайёрлов босқичлари билан алоқаси Режа. Кириш 1. Кўп йиллик тайёрловнинг иккинчи босқичида бирламчи саралов ва йўналтириш 2. Кўп йиллик тайёрловнинг биринчи босқичида бирламчи саралов ва йўналтириш 3. Спортга яроқлиликни аниқлашнинг даврлари ва босқичлари Хулоса Фойдаланилган адабиётлар

Кириш Замонавий спортнинг натижалари даражаси шу қакдар юқорики, уларга эришиш учун спортчи камѐб марфологик хусусиятларга, жисмоний ва психалогик мажмуа жиҳатларининг мутаносиблиги каби талабларга жавоб бериши керак, ва улар албатта, ривожланишнинг энг юқори савиясида бўлиши лозим. Бундай уйғунлик, кўп йиллик тайѐрловни энг оқилона равишда тузилганига ва зарур шароитларнинг барчаси яратилганига қарамасдан жуда кам учрайди. Шунинг учун, олий тоифадаги спортчиларни тайѐрлов тизимининг энг марказий масаласи спортчиларни саралаш ва йўналтиришдир. Спорт саралови - спортнинг маълум турида юқори натижаларга эришиш имконига эга бўлган, иқтидорли одамларни қидирув жараѐни. Спорт йўналтирилиши - спортчиларнинг қобиляти, имкониятлари, маҳоратларини шаклланишининг шахсий хусусятларидан келиб чиққан

сараловнинг беш босқичигина алоҳида кўрсатиб ўтиши мақсадга мувофиқдир. Ушбуларга мос равишда, ҳар бир босқичда сараловнинг асосий вазифаси белгиланади (жадвал). 2.1-Жадвал Спорт сараловининг кўп йиллик тайёрлов босқичлари билан алоқаси Спорт саралови Кўп йиллик тайѐрлов босқичи Босқич Вазифалар Бирламчи Танланган спорт турида спорт такомиллашувини мақсадга мувофиқлдигини аниқлаш Бирламчи Бошланғич Самарали такомиллашишга лаѐқатларни аниқлаш Бошланғич Оралиқ Юқори спорт натижаларига эришиш, тренировка ва беллашувларнинг катта юкламаларига чидаш қобилиятларини аниқлаш Ихтисослашган Асосий Халқаро тоифадаги натижаларга эришиш қобилиятларини шаклланиши Шахсий имкониятларни максимал амалга ошириш Якуний Эришилган натижаларни сақлаб қолиш ва яхшилаш Натижаларни сақлаб туриш Келтирилган саралов

Сараловнинг биринчи ва бошланғич даврида спорт билан шуғулланишни таъқиқловчи тавсиялар бўлмаган ҳолда, баҳолар асосан тахминий ва тавсиявий характерга эга бўлса, кейинги босқичларда улар аниқроқ бўлиб боради. Бу маълумотлар билан мажмуавий тадқиқотлар натижаалар йиғиндиси асосланган хулосалар чиқариш учу насос бўлади. Спорт сараловининг ҳар бир босқичида нафақат спортчини тайѐрлашни мақсадга мувофиқлиги аниқланади, балки, спортчининг қобилияти ва имкониятлари, техник тактик маҳоратининг кучли ва заиф томонлари, функционал тайѐргарлиги харакат сифатларининг ривожланлиги, психалогик хусусиятларга тўла баҳо берилади, ўтилган босқич чуқур таҳлил қилинадиунинг йўналиши, катталиги ва юкламалар характери, уларни спортчининг шахсий хусусиятларига мослиги ўрганилади. Мазкур маълумотларнинг барчас

-асаб тизимининг хусусиятлари; -функционал имкониятлар ва организмнинг муҳим тизимларини ривожланиш истиқболлари; -харакат сифатларининг ривожланганлик даражаси ва уларни такомиллаштириш истиқболлари; -спорт техника ва тактикасини ўзллаштириш қобилиятлари, харакат кўникмалари ва техник- тактик схемаларни ўзгартира олиш; -машғулот ва беллашув юкламаларини кўтара олиш, қайта тикланиш жараѐнларини тезкорлиги қобилияти; мушак- харакат ва фазовий- вақти дифференцацисига, вазиятни тезкор баҳолаш ва керакли қарорларни қабул қила олиш психофизиологик қобилиятлар; -мотивация, меҳнатсеварлик, қатъиятлик... тайѐрлик. -беллашув тажрибаси, ҳамкорлар ва рақибларга, ҳакамликнинг хусусиятларига кўника билиш, -спорт маҳорати даражаси ва уни муҳим беллашувлар учун характерли бўлган экстремал шароитларда қў

белгиларини аниқлаган ҳолда, маълум оқсил, фермент ва бошқаларнингсинтези жараѐнига замин яратади. Генларнинг ажойиб хусусияти, уларнинг авлоддан авлодга ўтганда (ўзгармаслиги) ва худди шу вақтда мутацияларга-организмнинг генетик ўзгарувлигининг манбаъси бўлган наслий ўзгаришларга мойиллигидир. Шундай қилиб, спорт саралови ва йўналтирилиши учун спортчи организмининг генотипини келажакда спорт натижаларига эришиш истиқболларини аниқлаш мухим ўрин тутади. Хусусан, инсоннинг марфофункционал белгилрини мерослаш, харакат функцияларини кўрсаткичлар, генотилни инсоннинг сифатларига таъсири, ушбу кўрсаткичларнинг нисбатида оилавий ўхшашликнинг мавжудлиги кабиларни аниқлаш долзарб масаладир. Ўтган ўн йилликлар давомида олиб борилган кўп сонли тадқиқотлар, насл ва ташқи муҳит таъсири остида шаклланг

Ушбу малумотларни спортчи функционал салоҳиятининг бир қатор муҳим кўрсаткичларига нисбатан наслий мерос ваоилавий ўхшашликни тажрибавий баҳолаш натижалари билан тўлдириш мумкин (жадвал). 2.3-Жадвал Инсоннинг асосий харакат сифатларининг наслийлиги Белги Наслийлик Оддий харакат таъсирчанлиги вақти Юқори Оддий харакатлар вақти Катта Максимал статик куч Катта Максимал динамик куч Ўрта Тезлик кучи Катта Координация Ўрта Эгилувчанлик Катта Локал мушак чидамлилиги Катта Глобал мушак чидамлилиги Юқори Монозигот ва дозгот егизаклар, ота-оналар ва болалар, ака-ука ва акаегизаклар иштирокида тажрибалар спорт учун муҳим бўлган белгиларга наслий мерос ва оилавий ўхшашликнинг таъсири борлигини аниқлашга имкон берад. Турли тадқиқотчилар томонидан келтириладиган натижаларда анчагина мос келмасликлар ма

Инсоннинг асосий морфофункционал белбиларининг наслийлиги Кўрсаткич Наслийлик Оилавий ўхшашлик Максимал кислород истеъмоли Катта Катта Юрак ҳажми Катта Юқори Систолик ҳажм ва юрак ташлаши Юқори Юқори Мушак тўқималари таркиби Катта Юқори Мушакнинг оксидлаш салоҳияти Катта Юқори Липид субстратларнинг оксидланиши Юқори Юқори Липидларнинг жалб қилиниши Юқори Юқори Генотип, маълум маънода спортчининг қандай меъѐрда тайѐрланганлигига сабаб бўлади. Масалан, ѐшижинси бошланғич тайѐргарлик меъѐри бир хил шахслар, стандарт тренировия дастурларидан турлича таъсирланадиган: спортчининг оэроб имкониятларини давомий тайѐрлаш баъзиларда VO2мах (1л/мин гача) ни кескин кўпайишига сабаб бўлса, бошқаларда умуман ўзгаришлар кузатилмайди. Шу вақитнинг ўзида, 10 шуосат монозигат эгизаклар орасида 20 ҳафта давом

1. Кўп йиллик тайёрловнинг биринчи босқичида бирламчи саралов ва йўналтириш Тайѐрловнинг биринчи босқичида спорт саралови услубияти сараловнинг биринчи поғонасида болага мос бўлган спорт турини тўғри танлашга йўналтирилган. Мазкур масалани тўғри ечимини топиш нафақат болалар-ўсмирлар спорт мактабларининг, мураббийларнинг унумли фаолият кўрсатаѐтганини кўрсатади, балки у чуқур ижтимоий аҳамиятга ҳам эга. Спорт машғулотларида муваффақиятга эришиш ѐш одамга табий қобилиятларини очиш, ўз меҳнати натижаларини ҳис этишга ва ўз кучига ишонишга ѐрдам беради. Буларнинг барчаси келажак ҳаѐтга яхши асос солиш ва фаолиятнинг исталган соҳаларида фаол иштирок этиш имкониятларини яратади. Боланинг спортда ютуқларга эришишидаги асосий омиллардан бири, бу унинг қайси ѐшдан бошлаб шуғулланаѐтганлигидир (…жа

бузилишига олиб келиштни кўрсатганлар. Масалан, В.И.Чудинов (1976) спортчиларнинг спорт билан шуғулланишни бошлаган ѐши фақатгина 13% ҳолдагина “белгиланган” ѐшга (болалар-ўсмирлар спорт мактабларининг дастурида келтирилган) тўғри келишини кўрсатиб ўтган. Спортнинг кўп турларида етук спортчиларнинг машғулотларни бошлаган ѐши “белгиланган” ѐшдан 3,5ѐшга кўп бўлиб фарқланади. Шулардан келиб чиққан ҳолда, болларни машғулотларга 6-7ѐшидан жжалб қилаѐтган спорт мактабларининг раҳбарлари қуйидагини эътиборга олишлари лозим. Биринчидан, спортга лаѐқатлиликни олдиндан аниқлаш, маълумотларининг ишончи бўлиш эҳтимолини пасайтиради. Иккинчидан, замонавий спорт машғулотнинг хусусятлари спортчи организмига шундай юқори талаблар қўймоқдаки, натижада спорт билан шуғулланишни эрта бошлаган болалар спортда

Спорт гимнастикаси 8-9 6-8 Бадиий гимнастика - 6-8 Фигурали учиш 8-9 6-8 Оғир атлетика 13-14 - Кураш 12-14 - Гандбол 11-13 10-12 Волейбол 12-14 11-133 Футбол 12-14 - Сузиш ё ки чанғида юриш воситасида болаларни соғломлаштириш, баркамол тарбиялаш мақсадида бундай ѐндашув мақсадга мувофиқдир. Лекин, ѐш болалар билан ишлашга спорт йўналишини бериш керак эмас, афсуски амалиѐтда бунинг акси бўлаяпти. Мазкур савол бўйича махсус тадқиқотлар ўтказилмаган, лекин нисбий маълумотларни кўрсатишича, 4-6 ѐшли болалар билан спорт ишини ташкил этиш, натижасиз якунланмоқда ва ҳатто болаларни келгуси спорт такомиллигига эришишларига зарар етказмоқда. Амалиѐтнинг кўрсатишича, юқори натижалар спортига болаларни жалб қилишни 2-2,5 йилга эрта бошлагандан кўра, кечроқ бошлаган маъқулроқ. Ҳар бир спорт турининг ў

Болаларнинг истиқболини баҳолаш вақтидаѐқюқори натижалар спортида муваффақиятга эришишни таъминлайдиган сифат ва қобилиятларга эътибор бериш муҳим, Вақтинча характерга эга бўлган ва фақат ўргатиш вақтида юзага чиқиши мумкин бўлган белгиларни саралов мезони сифатида қўллаб бўлмайди. Масалан, қобилиятларни аниқлаш вақтида спорт турини техникасини тез ўзлаштириш хусусияти ҳал қилувчи бўла олмайди. Тажрибаларнинг кўрсатишича бошланғич ўқитиш вақтида паст бўйли, қотмадан келган болалар спорт техникасини яхши ўзлаштиради, натижаларга эришади. Лекин, худи шу болалар кўп йиллик тайѐрловнинг биринчи босқичларида кам истиқболли сифатида кейинги босқичларга ўта олмайдилар. Айни вақтда, озғин ва баланд бўйли болалар, кўпинча бошланиш даврида техникани эгаллашда қийинчиликларга дуч келсаларда, кейинча

йўналишдаги тренировкалар юкламаларини катта бўлмаганлиги, тренировкалардаги танаффусслар, аксинча бўйнинг ўсишига туртки бўлади. 2.6-Жадвал Бошланғич тайёрлов гуруҳларига болаларни қабул қилишнинг ёш чегаралари Спорт тури Ёш Спорт тури Ёш Сузиш 7-8 Конькида югуриш 10-11 Фигурали учиш 7-8 Академик эшкак эшиш 10-11 Бадиий гимнастика 7-8 Баскетбол 10-11 Спорт гимнастикаси (қизлар) 8-9 Волейбол 10-11 Теннис 8-9 Хоккей 10-11 Акробатика 8-9 Футбол 10-11 Спорт гимнаситикаси (ўғил болалар) 8-9 Гандбол 10-11 Сувга сакраш 8-9 Сув полоси 10-11 Чанғида трамплиндан сакраш 9-10 Қиличбозлик 10-11 Слалом 9-10 Спорт юриши 11-12 Тезкор тушиш 9-10 Байдаркада эшкак эшиш 11-12 Биатлон 9-10 Каноэда эшкак эшиш 11-12 Чанғи пойгаси 9-10 Енгил атлетика 11-12 Чанғи иккикураши 9-10 Милтиқдан отиш 11-12 бадминтон 9-1

Бола гавдасининг умумий ҳажмини ташқи кўриниши билан уйғунлиги визуал баҳолашдан унинг спортга лаѐқати ва истиқболини баҳолашни бошлаш керак. Масалан, сузиш ва эшкак эшиш учун баланд бўйли болаларни саралаган маъқул. Эшкак эшишда, гавдаси узун, қулочи ва елкаси катта ўсмирларга эътибор бериш керак. Сузиш учун пропорционал тузилишга эга, бир текис мушакли, енгил суякли, тонкие лодышки и запястье оѐқ кафти вапанжалари катта болаларни ажратиб олишади. Велосипедчилар конкида югурувчиларни саралашда, оғирлиги катта бўлмаган, сон ва болдир мушаклари яхши ривожланган ўсмирларга кўпроқ эътибор берилади. Тажрибали тренерлар болаларни спортга йўналтиришда худи шу сифатларга аҳамият берадилар. Аэроб энерготаъминот тизимининг функционал имкониятлари ҳал қилувчи ўрин эгалловчи спорт турларида (чанғида

2.Кўп йиллик тайёрловнинг иккинчи босқичида бирламчи саралов ва йўналтириш Ёш спортчининг истиқболли эканлигини баҳолашнинг асосий мезони унда спортда такомиллашиш учун қобилиятининг мавжудлигидир. Бошланғич тайѐрловнинг дастлабки 2-3йилидан кейин, ҳамда қандайдир спорт туридаги оқилона ѐш чегарасига анча етмасдан олдин, ѐш спортчининг келажакда халқаро савиядаги натижаларга эриша олиш тўғрисида хулоса чиқариш қийин. Лекин, жисмоний такомиллаштиришни мақсадга мувофиқлигини ва унинг йўналтиришини аниқлаш, спортчини янада ривожланиши учун йўналтириш зарур. Бу вазифрларни мажмуавий таҳлил асосида ҳал этиш мумкин, бунда, ѐш спортчиларнинг морфологик, функционал, психологик хусусиятлари, уларнинг кўникиш имкониятлари, машғулот ва беллашувлар юкламаларига таъсирчанлиги, янги харакатларни ўзлашти

Таъкидлаб ўтиш кераки, инсон тузилишини аниқлашнинг ягона ѐндашуви йўқ. Инсон тузилишини морфологик мезонлар асосида аниқлаш кенг тарқалган-мушакларнинг ривожланиш даражаси, бўйи ва оғирлиги, скелет хусусиятлари. Бундайѐндашувда кўпчилик мутахассислар гавда тузилишини характерлаш учун “соматик” терминини қўллайдилар. Инсон гавдасининг нормал тузилишининг кўплаб схемаларидан, энг кўп қўлланилганини кўриб чиқамиз, унга кўра тузилиш уч турга ажралади: 1) Чўққисифат эндоморф тур-кўкрак қафаси бўртириб чиққан, кичик думалоқ шакллар, нисбатан калта оѐқ ва қўллар, калта ва кенг суяклар ва оѐқ кафти, катта жигар, катта ҳажмдаги тери ости ѐғи; 2) Атлетик мезоморф тур гавда шаклли, тор тос, кенг елкалар, яхши ривожланган мушаклар, суякларнинг қўпол тузилиши; 3) Астеник эксоморф тур-ясси ва узун кўк

Саматотиплар бўйича ажратиш жараѐни фотосуратларни билан солиштириш вақтида тадқиқот натижаларини диаграмма кўринишида келтириш кақсадга мувофиқдир. Олимпиадаги-спортчилар самототикларини оддий одамлар, ҳамда махсус таълим муассасаларининг талабалари самототикларни Д.М.Теннер (1964) ўтказилган. Ушбу соҳадаги бошқа тадқиқотлар (Волков, 1973, 1974; Мартиросов, Туманян, 1976, 1977, 1991, 1992 ва бошқалар) Д.МТеннер томонидан илгари сурилган ғоя ва қоидаларни кенгайтириш ва аниқлаштириш имконичтини берди холос. Спорт билан шуғулланмайдиган талабалар орасида кўп холларда оралиқ турлар учрайди, уларда эндоморф, мезоморф ва эктомоморф турларнинг нисбати кам қисмлари мавжуд бўлади. Спорт коллежларининг талабаларида кўп мезоморф тур учрайди. Олимпиада ўйинларида қатнашганлари- енгил атлетикачилар

3. Спортга яроқлиликни аниқлашнинг даврлари ва босқичлари Спортга яроқлиликни аниқлашнинг икки даври бор: биринчиси болалар ва ўсмирларни танлаган спорт турлари билан шуғулланиш учун саралов, ҳамда янада спорт такомиллашуви учун (масалан, спорт мактабларига, олимпиада тайѐргарлиги марказларига): иккинчи давр – масъулиятли спорт беллашувларида қанташиш учун ѐш спортчиларни саралови. Спортга яроқлиликни аниқлашнинг биринчи даври икки босқичдан иборат. Биринчи босқич болалар ва ўсмирларни танлаган спорт турлари билан шуғулланиш учун саралов ўтказишни ўз ичига олади. Иккинчи – истиқболли босқич – иқтидорли спортчиларни танланган спорт йўналишида чуқурлаштирилган ва ихтисослашган тренировка қилиш учун саралаш ва йўналтириш. Иккинчи давр ҳам икки босқичдан иборат. Биринчи (олимпиада олди) босқич

2) ѐши, танланган спорт турининг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда антропометрик маълумотлар, ѐш спотчининг соғлиги; 3) спорт машғулотларнинг муҳим элементларини бажаришдаги хатоликларни қайтармаслик даражаси; 4) кўп йиллик тренировка жараѐнида кам ривожланадиган махсус жисмоний сифатларнинг ривожланиш савияси; 5) харакат фаолиятини бажаришда организм функционал тизимининг имкониятлари салоҳияти; 6) ўзига хос тренировка юкламаларини бажаришда психологик турғунлик; 7) ѐш спортчининг танланган спорт турида натижаларга эришишга интилиши. Халқаро мусобақаларда қатнашиш учун ўсмирлар ва ѐшлар терма жамоалари аъзоларини саралаш қуйидаги кўрсаткичлар асосида ўтказилиши керак: 1) спорт-техника натижалари; 2) спорт формасини ривожланиш динамикаси (бошланиши, чўққиси, пастлашуви); 3) экст

М.Н.Тўрахўжаева ва М.С.Брил (1980) ларнинг тадқиқотларида болаларни БЎСМларига кириши учун бошланғич тайѐргарликни мактабдаги жисмоний тарбия дарслари шароитида ўтказиш мумкинлиги исботланган. Махсус воситалар ѐрдамида кичик ѐшдаги мактаб болаларида Бирон спорт тури билан шуғулланишга қобилиятларини шакллантиришга таъсир қилиш мумкин. Спортга яроқлиликни аниқлашнинг икки даври бор: биринчиси болалар ва ўсмирларни танлаган спорт турлари билан шуғулланиш учун саралов, ҳамда янада спорт такомиллашуви учун (масалан, спорт мактабларига, олимпиада тайѐргарлиги марказларига): иккинчи давр – масъулиятли спорт беллашувларида қанташиш учун ѐш спортчиларни саралови. Спортга яроқлиликни аниқлашнинг биринчи даври икки босқичдан иборат. Биринчи босқич болалар ва ўсмирларни танлаган спорт турлари билан ш

мавсумининг кўрсаткичлари асосида ўз ватанининг терма спорт жамоасига киришга номзод сифатида қабул қилинадилар. Мамлакатнинг терма жасоасига кириш учун номзодлар саралови қуйидаги кўрсаткичлар асосида ўтказилиши лозим: 8) спорт-техника натижалари, ва уларнинг охирги йиллардаги динамикаси; 9) ѐши, танланган спорт турининг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда антропометрик маълумотлар, ѐш спотчининг соғлиги; 10) спорт машғулотларнинг муҳим элементларини бажаришдаги хатоликларни қайтармаслик даражаси; 11) кўп йиллик тренировка жараѐнида кам ривожланадиган махсус жисмоний сифатларнинг ривожланиш савияси; 12) харакат фаолиятини бажаришда организм функционал тизимининг имкониятлари салоҳияти; 13) ўзига хос тренировка юкламаларини бажаришда психологик турғунлик; 14) ѐш спортчининг танлан

Хулоса Спортга яроқлиликни аниқлашнинг биринчи босқичини асосий вазифаси спорт машғулотларига имкон қадар кўпроқ иқтидорли болалар ва ўсмирларни жалб қилиш, уларни текшириш ва бошланғич спорт тайѐргарлигини ташкил қилиш. болаларни спортга жалб қилишнинг мақсадга мувофиқлиги мезонлари қаторига бўй, оғирлик, гавда тузилишининг хусусиятлари киради. спортга яроқлиликни тўғри аниқлашда болаларни жисмоний тарбия дарси машғулотларида, спорт секцияларида, туман ва шаҳар мусобақаларида кузатган тренер ва жисмоний тарбия ўқитувчисининг кузатувлари муҳим ўрин тутади. М.Н.Тўрахўжаева ва М.С.Брил (1980) ларнинг тадқиқотларида болаларни БЎСМларига кириши учун бошланғич тайѐргарликни мактабдаги жисмоний тарбия дарслари шароитида ўтказиш мумкинлиги исботланган. Махсус воситалар ѐрдамида кичик ѐшдаги макта

Фойдаланилган адабиётлар 1. Шустин Б.Н. Модельные характеристики соревновательной деятельности // Современная система спортивной подготовки. - М.: СААМ. 1995. с 50 – 73. 2. Черепанов, В.С. Экспертные оценки в педагогических исследованиях / В.С.Черепанов. - М.: Педагогика, 1989. - 152 с. 3. Эштаев А.К. «Структура и распределение средств тренировки гимнастов 6- 9 лет на начальном этапе подготовки» Дисс… канд. пед. наук. - Т.: УзГИФК, 2008. -187 с. 4. Юнусов Т.Т., Юнусова Ю.М., Насимов Р.С., Кудратов Р.К. «Твое здоровье – в твоих руках». Метод. пособие по тестам «Алпомиш» и «Барчиной», Ташкент 2002. 44 с. 5. Юнусова Ю.М. Основы спортивной тренировки. Издательскополиграфический отдел УзГИФК, Ташкент 2009. – 252 с. 6. Якубова Н.Х. Аэробика – Основы теории и методики тренировки (учебное пособие)

Купить