Sssr boshqaruvi qatag‘onlik siyosati va II jahon urushi yillarigacha - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	300.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

Sssr boshqaruvi qatag‘onlik siyosati va II jahon urushi yillarigacha

Купить

MAVZU: SSSR BOSHQARUVI QATAG’ONLIK SIYOSATI VA II JAHON URUSHI
YILLARIGACHA

REJA:
1 SSSRNING TASHKIL ETILISHI
2. QATAG’ONLIK SIYOSATI 1937-1938-YILLAR
3.IKKINCHI JAHON URUSHI

1. ☭ SSSRning tashkil topishi.
1922-yil amalga oshirilgan muhim tadbirlardan biri ☭ SSSRning
tashkil topishi bo'ldi. Millatlarning o'z huquqini o'zi belgilash
tamoyilidan kelib chiqib, barcha respublikalar federativ davlatga teng
huquqli a'zo bo'lib kirdilar.
Natijada, 1922-yil 30-dekabr kuni sobiq Rossiya imperiyasi hududida
Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi (SSSR) tashkil qilindi.
Dastlab SSSRga Rossiya, Ukraina, Belorussiya va Kavkazorti
respublikalafi kirdilar. 1924-yili Kavkazorti va O'rta Osiyoda milliy-
hududiy chegaralanish o'tkazilib, milliy sovet respublikalari tashkil
qilindi.
Shu yillari SSSR Yevropa davlatlari tomonidan, 1933-yili oxirgi yirik
davlat - AQSH tomonidan tan olindi.
1920-yillarda sovetlar tashqi siyosatining asosiy vazifasi yangi
hokimiyatning xalqaro miqyosda tan olinishiga erishish bo'ldi. 1930-
yillarda jahonda yuz berayotgan jarayonlar SSSR xavfsizligiga katta
tahdid solayotgan edi.
1931-1932-yillari Yaponiya Manchjuriyani bosib olib, ikki davlat
o'rtasida keskinlikni yuzaga keltirdi. 1938-yili Hasan ko'li atrofida
yaponlar SSSR hududiga bostirib kirdi. Shiddatli janglardan so'ng
yaponlar sovet chegarasidan uloqtirib tashlandi.
1939-yili yaponlar Mo'g'ulistonga bostirib kirgandan so'ng, uning
ittifoqchisi bo'lgan SSSR ham Mo'g'ulistonga qo'shin kiritdi. Xalxin_Gol
daryosi yonidagi jangda yaponlar mag'lubiyatga uchradi.
1941-yili Moskvada o'zaro hujum qilmaslik to'g'risida sovet-yapon
shartnomasi imzolandi.

Bu yangi davlatda eski jamiyatning asoslari buzib tashlandi, "davlat
sotsializmi" (davlatning iqtisodiyotga va ijtimoiy munosabatlarga
aralashuvi) o'rnatildi va iqtisod, jamiyat, davlat misli ko'rilmagan
sur'atlarda isloh qilindi. Sovet tipidagi "davlat sotsializmi"
jamiyatni industrlashtirishning kapitalistik usuliga muqobil yo'l edi.
Zamonaviy mahalliy ilmiy adabiyotlarda (J. Britskiy, J. Dashkevich, S.
Kulchitskiy, S. Yuriychuk) SSSRning tashkil topish tarixi g'oyaviy klishelar
bilan zich to'yinganligi asosli ta'kidlangan.
Keyingi o n yilliklar targ ibotida Ittifoqning tashkil topish faktining o ziniʻ ʻ ʻ
“umumiy birlashuvchi harakat” sifatida ko rsatishga harakat qilingan bo lsa-
ʻ ʻ
da, aslida bu jamiyatda hech qanday rezonans tug dirmadi.
ʻ
Chunki Ittifoq shartnomasini tuzish bilan bog'liq voqealar RKP (b) Markaziy
Qo'mitasining tashkiliy byurosida puxta rejalashtirilgan stsenariy bo'yicha
rivojlandi. Ikkinchisi keyinchalik SSSRning tashkil etilishining rasmiy
tarixining asosini tashkil etdi, bu (tarix) bugungi kunda ham har bir darslikda,
ensiklopediyada va hokazolarda yoritilgan, uni bir nechta tezislarda etkazish
mumkin.
Sovetlarning II Butunittifoq qurultoyi kelgusi yilda chaqirilishi kerak edi,
lekin 1924 yil 31 yanvarda Vladimir Ulyanov-Lenin vafoti munosabati bilan
bo'lib o'tdi. Qurultoyda Deklaratsiya va Shartnoma haqida bir og‘iz so‘z
aytilmagan, keyin ham, keyin ham hech kim ma’qullagan va kuchga
kiritmagan.
Binobarin, SSSR Sovetlarining 1-s’ezdi qarori bajarilmadi. Bu faktlarning
birgina izohini topish mumkin: ittifoq respublikalari Markazning qo‘pol
bosimiga qaramay, 13 kishidan iborat komissiya tuzib, shuncha tuzatishlar
kiritdilar. Deklaratsiya va Shartnomani muhokamaga qo'yishi mumkin

bo'lgan qo'shimchalar va yakuniy ma'qullash ularning markazlashtiruvchi
xususiyatini buzish va de-fakto konfederatsiya yaratishni anglatardi (va bu
Stalin rejalarining bir qismi emas edi).
Biroq, motam muhitidan foydalangan Stalin Sovetlarning II Butunittifoq
qurultoyi delegatlariga qurultoy tomonidan qabul qilingan SSSR
Konstitutsiyasi loyihasini taqdim etdi. Biroq “hiyla” shundan iboratki,
Deklaratsiya va SSSRni tashkil etish to‘g‘risidagi Shartnoma uning tarkibiy
qismlari edi.
Sovetlarning 1924-yil 31-yanvarda bo lib o tgan II Butunittifoq syezdi suverenʻ ʻ
sovet respublikalari federatsiyasi sifatida yagona ittifoq davlati tashkil etilishini
rasmiylashtirgan SSSRning birinchi Konstitutsiyasini tasdiqladi. Konstitutsiyada
har bir respublikaning Ittifoqdan erkin chiqib ketish va boshqa sovet
respublikalarining unga qo‘shilish huquqi saqlanishi ta’kidlandi, ittifoq va
respublika hukumatlari hamda boshqa hokimiyat organlarining vakolatlari belgilab
berildi. Oliy hokimiyat organi yiliga bir marta yig iladigan
ʻ
Butunittifoq Sovetlar qurultoyi edi. Qurultoylar oralig ida oliy hokimiyatni ikki
ʻ
palatadan: Ittifoq Kengashi va Millatlar Kengashidan iborat bo lgan SSSR
ʻ
Markaziy Ijroiya Qo mitasi amalga oshirdi. Ittifoq Kengashi SSSR Sovetlarining
ʻ
qurultoyida respublikalar vakillaridan saylandi, Millatlar kengashi esa ittifoq va
avtonom respublikalar vakillaridan, har biridan 5 tadan va avtonom viloyatdan
bittadan saylandi. Har ikki palata tomonidan qabul qilingan qonun kuchga kiradi.
SSSR Markaziy Ijroiya Qo'mitasi yiliga 3 marta yig'iladi. MSK Prezidiumi doimiy
faoliyat yurituvchi organga aylandi. Hokimiyatning oliy ijro etuvchi va ma'muriy
organi Sovet hukumati - Xalq Komissarlari Soveti edi. V. I. Lenin vafotidan keyin
(1924 yil yanvar) A. I. Rikov uning raisi bo ldi (1930 yil dekabrgacha). 1924-1925
ʻ
yillarda ittifoq respublikalarining konstitutsiyalari qabul qilindi. Ular SSSR
Konstitutsiyasining asosiy qoidalarini takrorladilar.
SSSRning tashkil etilishi milliy respublikalarning har tomonlama rivojlanishi
uchun keng imkoniyatlar ochdi.

Respublikalarning milliy-davlat chegarasining belgilanishi katta tarixiy ahamiyatga
ega bo‘lgan voqea bo‘ldi Markaziy Osiyo ... Muvaffaqiyatli siyosiy va iqtisodiy
taraqqiyot natijasida 1923 yil oktyabr oyida Xorazm va 1924 yil sentyabrda
Buxoro respublikalari o'zlarini sotsialistik respublikalar deb e'lon qildilar. Lekin
O rta Osiyodagi uchta respublikaning (Turkiston, Xorazm, Buxoro) chegaralari o zʻ ʻ
hududlarida yashovchi xalqlarning etnografik chegaralari bilan to g ri kelmasdi.
ʻ ʻ
1920-yillarda sovetlar tashqi siyosatining asosiy vazifasi yangi
hokimiyatning xalqaro miqyosda tan olinishiga erishish bo'ldi.
1930-yillarda jahonda yuz berayotgan jarayonlar SSSR
xavfsizligiga katta tahdid solayotgan edi.
1931-1932-yillari Yaponiya Manchjuriyani bosib olib, ikki davlat
o'rtasida keskinlikni yuzaga keltirdi. 1938-yili Hasan ko'li atrofida
yaponlar SSSR hududiga bostirib kirdi. Shiddatli janglardan so'ng
yaponlar sovet chegarasidan uloqtirib tashlandi.
1939-yili yaponlar Mo'g'ulistonga bostirib kirgandan so'ng, uning
ittifoqchisi bo'lgan SSSR ham Mo'g'ulistonga qo'shin kiritdi.
Xalxin_Gol daryosi yonidagi jangda yaponlar mag'lubiyatga
uchradi.
1941-yili Moskvada o'zaro hujum qilmaslik to'g'risida sovet-yapon
shartnomasi imzolandi.
Yevropa yo'nalishida Germaniya solayotgan xafvni bartaraf etish
maqsadida Sovet hukumati Buyuk Britaniya, Fransiya va boshqa
davlatlar orasida o'ziga ittifoqchi izlay boshladi.
1934-yili Sovet Ittifoqi Millatlar Ligasiga a'zo bo'ldi.

2 . Mustabid tuzum markazdan O’zbekistonga o’zining ko’p sonli sadoqatli
xodimlari, vakillarini rahbariy lavozimlarda ishlashga uzluksiz yuborib turdi. Ular
yordamida o’lka hayotida kechayotgan barcha jarayonlar, o’zgarishlardan doimiy
xabardor bo’lib, mahalliy kadrlar faoliyatini kuzatib, nazorat qilib bordi. O’z xalqi,
yurtining milliy manfaatlarini himoya qilib, uning istiqbolini ko’zlab, o’zida kuch
iroda topib, bor haqiqatni aytishga jur’at qilgan millat kishilari birinchi navbatda
hukmron Markazning qahr-g’azabiga duchor bo’ldi.
Qatag’onlik zulmkorlari, ularning gumashtalari bir imo-ishora bilan bunday yurt
fidoyilarini oradan olib tashlash, faoliyatini og’machilik, buzg’unchilikda ayblash,
sha’niga millatchi, xalq dushmani, aksilinqilobchi, burjua malaylari kabi asossiz
bo’htonlar bilan la’nat tamg’asini tirkashga doimo tayyor turardilar.
Buning yorqin ifodasini sovet mafkurachilari tomonidan to’qib chiqarilgan va
o’zbek milliy kadrlari sha’nini bulg’ashga qaratilgan «18lar guruhi»,
«inog’omovchilik», «Qosimovchilik» degan siyosiy ishlar misolida ko’rish

mumkin. Mazkur guruhlar faoliyatiga oid tarixiy hujjatlarni ko’zdan kechirib,
tahlil etar ekanmiz, bu insonlar hatti-harakatida, faoliyatida ularni ayblashga hech
bir asosli ashyo-dalillar bo’lmaganligiga to’la amin bo’lamiz. Ularning yagona
«gunohi» – bu o’z millati dardi, tashvishi va manfaatini ko’zlab, ayrim muhim
muammolarni ko’targanligi va ularni hal etishga yuqorining e’tiborini jalb
etganligi, holos. Ho’sh, «18lar guruhi» tarkibi kimlardan iborat bo’lgan? Ular
sovet mutasaddilari oldida qanday gunoh kilgan edilar?
Respublikaning taniqli arboblaridan tashkil topgan bu guruh (I. Hidiraliyev,
M.Saidjanov, U.Ashurov, R.Rahimboboyev, R.Rafiqov va b.) ga tirkalgan asossiz
aybga, uyushtirilgan bo’htonga ko’ra, go’yo uning a’zolari hukmron Markazning
ulug’ davlatchilik va shovinistik siyosatiga, milliy kadrlarga nisbatan bepisandlik,
loqaydlik yo’liga qarshi chiqib, adolat va haqqoniylik tamoyillarini himoya qilib
chiqqandilar. «O’n sakkizlar guruhi» bolsheviklar tomonidan boy-quloq deb
nomlangan o’ziga to’q xo’jaliklarning yer-suv islohoti jarayonida belgilangan
me’yordan ortiqcha mol-mulki tortib olinishiga qarshi chiqdi. Shuningdek
sovetlarga saylovlar vaqtida, «quloq» deb tadbirkor, to’q xo’jaliklarning saylov
huquqidan mahrum qilinishi bilan kelisha olmadi.
Ular tijorat, hunarmandchilikni yo’qotishga qaratilgan og’ir soliqlarni
kamaytirishni talab qildilar, o’zbek ayollarini ozodlikka chiqarishda shoshma-
shosharlikka yo’l qo’ymaslik, qon to’kilishiga olib kelmaslik zarurligini
ko’rsatdilar. Ularning bu talab va istaklari O’zbekistondagi markaz vakillariga
yoqmadi. Shu bois rasmiy partiya organlari tomonidan mazkur guruh keskin
qoralandi va uning a’zolari o’z lavozimlaridan olinib, turli partiyaviy jazolarga
giriftor etildilar.
«Inog’omovchilik» guruhi to’g’risida gap borganda ham unga qo’yilgan barcha
ayblarning to’liq tarzda to’qib chiqarilganligi ayon bo’ladi. Ma’lumki Rahim
Inog’omov O’z KP(b) MK Matbuot bo’limi mudiri va O’zSSR Maorif xalq
komissari vazifasida faoliyat yuritib kelgan. Shuningdek, R. Inog’omov o’zining
bir qator nutqlarida O’zbekiston Kompartiyasining mustaqil faoliyat yurita

olmayotganligiga, Markazning nazoratchi organlarining o’lka hayotidagi
zo’ravonligiga ham alohida e’tibor qaratgan.
Respublikaning bir qator mahalliy partiya, sovet organlari mas’ul hodimlaridan M.
Mavlonbekov, I. Isamuhamedov, M. Aliyev singari hammaslaklar R.Inog’omov
qarashlarini qo’llab-quvvatlab chiqqandilar. Albatta, bunday muholifatchi
chiqishlar hukmron partiya mutasaddilarining qahriga uchramasdan,
jazolanmasdan qolmasdi. Shu bois 1926-1931 yillarda bu guruh faoliyati partiya
tashkilotlarida bir necha bor muhokama qilinib, og’machi guruhbozlikda ayblandi.
R. Inog’omov 1926 yil oxirida «O’zbekiston ziyolilari» risolasini matbuotda e’lon
qildi. Unda «Oktyabrdagi o’zgarish o’zbek xalqi uchun kutilmagan voqea bo’ldi va
o’zbek mehnatkashlari tayyor emas edi», – degan fikrni ilgari surdi. Shuningdek R.
Inog’omov o’zining bir-qator nutqlarida O’zbekiston kompartiyasini Rossiyaning
mustamlakachilik siyosatiga qarshi kuzatilayotganlikda, markazning Sredazbyuro,
SredazEKOSO kabi «nazoratchi» organlarini zo’ravonlikda aybladi.
1926 yil 12 dekabrda bo’lgan O’zKP(b) MK Ijroiya byurosi «R.Inog’omov
faoliyati» haqidagi masalasini ko’rib chiqib «inog’omovchilik»ni O’zbekiston
Kompartiyasidagi «mayda burjuachilik, millatchilikka tomon og’ish» deb baholadi
va respublika partiya tashkilotlarida keng muhokama qilib «inog’omovchilik»ka
«baho berish»ni topshirdi. Shunga ko’ra barcha partiya tashkilotlari majlislarida
«inog’omovchi»lik qoralandi. R.Inog’omov va uning tarafdorlari vazifalaridan
olinib, nomlari qoralandi, o’zlari esa tavba tazarru qilishga majbur etildilar.
1936 yilning oxiridan 1940 yilgacha bo’lgan davrda respublika bo’yicha
yozuvchilar, jurnalistlar, davlat va jamoat arboblari 5758 kishi qamoqqa olingan.
Ulardan 4811 kishi otib tashlangan. O’ylab chiqarilgan soxta ayblovlar bo’yicha
O’zbekistonda 1937-1939 yillar bo’yicha hammasi bo’lib 41 mingdan ziyod kishi
qamoqqa olingan, ulardan 37 mingdan ortig’i jazolangan, 6920tasi otib tashlangan.
20-30 yillardagi mustabid tuzumning qatag’onlik siyosati jiddiy va fojiali ahvolga
olib keldi. Milliy ziyolilarning jismonan yo’q qilinishi oqibatida milliy madaniyat
to’la to’kis rivojlana olmadi.

30-yillarning boshida dindor va e’tiqodli kishilarga ham zo’ravonlik siyosati
amalga oshirildi. Minglab masjidlar yo’q qilinib hudosizlar uyiga, ateizm
muzeylariga aylantirildi. Ko’plab ko’hna masjidlar qarovsiz qoldirildi, yangilari
esa umuman qurilmadi.
Diniy marosimlar, qadimiy urf-odatlar ta’qiqlandi. Diniy ulamolarning asosiy
qismi qamoq lagerlariga jo’natildi. 1925 yilda O’zbekistonda 97 ta vaqf maktablari
va 1500 ortiq eski maktablar yashirin holda ish olib borar edi. Ular ham 1928 yilga
kelib o’z faoliyatini amalda tugatdilar. Bu davrda «Sotsializmda dinga o’rin yo’q,
unga din begona» degan fanatik qarash, qoida ustun bo’lib qoldi.
3.Ikkinchi jahon urushining boshlanishi.
1938-yil 1-sentabr kuni Germaniyaning Polshaga bostirib kirishi bilan Ikkinchi
jahon urushi boshlandi va 1945-yil 2-sentabrgacha davom etdi. Polshaga
yordam berishni va'da qilgan Buyuk Britaniya va Fransiya 3-sentabr kuni
Germaniyaga urush e'lon qildi.
Sovet rahbarlari paytdan foydalanib qoldi. 1939-yil 17-sentabr kuni Polshaga
sovet qo'shinlari kiritildi. Germaniya bilan SSSR o'rtasida do'stlik shartnomasi
imzolanib, unda Polsha davlati siyosiy xaritadan butunlay o'chirib tashlandi.
Germaniyaning SSSRga bostirib kirishi.

Germaniya bilan SSSR o'rtasida urush muqarrar bo'lib, G'arbiy Yevropaning
egallanishini Gitler o'zining asosiy rejasi- Sharqqa yurish uchun tayyorgarlik
sifatida qarayotgan edi. Gitler SSSRni shiddat bilan tor-mor qilishni ko'zda
tutgan "Barbarossa" rejasini tasdiqladi.
930-yillarning oxirlarida urushdan oldingi davrda SSSR va Germaniya
o rtasida faol iqtisodiy aloqalar va savdo aloqalari o rnatila boshlandi. 1940-ʻ ʻ
yilda SSSRning „O q mamlakatlari“ (" to rt kuchlar shartnomasi ")
ʻ ʻ
shartnomasiga qo shilishi mumkinligi bo yicha muzokaralar olib borildi,
ʻ ʻ
Ammo SSSRning haddan tashqari (Gitlerga ko ra) geosiyosiy ishtahasi oxir-
ʻ
oqibat buni amalga oshirga imkon bermadi va uning to rtta davlatning
ʻ
paktiga qo shilishiga yo l qo ymadi, nemis koalitsiya davlatlari o rtasida
ʻ ʻ ʻ ʻ
SSSRga qarshi urushga olib keldi, bu urushda faqat Mo g uliston va
ʻ ʻ
Tuvaning qo g irchoq rejimlari harakat qildi (oxir oqibatda 1944-yil Sovet
ʻ ʻ
Ittifoqiga qo shildi).
ʻ
SSSR va Germaniya o rtasidagi 1941-hyilda boshlangan urush tabiiy
ʻ
ravishda ikki tomon o rtasidagi barcha o zaro hamkorlikni to xtatdi va
ʻ ʻ ʻ
SSSRning Fransiya, AQSh va Buyuk Britaniya bilan birgalikda Gitlerga

qarshi koalitsiya blokiga qo shilishini oldindan belgilab qo ydi.ʻ ʻ
Germaniyaning geosiyosiy ta sirining butun Yevropa va Yevroosiyoda
ʼ
tarqalishini istamasligi Gitlerga qarshi koalitsiya mamlakatlarini SSSRni
(sharoitning irodasiga ko ra, Germaniya ekspansiyasiga qarshi bo lgan) tabiiy
ʻ ʻ
ittifoqchi sifatida ko rishga undadi.
ʻ
Germaniyaga qarshi kurashda, bu Angliya va Qo shma Shtatlarni
ʻ
Germaniyaga qarshi urushda SSSRga har xil harbiy yordam ko rsatishni
ʻ
boshlashga turtki bo ldi va Sovet Ittifoqi ham Gitlerga qarshi koalitsiya
ʻ
mamlakatlari qatoriga kirib, oxir-oqibatda g alabasida hal qiluvchi rol o ynay
ʻ ʻ
boshladi.
SSSRning Ikkinchi Jahon urushidagi yo qotishlari haqidagi ishonchli
ʻ
ma lumotlar to xtatildi va rasmiy ravishda e lon qilindi - yillar davomida bu
ʼ ʻ ʼ
ma lumotlar doimiy ravishda o zgarib turdi.
ʼ ʻ
SSSR Davlati reja qo mitasining maxfiy ma lumotlariga ko ra, Sovet
ʻ ʼ ʻ
Ittifoqining Ikkinchi Jahon urushidagi yo qotishlari ilgari o ylanganidek 27
ʻ ʻ
million emas, balki 41 million 979 mingni tashkil etardi [1]
. Harbiy fanlar
nomzodi, Harbiy fanlar akademiyasi professori, general-polkovnik
G.F.Krivosheevning so zlariga ko ra, SSSRning umumiy demografik
ʻ ʻ
yo qotishlari (shu jumladan bosib olingan hududdagi halok bo lgan tinch
ʻ ʻ
aholi va SSSRning qolgan qismida og ir qiyinchiliklardan o limning
ʻ ʻ
ko payishi) — 26,6 million kishini tashkil qilgan.
ʻ
Biroq, Vulverxempton universitetining xalqaro siyosiy iqtisod professori
M.Xeynsning fikriga ko ra, G.F.Krivosheev guruhi tomonidan olingan raqam
ʻ
SSSRning urushdagi barcha yo qotishlarining faqat pastki chegarasini
ʻ
belgilab bergan edi.
O limlarning keskin ortib ketish sababi harbiy zo ravonlik, to yib
ʻ ʻ ʻ
ovqatlanmaslik, kasallik yoki qatag on bo lgan urush natijasida sovet
ʻ ʻ
qurbonlarining haqiqiy umumiy soni 26,6 dan 42,7 million kishigacha yetgan
edi

1941 yilgacha Gitler Yevropani zabt etishni muvaffaqiyatli amalga oshirdi. Shu bilan
birga, u jiddiy yo'qotishlarga duch kelmadi. Gitler ☭ SSSR bilan urushni 2-3 oy ichida
tugatishni rejalashtirgan. Ammo Yevropadan farqli o'laroq, Sovet askarlari fashistlar
armiyasiga kuchli qarshilik ko'rsatdilar. Va 1941 yilning kuziga kelib, ☭ SSSRni tezda
bosib olish rejasi puchga chiqdi. Urush uzoq davom etdi.
SSSR tarkibidagi davlatlar.
Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi (SSSR yoki Sovet Ittifoqi) - sobiq Rossiya
imperiyasi hududida 1922 yil dekabrdan 1991 yil dekabrgacha bo'lgan davlat. Bu
dunyodagi eng katta davlat edi. Uning maydoni erning 1/6 qismiga teng edi. Endi sobiq
SSSR hududida 15 ta davlat mavjud: Rossiya, Ukraina, Belarusiya, Qozog'iston,

O'zbekiston, Armaniston, Gruziya, Ozarbayjon, Qirg'iziston, Litva, Latviya, Estoniya,
Moldova va Turkmaniston.
Tojikiston, Armaniston, Gruziya, Ozarbayjon, Qirg'iziston, Litva, Latviya,
Estoniya, Moldova va Turkmaniston.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. I.KARIMOV ,, YUKSAK MA’NAVIYAT -YENGILMAS
KUCH’’ T 2007
2. I.KARIMOV ,, TARIXIY XOTIRASIZ KELAJAK YO’Q’’ T
1998
3. Q. USMONOV USLUBIY MAJMUA O’ZBEKISTON TARIXI

Sssr boshqaruvi qatag‘onlik siyosati va II jahon urushi yillarigacha

Купить