Sudgacha bo‘lgan davrda yarashtirish tartib-taomillarini (da'vo ishlarini) tashkil etish va yuritish - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	История

Sudgacha bo‘lgan davrda yarashtirish tartib-taomillarini (da'vo ishlarini) tashkil etish va yuritish

Купить

Sudgacha bo'lgan davrda
yarashtirish tartib-taomillarini
(da'vo ishlarini) tashkil etish va
yuritish

Reja:

1. Nizolarni sudgacha hal qilishning turlari

2. Nizolarni sudgacha hal etish choralarini ko‘rishda yuridik
xizmatning roli


3. Da’voni taqdim qilish yoki ko‘rib chiqish uchun tegishli
hujjatlarni olish va o‘rganish

4. Da’vo ishlari natijalarini umumlashtirish va tahlil qilish,
uni takomillashtirish bo‘yicha takliflar tayyorlash

Tavsiya etiladigan adabiyotlar

1. Shoraxmetov Sh.Sh. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga sharhlar. – Toshkent: TDYUI, 2010.

2. Sh.Ro‘zinazarov, M.Mamasiddiqov, Sh.Masadikov. Hakamlik muhokamasi haqida nimalarni bilish kerak? Amaliy
qo‘llanma. infoCOM.uz MCHJ nashriyoti. Toshkent, 2010.

3. Treteyskie sudы v Uzbekistane: analiz i tendensii razvitiya. Nauchno-prakticheskoe posobie. / Otv. red. Asyanov Sh.M. –
T.: Shark, 2004. – 608 s.

4. O‘zbekiston Respublikasining "Hakamlik sudlari to‘g‘risida"gi Qonuniga sharh.

5. Inoyatova S.F. Protsessualnыe mexanizmы otmenы i vыdachi ispolnitelnыx listov na prinuditelnoe ispolnenie resheniy
treteyskix sudov. Monografiya. –Toshkent: De-Haus-Print, 2011.

6. Sh.M.Masadikov. Problem ы pravovogo regulirovaniya mediatsii. Monografiya. – Tashkent: TGYu U, 2014. – 150 s.

7. Sh.M.Masadikov. Mediatsiya-alternativn ы y sposob razresheniya grajdansko-pravov ы x sporov. Uchebnoe posobie. –
Tashkent: TDYu I, 2010. – 100 s.

8. M.M.Mamasiddiqov, Sh.M.Masadikov, D.Y. Xabibullayev N.A.Azizov, I.M.Salimova Hakamlik muhokamasi (o‘quv
qo‘llanma) TOSHKENT – 2018

9. Nizolarni xal qilishning mukobil usullari / O‘quv qo‘llanma. Yu ridik fanlari buyicha falsafa doktori (PhD), dotsent v.b.
I.M.Salimova. - Toshkent. TDYu U, 2022. - 208 bet.

Hozirgi kunda rivojlangan xorijiy davlatlar huquqiy
tizimida nizoni sudgacha olib bormasdan, muqobil yo'l
bilan hal qilishga qaratilgan mediatsiya – yarashtiruv
jarayoni alohida ahamiyat kasb etmoqda. Yu rtimizda
ham chinakam bozor mexanizmlarining amalga
oshirilishi sohasini tartibga soluvchi zarur huquqiy
zamin yaratilishini talab qiladi.
2017–2021 yillarda O'zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo'nalishi bo'yicha
Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida nizolarini muqobil hal etish
usullaridan biri sifatida mediatsiya tushunchasi, maqsadi, vazifalari, mexanizmini belgilovchi “Mediatsiya
to'g'risida”gi O'zbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilindi. Prezidentning 2016 yil 21 oktyabrdagi PF-4850-son “Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning
huquq
va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
Farmoni mazmuniga ko‘ra
va 2017 yil 19 yanvardagi PQ-2773-son “Yu ridik xizmat faoliyatini tubdan
takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori bilan davlat organlari va tashkilotlarining yuridik
xizmatlari mazkur organlar va tashkilotlar ishtirokida vujudga keladigan nizolarni sudgacha hal etish
yuzasidan majburiy tartibda choralarni ko‘rishi belgilandi.

Nizolarni sudgacha hal qilish deganda taraflarning yuzaga kelgan nizolar (kelishmovchiliklar)ni
sud organlarining aralashuvisiz hal qilishga qaratilgan birgalikdagi harakatlari tushuniladi.
Nizolarni sudgacha hal qilishga qonun chiqaruvchi tomonidan ham fuqarolik, ham
ma’muriy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar bo‘yicha yo‘l qo‘yiladi.
Ma’muriy huquqiy munosabatlardan kelib chiquvchi nizolar, arizachining xohishiga
ko‘ra sudgacha yoki sud tartibida ham
hal qilinishi mumkin.
Masalan,
“Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonunning 27 1
-moddasiga
muvofiq
ishlab chiqaruvchi (ijrochi, sotuvchi) davlat boshqaruvi organining ko‘rsatmasi ustidan
bevosita sudga yoki bo‘ysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga
shikoyat qilishga haqli.
Davlat boshqaruvi organining ko‘rsatmasi ustidan bo‘ysunuv tartibida yuqori turuvchi
organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilinishi sudga shikoyat qilish huquqini istisno
etmaydi.

Nizolarni sudgacha, ya’ni sud muhokamasisiz hal qilish tartibidan har bir
taraf manfaatdor.
Birinchidan, talabnoma yuboruvchi qisqa muddatda buzilgan huquq va
qonuniy manfaatlarini tiklashga erishadi.
Ikkinchidan,
taraflar da’voni rasmiylashtirish va uni sudga taqdim qilish,
da’voni sudda ko‘rish jarayonida ishtirok etish bilan bog‘liq vaqtlari va
mablag‘larini tejaydilar.
Uchinchidan,
davlat bojini to‘lash va sud chiqimlari bilan bog‘liq xarajatlar
oldi olinadi.
To‘rtinchidan , shartnomaviy munosabat ishtirokchilari o‘rtasidagi ishonch
va hamkorlik mustahkamlanadi hamda kelajakda
hamkorlikni yanada
rivojlantirishga sharoit yaratiladi.

Nizolarni sudgacha hal qilishning turlari
Mazkur tamoyil faqat da’voni sudga topshirishgacha amalga oshirilishi
mumkin, ammo keyinchalik sud instansiyalariga murojaat qilishni
istisno qilmaydi.
Shuni ta’kidlash lozimki, Iqtisodiy protsessual
kodeksida
belgilanishicha, iqtisodiyot sohasida yuridik shaxslar, yakka
tartibdagi tadbirkor maqomini qonunda belgilangan tarzda olgan
fuqarolar o‘rtasidagi iqtisodiyot sohasida fuqaroviy, ma’muriy va
boshqa huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar iqtisodiy
sudlov jarayonida nizoni sudgacha hal qilish tartibiga rioya qilish
haqida talab qo‘yilmasdan ko‘rib chiqiladi.

Nizolarni sudgacha hal qilish quyidagilar orqali
amalga oshiriladi:
a) muzokaralar;
b) mediatsiya;

v) talabnoma yuborish.

Nizolarni sudgacha hal qilish (talabnoma ishlari) bo‘yicha to‘g‘ri va o‘z vaqtida ishlarni yuritish
davlat organlari va tashkilotlari huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan huquqiy
ishlarning asosiy bosqichlaridan biri hamda shartnoma shartlarini bajarish bo‘yicha huquqiy
ta’minlashning samarali vositasi hisoblanadi.
Talabnoma ishlarini yuritishni
to‘g‘ri tashkil qilish davlat organlari va tashkilotlarining xo‘jalik va
moliyaviy holatini ko‘tarishda muhim ahamiyatga ega.

Davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmati to‘g‘risidagi Nizomning 16-bandi 4-kichik
bandida (Prezidentning 2017 yil 19 yanvardagi PQ-2733-son qaroriga 1-ilova) nizolarni sudgacha hal
qilish bo‘yicha ishlarda yuridik xizmat xodimlari faoliyatining quyidagi
3 ta shakli nazarda
tutilgan:

1) davlat organlari va tashkilotlari, shuningdek fuqarolar bilan nizolar vujudga kelganda mustaqil
yoki boshqa tarkibiy tuzilmalar bilan birgalikda ularni sudgacha hal etish choralarini ko‘radi;

2) davlat organi va tashkilotining manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha talabnomalar tayyorlashda
hamda davlat organi va tashkilotiga nisbatan bildirilgan talabnomalarni ko‘rib chiqishda ishtirok
etadi;

3) davlat organi va tashkilotida talabnomalar bildirish va ularni ko‘rib chiqish tartibiga rioya
etilishini nazorat qiladi.

Tashkilot rahbari odatda yuridik xizmatga boshqa taraf (kontragent) bilan u yoki bu
nizo bo‘yicha da’vo arizasi yoki da’vo arizaga fikrnoma tayyorlashni topshiradi.
Shundan so‘ng yuridik xizmat boshqa tarkibiy tuzilmadan (agar o‘zida mavjud
bo‘lmasa) da’voni taqdim qilish yoki da’vo arizasi yuzasidan fikrnoma tayyorlash va
o‘rganish uchun zarur bo‘lgan hujjatlarni (shu jumladan, shartnomalar, yukxatlari,
hisob-fakturalar, ishonchnoma, talabnoma va boshqalarni) so‘rab oladi.
Yu ridik xizmat tegishli tarkibiy tuzilmalar tomonidan taqdim qilingan hujjatlarga
huquqiy baho beradi. Agar taqdim qilingan hujjatlar yetarli bo‘lmasa yoki ular
noto‘g‘ri rasmiylashtirilgan bo‘lsa, yuridik xizmat mazkur kamchiliklarni bartaraf
qilish uchun yozma ravishda muddat belgilashi lozim.

Tarkibiy tuzilma zarur hujjatlarni bermagan holatlarda tashkilot rahbari ijrochiga
nisbatan intizomiy chora ko‘rishi mumkin.

Da’vo arizasi (sud buyrug‘ini berish to‘g‘risida arizani), shu jumladan
qarshi da’voni tayyorlash
Yu ridik xizmat da’vo arizasini va zarur hujjatlarni tayyorlashni, agar
qonun yoki shartnomada talabnoma bildirish belgilangan bo‘lsa,
talabnoma va bildirilgan talabnomaga javobni o‘rganishdan boshlaydi.

Da’vo tashkilot tomonidan bildirilgan talabnoma to‘liq yoki qisman
asossiz rad qilingan yoxud javobsiz qoldirilgan taqdirda kiritiladi.

Yu ridik xizmat da’vo arizasi matnini mustaqil tayyorlaydi, unga viza
(imzo) qo‘yadi va tegishli tarkibiy tuzilmalardan viza (imzo) yig‘adi,
shuningdek uni tashkilot rahbariga imzolash uchun taqdim qiladi.

Da’vo arizasida quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:
1) ariza berilayotgan iqtisodiy sudning nomi;
2) ishda ishtirok etuvchi shaxslarning nomi, ularning pochta manzillari;
3) agar da’vo baholanishi lozim bo‘lsa, da’voning bahosi;
4) da’vo talablariga asos bo‘lgan holatlar;
5) da’vo talablarining asoslarini tasdiqlovchi dalillar;
6) undiriladigan yoki nizolashilayotgan summaning hisob-kitobi;
7) da’vogarning qonun hujjatlarini dalil qilib keltirgan talablari, da’vo bir necha
javobgarga nisbatan taqdim etilganda esa - ularning har biriga qo‘yilgan talablar;
8) nizoni javobgar bilan sudgacha hal qilish (talabnoma yuborish) tartibiga rioya
etilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar, agar bu shu toifadagi nizolar uchun qonunda yoki
shartnomada nazarda tutilgan bo‘lsa;
9) ilova qilinayotgan hujjatlar ro‘yxati.
Da’vo arizasida da’vogarning yoki uning vakilining telefonlari, fakslari raqamlari,
elektron manzili ko‘rsatilishi mumkin.

Da’vo arizasiga quyidagilarni tasdiqlovchi hujjatlar ilova
qilinadi:
1) belgilangan tartibda va miqdorda davlat boji to‘langanligini;
2) da’vo arizasining va unga ilova qilingan hujjatlarning
nusxalari yuborilganligini;
3) nizoni javobgar bilan sudgacha hal qilish (talabnoma
yuborish) tartibiga rioya etilganligini, agar bu shu toifadagi
nizolar uchun qonunda yoki shartnomada nazarda tutilgan
bo‘lsa;
4) da’vo talablariga asos bo‘lgan holatlarni.

Agar da’vo arizasi da’vogarning vakili tomonidan imzolangan bo‘lsa, uning da’vo
taqdim etishga vakolatli ekanligini tasdiqlovchi ishonchnoma ilova qilinadi.
Amaldagi iqtisodiy protsessual qonunchiligi pul summasini undirish yoki undiruvni
qarzdorning mol-mulkiga qaratish yoxud qarzdordan nizosiz talablar bo‘yicha mol-
mulkni talab qilib olishni sud buyrug‘i olish orqali yanada soddaroq tartibini nazarda
tutadi.

Sud buyrug‘i
kreditorning arizasi bo‘yicha chiqarilgan va ijro hujjati kuchiga ega
bo‘lgan, sudya tomonidan qabul qilingan hujjatdir. Sud buyrug‘i bo‘yicha undiruv
buyruq berilgandan so‘ng o‘n kunlik muddat o‘tgach sud hujjatlarini ijro etish uchun
belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Shuning uchun ham yuridik xizmat da’vo arizasi o‘rniga sud buyrug‘ini berish to‘g‘risida
ariza tayyorlashi mumkin.

Ariza iqtisodiy sudga yozma shaklda sudlovga tegishlilikning umumiy qoidalari bo‘yicha
beriladi.
U kreditor yoki uning vakili tomonidan imzolanadi. Va kil tomonidan
imzolanadigan arizaga ishonchnoma ilova qilinadi.

Da’vo ishlari natijalarini umumlashtirish va tahlil qilish, uni takomillashtirish
bo‘yicha takliflar tayyorlash
Tashkilotning yuridik xizmati muayyan davr (oy, chorak, yarim yil, yil) yakuni
bo‘yicha amalga oshirilgan da’vo ishlari natijalarini umumlashtiradi.
Yu ridik xizmat tarkibiy tuzilmalardan olgan ma’lumotlar asosida ham tashkilotga
bildirilgan, ham tashkilot tomonidan bildirilgan da’volarning vujudga kelishi sabablari
va sharoitlarini aniqlaydi. Bu jarayonda har bir turdagi da’volarni kelib chiqishiga
sabab bo‘lgan, tarkibiy tuzilmalar tomonidan yo‘l qo‘yilgan xato va kamchiliklar
aniqlanadi.

Yu ridik xizmat da’vo ishlari tahlili yakunlari bo‘yicha tashkilot rahbariga da’vo
ishlarini yaxshilash, samarasiz xarajatlar va zararlarni oldini olish, tashkilotga
yetkazilgan zararni aybdor shaxslardan undirish to‘g‘risida takliflar kiritadi.

Sudgacha bo‘lgan davrda yarashtirish tartib-taomillarini (da'vo ishlarini) tashkil etish va yuritish

Купить

Похожие документы
Savod o‘rgatish davrida o‘qish va yozuv faoliyatining bog‘liqligi
Sharq Uyg‘onish davri ( IX-XI asrlar)da ta'lim-tarbiya va pedagogik fikrlar rivoji
Sharq uyg‘onish davri(IX-XII asrlar)da ta’lim tarbiya va pedagogiK fikrlar rivoji.(Ibn Sino, Abu Nasr Farobiy,Abu Rayhon Beruniy, Kaykovus, al-Xorazmiy,Mahmud Qoshg‘ariy)
Sharqiy va janubi – sharqiy osiyova Xitoy sivilzatsiyasi
Sharquyg‘onish davri(xi-xii asrlarda)da talim-tarbiya va pedagogic fikrlar rivoji. (Ibn sino,abu nasr farobiy, abu rayxon beruniy kaykovus al xorazmiy Mahmud qashqariy