Surxandaryo viloyatida turizm - Физическая культура - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	1,016.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Физическая культура

Surxandaryo viloyatida turizm

Купить

Surxandaryo viloyatida turizm
1

Mundareja
1 KIRISH 3-5
1.1 Kurs ishi mavzusining dolzarbligi 3
1.2 Kurs ishi mavzusining obyekti 4
1.3 Kurs ishi mavzusining maqsadi 4
1.4 Kurs ishi mavzusining vazifalari 5
2 Asosiy qism 6-60
2.1 Surxandaryo viloyatida turizm turlari 6
2.2 Surxandaryo viloyati turizm salohiyati 9
2.3 Ichki turizmni rivojlantir bo'yicha takliflar. 35
2.4. Surxandaryo viloyati infratuzilmasini rivojlantirish 41
2.5. Ekoturizm va sog’lamlashtirish turizimini rivojlantirish 47
3 XULOSA 61
4 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI 62
2

KIRISH
Surxandaryo viloyati, O‘zbekistonning janubida joylashgan bo‘lib, o‘zining
boy tarixi, madaniyati va tabiiy go‘zalligi bilan ajralib turadi. Viloyat, nafaqat
hududiy jihatdan, balki turizm sohasida ham o‘zining katta salohiyatiga ega.
Surxandaryo viloyatining tabiati va manzaralari, qadimiy yodgorliklar, qadimgi
shaharlari, qadimiy madaniy merosi va yaratadi.
Viloyatda, tarixiy va arxeologik obidalar, ayniqsa, Termiz, Denov, Sho‘rchi
kabi tumanlarda joylashgan qadimiy yodgorliklar sayyohlarni o‘ziga tortadi.
Bundan tashqari, tabiiy resurslar, masalan, Oltinsoy va Boysun kabi hududlarda
joylashgan tog‘lar, milliy bog‘lar va suv manbalariga ega bo‘lib, bu yerlarda
ekoturizmni rivojlantirish imkoniyatlari mavjud. Surxandaryo viloyati o‘zining
mehmondo‘stligi, milliy taomlari va o‘ziga xos madaniy merosi bilan sayyohlarni
jalb etishga tayyor.
Biroq, ichki turizmni rivojlantirishda hali ko‘plab imkoniyatlar va muammolar
mavjud. Viloyatning ichki turizm salohiyatini oshirish uchun infratuzilmani
rivojlantirish, turistik xizmatlarni yaxshilash, xavfsizlikni ta’minlash, shuningdek,
mahalliy aholi va tadbirkorlarni turizmni rivojlantirishga jalb etish zarur. Shu bilan
birga, viloyatda turizm sohasini samarali boshqarish va targ‘ibot ishlarini
kuchaytirish ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Bu ishlar amalga oshirilsa, Surxandaryo viloyati nafaqat ichki, balki xalqaro
turizmda ham sezilarli o‘rin egallashi mumkin.
Kurs ishining dolzarbligi. Turizm iqtisodiyotni rivojlantirishning muhim
omili sifatida: Ichki turizmni rivojlantirish hududiy iqtisodiyotni diversifikatsiya
qilish, yangi ish o‘rinlari yaratish va mahalliy aholining turmush darajasini oshirish
uchun muhim vosita hisoblanadi. Surxondaryo viloyati bu borada ulkan turistik
salohiyatga ega.
1. Madaniy va tarixiy merosni saqlash va targ‘ib qilish zarurati: Surxondaryo
viloyati o‘zining boy tarixiy va madaniy merosiga ega. Bu yodgorliklarni saqlash
3

va ularni turistlar uchun jozibador qilish orqali madaniy boyliklarni
ommalashtirish va kelajak avlodlarga yetkazish dolzarb vazifa hisoblanadi.
2. Tabiiy resurslardan samarali foydalanish: Viloyatning tog‘li va tabiiy
go‘zallikka boy hududlari ekoturizmni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlarga
ega. Ushbu resurslardan samarali foydalanish turizmni ekologik xavfsiz tarzda
rivojlantirishga imkon beradi.
3. Ichki turizmga talabning oshishi: So‘nggi yillarda ichki turizmga bo‘lgan
qiziqish ortib bormoqda. Pandemiya va boshqa global omillar xalqaro sayohatlarni
cheklab, ichki turizmga e’tiborni kuchaytirdi, bu esa mahalliy turistik
imkoniyatlarni rivojlantirish zaruratini oshirdi.
4. Surxondaryoning noyobligi: Surxondaryo viloyati O‘zbekistonning boshqa
hududlaridan o‘zining betakror tabiiy, ijtimoiy va madaniy jihatlari bilan ajralib
turadi. Bu noyoblikni ichki turizm uchun samarali targ‘ib qilish muhimdir.
Ushbu sabablar Surxondaryo viloyatida ichki turizmni rivojlantirish bo‘yicha
izlanishlar olib borish va amaliy choralar ko‘rishning dolzarbligini tasdiqlaydi.
Kurs ishining obekti. Surxondaryo viloyatidagi turistik salohiyat va
resurslar , jumladan:
 Viloyatning tarixiy, madaniy va arxeologik yodgorliklari (Qoratepa,
Fayoztepa, Hakim at-Termiziy maqbarasi va boshqalar).
 Tabiiy resurslar va manzarali joylar (Boysuntog‘, Surxon daryosi, Oksuv
kabi tabiiy obidalar).
 Hududdagi ekoturizm imkoniyatlari (tabiiy va milliy bog‘lar, o‘rmon va tog‘
mintaqalari).
 Ichki turizm infratuzilmasi (mehmonxonalar, transport tarmoqlari, yo‘llar,
restoran va dam olish maskanlari).
 Turizm bo‘yicha xizmatlar va sohadagi kadrlar tayyorlash tizimi.
 Hududiy turistik oqimlar va ichki turistlar ehtiyojlari.
Bu predmet ichki turizmni rivojlantirish jarayonida muhim bo'lgan barcha
jihatlarni o'rganish va tahlil qilishga yo'naltirilgan bo‘ladi.
4

Kurs ishining maqsadi .Surxondaryo viloyatining turistik salohiyatini
o‘rganish va baholash.
Ichki turizmni rivojlantirish orqali viloyatning iqtisodiy va ijtimoiy
taraqqiyotiga hissa qo'shish imkoniyatlarini o'rganish.
Turistlarni jalb qilish uchun infratuzilmani rivojlantirish yo‘llarini tahlil qilish.
Hududdagi tarixiy, madaniy va tabiiy boyliklarni targ'ib qilish va
ommalashtirish strategiyasini ishlab chiqish.
Viloyatda ichki turizm sohasini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar berish.
Bu maqsadlar ichki turizmni yanada rivojlantirish uchun amaliy yechimlarni
taklif qilishga yordam beradi.
Kurs ishining vazifasi.Hududning turistik resurslarini tahlil qilish :
Surxondaryo viloyatining tarixiy, madaniy va tabiiy meroslarini o‘rganish, ulardan
ichki turizmni rivojlantirishda foydalanish imkoniyatlarini aniqlash.
1. Turizm infratuzilmasini rivojlantirish imkoniyatlarini aniqlash :
Hududdagi mehmonxonalar, transport tarmoqlari, restoranlar va boshqa xizmat
ko'rsatish obyektlarining holatini o'rganish va rivojlantirish bo‘yicha takliflar
ishlab chiqish.
2. Ichki turizm bozorini tahlil qilish : Hududiy turistlar oqimini o‘rganish,
ichki turizm bilan bog‘liq muammolarni aniqlash va ularga yechim topish.
3. Marketing strategiyasini ishlab chiqish : Surxondaryo viloyatini ichki
turistlar uchun jozibador maskan sifatida targ'ib qilish, reklama va brendlashtirish
bo‘yicha tavsiyalar berish.
4. Viloyatning turistik xizmatlar ko'rsatish darajasini oshirish yo‘llarini
taklif qilish : Ichki turizm sohasida xizmat ko‘rsatuvchi kadrlarni malakasini
oshirish, turistlarga sifatli xizmat ko‘rsatish yo‘llarini ishlab chiqish.
5. Ekologik turizmni rivojlantirish bo‘yicha takliflar tayyorlash :
Surxondaryo viloyatining tabiiy resurslarini ekologik turizm uchun samarali
foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish.
Bu vazifalar viloyatda ichki turizmni rivojlantirish bo‘yicha amaliy choralarni
ishlab chiqishga va uning potensialini to‘liq ishga solishga xizmat qiladi.
5

2Asosiy qism
2.1. Surxandaryo viloyatida turizm turlari
Surxandaryo viloyati o‘zining boy tarixiy va madaniy merosi bilan mashhur.
Viloyatdagi qadimiy obidalar, arxeologik yodgorliklar, maqbaralar, madaniy joylar
madaniy turizmni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar yaratadi.
Termiz shahri: Bu shaharda joylashgan qadimiy Termiz arxeologik muzeyi,
Xoja Iskandar maqbarasi, Nariyabad qal’asi, Buddist yodgorliklarva boshqa tarixiy
obidalar turizmni rivojlantirishda asosiy o‘rin tutadi. Termiz, shuningdek, Islomva
Buddamadaniyatlarini birlashtirgan shaharlardan biri sifatida tarixiy ahamiyatga
ega.
Boysun: Boysun shahri va uning atrofidagi hududlar ham qadimiy tarixga ega.
Boysunning o‘ziga xos folklori, hunarmandchilikva me’morchilik
merosisayyohlarni jalb qilishda muhim rol o‘ynaydi. Boysunning etnografik va
madaniy xususiyatlari, uning o‘ziga xos hayoti va an’analari madaniy turizmni
rivojlantirishga yordam beradi.
Shahrisabz: Ushbu shahar O‘zbekistonning tarixiy markazlaridan biri bo‘lib,
Amir Temurning vatani sifatida mashhur. Shahrisabzdagi Aksaray maqbarasi,
Qushtepa qal’asi, Ulug‘bek madrasasikabi tarixiy obidalar o‘tmish va bugungi
kunda ham sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi.
2. Ekoturizm
Surxandaryo viloyatining tabiati o‘zining go‘zalligi va xilma-xilligi bilan
ekoturizmni rivojlantirish uchun ajoyib imkoniyatlarni yaratadi. Viloyatdagi
tog‘lar, daryolar, milliy bog‘lar va tabiiy zaxiralar sayyohlar uchun qiziqarli va
ekologik safarlarni tashkil etishga imkon beradi.
Boysun tog‘lari: Boysun, Jarkurgon, Sherobodva boshqa hududlarda
joylashgan tog‘li landshaftlar o‘zining tabiiy go‘zalligi bilan tanilgan. Ekoturizmga
qiziqqan sayyohlar bu yerda tabiiy yo‘nalishlar, piyoda sayohatlar, tabiatni
7

o‘rganish, va yovvoyi hayotni kuzatishkabi faolliklar bilan shug‘ullanishlari
mumkin.
Oltinsoy daryosiva Jarkurgon daryosibo‘yidagi ekoturizmni rivojlantirish
uchun sayyohlar uchun qayiqda sayr qilish, suv sportlari, va tabiatni
asrashfaoliyatlarini tashkil qilish mumkin.
Surxandaryo milliy bog‘i: Bu hududdagi tabiiy resurslar va hayvonot olami,
ekologik sayohatlar uchun yirik imkoniyatlar yaratadi. Bu turdagi sayohatlar,
asosan, tabiatni saqlashva yovvoyi hayotni kuzatishni istaganlar uchun qiziqarli
bo‘lishi mumkin.
3. Piyoda va tog‘ sayohatlari (Trekking)
Surxandaryo viloyatining tog‘li hududlari, ayniqsa Boysun, Sherobodva
Jarkurgontumanlarida trekking, piyoda sayohatlar va tog‘-safarlari uchun katta
imkoniyatlar mavjud. Bu sayohatlar orqali sayyohlar viloyatning tabiatini yaqinroq
ko‘rish, tog‘lar va vodiylar bo‘ylab sayr qilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Boysun tog‘lariva Sherobod tog‘laridagi trekking yo‘llarisayyohlar uchun
mashhur joylardir. Bu yo‘llarda sayyohlar tog‘lar va yaylovlar bo‘ylab yurib, tabiiy
go‘zalliklarni o‘z ko‘zi bilan ko‘rishlari mumkin.
Shuningdek, viloyatdagi boshqa tog‘li hududlar, masalan, Shovotva
Jarkurgontumanlaridagi tabiiy go‘zalliklar orqali trekking yo‘llarini tashkil etish
mumkin.
4. Adrenalin turizmi (Ekstremal turizm)
Viloyatning tog‘li hududlari, daryolar va boshqa tabiiy resurslari orqali
ekstremal turizmni rivojlantirish mumkin. Bu yo‘nalish, asosan, adrenalinni
sevuvchi sayyohlar uchun mo‘ljallangan. Surxandaryo viloyatidagi tabiiy joylar,
masalan:
Rafting: Oltinsoyva Jarkurgon daryolaridarafting (suvda qayiqda sayr qilish)
kabi ekstremal turizm turlarini rivojlantirish mumkin.
8

Alpinizm: Boysun va Sherobod tog‘larida alpinistlar uchun qiyin va qiziqarli
yo‘llar mavjud. Bu joylar, ayniqsa, yuqori darajali alpinistlar va ekstremal
sayohatchilar uchun ajoyib imkoniyatlar yaratadi.
5. Agrar turizm (Qishloq turizmi)
Agrar turizm, ya'ni qishloq turizmi, Surxandaryo viloyatida rivojlantirish
mumkin bo‘lgan yana bir yo‘nalishdir. Viloyatdagi ko‘plab qishloqlar va
dehqonchilik tumanlari sayyohlar uchun o‘zining asliy hayot tarzini ko‘rsatishi,
an'anaviy qishloq hayotiga oid faoliyatlarni taqdim etishi mumkin.
Sayyohlar qishloq xo‘jaligi bilan tanishish, ko‘kalamzorlashtirishva qishloq
ishlaribilan shug‘ullanish, shuningdek, mahalliy meva-sabzavotlar va qo‘l mehnati
mahsulotlarini sinash imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Mahalliy an’analarva qishloq madaniyatini o‘rganish, qishloqdagi
mehmonlarga milliy taomlar tayyorlashni o‘rgatish va ularni o‘rgatish qishloq
turizmini yanada rivojlantirishi mumkin.
6. Sog‘liqni saqlash turizmi
Surxandaryo viloyatining tabiati, ekotizimi va iqlimi sog‘liqni saqlash turizmi
uchun ham mos keladi. Viloyatda joylashgan tog‘lar va daryolar tabiiy resurslar va
terapiya imkoniyatlari yaratadi. Masalan:
Termal buloqlarva suv manbalarimavjud bo‘lib, bu joylar sog‘lomlashtiruvchi
va dam olish uchun ideal joy bo‘lishi mumkin.
Sanatoriyalarva dam olish maskanlarida ekologik va sog‘lomlashtiruvchi
turizmni rivojlantirish mumkin, ayniqsa, sog‘liqni saqlash va dam olishni
birlashtirgan xizmatlar bilan.
9

2.2. Surxandaryo viloyati turizm salohiyati
Surxandaryo viloyati, o‘zining boy madaniy va tarixiy merosi bilan
O‘zbekistonning eng qadimiy va o‘ziga xos hududlaridan biridir. Bu viloyat,
tarixan turli madaniyatlar va tsivilizatsiyalarning uchrashgan joyi sifatida
rivojlangan bo‘lib, uning hududida ko‘plab qadimiy shaharlar, arxeologik obidalar,
diniy yodgorliklar va xalqning boy folklor merosi saqlanib qolgan. Surxandaryo
viloyatidagi madaniy va tarixiy turizm, asosan, bu hududning tarixiy joylarini
o‘rganish va o‘sha davrlarning madaniy xususiyatlarini taqdim etishga qaratilgan.
1. Termiz shahri va uning tarixiy yodgorliklari
Termiz shahri, Surxandaryo viloyatining markazi bo‘lib, O‘zbekistonning eng
qadimiy va tarixiy jihatdan eng muhim shahri hisoblanadi. Termiz, tarixiy jihatdan
Buddizm, Islomva boshqa madaniyatlarning uchrashgan nuqtasi bo‘lgan. Shaharda
joylashgan qadimiy yodgorliklar va arxeologik topilmalar nafaqat O‘zbekiston,
balki butun Markaziy Osiyo tarixining bir qismidir.
Termiz arxeologik muzeyi: Bu muzeyda Termiz shahridan topilgan qadimiy
buyumlar, arxeologik topilmalar va tarixiy yodgorliklar namoyish etiladi.
Muzeyda, ayniqsa, Buddizmga oid yodgorliklar va Islomdavriga oid eksponatlar
diqqatga sazovordir.
Xoja Iskandar maqbarasi: Bu yodgorlik Termizning eng mashhur
maqbaralaridan biri bo‘lib, 10-11 asrga oid arxitektura yodgorligi sifatida ajralib
turadi. U Islomtarixi uchun muhim ahamiyatga ega.
Nariyabad qal’asi: Bu qal’a Termiz shahridan 10 kilometr masofada joylashgan
bo‘lib, qadimiy Buddistqoyalari va yodgorliklari bilan mashhur. Arxeologik
qazishmalar davomida bu yerda ko‘plab Budda haykallari va boshqa diniy obidalar
topilgan.
Buddist monastiri va xramlar: Termizda joylashgan qadimiy buddist monastiri
va xramlar, ayniqsa, I poytaxt - Kushan imperiyasidavridagi ajralmas qismi
10

bo‘lgan. Bu hududda buddizm tarixi va madaniyatiga oid ko‘plab topilmalar
mavjud.
Jomiy masjidi: Termiz shahridagi eng qadimiy masjidlardan biri bo‘lib, Islom
arxitekturasining noyob namunalaridan hisoblanadi.
2. Shahrisabz va Amir Temur merosi
Shahrisabz shahri, Amir Temurning vatani bo‘lib, O‘zbekiston tarixidagi eng
buyuk shaxsiyatlardan birining merosini o‘zida saqlaydi. Shahrisabz, shuningdek,
o‘zining ajoyib me’moriy yodgorliklaribilan tanilgan va bu yodgorliklar dunyo
miqyosida e’tirof etilgan.
Aksaray maqbarasi: Bu ulug‘vor maqbara Amir Temurning ota-onasi uchun
qurilgan. Aksaray, Shahrisabzdagi eng yirik me’moriy yodgorliklardan biri bo‘lib,
O‘rta Osiyo arxitekturasi tarixida o‘ziga xos o‘rinni egallaydi.
Qushtepa qal’asi: Bu qadimiy qal’a, Shahrisabzning yonida joylashgan bo‘lib,
arxeologik qazishmalar davomida ko‘plab qadimiy haykallar va turli arxitektura
yodgorliklari topilgan.
Ulug‘bek madrasasi: Shahrisabzda joylashgan bu madrasaning qurilishi 15-
asrga to‘g‘ri keladi. Madrasada o‘rta asr ilm-fani, madaniyati va san’ati rivojlanib,
ko‘plab mashhur olimlar va san’atkorlar tarbiyalangan.
11

Dorut-Tilovat majmuasi: Bu majmua Shahrisabzning muhim me’moriy
obidalaridan biridir. Bunda o‘ziga xos Islom arxitekturasi elementlari va ta’sirchan
me’moriy detallari mavjud.
3. Boysun va uning etnografik merosi
Boysun tumanining tabiati, madaniyati va aholisi uning o‘ziga xosligini
yaratadi. Boysun, O‘zbekistonning folklorva etnografikmerosi bilan mashhur. Bu
yerda qishloq an’analari, o‘ziga xos san’ati, hunarmandchilik va milliy kiyimlar
sayyohlarni jalb etadi.
Boysun folklori va hunarmandchilik: Boysunning an’anaviy hunarmandchiligi,
xususan, yog‘och o‘ymakorligi, to‘qimachilik, kulolchilikva boshqa qo‘l mehnati
mahsulotlari, sayyohlarni jalb qilishda katta rol o‘ynaydi.
Boysunning an’anaviy yashash tarzi: Boysunning qishloq joylarida qadimiy
uylar va yashash usullari saqlanib qolgan. Sayyohlar Boysunning oddiy qishloq
hayoti bilan tanishishlari mumkin.
4. Sherobod tumanidagi tarixiy yodgorliklar
12

Sherobod tumanida ham tarixiy yodgorliklar mavjud. Ushbu hududda
joylashgan qadimiy madaniyat va arxitektura obidalariga oid arxeologik
qazishmalar davomida muhim topilmalar amalga oshirilgan.
Sheroboddagi qadimiy qishloqlar: Bu qishloqlar, ayniqsa, Shahrisabzva
Termizo‘rtasidagi savdo yo‘llariga yaqin joylashgan bo‘lib, o‘zining tarixiy
ahamiyatiga ega.
5. Farg‘ona vodiysi va uning madaniy ta’siri
Surxandaryo viloyati o‘zining madaniy va tarixiy ahamiyati bilan Farg‘ona
vodiysining janubiy qismida joylashgan bo‘lib, bu hudud orqali ko‘plab savdo
yo‘llari o‘tgan. Ushbu hudud, asosan, Yunon-Rim, Toqayxonva boshqa qadimiy
tsivilizatsiyalarning ta’sirida bo‘lgan.
Surxandaryo viloyati, o‘zining betakror tabiiy go‘zalligi, toza havo, tog‘lar,
daryolar va o‘rmonlari bilan ekoturizmni rivojlantirish uchun katta salohiyatga ega.
Ekoturizm, asosan, tabiatni asrash va sayyohlarni ekologik jihatdan barqaror
yo‘llar bilan sayohat qilishga jalb qilishga qaratilgan turizm turi bo‘lib,
Surxandaryo viloyatining tabiiy resurslari bu turizmni rivojlantirish uchun ideal
imkoniyatlar yaratadi.
Viloyatdagi tog‘li hududlar, daryolar, yovvoyi tabiatva milliy
bog‘larekoturizmni rivojlantirishda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi. Ekoturizm
orqali nafaqat tabiiy resurslarni saqlab qolish, balki mahalliy iqtisodiyotni qo‘llab-
quvvatlash va aholi turmushini yaxshilash mumkin.
1. Boysun tog‘lari va ekologik sayohatlar
Boysuntumanining tog‘li hududlari ekoturizm uchun juda mos keladi. Boysun
tog‘lari, Boysun milliy bog‘iva uning atrofidagi tabiat manzaralari ekologik
sayohatlar uchun ajoyib imkoniyat yaratadi. Ushbu hududda tabiiy go‘zallikni
saqlab qolish va tabiatni asrash orqali sayyohlar ekologik jihatdan toza va xavfsiz
sayohatlar o‘tkazishlari mumkin.
13

Boysun milliy bog‘i: Boysun tumanida joylashgan milliy bog‘, o‘zining
biologik xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Bu bog‘da turli xil o‘simlik va hayvon
turlarimavjud, shuningdek, tabiatni asrash, ekologik ta’lim va tabiatni o‘rganish
bo‘yicha turli dasturlarni amalga oshirish mumkin.
Trekking va piyoda sayohatlar: Boysun tog‘lari va vodiylari bo‘ylab trekking
yo‘llari tashkil etish mumkin. Sayyohlar Boysunning tabiiy manzaralari va
o‘simlik dunyosini o‘rganib, piyoda sayohat qilishlari mumkin.
2. Sherobod va Jarkurgon daryolari
Sherobod va Jarkurgon daryolari, ekoturizmni rivojlantirish uchun yaxshi
imkoniyatlar yaratadi. Ushbu daryolar atrofida sayohatlar tashkil etish, qayiqda
sayr qilishva suv sportlarikabi faoliyatlar orqali ekologik turizmni rivojlantirish
mumkin.
14

Ayniqsa, suv manbalarining toza va tabiiy holatini saqlash, sayyohlar uchun
ekologik toza va jozibador joylarni yaratishga yordam beradi.
Rafting va qayiqda sayr qilish: Sherobod va Jarkurgon daryolarida qayiqda
sayr qilish yoki raftingni rivojlantirish sayyohlarni daryolar atrofidagi
go‘zalliklardan bahramand qilish imkonini beradi. Ushbu faoliyatlar orqali
sayyohlar ekologik jihatdan toza va sarguzashtli tajribalar olishlari mumkin.
3. Oltinsoy tog‘lari va tabiiy go‘zallik
Oltinsoytumanidagi tog‘li hududlar ham ekoturizmni rivojlantirish uchun mos
keladi. Tog‘lar, yaylovlar, tog‘ o‘rmonlari va yovvoyi hayot bilan boy bo‘lgan bu
hudud, sayyohlarni o‘ziga jalb etadi. Oltinsoy va atrofidagi hududlar, ayniqsa
tabiatni asrashva o‘simlik va hayvonlarni kuzatishbo‘yicha faoliyatlar uchun ajoyib
joydir.
15

Tog‘li sayohatlar va tabiatni kuzatish: Sayyohlar Oltinsoy tog‘larida tog‘
yurishlari, o‘simlik va hayvonlar olamini o‘rganishlari mumkin. Bu hududda
sayyohlar uchun turli ekologik yo‘nalishlar, jumladan, piyoda sayohatlar,
fotografiya safarlari, va tabiatni o‘rganishimkoniyatlari mavjud.
Hayvonot olami va yovvoyi tabiatni kuzatish: Oltinsoy va Boysun tog‘larida
yovvoyi hayvonlarni, masalan, sherlar, qo‘ng‘izlar, qushlarva boshqa turlarni
kuzatish imkoniyatlari mavjud. Sayyohlar o‘zlarining tajribalarini o‘zgacha tarzda
yovvoyi tabiat bilan bog‘lashlari mumkin.
4. Shovot va Boysun ekosistemi
Shovotva Boysuntumanlari, o‘zining tabiiy muhitini saqlab qolgan
hududlardan biridir. Shovotdagi suv omborlari, Boysunning qishloq o‘rmonlariva
daryo havzalaritabiatni asrash va ekologik turizmni rivojlantirish uchun qulay
joylardir.
Ekologik ta’lim va tabiatni o‘rganish: Bu hududda ekologik ta’lim beruvchi
sayohatlar, tabiatni asrash bo‘yicha treninglar va mahalliy ekologik xususiyatlarni
o‘rganish imkoniyatlari mavjud.
16

5. Mahalliy aholi bilan hamkorlik va ekologik turizmni qo‘llab-quvvatlash
Ekoturizmni rivojlantirishda mahalliy aholining faol ishtiroki muhimdir.
Mahalliy aholi, tabiiy resurslarni saqlash va ekologik turizmni qo‘llab-quvvatlash
orqali iqtisodiy jihatdan foyda olishlari mumkin. Sayyohlar uchun ekoturizmga oid
qishloq turlari, mahalliy qo‘l mehnati mahsulotlariva hunarmandchilik
ko‘rgazmalariorqali o‘zlarining an’anaviy hayot tarzini namoyish etish
imkoniyatlari mavjud.
6. Ekoturizmni rivojlantirish uchun infratuzilma
Ekoturizmni rivojlantirish uchun viloyatdagi mavjud infratuzilmani
takomillashtirish va yangi turistik yo‘nalishlarni tashkil etish zarur. Bunga
quyidagilarni kiritish mumkin:
Yoyilgan turizm markazlari: Boysun, Sherobod, Oltinsoy va boshqa joylarda
ekologik markazlar yaratish, bu joylarga tashrif buyuradigan sayyohlar uchun
barcha qulayliklarni taqdim etish.
Ekoturizm uchun yo‘nalishlar va xizmatlar: Ekoturizm bo‘yicha qo‘llanmalar,
sayohatlar, mahalliy giya va hayvonlarni o‘rganish bo‘yicha turli xizmatlar,
masalan, ekologik yo‘llar, tabiatni himoya qilish tadbirlari.
Surxandaryo viloyati, uning tog‘li hududlari va tabiiy go‘zalliklari bilan,
trekking va piyoda sayohatlari uchun juda mos keladi. Viloyatdagi tog‘lar,
yaylovlar, daryolar va o‘rmonlar sayohatchilarga nafaqat ajoyib manzaralar, balki
yovvoyi tabiatni o‘rganish va ekologik sayohatlar qilish imkoniyatini yaratadi.
Trekking— bu piyoda sayohat qilish, asosan tog‘li hududlarda, uzoq masofalarni
qiyinchilik bilan bosib o‘tish, sayohatchilarga tabiiy muhitni chuqurroq his qilish
imkonini beradigan faoliyat turidir. Surxandaryo viloyatidagi trekking yo‘llari,
nafaqat tabiiy go‘zalliklarni, balki yovvoyi hayotni va mahalliy madaniyatni
o‘rganish imkoniyatlarini ham taqdim etadi.
1. Boysun tog‘lari: Ekoturizm va trekking
Boysun tog‘lariva uning atrofidagi hududlar, Surxandaryo viloyatining eng
mashhur trekking manzillaridan biridir. Boysun, o‘zining tog‘li landshaftlari,
yaylovlari va tabiiy go‘zalligi bilan ajralib turadi. Bu yerda sayyohlar uchun bir
17

nechta trekking yo‘llari mavjud bo‘lib, ular orqali sayyohlar Boysunning tabiati,
o‘simlik va hayvonot dunyosini o‘rganishlari mumkin.
Boysun milliy bog‘i: Boysun milliy bog‘i — Surxandaryo viloyatidagi eng
katta tabiiy yodgorliklardan biri bo‘lib, ekoturizm va trekking uchun juda yaxshi
joy hisoblanadi. Bog‘da ko‘plab trekking yo‘llari, tog‘li yo‘nalishlar mavjud.
Sayyohlar bu hududda piyoda sayohatlar qilish, o‘simliklar va hayvonot dunyosini
kuzatish, shuningdek, tog‘larda bo‘lib, tabiat bilan birlashish imkoniyatiga ega.
Trekking yo‘llari: Boysun tog‘larida uzoq va qiyin yo‘llar bo‘lib, sayyohlar
trekking orqali tog‘larni kesib o‘tib, turli manzaralarni tomosha qilishlari mumkin.
Bu yo‘llar, asosan, tabiiy go‘zallikni va yovvoyi tabiatni o‘rganish imkonini
beradi.
2. Sherobod va Jarkurgon tog‘laridagi trekking
Sherobodva Jarkurgontumanlari, tog‘li hududlari va tabiiy boyliklari bilan
sayyohlarni o‘ziga jalb etadi. Bu hududlar nafaqat trekkingni sevuvchi sayyohlar
uchun, balki tabiiy go‘zalliklarni sevuvchi kishilar uchun ham juda mosdir.
Sherobodning yuqori qismida joylashgan tog‘lar va vodiylar, trekking uchun ideal
sharoitlar yaratadi.
Sherobod tog‘lari: Sheroboddagi tog‘lar va yaylovlar, trekking uchun juda
yaxshi joylar hisoblanadi. Ushbu hududda sayyohlar tog‘lar bo‘ylab sayohat qilish,
toza havo va tabiiy go‘zallikdan bahramand bo‘lishlari mumkin.
18

Jarkurgon daryosi va tog‘li hududlar: Jarkurgon daryosi atrofidagi hududlar,
yuqori tog‘lardan pastki qishloqlarga tushish yo‘llari va tabiiy manzaralar bilan
sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi. Sayyohlar bu hududda trekking orqali yovvoyi
hayotni, daryolarni va o‘rmonlarni ko‘rish imkoniyatiga ega.
3. Oltinsoy daryosi va tog‘lari: Trekking va tabiatni o‘rganish
Oltinsoytumanidagi tog‘li hududlar va daryolar, trekking uchun yana bir
qiziqarli manzildir. Oltinsoy tog‘larining balandligi va tabiiy manzaralari
sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi. Bu hudud, ayniqsa, trekking va tabiatni sevuvchi
sayyohlar uchun juda mosdir.
Oltinsoy tog‘lari: Bu tog‘lar bo‘ylab sayohatlar, sayyohlarga Oltinsoy daryosi
va atrofdagi tabiiy landshaftlarni tomosha qilish imkoniyatini yaratadi. Sayyohlar
bu hududda tabiiy yo‘llar, o‘simliklar va hayvonlarni o‘rganishlari mumkin.
Oltinsoy daryosi bo‘yida trekking: Oltinsoy daryosi bo‘yida sayohat qilish,
sayyohlarga daryo havzasining go‘zalliklarini va uning atrofidagi tabiatni
o‘rganish imkoniyatini beradi.
4. Shovot tog‘lari va trekkinng imkoniyatlari
19

Shovottumanidagi tog‘li hududlar ham trekkingni sevuvchi sayyohlar uchun
yaxshi joy bo‘lib, bu hududda trekking orqali yovvoyi tabiatni va tog‘larni
o‘rganish mumkin.
Shovot tog‘larida trekking: Shovotning tog‘li hududlari, sayyohlar uchun qiyin,
ammo jozibador trekking yo‘llari bilan tanilgan. Bu yerda sayyohlar tabiatni
o‘rganib, tog‘larni kesib o‘tishlari mumkin.
5. Trekking yo‘llari va infratuzilma
Surxandaryo viloyatidagi trekking yo‘llarini rivojlantirish uchun infratuzilma
va xizmatlarni takomillashtirish zarur. Sayyohlar uchun quyidagi imkoniyatlarni
yaratish mumkin:
20

Trekking yo‘llarini belgilash va xavfsizlik choralarini ko‘rish: Viloyatdagi
tog‘li hududlarda trekkinng yo‘llarini belgilash, har bir yo‘lda xavfsizlikni
ta’minlash va sayyohlar uchun qo‘llanmalar yaratish kerak.
Trekking markazlari: Har bir trekking yo‘lining boshlanish va tugash
nuqtalarida turistik markazlar tashkil etish, sayyohlarga qo‘llanma, oziq-ovqat va
boshqa zarur xizmatlarni taqdim etish mumkin.
Trekking uchun guruhli safarlar: Sayyohlar uchun trekking guruhlari tashkil
etish, sayohatlar davomida malakali gidlar bilan yo‘l yurishni ta’minlash, bu
yo‘llarda ko‘proq xavfsizlikni yaratishga yordam beradi.
6. Mahalliy aholi bilan hamkorlik
Mahalliy aholi bilan hamkorlik qilish, trekking yo‘llarini rivojlantirishda
muhim rol o‘ynaydi. Mahalliy aholi, sayyohlar uchun sayohatlarni yanada
jozibador va xavfsiz qilishda yordam beradi. Shuningdek, mahalliy aholi trekking
sayohatlari uchun an’anaviy xizmatlarni ko‘rsatishi mumkin, masalan,
mehmonxona xizmatlari, ovqatlanish yoki o‘zlarining madaniy an’analarini
namoyish etish.
21

Surxandaryo viloyati, uning tog‘li va daryoli hududlari, tabiiy go‘zalligi va
yovvoyi tabiatiga ega bo‘lgani uchun adrenalin turizmi, ya’ni ekstremal turizm
uchun ajoyib imkoniyatlar yaratadi. Ekstremal turizm, sayohatchilarga xavfli va
qiziqarli faoliyatlar orqali adrenalinni oshirish imkonini beradigan turizm turi
bo‘lib, unda tabiiy muhit va sarguzashtlarga boy faoliyatlar asosiy o‘rin egallaydi.
Surxandaryo viloyatining tog‘lari, daryolari, yaylovlari va qishloqlari bu turizmni
rivojlantirish uchun juda yaxshi sharoit yaratadi.
Adrenalin turizmi, asosan, yuqori riskli va jismoniy faollikni talab qiladigan
sportlar va sarguzashtlarga asoslanadi. Bu turizm turi sayyohlarni nafaqat yangi
tajribalar bilan tanishtiradi, balki ularni tabiat bilan yanada yaqinlashtiradi.
Surxandaryo viloyatining tabiati va infratuzilmasini inobatga olgan holda, bu yerda
adrenalin turizmiga oid bir nechta yo‘nalishlarni rivojlantirish mumkin.
1. Rafting (daryoda qayiqda sayr qilish)
22

Surxandaryo viloyatidagi daryolar, ayniqsa Sherobodva Jarkurgondaryolari,
adrenalin turizmi uchun juda mos keladi. Ushbu daryolarda qayiqda sayr qilish
(rafting) va suv sportlari orqali sayyohlar tabiatning yovvoyi tomonini kashf
etishlari mumkin.
Sherobod daryosi: Sherobod daryosi bo‘yida qayiqda sayr qilish yoki raftingni
tashkil etish sayyohlar uchun ajoyib sarguzashtni taqdim etadi. Bu daryo bo‘ylab
qiyin o‘tishlar, tez oqimlar va to‘siqlar sayyohlar uchun katta adrenalin manbai
bo‘ladi.
Jarkurgon daryosi: Jarkurgon daryosi ham suzish va qayiqda sayr qilish uchun
ajoyib joydir. Bu daryoda yuqori oqimlar, tabiiy to‘siqlar va chiroyli manzaralar
sayohatchilarni jalb qiladi.
2. Tog‘larda trekking va alpinizm
Surxandaryo viloyatidagi tog‘li hududlar, adrenalinni sevuvchi sayyohlar
uchun trekking va alpinizm uchun juda qulay joylardir. Boysun, Oltinsoy, Shovot
va boshqa tog‘li hududlar, yuqori balandliklar, qiyin yo‘llar, tog‘ chiquvchi
sayohatlar va alpinizm uchun yaxshi imkoniyatlar yaratadi.
Boysun tog‘lari: Boysun tog‘larida balandliklar, qiyin yo‘llar va murakkab
yo‘nalishlar orqali trekking va alpinizmni rivojlantirish mumkin. Bu yerda yuqori
balandliklarga chiqish, tog‘larni kesib o‘tish sayyohlar uchun haqiqiy adrenalin
manbaiga aylanadi.
Oltinsoy tog‘lari: Oltinsoy tog‘larining qiyin va murakkab yo‘llari sayyohlar
uchun ekstremal trekkingni tashkil etish uchun juda yaxshi imkoniyat yaratadi. Bu
hududda alpinistlar uchun tog‘ga chiqish, balandliklardan manzaralarni tomosha
qilish va yangi sarguzashtlarni kashf etish mumkin.
Shovot tog‘lari: Shovot tog‘larida alpinizm va trekking yo‘llarini rivojlantirish,
sayyohlar uchun o‘ziga xos adrenalin tajribalarini yaratish imkonini beradi. Bu
yerda qiyin yo‘llar, tog‘lar va yovvoyi tabiat sayyohlar uchun haqiqiy ekstremal
sayohatga aylanadi.
3. Paraplanerizm va balon uchish
23

Surxandaryo viloyatining tog‘li hududlari va keng yaylovlari, paraplanerizm va
balon uchish kabi ekstremal sport turlarini rivojlantirish uchun qulay joylardir.
Ushbu faoliyatlar sayyohlar uchun ajoyib manzaralarni yuqoridan ko‘rish va
adrenalinni his qilish imkoniyatini yaratadi.
Paraplanerizm: Paraplanerizm — bu yuqoriga uchish va osmonni kashf qilish
uchun ekstremal sportdir. Boysun, Oltinsoy va Shovot tog‘laridagi balandliklar
paraplanerizmni rivojlantirish uchun juda mosdir. Sayyohlar tog‘larning, daryolar
va o‘rmonlarning ajoyib manzaralarini osmondan tomosha qilishlari mumkin.
Balon uchish: Balon uchish ham ekstremal turizmning mashhur turlaridan
biridir. Surxandaryo viloyatidagi keng yaylovlar va tog‘lar balon uchish uchun
juda yaxshi joydir. Sayyohlar balondan pastdagi go‘zallikni ko‘rib, yuqoridan
adrenalinli tajriba olishlari mumkin.
4. Mototsikl sporti va off-road sayohatlari
Surxandaryo viloyatidagi yo‘llar va tog‘li hududlar mototsikl sporti va off-road
sayohatlarini rivojlantirish uchun ideal joydir. Bu hududda sayyohlar mototsikl va
off-road transportlarida qiyin yo‘llar bo‘ylab sayohat qilishlari, tabiiy muhitni
o‘rganishlari va ekstremal sarguzashtlarga qo‘l urishlari mumkin.
Off-road sayohatlari: Boysun, Oltinsoy va Shovot tog‘lari bo‘yida off-road
mashinalari bilan sayohatlar, sayyohlar uchun tabiiy va adrenalinli sayohatlarni
tashkil etish imkoniyatini beradi. Bu hududlarda qiyin, chang‘li yo‘llar va
daryolarni kesib o‘tish sayyohlar uchun haqiqiy sarguzashtni taqdim etadi.
5. Zip-line va alpinistik kabel yo‘llari
Adrenalin turizmini yanada rivojlantirish uchun Surxandaryo viloyatida zip-
line (arqonli skamper) va alpinistik kabel yo‘llarini tashkil etish mumkin. Bu
turdagi faoliyatlar sayyohlar uchun yuksak balandliklarda, tezlikni his qilib,
tabiatni yanada yaqinroq o‘rganish imkoniyatini beradi.
Zip-line: Tog‘li hududlar va daryolar bo‘ylab zip-line yo‘llari tashkil etish,
sayyohlarga yuqoridan tushish va adrenalinni his qilish imkoniyatini yaratadi. Bu
faoliyat, ayniqsa, yuqori balandliklarga o‘rnatilgan arqonli yo‘llarda amalga
oshirilsa, juda katta qiziqish uyg‘otadi.
24

6. Yovvoyi hayot va tabiatni kuzatish (safarilar)
Yovvoyi hayotni kuzatish va tabiatni o‘rganish ham ekstremal turizmning bir
turi sifatida qabul qilinadi, chunki bu faoliyatda sayyohlar, ba’zan xavfli, yovvoyi
hayvonlar bilan yuzma-yuz kelishlari mumkin. Surxandaryo viloyatining tog‘li
hududlarida yovvoyi hayot va tabiatni kuzatish sayohatlarini tashkil etish mumkin.
Safari sayohatlari: Boysun va Sheroboddagi yovvoyi hayotni kuzatish,
sayyohlar uchun ekstremal sayohatlarni taqdim etadi. Bu safarilar orqali sayyohlar
o‘rmonlar, daryolar va yaylovlarda yovvoyi hayvonlar, qushlar va boshqa tabiatni
o‘rganishlari mumkin..
Surxandaryo viloyati, o‘zining boy qishloq xo‘jaligi, an’anaviy mehnat usullari
va tabiat bilan chambarchas bog‘liq hayot tarziga ega bo‘lgan hudud sifatida agrar
turizm(qishloq turizmi)ni rivojlantirish uchun ajoyib imkoniyatlarga ega. Agrar
turizm, shuningdek, qishloq turizmiyoki agroturizmdeb ataladi, bu turizm turi
sayyohlarni qishloq joylariga jalb qilish, ularga qishloq hayotini va qishloq
xo‘jaligi faoliyatini yaqindan o‘rganish imkoniyatini taqdim etadi. Agrar turizm
nafaqat sayyohlar uchun yangi va qiziqarli tajriba, balki mahalliy aholi uchun ham
iqtisodiy foyda keltiradigan tarmoqdir.
Surxandaryo viloyati, o‘zining ekotizimiga mos keladigan qishloq joylari,
an’anaviy dehqonchilik, bog‘dorchilik, chorvachilik va hunarmandchilik bilan
mashhur. Ushbu hududda agrar turizmni rivojlantirish, viloyatning iqtisodiy
o‘sishiga hissa qo‘shishi, ekologik turizmni qo‘llab-quvvatlashi va mahalliy
madaniyatni saqlashga yordam berishi mumkin.
1. Mahalliy qishloq hayoti va dehqonchilikni o‘rganish
Surxandaryo viloyatining qishloq joylari, ayniqsa Boysun, Shovot, Oltinsoy,
Sherobodva Jarkurgontumanlari, agrar turizmni rivojlantirish uchun juda yaxshi
imkoniyatlar yaratadi. Bu hududlarda sayyohlar qishloq hayoti bilan tanishish,
dehqonchilik va bog‘dorchilik faoliyatlarini o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘lishadi.
Dehqonchilik va bog‘dorchilik: Sayyohlar qishloq xo‘jaligi bilan bog‘liq turli
jarayonlarni kuzatishlari mumkin. Masalan, ekinlarni ekish, hosilni yig‘ish, yerni
25

ishqalash, meva va sabzavotlarni terish, go‘sht va sut mahsulotlarini olish kabi
faoliyatlar.
Qishloq hayoti bilan tanishish: Sayyohlar mahalliy aholi bilan yaqindan
tanishib, ularning kundalik hayotini, an’anaviy mehnat usullarini o‘rganishlari
mumkin. Bu tajriba sayyohlarga qishloq hayotining oddiy va tinchroq tomoni bilan
tanishish imkoniyatini beradi.
2. Mahalliy oziq-ovqat va an’anaviy taomlarni tatib ko‘rish
Agrar turizmi, sayyohlarga qishloq hayotini yanada yaqinroq his qilish uchun
mahalliy oziq-ovqatva an’anaviy taomlarni tatib ko‘rish imkoniyatini taqdim etadi.
Surxandaryo viloyatining qishloqlarida o‘ziga xos taomlar va ichimliklar mavjud.
Mahalliy taomlar: Surxandaryo viloyatining qishloq joylarida an’anaviy
taomlar, masalan, shashlik, plov, qurut, non, yog‘kabi taomlar tayyorlanadi.
Sayyohlar bu taomlarni tayyorlash jarayonlarini o‘rganishlari va o‘zlari ham
ishtirok etishlari mumkin.
Mahalliy mahsulotlar: Sayyohlar qishloqdagi o‘simliklar(masalan, mevalar,
sabzavotlar, g‘alla) va chorvachilik mahsulotlari(sut, go‘sht, tuxum) bilan tanishib,
ularni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishlab chiqaruvchilardan xarid qilishlari mumkin.
3. Qishloq xo‘jaligi faoliyatlarida ishtirok etish
Agrar turizmda sayyohlar qishloq xo‘jaligi faoliyatlarida ishtirok etishlari
mumkin, bu esa ularga qishloq hayotining asl mohiyatini o‘rganish imkonini
beradi. Sayyohlar quyidagi faoliyatlar bilan shug‘ullanishlari mumkin:
Sabzavot va meva terish: Sayyohlar meva va sabzavotlarni o‘z qo‘llari bilan
terib, hosilni yig‘ish jarayoniga bevosita aralashishlari mumkin. Bu tajriba ularga
yer va mahsulotlar o‘rtasidagi aloqani his qilish imkonini beradi.
Sut va go‘sht mahsulotlari ishlab chiqarish: Qishloq xo‘jaligida sut va go‘sht
mahsulotlarini olish jarayonlari, masalan, sigirlarni moljallash, go‘shtni tayyorlash
kabi faoliyatlar sayyohlar uchun qiziqarli bo‘lishi mumkin.
Arbuz yoki uzum yig‘ish: Agrar turizmda eng mashhur faoliyatlardan biri bu
arbuz, uzumyoki boshqa mevalarni yig‘ishdir. Surxandaryo viloyatining iqlimi bu
kabi ekinlar uchun juda mosdir.
26

4. Qishloqda yashash va dam olish
Sayyohlar uchun qishloq hududlarida maxsus mehmonxona yoki qishloq
turistik markazlaritashkil etish, qishloq hayotining tinchligi va tabiiy go‘zalligidan
bahramand bo‘lish uchun ajoyib imkoniyatdir. Sayyohlar qishloqda yashab,
quyidagi faoliyatlardan bahramand bo‘lishlari mumkin:
Qishloq mehmonxonalari va qo‘shni uylar: Qishloq turizmiga jalb qilingan
sayyohlar uchun mahalliy aholi tomonidan mehmonxona yoki turar joylar tashkil
etilishi mumkin. Bu joylar o‘zining tabiiy muhitida tinch dam olishni taqdim etadi.
Qishloqdagi turistik markazlar: Qishloqdagi markazlar, sayyohlar uchun
qishloq hayotining barcha jihatlarini o‘rganish va dam olish uchun zarur
qulayliklarni yaratadi. Bu markazlar, qishloq sanoati, dehqonchilik,
hunarmandchilik va an’anaviy san’at bilan bog‘liq dasturlarni taklif etishi mumkin.
5. Qishloq festivallari va an’anaviy tadbirlar
Surxandaryo viloyatida agrar turizmni rivojlantirish uchun qishloq
festivallariva an’anaviy tadbirlartashkil etish mumkin. Bunday festivallar
sayyohlarni nafaqat qishloq hayoti bilan tanishtirish, balki mahalliy madaniyat va
an’analarga oid tadbirlarda ishtirok etishga jalb qilish imkoniyatini beradi.
27

Hosilni nishonlash festivallari: Qishloq festivallari, masalan, hosil yig‘ish
tadbirlari, an’anaviy musiqalar, raqslar, turli san’at ko‘rgazmalari, meva va
sabzavotlarni ko‘rgazma sifatida taqdim etish orqali sayyohlarni jalb qilishi
mumkin.
Hunarmandchilik ko‘rgazmalari: Mahalliy hunarmandlar tomonidan
tayyorlangan qo‘l mehnati mahsulotlari, masalan, gilamlar, choyshablar, idish-
tovoqlar va boshqa an’anaviy buyumlar sayyohlar uchun katta qiziqish uyg‘otadi.
6. Ekologik va barqaror turizmni rivojlantirish
Agrar turizm, tabiatni asrash va barqaror rivojlanishga qaratilgan bo‘lishi
kerak. Sayyohlar ekologik va barqaror qishloq xo‘jaligi usullari bilan tanishishlari,
ekologik toza mahsulotlar iste’mol qilishlari mumkin.
28

Ekologik mahsulotlar: Mahalliy qishloqlarda ekologik toza va organik
mahsulotlar yetishtirishni rivojlantirish orqali sayyohlar tabiiy va sog‘lom oziq-
ovqatlar bilan tanishadilar.
Barqaror qishloq turizmi: Qishloq turizmini rivojlantirishda barqarorlikni
ta’minlash, energiya samaradorligini oshirishdan iborat.
Surxandaryo viloyati O‘zbekistonning janubiy qismining ajralmas qismi bo‘lib,
o‘zining boy tabiiy va madaniy merosi, tarixiy obidalari va an’anaviy hayoti bilan
turizmni rivojlantirish uchun katta salohiyatga ega. Ushbu viloyat, Xorazm,
Samarqand va Buxoro kabi qadimiy shaharlarga nisbatan unchalik mashhur
bo‘lmasa-da, uning turizm salohiyati tobora ortib bormoqda. Surxandaryo
viloyatining strategik joylashuvi, go‘zal tabiati, tarixiy va madaniy obidalari,
shuningdek, qishloq turizmi va ekstremal turizm uchun imkoniyatlar yaratish
viloyatni turistik sayohatlar uchun jozibador hududga aylantiradi.
1. Tabiiy go‘zalliklar va manzaralar
29

Surxandaryo viloyatining tabiati juda xilma-xil bo‘lib, bu yerda tog‘lar,
daryolar, yaylovlar va o‘rmonlar bir-birini to‘ldiradi. Tabiiy resurslar va yovvoyi
tabiat turizmi uchun eng yaxshi sharoitlarni yaratadi.
Tog‘lar va yaylovlar: Boysun, Oltinsoy, Shovot va boshqa tog‘li hududlar
viloyatning ajralmas qismi bo‘lib, trekking, alpinizm, mototsikl va off-road
sayohatlari, zip-line kabi ekstremal turizm turlarini rivojlantirish uchun katta
imkoniyatlar yaratadi.
Suv resurslari: Sherobod va Jarkurgon daryolari rafting va suv sportlari uchun
ideal hududlardir. Bu daryolarda qayiqda sayr qilish va boshqa suv sport turlari
sayyohlar uchun qiziqarli sarguzashtlarni taklif etadi.
Ekoturizm: Viloyatdagi qishloq hududlari va tabiiy muhit, ekoturizmni
rivojlantirish uchun yaxshi imkoniyatlar yaratadi. Yovvoyi hayot, o‘rmonlar va
tabiatni sevuvchilar uchun sayohatlar juda jozibali.
2. Tarixiy va madaniy obidalar
Surxandaryo viloyatining tarixiy obidalari va madaniy merosi, viloyatni tarixiy
turizm uchun ajralmas hududga aylantiradi. Viloyat, asosan, qadimiy Islom
madaniyati va boshqa tarixiy davrlar izlarini o‘zida saqlaydi.
Termiz shahri: Surxandaryo viloyatining markaziy shahri bo‘lmish Termiz,
O‘zbekistonning eng qadimiy shaharlaridan biridir. Bu yerda ko‘plab tarixiy
yodgorliklar mavjud, masalan:
30

Termiz arxeologik yodgorliklar: Termizda qadimiy asrlarning boy merosi
saqlanib qolgan, shu jumladan Termiz arxeologik qishlog‘iva boshqa qadimiy
obidalar. Bu yodgorliklar sayohatchilarni tarixiy sayohatlarga jalb qiladi.
Hazrat Ali maqbarasi: Islom tarixida muhim o‘rin tutgan maqbara, sayyohlarni
nafaqat diniy, balki madaniy maqsadlar uchun ham jalb etadi.
Qur’an universiteti: Bu yerda Islom tarixining muhim xodimlari va ilmiy ishlar
haqida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan.
31

Boysun tumani: Boysunning qadimiy madaniy obidalari, shu jumladan,
Boysunning me’morchilik yodgorliklari, turistik tadbirlarga juda mos keladi.
Boysun viloyatining an’anaviy me’morchiligi va xalq hunarmandchiligi viloyatga
bo‘lgan sayohatni yanada boyitadi.
Shovot va Jarkurgon: Ushbu hududlar ham tarixiy ahamiyatga ega bo‘lib,
o‘zining qadimiy qal’alarini, tarixiy yodgorliklarini va madaniy resurslarini
saqlaydi. Shovot va Jarkurgon sayyohlarni tarixiy, madaniy va arxitektura
obidalari bilan tanishtirishi mumkin.
3. Qishloq turizmi (Agrar turizm)
Surxandaryo viloyatida agrar turizm (qishloq turizmi)ni rivojlantirish
imkoniyatlari juda katta. Viloyatdagi qishloqlar, tabiat va qishloq hayoti bilan
yaqindan tanishish uchun ajoyib joylardir.
32

Dehqonchilik va bog‘dorchilik: Surxandaryo viloyatining qishloqlari,
an’anaviy dehqonchilik va bog‘dorchilik bilan mashhur. Sayyohlar bu yerda hosil
yig‘ish, meva va sabzavotlarni terish, bog‘larni parvarish qilish kabi faoliyatlarda
ishtirok etishlari mumkin.
Mahalliy oziq-ovqatlar: Sayyohlar qishloqdagi an’anaviy taomlarni tatib
ko‘rish va ular bilan tanishish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Viloyatda o‘simliklar
va qishloq mahsulotlari juda xilma-xil, bu esa agrar turizmni rivojlantirish uchun
keng imkoniyatlar yaratadi.
Qishloq festivallari: Mahalliy festivallar, hosil yig‘ish tadbirlari va an’anaviy
sanoat ko‘rgazmalari sayyohlarni jalb qilish imkoniyatini beradi. Bu tadbirlar
orqali turistlar qishloq hayoti, madaniyati va an’analarini yaqindan o‘rganishlari
mumkin.
4. Ekstremal turizm va adrenalin sayohatlari
Surxandaryo viloyatining tog‘li hududlari va qiyin o‘tishlarga ega bo‘lgan
yo‘llari, ekstremal turizm va adrenalinni sevuvchilar uchun ajoyib imkoniyatlar
yaratadi. Viloyatda trekking, alpinizm, raftingva off-roadsayohatlari kabi turizm
turlarini rivojlantirish mumkin.
Trekking va alpinizm: Boysun, Oltinsoy va Shovotdagi tog‘lar, bu turdagi
sayohatlar uchun juda qulay joylardir. Sayyohlar qiyin yo‘llar bo‘ylab sayr qilish
va tog‘larning balandliklaridan ajoyib manzaralarni tomosha qilishlari mumkin.
Rafting va suv sportlari: Sherobod va Jarkurgon daryolarida rafting va qayiqda
sayr qilish imkoniyatlari sayyohlar uchun ajoyib adrenalin manbai bo‘lishi
mumkin.
Off-road va mototsikl sporti: Viloyatdagi qiyin yo‘llar, off-road va mototsikl
sportini rivojlantirish uchun ideal muhit yaratadi.
5. Madaniy va diniy turizm
Surxandaryo viloyati, Islom tarixining muhim joylaridan biri bo‘lgan hududdir.
Bu yerda diniy va madaniy sayohatlar uchun ko‘plab joylar mavjud.
33

Hazrat Ali maqbarasi: Termizda joylashgan Hazrat Ali maqbarasi, Islom
olamining muhim ziyoratgohlaridan biridir va bu yerga sayohatlar diniy
turizmning muhim yo‘nalishi sifatida rivojlanmoqda.
Qur’on universiteti va madaniy obidalar: Qur’on ilmiy markazlari va boshqa
madaniy yodgorliklar, diniy sayohatchilarni jalb qilishda katta rol o‘ynaydi.
Surxandaryo viloyati, O‘zbekistonning janubida joylashgan bo‘lib, tarixiy,
madaniy va diniy merosning boyligi bilan ajralib turadi. Bu hudud nafaqat o‘zining
go‘zal tabiati va qishloq hayoti bilan, balki qadimiy madaniyatlari va diniy
an’analariga boy bo‘lib, madaniy va diniy turizmni rivojlantirish uchun ajoyib
imkoniyatlar yaratadi. Surxandaryo viloyati, musulmonlar uchun muhim
ziyoratgohlar va tarixiy obidalar bilan boy bo‘lib, ushbu turlar sayohatchilarni jalb
qilishda katta rol o‘ynaydi.
1. Hazrat Ali maqbarasi (Termiz)
Hazrat Ali maqbarasi, Surxandaryo viloyatining Termiz shahrida joylashgan
bo‘lib, butun Islom dunyosida muhim diniy ziyoratgoh sifatida tanilgan. Hazrat Ali
(ra), Islomning to‘rtinchi xalifasi bo‘lib, o‘limidan keyin bu maqbarada dafn
etilganligi aytiladi. Maqbara, nafaqat diniy ziyoratgoh sifatida, balki madaniy va
tarixiy obida sifatida ham ahamiyatga ega.
Sayohatlar va ziyoratlar: Hazrat Ali maqbarasi yil davomida minglab
ziyoratchilarni qabul qiladi. Bu joy, sayyohlar uchun muqaddas ziyoratgoh bo‘lishi
bilan birga, mahalliy an’ana va madaniyatni o‘rganish imkoniyatini beradi.
Maqbaraga sayohatlar, nafaqat diniy, balki tarixiy va madaniy tadbirlar uchun ham
muhim nuqtalardan biridir.
Ziyoratgohni o‘rganish: Ziyoratchilar bu yerda Islom tarixi, Hazrat Ali (ra)
ning hayoti va uning ahamiyatini o‘rganishlari mumkin. Maqbaraning o‘zgacha
me’morchiligi va manzaralari ziyoratchilar uchun alohida qiziqish uyg‘otadi.
2. Termiz arxeologik yodgorliklari
Termiz shahri, qadimiy tarixiy yodgorliklarga boy bo‘lib, nafaqat madaniy,
balki diniy turizm uchun ham muhim nuqtadir. Termizda joylashgan Qur’on
universitetiva Arkeologik qishloqkabi obidalar, Islom tarixining muhim
34

sahifalarini o‘rganish imkoniyatini beradi. Bu yerda qadimiy tarixiy yodgorliklar,
diniy va ilmiy markazlar sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi.
Termizdagi madaniy obidalar: Termizda ko‘plab qadimiy me’moriy
yodgorliklar mavjud. Ulardan ba’zilari juda eski va Islomdan avvalgi davrlarga
tegishli. Sayyohlar Termizdagi Qur’on universitetini ziyorat qilish, bu yerda Islom
ilm-fanining rivojlanish tarixini o‘rganishlari mumkin.
3. Shah-i Zinda (Jarkurgon)
Shah-i ZindaJarkurgon tumanida joylashgan diniy kompleks bo‘lib, o‘zining
tarixiy va arxitektura jihatdan ahamiyatli joylaridan biridir. Bu yerda Islom
olamidagi muhim shaxslarva diniy arboblarning maqbaralari joylashgan. Shah-i
Zinda kompleksining me’moriy inshootlari, Islom san’ati va madaniyatining
yuksak namunalarini ko‘rsatadi.
Diniy va tarixiy ahamiyat: Shah-i Zinda, o‘zining tasviriy va tarixiy obidalari
bilan sayyohlarni jalb qilishda katta ahamiyatga ega. Sayyohlar bu yerdagi qadimiy
maqbaralar va diniy inshootlarni o‘rganish orqali Islom tarixiga oid ko‘plab
bilimlarga ega bo‘lishlari mumkin.
35

4. Qur’on ilmiy markazlari
Surxandaryo viloyatining diniy turizmida yana bir muhim nuqta Qur’on ilmiy
markazlaridir. Bu markazlar, Qur’onni o‘rganish va uni chuqur anglash uchun
qadam-baqadam yondoshuvlarni taklif qiladi. Qur’on markazlari, o‘zining diniy
an’analari va madaniy ahamiyati bilan sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi.
Qur’onni o‘rganish imkoniyatlari: Diniy ilm-fan va Qur’onning tadqiqoti bilan
bog‘liq bo‘lgan ilmiy markazlar, sayyohlarga diniy bilimlarini kengaytirish va
O‘zbekistonning tarixiy diniy obidalarini o‘rganish imkoniyatlarini beradi.
36

5. Boysunning diniy va madaniy yodgorliklari
Boysuntumani, o‘zining an’anaviy arxitekturasi, qadimiy me’morchiligi va
diniy obidalari bilan mashhur. Boysun shahrida joylashgan Madaniyat markaziva
diniy yodgorliklarsayyohlarni diqqat bilan qarshi oladi.
Madaniyat va diniy markazlar: Boysunning diniy va madaniy markazlari,
sayyohlar uchun nafaqat ziyoratgohlar, balki madaniy tadbirlar, qo‘l mehnati
ko‘rgazmalari va an’anaviy san’atlarni o‘rganish uchun ham ajoyib imkoniyatdir.
6. Xalqaro diniy va madaniy festivallar
Surxandaryo viloyatida madaniy va diniy turizmni rivojlantirishning bir yo‘li
— xalqaro festivallarni tashkil etishdir. Bu festivallar, nafaqat mahalliy, balki chet
el sayyohlarini ham jalb qilishga yordam beradi. Ziyorat festivallari, Islom san’ati
va madaniyati ko‘rgazmalari, mushtarak diniy tadbirlarkabi festivallar viloyatni
turistik markazga aylantirishi mumkin.
7. Diniy turizmni rivojlantirishda infrastruktura
Diniy va madaniy turizmni rivojlantirishda infrastrukturani yaxshilashmuhim
ahamiyatga ega. Sayyohlarni eng yaxshi sharoitda qabul qilish uchun zamonaviy
mehmonxona xizmatlari, transport tizimi va boshqa qulayliklarni yaratish zarur.
Mahalliy aholi bilan hamkorlikda diniy va madaniy sayohatlarni tashkil etish, bu
turlarni yanada jozibador va xavfsiz qilishga yordam beradi.
37

2.3. Ichki turizmni rivojlantir bo'yicha takliflar.
Surxandaryo viloyatini ichki turizmini rivojlantirish bo'yicha bir qancha qaror
va farmonlar ishlab chiqilgan bo'lib, jumladan:
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar MahkamasiningqaroriSurxondaryo
viloyatida turizm sohasini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risidaO‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining “Ichki turizmni jadal rivojlantirishni ta’minlash chora-
tadbirlari to‘g‘risida” 2018-yil 7-fevraldagi PQ-3514-son qarori ijrosini ta’minlash,
shuningdek, Surxondaryo viloyatining turizm salohiyatidan foydalanish
samaradorligini yanada oshirish, hududning noyob tarixiy-madaniy va me’moriy
obidalari bilan turistlarni keng tanishtirish, zamonaviy turizm infratuzilmasini jadal
rivojlantirish va ko‘rsatilayotgan turizm xizmatlari sifatini takomillashtirish, ichki
turizmni faollashtirish, yangi ish o‘rinlari yaratish hamda aholi daromadlari
o‘sishini rag‘batlantirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:1.
Surxondaryo viloyati hokimligi O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish
davlat qo‘mitasi hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy
muddatda:2018-2019-yillarda Surxondaryo viloyatining turizm infratuzilmasi va
namoyishi obyektlarini tashkil etish, mavjudlarini ta’mirlash, rekonstruksiya qilish
bo‘yicha amalga oshiriladigan loyihalarning ro‘yxatini;2018-yilda Surxondaryo
viloyatida mehmon uylarini tashkil etish bo‘yicha amalga oshiriladigan
loyihalarning ro‘yxatini;2018-2019-yillarda Surxondaryo viloyatida o‘tkaziladigan
madaniy, ko‘ngilochar va sport tadbirlari taqvimini tasdiqlasin.2. O‘zbekiston
Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi Surxondaryo viloyati
hokimligi bilan birgalikda:Surxondaryo viloyatida yangi tashkil etilgan turizm
infratuzilmasi va namoyishi obyektlari hamda mehmon uylarini (keyingi o‘rinlarda
turizm obyektlari deb yuritiladi) turizm yo‘nalishlariga kiritish maqsadida ular
to‘g‘risidagi ma’lumotlarni respublikada faoliyat yuritayotgan turoperatorlarga
yetkazilishini va keng targ‘ibot ishlarini amalga oshirilishini ta’minlasin;turizm
obyektlarida sifatli xizmat ko‘rsatilishini tashkil etish maqsadida
tegishli o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazsin;doimiy ravishda xorijiy va mahalliy
ommaviy axborot vositalari va turoperatorlar vakillari uchun tanishtiruv-axborot
38

turlarini tashkil etsin.3. Surxondaryo viloyati hokimligi ikki oy muddatda 2019-
yilda Surxondaryo viloyatining turizm salohiyatini yanada rivojlantirish bo‘yicha
chora-tadbirlarni hamda turistlar tashrif buyuradigan obyektlarga olib boruvchi
yo‘llarni ta’mirlash bo‘yicha amalga oshiriladigan ishlarning manzilli dasturini
ishlab chiqib, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston
Respublikasining rivojlanish davlat dasturlarini shakllantirish va
moliyalashtirishning yangi tartibini joriy etish to‘g‘risida” 2017-yil 18-dekabrdagi
PQ-3437-son va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2018-yil uchun
investitsiyaviy va infratuzilmaviy loyihalar ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida” 2018-
yil 3-fevraldagi PQ-3507-son qarorlari talablariga muvofiq O‘zbekiston
Respublikasi Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi va Iqtisodiyot vazirligiga
taqdim etsin.4. O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi,
Qurilish vazirligi hamda Surxondaryo viloyati hokimligining:Boysun tumanida
Omonxona qishlog‘i, Zovboshi tog‘li hududi, Darband qishlog‘i hududlarini o‘z
ichiga olgan — Boysun kichik turizm zonasini;Sariosiyo va Uzun tumanlarida
Xonjiza tog‘ tizmalari yon bag‘irlarida hamda Sariosiyo tumani Sangardak
qishlog‘i hududlarida — Sariosiyo kichik turizm zonasini;Sherobod tumani
Shalqon qishlog‘i, Xo‘jaikon tuz koni hududlarida hamda hududdagi mevali
bog‘larni o‘z ichiga olgan — Sherobod kichik turizm zonasini tashkil etish hamda
ularda zamonaviy mehmonxona majmualari, madaniy-sog‘lomlashtirish, savdo-
ko‘ngilochar va turizm ahamiyatiga ega bo‘lgan boshqa obyektlar qurish,
shuningdek, zamonaviy muhandislik infratuzilmasi obyektlarini tashkil etish
to‘g‘risidagi takliflari ma’qullansin.5. Surxondaryo viloyati hokimligi:O‘zbekiston
Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat
qo‘mitasi, Qurilish vazirligi hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda
uch oy muddatda Boysun, Sariosiyo va Sherobod kichik turizm zonalarining aniq
chegaralarini belgilash bo‘yicha;O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar bo‘yicha
davlat qo‘mitasi, Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi, Iqtisodiyot vazirligi
hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda Boysun, Sariosiyo
va Sherobod kichik turizm zonalarining aniq chegaralari belgilangandan so‘ng uch
39

oy muddatda ularning hududida yo‘l-transport, muhandislik-kommunikatsiya va
ishlab chiqarish infratuzilmalarini rivojlantirish bo‘yicha takliflarini O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining “Erkin iqtisodiy zonalar va kichik sanoat zonalari
faoliyati samaradorligini oshirish borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar
to‘g‘risida” 2017-yil 25-oktabrdagi PQ-3356-son qarori bilan tashkil etilgan Erkin
iqtisodiy zonalar va kichik sanoat zonalari ma’muriy kengashlarining faoliyatini
muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashiga kiritsin.6. O‘zbekiston
Respublikasi Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi Tashqi ishlar vazirligi va
Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi bilan birgalikda kichik turizm zonalari
hududida amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarini moliyalashtirish maqsadida
xalqaro moliya institutlari, xorijiy tashkilotlar, donor mamlakatlar va
tashkilotlarning
grantlari, beg‘araz moliyaviy yordamlarini hamda tijorat banklarining
kreditlarini belgilangan tartibda jalb etilishini ta’minlasin.7. Mazkur qarorning
bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari
— Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi raisi S.R. Xolmuradov, O‘zbekiston
Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi raisi A.A. Abduhakimov va
Surxondaryo viloyati hokimi E.O. Turdimov zimmasiga yuklansin.O‘zbekiston
Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOVToshkent sh.,2018-yil 3-may,324-son
(Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 03.05.2018-y., 09/18/324/1145-son
Surxandaryo viloyatining ichki turizmini rivojlantirish uchun bir qator takliflar
va strategiyalarni ishlab chiqish lozim. Ushbu takliflar viloyatning tabiiy, madaniy
va tarixiy salohiyatini hisobga olgan holda, sayyohlar oqimini ko‘paytirish va
turizmni barqaror rivojlantirishga yordam beradi. Quyida keltirilgan takliflar ichki
turizmni rivojlantirishga qaratilgan asosiy yo‘nalishlar va amaliy chora-tadbirlarni
o‘z ichiga oladi.
1. Turizm infratuzilmasini yaxshilash
Turizm sohasining muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun infratuzilma mustahkam
bo‘lishi kerak. Surxandaryo viloyatida ichki turizmni rivojlantirish uchun quyidagi
qadamlarni amalga oshirish zarur:
40

Transport tarmog‘ini rivojlantirish: Viloyatning markaziy shaharlari va turistik
hududlari orasida yuqori sifatli yo‘l tarmoqlarini yaratish. Termiz, Boysun, Shovot
kabi shaharlarga oson va qulay transport aloqalarini tashkil etish. Shuningdek,
maxsus turistik avtobuslar, shuttles va rent-a-car xizmatlarini ko‘paytirish.
Mehmonxonalar va turistik ob’ektlar: Turizmga jalb qilish uchun mehmonxona
xizmatlari va turistik inshootlarni zamonaviy talablar asosida kengaytirish.
Madaniy, tarixiy va ekologik turizm uchun maxsus mehmonxonalar, eko-resortlar
va turistik komplekslarni qurish.
Internet va mobil ilovalar: Turistik xizmatlarni internet orqali taqdim etish, shu
jumladan mobil ilovalar va veb-saytlar orqali viloyatdagi turistik joylar,
mehmonxonalar, restoranlar va sayohatlar haqida ma’lumotlar taqdim etish.
2. Madaniy va tarixiy obidalarni keng tanitish
Surxandaryo viloyatining madaniy va tarixiy obidalari ichki turizmni jalb
qilishda katta rol o‘ynaydi. Shu bois, quyidagi takliflarni amalga oshirish zarur:
Tarixiy va madaniy festivallarni tashkil etish: Viloyatda an’anaviy xalq
festivallari, madaniy tadbirlar, musiqiy va san’at ko‘rgazmalari o‘tkazishni
boshlash. Bu festivallar sayyohlarni viloyatga jalb qilish va uning madaniy
merosini targ‘ib qilishga yordam beradi.
Qadimiy obidalarni ta’mirlash va modernizatsiya qilish: Termiz, Boysun,
Shovot kabi hududlardagi tarixiy obidalarni yaxshilash va ular bilan bog‘liq
sayohatlarni tashkil etish. Masalan, Hazrat Ali maqbarasi va Shah-i Zinda kabi
muhim ziyoratgohlarni yangilash va zamonaviy infratuzilma bilan ta’minlash.
Guides (yo‘lboshchilar) va sayohat xizmatlarini taklif etish: Tarixiy obidalar va
yodgorliklar bilan bog‘liq sifatli yo‘lboshchilarni tayyorlash va sayyohlar uchun
malakali turistik xizmatlar ko‘rsatish. Madaniy, diniy va tarixiy yo‘nalishlar
bo‘yicha ekspert sayohatlarni tashkil etish.
3. Ekoturizm va tabiatni asrash
Surxandaryo viloyatining tabiiy go‘zalliklari, o‘rmonlari, daryolari va tog‘lari
ichki turizmni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar yaratadi. Ekoturizmni
rivojlantirish uchun quyidagilarni amalga oshirish zarur:
41

Ekoturizm yo‘nalishlarini yaratish: Boysun, Shovot, Oltinsoy kabi hududlarda
ekoturizmga mo‘ljallangan maxsus yo‘nalishlarni yaratish. Trekking, alpinizm,
yovvoyi tabiatni kuzatish kabi faoliyatlar uchun imkoniyatlar yaratish.
Tabiatni asrash va ekoturizmni muvozanatlash: Ekoturizmni rivojlantirishda
tabiiy resurslar va atrof-muhitni asrashga alohida e’tibor qaratish. Buning uchun
maxsus ekoturizm markazlari ochish, qayta tiklanadigan energiya manbalaridan
foydalanish va mahalliy aholini tabiatni asrashda ishtirok etishga jalb qilish zarur.
Turistik marshrutlarni kengaytirish: Tog‘lar, daryolar va boshqa tabiiy
hududlarni o‘z ichiga olgan turistik marshrutlar yaratish. Sayyohlar uchun tabiat
bilan yaqin muloqot qilish imkoniyatini taqdim etadigan yo‘nalishlar va turar
joylarni tashkil etish.
4. Qishloq turizmini rivojlantirish
Qishloq turizmi, ya’ni agrar turizm Surxandaryo viloyati uchun alohida o‘rin
tutadi. Bu turizm turi nafaqat viloyatning iqtisodiy rivojlanishiga yordam beradi,
balki madaniy meros va an’anaviy qishloq hayotini targ‘ib qiladi. Quyidagi
takliflar amalga oshirilishi kerak:
Qishloq turizmi uchun maxsus paketlar yaratish: Mahalliy dehqonchilik,
bog‘dorchilik va chorvachilik bilan tanishish uchun sayohat paketlarini taklif etish.
Sayyohlar qishloq hayoti bilan yaqindan tanishish, hosil yig‘ish yoki oziq-ovqat
ishlab chiqarish jarayonlariga jalb qilish imkoniyatiga ega bo‘lishlari mumkin.
Mahalliy an’analar va taomlarni targ‘ib qilish: Qishloq turizmiga
qatnashadigan sayyohlarga mahalliy taomlar va an’anaviy san’atni namoyish
qilish. Meva va sabzavot yig‘ish, milliy kiyimlarni kiyish, mahalliy
hunarmandchilik buyumlari bilan tanishish kabi faoliyatlarni tashkil etish.
Qishloq festivallari va an’anaviy tadbirlar: Hosil yig‘ish festivallari, qishloq
bozorlaridagi yarmarkalar va boshqa mahalliy tadbirlarni tashkil etish. Bu tadbirlar
sayyohlarni qishloq hayoti bilan tanishtirishda va viloyatning madaniy
xususiyatlarini targ‘ib qilishda muhim rol o‘ynaydi.
5. Turar joylar va mehmonxona xizmatlarini takomillashtirish
42

Ichki turizmni rivojlantirishda mehmonxona xizmatlari va turar joylarni
yangilash va kengaytirish katta ahamiyatga ega:
Zamonaviy mehmonxonalar va turar joylar: Turistlarga qulay va zamonaviy
sharoitlar taqdim etadigan mehmonxonalar va qishloq turizmi uchun mos joylar
yaratish. Eko-resortlar, jahon standartlariga mos mehmonxonalar va turistik
komplekslar qurish.
Sifatli turistik xizmatlar: Sayyohlar uchun mehmonxonalar, restoranlar, kafelar
va do‘konlar kabi xizmatlarni takomillashtirish. Ularning turistik ehtiyojlarini
qondirish uchun mehmonxona xodimlarini o‘qitish va mijozlarga xizmat ko‘rsatish
sifatini oshirish.
6. Marketing va reklama
Ichki turizmni rivojlantirish uchun viloyatning turistik salohiyatini keng targ‘ib
qilish zarur. Buning uchun quyidagi takliflarni amalga oshirish mumkin:
Reklama va brend yaratish: Surxandaryo viloyatini ichki turizm yo‘nalishlarida
tanitish uchun keng reklama kampaniyalari tashkil etish. Viloyatni madaniy,
tarixiy va tabiiy jihatdan boy hudud sifatida tanitish.
43

2.4. Surxandaryo viloyati infratuzilmasini rivojlantirish
Turistik veb-saytlar va ilovalar yaratish: Turistik xizmatlar va obidalar haqida
ma’lumot beradigan rasmiy veb-saytlarni yaratish. Sayyohlar uchun viloyatdagi
eng yaxshi joylar va xizmatlar haqida ma’lumot beradigan mobil ilovalar ishlab
chiqish.
Surxandaryo viloyatini turizm va iqtisodiy jihatdan rivojlantirish uchun
infratuzilmani mustahkamlash va zamonaviylashtirish zarur. Viloyatning mavjud
salohiyatini to‘liq amalga oshirish va turistlar uchun jozibador bo‘lishi uchun
quyidagi asosiy sohalarda islohotlar amalga oshirilishi kerak:
1. Transport infratuzilmasini yaxshilash
Yo‘l tarmoqlarini yangilash: Surxandaryo viloyatining markaziy shaharlarini
(Termiz, Boysun, Shovot) va tog‘li hududlarini bir-biriga bog‘laydigan avtomobil
yo‘llarini ta’mirlash va modernizatsiya qilish. Xususan, Termizdan Toshkent yoki
Samarqandga bog‘lovchi yo‘llarni kengaytirish va yuqori sifatli asfaltlash zarur.
Transport vositalarini rivojlantirish: Sayyohlar uchun maxsus turistik
avtobuslar, minivenlar va taksi xizmatlarini yo‘lga qo‘yish. Jamoat transportining
samaradorligini oshirish, xususan, viloyat ichida va shaharlarga ko‘proq qulay va
tezkor transport tizimini yaratish.
Havo va temir yo‘l aloqalarini yaxshilash: Termizda xalqaro va ichki reyslarni
amalga oshirish imkoniyatlarini oshirish, shuningdek, Temir yo‘l tarmog‘ini
kengaytirish, eng asosiysi tezkor poyezdlarni joriy qilish.
2. Mehmonxona va turistik inshootlarni rivojlantirish
Mehmonxona tarmoqlarini kengaytirish: Yangi turistik komplekslar va
mehmonxonalarni tashkil etish. Ixtisoslashgan mehmonxonalar (eko-resortlar,
agrar turizm markazlari) qurish, shuningdek, mavjud mehmonxonalarni
zamonaviylashtirish.
Turistik markazlar: Surxandaryo viloyatining mashhur joylarida (Termiz,
Boysun, Shovot) turistik markazlar va ko‘ngilochar komplekslar yaratish. Madaniy
va tarixiy obidalar yaqinida turizm xizmatlarini kengaytirish, sayyohlarga maxsus
ekskursiyalar va xizmatlar taklif qilish.
44

Sifatli turizm xizmatlari: Sayyohlar uchun xizmatlar ko‘rsatishni
takomillashtirish. Yangi restoranlar, kafelar va suvenir do‘konlari ochish.
Turistlarga maxsus qo‘llanmalar va xususiy turistik xizmatlar taklif etish.
3. Energetika va kommunikatsiyalar
Barqaror energiya manbalari: Viloyatda turizmning rivojlanishi uchun energiya
ta’minoti muhim rol o‘ynaydi. Quyosh energiyasidan foydalanishni kengaytirish,
shuningdek, tabiiy gaz va elektr tarmoqlarini yangilash va barqarorlashtirish.
Internet va telekommunikatsiyalar: Turistlar uchun yuqori sifatli internet va
Wi-Fi xizmatlarini taqdim etish. Yangi texnologiyalarni joriy qilish, shu jumladan,
mobil ilovalar va onlayn turizm xizmatlari platformalarini rivojlantirish.
4. Yashil hududlar va atrof-muhitni saqlash
Tabiatni asrash va ekologik infratuzilma: Ekoturizmni rivojlantirish uchun
tabiiy hududlarni asrash, ekologik toza yo‘nalishlar yaratish va atrof-muhitni
muhofaza qilish. Maxsus tabiat qo‘riqxonalarini tashkil etish va yovvoyi tabiatni
saqlash.
Chiroyli jamoat joylari: Termiz va boshqa shaharlarning markaziy qismlarida
yashil hududlar va jamoat bog‘larini yaratish, sayyohlar va mahalliy aholiga qulay
sharoitlar taqdim etish.
5. Ta’lim va malaka oshirish
Turizmni rivojlantirish uchun o‘quv markazlari: Mahalliy aholini turizm va
mehmonxona xizmatlari bo‘yicha malaka oshirish kurslari va o‘quv markazlari
tashkil etish. Bu orqali viloyatda turizm xizmatlarini ko‘rsatuvchi mutaxassislar
sonini oshirish.
Mehmonxona va restoranlar xodimlarini o‘qitish: Turistik infratuzilma
rivojlanishida mehmonxona va restoran xodimlarini zamonaviy xizmat ko‘rsatish
standartlariga o‘qitish.
6. Sog‘liqni saqlash va xavfsizlik
Sog‘liqni saqlash infratuzilmasini rivojlantirish: Turistlar uchun maxsus
sog‘liqni saqlash markazlari va tibbiy xizmatlarni tashkil etish. Yangi shifoxonalar
va poliklinikalar qurish, shuningdek, tibbiy turizmni rivojlantirish.
45

Xavfsizlik va xavfsiz turizm: Viloyatdagi turistik joylarda xavfsizlikni
ta’minlash, sayyohlar uchun maxsus xavfsizlik xizmatlarini ko‘rsatish. Turistik
hududlarda patrul xizmati va tez yordam stansiyalarini tashkil etish.
Surxandaryo viloyatining iqtisodiy va turistik salohiyatini kengaytirish uchun
energiya va kommunikatsiyalar infratuzilmasini rivojlantirish muhim ahamiyatga
ega. Energetika va kommunikatsiyalar tarmoqlarining zamonaviy va samarali
ishlashi viloyatning barqaror rivojlanishiga, ayniqsa turizm, sanoat va qishloq
xo‘jaligi sohalarida o‘sishga yordam beradi. Quyida viloyatning energetika va
kommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha takliflar keltirilgan:
1. Energiya manbalarini diversifikatsiya qilish
Surxandaryo viloyatining energetika tizimi asosan tabiiy gazga tayanadi, ammo
kelajakda barqaror energiya manbalariga bo‘lgan ehtiyoj ortadi. Shuning uchun
quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur:
Quyosh energiyasidan foydalanishni kengaytirish: Viloyatning janubiy
hududlari, ayniqsa, Termiz va Boysun kabi shaharlar, quyosh nuri bo‘yicha yuqori
potensialga ega. Quyosh fotovoltaik (PV) stansiyalari va quyosh kollektorlarini
o‘rnatish orqali energiya ishlab chiqarishni ko‘paytirish. Bu nafaqat energiya
ta’minotini diversifikatsiya qiladi, balki atrof-muhitni saqlashga ham yordam
beradi.
Veterinarny energiya tizimlarini rivojlantirish: Surxandaryo viloyatining tog‘li
hududlarida shamol energiyasidan foydalanish imkoniyatlari mavjud. Shamol
energiyasini ishlab chiqarish stansiyalarini qurish orqali, viloyatni qo‘shimcha
energiya manbalari bilan ta’minlash mumkin.
Biomassa va biogaz ishlab chiqarish: Qishloq xo‘jaligi chiqindilari va organik
materiallar orqali biomassa va biogaz ishlab chiqarish. Bu, ayniqsa, agrar turizm va
qishloq xo‘jaligi rivojlangan hududlar uchun foydali bo‘ladi. Biomassa va biogaz
stansiyalarini qurish, tabiiy gaz iste’molini kamaytirishga yordam beradi.
2. Energiya samaradorligini oshirish
Viloyatdagi mavjud energetika tizimining samaradorligini oshirish uchun
quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur:
46

Energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish: Yangi qurilayotgan
mehmonxonalar, turistik markazlar, jamoat binolari va boshqa turistik ob’ektlarda
energiya tejovchi texnologiyalarni o‘rnatish. LED chiroqlar, energiya samarali
isitish va sovutish tizimlari, quyosh energiyasini qayta ishlash tizimlarini joriy
qilish.
Izolyatsiya va qayta tiklanadigan materiallardan foydalanish: Binolarni yuqori
sifatli izolyatsiya materiallari bilan ta’minlash va ekologik jihatdan toza
materiallardan foydalanish. Bu viloyatda yashash va ishlash uchun energiya
tejovchi sharoitlarni yaratadi.
Smart texnologiyalarni joriy etish: Elektr tarmoqlarida "aqlli" texnologiyalarni
joriy qilish. Bu energiya ta’minotini nazorat qilish va tartibga solish imkoniyatini
beradi, shu bilan birga energiya resurslaridan samarali foydalanishni ta’minlaydi.
3. Kommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish
Surxandaryo viloyatining kommunikatsiya tarmog‘ini rivojlantirish, ayniqsa,
ichki turizmni rivojlantirish uchun katta ahamiyatga ega. Zamonaviy va yuqori
tezlikdagi internet tarmoqlari, mobil aloqalar, telefon tarmoqlari va boshqa
kommunikatsion vositalar viloyatning turistik salohiyatini oshirishga yordam
beradi.
Yuqori tezlikdagi internet: Termiz, Boysun, Shovot va boshqa turistik shahar
va tumanlarda yuqori tezlikdagi internetni kengaytirish. Bu nafaqat mahalliy aholi
uchun, balki turistlar uchun ham muhimdir, chunki ular onlayn xizmatlardan
foydalanishlari mumkin, masalan, mehmonxona bronlash, ekskursiyalarni
buyurtma qilish va boshqa turistik faoliyatlar.
Mobil aloqa tarmog‘ini yaxshilash: Barcha hududlarda mobil aloqa signalini
kengaytirish va sifatini oshirish. Ayniqsa, tog‘li va chekka hududlarda mobil
aloqani yaxshilash, turizmning xavfsizligini ta’minlash va sayyohlarning onlayn
xizmatlardan foydalanishini qulaylashtirish.
47

Raqamli xizmatlarni rivojlantirish: Turizmni raqamlashtirish orqali sayyohlar
uchun maxsus mobil ilovalar yaratish. Bu ilovalar sayyohlarga viloyatdagi turistik
joylar, mehmonxonalar, transport xizmatlari, restoranlar va boshqa xizmatlar
haqida real vaqt rejimida ma’lumot taqdim etadi.
4. Suv ta’minoti va kanalizatsiya tizimlarini rivojlantirish
Surxandaryo viloyatida ichki turizmni rivojlantirish uchun toza suv va
kanalizatsiya tizimlari zarur. O‘zbekistonning janubiy hududlari uchun suv
ta’minoti tizimlarini modernizatsiya qilish, ayniqsa, sayyohlar soni ko‘paygan va
turistik ob’ektlar ko‘paygan hududlarda muhim ahamiyatga ega.
Toza suv ta’minoti: Termiz, Boysun, Shovot kabi viloyatning asosiy
shaharlarida toza suv ta’minotini yaxshilash. Ayniqsa, turistik markazlar va
mehmonxonalarda muntazam toza suv ta’minotini ta’minlash uchun zamonaviy
filtrlash va dezinfektsiya tizimlarini joriy qilish.
Kanalizatsiya tizimlarini yaxshilash: Har bir yangi turistik ob’ekt va
mehmonxona uchun zamonaviy kanalizatsiya tizimlarini qurish, ekologik toza va
xavfsiz chiqindilarni qayta ishlash tizimlarini tashkil etish. Bu, shuningdek,
viloyatning ekologik barqarorligini ta’minlaydi.
48

5. Atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlanish
Atrof-muhit monitoringi: Surxandaryo viloyatida energiya ishlab chiqarish va
turizmni rivojlantirish jarayonida ekologik xavfsizlikni ta’minlash uchun atrof-
muhit monitoringini tashkil etish. Bu atmosferaga zararli gazlarning chiqarilishini
kamaytirish, tabiiy resurslardan samarali foydalanishni ta’minlashga yordam
beradi.
Yashil texnologiyalarni rivojlantirish: Turizm infratuzilmasini barqaror
rivojlantirish uchun ekologik toza texnologiyalarni qo‘llash. Masalan, suvni tejash
tizimlari, energiya samarali qurilish va chiqindilarni qayta ishlash texnologiyalarini
kengaytirish.
49

2.5.Ekoturizm va sog’lamlashtirish turizimini rivojlantirish
Surxandaryo viloyatining atrof-muhitini muhofaza qilish va barqaror
rivojlanishni ta’minlash turizm va boshqa sohalarning barqaror o‘sishini qo‘llab-
quvvatlash uchun muhim ahamiyatga ega. Viloyatning tabiiy boyliklarini saqlab
qolish, ekologik xavf-xatarlardan himoya qilish va ularni ehtiyotkorlik bilan
boshqarish, nafaqat mahalliy aholi, balki sayyohlar uchun ham muhimdir.
Shuningdek, atrof-muhitni muhofaza qilish orqali viloyatning iqtisodiy salohiyati
oshadi va yangi turizm yo‘nalishlari yuzaga keladi.
Quyida Surxandaryo viloyatida atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror
rivojlanishyo‘lida amalga oshirilishi kerak bo‘lgan asosiy chora-tadbirlar
keltirilgan:
1. Ekologik ta’sirni baholash va monitoring qilish
50

Atrof-muhitni muhofaza qilishning birinchi bosqichi — bu ekologik ta’sirni
baholash va doimiy monitoring tizimini yaratish. Bu nafaqat sanoat faoliyatining,
balki turizm va qishloq xo‘jaligi faoliyatining ham ekologik oqibatlarini kuzatish
imkonini beradi.
Ekologik monitoring tizimini joriy etish: Surxandaryo viloyatining asosiy
tabiiy hududlarida (masalan, Boysun tog‘lari, Amudaryo va Surxandaryo daryolari
bo‘ylarida) ekologik monitoring tizimlarini joriy etish. Bu tizim orqali havo, suv
va yer resurslarining ifloslanishini aniqlash va o‘z vaqtida choralar ko‘rish
mumkin.
Tabiatni asrash uchun ilmiy tadqiqotlar: Viloyatdagi tabiiy resurslar va
ekologik tizimlarni o‘rganish va muhofaza qilish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar
o‘tkazish. Bu orqali atrof-muhitga ta’sir qiluvchi faktorlarni aniqlash va barqaror
boshqaruvni amalga oshirish mumkin.
2. Barqaror turizmni rivojlantirish
Surxandaryo viloyatining turistik salohiyatini rivojlantirishda ekologik
jihatlarni hisobga olish muhimdir. Barqaror turizm, ya’ni tabiatga zarar
yetkazmaydigan, mahalliy jamiyatni qo‘llab-quvvatlaydigan turizmni rivojlantirish
kerak.
51

Ekoturizmni rivojlantirish: Surxandaryoning tabiiy go‘zalliklari va yovvoyi
tabiatini saqlab qolish uchun ekoturizmni rivojlantirish zarur. Ekoturizm faqat
tabiiy resurslardan foydalanishga imkon beribgina qolmay, balki mahalliy aholi
uchun yangi ish o‘rinlari yaratadi va tabiiy merosni saqlashga yordam beradi.
Boysun va Termizdagi o‘rmonlar, tog‘li hududlar va tabiiy rezervatlar turizm
yo‘nalishlariga aylantirilishi mumkin.
Tabiiy hududlarga kirishni nazorat qilish: Ekologik muhofaza qilinadigan
hududlarda (masalan, tabiiy qo‘riqxonalar yoki milliy bog‘lar) turistlar uchun
maxsus marshrutlar va ruxsatnomalar tizimini joriy etish. Bu orqali tabiiy
hududlarga haddan tashqari yuklanishni oldini olish mumkin.
Barqaror turizmni targ‘ib qilish: Sayyohlar uchun ekologik toza turizm
xizmatlarini yaratish va ularni mahalliy madaniyat bilan tanishtirish. Turistlarga
ekologik toza transport vositalari, qayta ishlanadigan materiallardan foydalanish va
tabiiy resurslarni tejash haqida ma’lumot berish.
3. Qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish
Viloyatning energetika tizimini barqarorlashtirish va ekologik ta’sirni
kamaytirish uchun qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish zarur.
52

Quyosh energiyasidan foydalanish: Surxandaryo viloyatining janubiy
hududlarida quyosh nuri yetarlicha kuchli bo‘lib, quyosh panellari yordamida
elektr energiyasini ishlab chiqarishni kengaytirish mumkin. Ayniqsa, mehmonxona
va turizm infratuzilmasi uchun quyosh energiyasini qayta ishlash texnologiyalarini
joriy qilish.
Biomassa va biogaz ishlab chiqarish: Qishloq xo‘jaligi chiqindilarini qayta
ishlash orqali biomassa va biogaz ishlab chiqarishni rivojlantirish. Bu, ayniqsa,
qishloq turizmi va agrar turizmga qaratilgan hududlar uchun muhimdir.
Shamol energiyasidan foydalanish: Viloyatning tog‘li hududlarida shamol
energiyasi resurslari mavjud. Shamol energiyasini ishlab chiqarish uchun maxsus
shamol generatorlarini o‘rnatish va ularni viloyatning energiya tizimiga ulash.
4. Qayta ishlash va chiqindilarni boshqarish
Atrof-muhitni saqlash va barqaror rivojlanishni ta’minlash uchun chiqindilarni
boshqarish tizimini joriy qilish va uni yaxshilash zarur. Bu nafaqat ekologik
tozalikka, balki mahalliy iqtisodiyotning samaradorligiga ham yordam beradi.
Chiqindilarni ajratish va qayta ishlash: Har bir turistik hududda va shaharlarda
chiqindilarni ajratish tizimini tashkil etish. Plastik, shisha, qog‘oz, va organik
chiqindilarni alohida yig‘ish va qayta ishlash zavodlariga yo‘llash. Bu viloyatning
ekologik tozaligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.
Yashil iqtisodiyotni rivojlantirish: Qayta ishlanadigan materiallar va ekologik
toza mahsulotlar ishlab chiqarishga alohida e’tibor qaratish. Mahalliy aholini
chiqindilarni qayta ishlash va tabiiy resurslardan samarali foydalanishga
rag‘batlantirish.
5. Biodiversitetni saqlash va tabiiy resurslarni boshqarish
Viloyatdagi tabiiy resurslarni barqaror boshqarish va biodiversitetni saqlashga
alohida e’tibor qaratish kerak.
Biodiversitetni muhofaza qilish: Tabiiy hududlarda o‘simliklar va hayvonot
dunyosini muhofaza qilish uchun maxsus qo‘riqxona va tabiiy bog‘lar tashkil etish.
Bu hududlarda tabiiy turlarning yittirishini va ko‘payishini ta’minlash uchun ilmiy
tadqiqotlar olib borish.
53

Yovvoyi tabiatni asrash: Viloyatdagi yovvoyi hayvonlar va o‘simliklar turlarini
himoya qilish, ularni yo‘qolishdan saqlash uchun atrof-muhitni monitoring qilish.
Tabiat qo‘riqxonalari va milliy bog‘lar orqali yovvoyi tabiatni asrashda ahamiyatli
o‘rin egallaydi.
6. Atrof-muhitni targ‘ib qilish
Mahalliy aholi va sayyohlarni atrof-muhitni asrash va barqaror rivojlanish
masalalari bo‘yicha o‘qitish va targ‘ib qilish zarur.
Atrof-muhitni asrash bo‘yicha ta’lim dasturlari: Mahalliy aholiga, ayniqsa,
yosh avlodga ekologik ongni rivojlantirish, chiqindilarni ajratish, energiya tejash
va tabiatni asrash haqida ta’lim berish. Maktablar, jamoat markazlari va turistik
komplekslarda ekologik ta’lim dasturlarini tashkil etish.
Atrof-muhitni asrash bo‘yicha targ‘ibot: Sayyohlar uchun atrof-muhitni asrash
va barqaror turizm haqida ma’lumot beruvchi materiallar, broshyuralar va onlayn
resurslar yaratish. Sayyohlar, ayniqsa, ekologik turizmga jalb qilish orqali
viloyatda atrof-muhitni asrashni targ‘ib qilish.
Surxandaryo viloyatining ekoturizm va sog‘lomlashtirish turizmi sohalarini
rivojlantirish, nafaqat viloyatning turizm salohiyatini oshiradi, balki atrof-muhitni
asrash va mahalliy aholi farovonligini ta’minlashda ham muhim rol o‘ynaydi.
54

Ekoturizm va sog ‘ lomlashtirish turizmi bugungi kunda butun dunyoda tobora
ommalashib bormoqda , chunki ular sayyohlar uchun nafaqat dam olish va zavq
olish imkoniyatini , balki tabiiy resurslardan samarali foydalanishni va atrof -
muhitga zarar bermaslikni ta ’ minlaydi .
Surxandaryo viloyatida chiqindilarni boshqarish va qayta ishlash tizimini joriy
etish , nafaqat ekologik barqarorlikni ta ’ minlash , balki viloyatning iqtisodiy va
ijtimoiy rivojlanishiga ham katta hissa qo ‘ shadi . Bugungi kunda chiqindilarni
boshqarish , ayniqsa , atrof - muhitni ifloslanishdan saqlash va tabiiy resurslarni
tejashda muhim rol o ‘ ynaydi . Shuningdek , chiqindilarni qayta ishlash orqali
iqtisodiy foyda olish , yangi ish o ‘ rinlarini yaratish va barqaror rivojlanishga
erishish mumkin .
Surxandaryo viloyatida chiqindilarni boshqarish va qayta ishlash tizimini
rivojlantirish uchun bir qator amaliy choralar va takliflar mavjud. Quyida viloyatda
chiqindilarni samarali boshqarish va qayta ishlashning asosiy yo‘nalishlari
keltirilgan.
55

1. Chiqindilarni ajratish tizimini joriy etish
Chiqindilarni ajratish va qayta ishlashning boshlang‘ich bosqichi — bu
chiqindilarni to‘g‘ri ajratishdir. Bunda har bir turdagi chiqindilar (plastik, qog‘oz,
shisha, organik, elektron chiqindilar) alohida yig‘iladi va qayta ishlash jarayoniga
uzatiladi.
Uyushgan ajratish tizimini yaratish: Mahalliy aholi va turistik ob'ektlarda
chiqindilarni ajratish tizimini joriy etish. Masalan, uylar, mehmonxonalar,
restoranlar va boshqa jamoat joylarida alohida konteynerlar o‘rnatish, ularda
chiqindilarni turli kategoriyalarga ajratib to‘plashni ta'minlash.
Chiqindilarni ajratish bo‘yicha ta’lim va targ‘ibot: Mahalliy aholi va turistlarga
chiqindilarni ajratish va qayta ishlashning ahamiyatini tushuntirish uchun ta’lim
dasturlari va targ‘ibot ishlari olib borish. Bu maqsadda maktablar, jamoat
markazlari va turistik ob'ektlarda ekologik ta’lim dasturlarini tashkil etish.
2. Chiqindilarni qayta ishlashni rivojlantirish
56

Chiqindilarni qayta ishlash orqali nafaqat atrof-muhitni muhofaza qilish, balki
iqtisodiy foyda olish va yangi ish o‘rinlarini yaratish mumkin. Surxandaryo
viloyatida qayta ishlash sanoatini rivojlantirish muhim ahamiyatga ega.
Qayta ishlash zavodlarini tashkil etish: Plastik, shisha, qog‘oz, metall va
organik chiqindilarni qayta ishlash bo‘yicha maxsus zavodlarni tashkil etish. Bu
zavodlar chiqindilarni qayta ishlash orqali yangi materiallar va energiya
manbalarini ishlab chiqaradi, shu bilan birga, chiqindilarni kamaytirish va
resurslardan samarali foydalanishni ta’minlaydi.
Organik chiqindilarni qayta ishlash: Qishloq xo‘jaligi va uy xo‘jaliklaridan
chiqqan organik chiqindilarni (o‘simlik qoldiqlari, oziq-ovqat chiqindilari va
boshqalar) qayta ishlash va kompostlash tizimlarini tashkil etish. Bu orqali organik
chiqindilarni samarali foydalanish va tuproqni yaxshilash mumkin.
Elektron chiqindilarni qayta ishlash: Elektron qurilmalar, batareyalar va boshqa
elektron chiqindilarni qayta ishlash uchun maxsus markazlar tashkil etish. Bu
chiqindilarni to‘g‘ri qayta ishlash, atrof-muhitga zarar yetkazishning oldini olish va
foydali materiallarni qayta ishlash imkonini beradi.
3. Chiqindilarni kamaytirish va energiya ishlab chiqarish
Chiqindilarni boshqarish tizimida chiqindilardan energiya ishlab chiqarish ham
muhim yo‘nalishlardan biridir. Chiqindilarni kamaytirish va ularni qayta ishlash
orqali energiya ishlab chiqarish, viloyatning energetika resurslarini tejashga
yordam beradi.
Biogaz va biomassa ishlab chiqarish: Qishloq xo‘jaligi chiqindilaridan biogaz
va biomassa ishlab chiqarishni tashkil etish. Bu chiqindilarni qayta ishlash orqali
ekologik toza energiya ishlab chiqarish, shuningdek, issiqlik va elektr energiyasini
ta’minlash mumkin.
Chiqindilarni yonib energiya olish: Qattiq chiqindilardan (plastik, qog‘oz,
shisha va boshqalar) energiya ishlab chiqarishni o‘rganish. Maxsus pechlar yoki
elektr stansiyalarida chiqindilardan energiya olish orqali mahalliy energiya
ehtiyojlarini qondirish va chiqindilarning miqdorini kamaytirish mumkin.
4. Chiqindilarni boshqarishda texnologiyalarni joriy etish
57

Chiqindilarni boshqarish tizimining samaradorligini oshirish uchun yangi
texnologiyalarni joriy etish zarur.
Raqamli platformalar va ilovalar: Chiqindilarni yig‘ish va qayta ishlash
jarayonini avtomatlashtirish va raqamlashtirish uchun mobil ilovalar va onlayn
platformalar yaratish. Bu platformalar orqali aholi va turistik ob'ektlar chiqindilarni
qayerga va qanday qilib to‘plashni, qayta ishlashni bilib olishi mumkin.
Infratuzilma yangilanishi: Chiqindilarni yig‘ish va qayta ishlash uchun
zamonaviy texnologiyalarni, shu jumladan, chiqindilarni ajratib olish, qayta ishlash
va saqlash uchun yangi tizimlarni joriy etish. Bu tizimlar chiqindilarni samarali
boshqarish va tabiiy resurslarni tejash imkonini yaratadi.
5. Chiqindilarni boshqarish bo‘yicha qonun va reglamentlar
Qonunchilik va normativ-huquqiy hujjatlarni kuchaytirish orqali chiqindilarni
boshqarish tizimining samaradorligini oshirish.
Chiqindilarni boshqarish bo‘yicha qonunchilikni mustahkamlash: Viloyat
darajasida chiqindilarni boshqarish bo‘yicha qonunlar va reglamentlar ishlab
chiqish. Bu hujjatlar chiqindilarni kamaytirish, ajratish, qayta ishlash va
utilizatsiya qilish bo‘yicha aniq qoidalar va tartiblarni belgilaydi.
Chiqindilarni boshqarishga jazo choralari: Chiqindilarni to‘g‘ri ajratmaslik
yoki atrof-muhitni ifloslantirish uchun jazolar va rag‘batlantirish tizimlarini
yaratish. Bu orqali aholining ekologik mas'uliyatini oshirish mumkin.
6. Mahalliy aholini jalb qilish va ekologik ongni rivojlantirish
Mahalliy aholini chiqindilarni boshqarish jarayoniga jalb qilish va ekologik
ongni rivojlantirish orqali chiqindilarni boshqarish tizimining samaradorligini
oshirish mumkin.
Mahalliy jamoalarni qo‘llab-quvvatlash: Mahalliy aholini chiqindilarni ajratish,
qayta ishlash va atrof-muhitni asrashga undash. Bu jarayonda, jamoat tashkilotlari
va ekologik guruhlar bilan hamkorlik qilish muhim.
Ekologik ta’lim va targ‘ibot: Mahalliy aholi va turistlar uchun chiqindilarni
boshqarish va qayta ishlash haqida ta’lim berish, ekologik ongni rivojlantirish.
58

Shuningdek, ekologik kampaniyalar o‘tkazish va aholini chiqindilarni kamaytirish
va ajratishga rag‘batlantirish.
Surxandaryo viloyatining tabiiy boyliklari, tarixiy va madaniy yodgorliklari,
tog‘li hududlari va tabiiy go‘zalliklari ekoturizmni rivojlantirish uchun katta
imkoniyatlarni yaratadi. Shu bilan birga, sog‘lomlashtirish turizmi sohasini
rivojlantirish orqali viloyatni salomatlikni saqlash, davolash va dam olish uchun
jozibador makon sifatida tanitish mumkin. Quyida ekoturizm va sog‘lomlashtirish
turizmini rivojlantirishga oid asosiy takliflar keltirilgan:
1. Ekoturizmni rivojlantirish
Ekoturizm— bu tabiatga zarar yetkazmasdan, mahalliy madaniyat va tabiat
bilan uyg‘unlashtirilgan turizm faoliyatidir. Surxandaryo viloyatining tabiiy
hududlari va yovvoyi tabiatini asrab qolish, ekoturizm yo‘nalishlarini yaratish
orqali viloyat turizmining barqaror rivojlanishiga hissa qo‘shish mumkin.
a. Ekoturizm yo‘nalishlarini yaratish
Boysun tog‘lari va boshqa tog‘li hududlar: Surxandaryo viloyatining tog‘li
hududlari, ayniqsa Boysun, Ustoz Ota, Muzbulok va boshqa tog‘li mintaqalarda,
ekoturizm yo‘nalishlarini tashkil etish. Bu hududlar tabiiy go‘zalligi va yovvoyi
hayvonot dunyosi bilan sayyohlarni jalb qilishi mumkin. Maxsus ekoturizm
yo‘nalishlari orqali turistlarga tog‘ sayohatlari (trekking), tabiatni kuzatish va
tabiatni o‘rganish imkoniyatlari taqdim etiladi.
Tabiat qo‘riqxonalarini tashkil etish: Surxandaryoda maxsus tabiatni asrash
hududlari — tabiiy qo‘riqxonalar, milliy bog‘lar va ekologik marshrutlar tashkil
qilish. Bu qo‘riqxonalar orqali tabiiy boyliklar va yovvoyi hayvonlarni himoya
qilish, shuningdek, ekologik ta’lim berish imkoniyati mavjud.
Ekologik toza turizm ob'ektlari: Mahalliy aholi va turistlarga ekologik toza
turizm ob’ektlarini yaratish. Masalan, tabiiy materiallardan qurilgan eko-
mehmonxonalar, ko‘kalamzorlashtirilgan hududlar, energiya samarali tizimlar va
qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish. Bu ob'ektlar nafaqat
tabiatga zarar bermaydi, balki ekoturizmning asosiy tamoyillariga mos keladi.
b. Mahalliy aholini jalb qilish va ekologik ta’lim
59

Mahalliy aholi ishtirokini oshirish: Ekoturizm faoliyatida mahalliy aholi
ishtirokini oshirish, ularni turizm xizmatlarini ko‘rsatish, qo‘llab-quvvatlash va
sayyohlarni kutib
olishga tayyorlash. Mahalliy aholi bilan hamkorlikda turistik marshrutlarni
ishlab chiqish va ekologik turizmni rivojlantirishga yordam berish.
Ekologik ta’lim va targ‘ibot: Sayyohlar uchun ekoturizm va tabiatni asrash
haqida ma’lumotlar taqdim etish, atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror
turizmni targ‘ib qilish. Ekoturizm markazlarida ekologik ta’lim dasturlarini tashkil
etish va sayyohlarni tabiatni asrashga undash.
2.
Sog‘lomlashtirish turizmini rivojlantirish
Sog‘lomlashtirish turizmi— bu sog‘likni saqlash, davolash va dam olish uchun
maxsus xizmatlar va sharoitlar taqdim etadigan turizm turidir. Surxandaryo
viloyati tabiati va iqlimi, shuningdek, sog‘lomlashtirish va dam olishga bo‘lgan
talabni hisobga olgan holda, ushbu turizm turini rivojlantirish uchun katta
imkoniyatlarga ega.
a. Sog‘lomlashtirish kurortlari va sanatoriyalarni tashkil etish
Boysun va Termizda sog‘lomlashtirish kurortlari: Surxandaryo viloyatining
tog‘li hududlari va tabiiy manzaralari sog‘lomlashtirish turizmi uchun juda mos
keladi. Boysun va Termizda balneologik (mineral suvlar) va termo-mineral
60

resurslar mavjud. Bu hududlarda sog‘lomlashtirish va davolash xizmatlarini
taqdim etadigan kurortlar, sanatoriyalar va spa markazlarini tashkil etish.
Tog‘li hududlarda sog‘lomlashtirish komplekslari: Tog‘li hududlarda havo
sifatining tozaligi va tabiiy go‘zalligi yordamida turistlarga wellness, yoga,
meditatsiya va stressni kamaytirish kabi sog‘lomlashtirish xizmatlarini taklif etish.
Yangi spa va wellness markazlarini yaratish, bu yerda turistlar dam olish, sog‘lom
ovqatlanish va jismoniy faoliyat bilan shug‘ullanishlari mumkin.
b. Tabiiy resurslardan foydalanish
Mineral suvlar va termo-mineral manbalar: Boysun va boshqa tog‘li
hududlarda mineral va termo-mineral suvlarni sog‘lomlashtirish maqsadida
ishlatish. Sog‘lomlashtirish kurortlarini tashkil qilish, bu hududlarni turistlarga
sog‘lomlashtirish va davolash xizmati ko‘rsatish joylari sifatida rivojlantirish.
Arbuz va boshqa organik mahsulotlarni sog‘lomlashtirish turizmida
foydalanish: Surxandaryo viloyatining o‘ziga xos qishloq xo‘jaligi mahsulotlari,
61

masalan, arbuz va mevali ekinlar, sog‘lomlashtirish va detoks taomlari uchun
maxsus turizm paketlari yaratish. Turistlarga sog‘lom va tabiiy oziq-ovqat
mahsulotlarini taqdim etish orqali sog‘lomlashtirish turizmini rivojlantirish.
c. Sport va faol dam olish turlarini rivojlantirish
Trekkinq, velosiped sayohatlari va tog‘da sport faoliyati: Surxandaryo
viloyatining tog‘li hududlari trekking va velosiped sayohatlari uchun ajoyib
imkoniyatlar yaratadi. Bu sayohatlar nafaqat tabiat bilan tanishish imkonini beradi,
balki jismoniy salomatlikni yaxshilashga ham yordam beradi.
Sog‘lomlashtirish uchun maxsus turlar: Sog‘lomlashtirish va dam olishga
yo‘naltirilgan turlarni tashkil etish, masalan, yoga, pilates, tabiat terapiyasi,
sog‘lom ovqatlanish va jismoniy mashqlarni o‘z ichiga olgan dasturlarni ishlab
chiqish.
62

3
. Barqarorlik va ekologik ta’sir
Barqaror turizm modeli: Ekoturizm va sog‘lomlashtirish turizmida
barqarorlikni ta’minlash uchun ekologik toza infratuzilma, energiya samaradorligi
va chiqindilarni kamaytirish tizimlarini yaratish zarur. Bu nafaqat tabiatni saqlaydi,
balki sayyohlarning atrof-muhitga bo‘lgan mas’uliyatini oshiradi.
Qayta tiklanadigan energiya manbalari: Ekoturizm va sog‘lomlashtirish
markazlarida qayta tiklanadigan energiya manbalarini (quyosh, shamol, geotermal)
joriy qilish. Bu, shuningdek, tabiiy resurslardan samarali foydalanishni
ta’minlaydi.
Surxandaryo viloyati, o‘zining boy tabiiy resurslari, tarixiy va madaniy merosi,
shuningdek, turizmni rivojlantirish uchun katta salohiyatga ega. Ekoturizm va
sog‘lomlashtirish turizmi sohalarini rivojlantirish, viloyatning turistik imidjini
mustahkamlash, iqtisodiy o‘sishiga hissa qo‘shish va mahalliy aholi farovonligini
oshirishda muhim rol o‘ynaydi.
63

Ekoturizmviloyatdagi tabiiy hududlarning, tog‘li mintaqalar va tabiiy
rezervatlarning boyliklarini asrashni va sayyohlar uchun ekologik toza turizm
yo‘nalishlarini yaratishni ta’minlaydi. Boysun, Ustoz Ota, Muzbulok kabi joylarda
ekoturizm yo‘nalishlarini rivojlantirish va maxsus qo‘riqxonalar tashkil etish,
nafaqat atrof-muhitni himoya qilish, balki sayyohlarni jalb qilishda ham samarali
bo‘lishi mumkin.
Sog‘lomlashtirish turizmiesa Surxandaryo viloyatining tabiati, mineral va
termo-mineral manbalari va balneologik resurslaridan foydalanishga asoslangan.
Boysun va Termizda sog‘lomlashtirish kurortlarini tashkil etish, sog‘lom
ovqatlanish va wellness dasturlari orqali turistlarga nafaqat dam olish, balki
salomatlikni yaxshilash imkoniyatini taqdim etish mumkin. Bu hududlarda
wellness, spa xizmatlari va jismoniy faoliyat turlari, shuningdek, tog‘li hududlar va
tabiiy manzaralar sayyohlar uchun salomatlikni mustahkamlashga yordam beradi.
Barqaror rivojlanishva atmosferaning ekologik tozaligini ta’minlash,
viloyatning turizm sohasida muvaffaqiyatga erishishi uchun zarur bo‘lgan asosiy
omil hisoblanadi. Ekoturizm va sog‘lomlashtirish turizmi, nafaqat tabiiy
boyliklarni asrashga, balki mahalliy aholi uchun yangi ish o‘rinlari yaratishga,
ularning turmush sharoitlarini yaxshilashga ham yordam beradi.
Infratuzilma va xizmatlarni rivojlantirish, jumladan, transport tizimini
yaxshilash, turistik ob'ektlar va dam olish maskanlarini kengaytirish, sayyohlar
uchun yuqori sifatli xizmatlarni taqdim etish, viloyatni turizm markaziga
aylantirish uchun muhimdir. Bundan tashqari, mahalliy aholini turizmni
rivojlantirishga jalb qilish, ekologik ta’lim va barqaror turizmni targ‘ib qilish
orqali viloyatning ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanishiga hissa qo‘shish mumkin.
Barcha ushbu chora-tadbirlar Surxandaryo viloyatini turizm sohasida jahon
miqyosida tanitishga, sayyohlarni jalb etishga va atrof-muhitni asrab qolishga
yordam beradi. Viloyatning tabiiy va madaniy resurslarini barqaror boshqarish va
sog‘lomlashtirish turizmi yo‘nalishlarida muvaffaqiyatga erishish, nafaqat turizm
sanoatini rivojlantirish, balki viloyatning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik
barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladi.
64

XULOSA.
Surxondaryo viloyati ichki turizmini rivojlantirish bo‘yicha xulosam
quyidagicha Turizm salohiyati yuqori : Surxondaryo viloyati O‘zbekistonning
boy tarixiy, madaniy va tabiiy resurslariga ega hududlaridan biri bo‘lib, ichki
turizmni rivojlantirishda katta imkoniyatlarga ega. Viloyatdagi yodgorliklar,
arxeologik maskanlar, milliy bog‘lar va go‘zal tabiiy joylar ichki turistlar uchun
katta qiziqish uyg‘otishi mumkin.
1. Infratuzilmani rivojlantirish zaruriyati : Ichki turizmni muvaffaqiyatli
rivojlantirish uchun hududda infratuzilmani takomillashtirish, xususan, yo‘llar,
mehmonxonalar, ovqatlanish maskanlari va boshqa xizmat ko‘rsatish obyektlarini
modernizatsiya qilish muhim ahamiyatga ega.
2. Mahalliy xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish : Hududdagi turizm xizmatlari va
kadrlar malakasini oshirish orqali ichki turizmni sifat jihatidan yaxshilash lozim.
Turistlarga yuqori sifatli xizmat ko‘rsatish ularning viloyatga qayta tashrif
buyurishiga va ijobiy tajriba tarqatishiga olib keladi.
3. Ekoturizm imkoniyatlari keng : Viloyatdagi tabiiy manzara va tog‘li hududlar
ekoturizmni rivojlantirish uchun juda qulay. Bu turizm turi atrof-muhitni himoya
qilish va tabiiy boyliklarni saqlashga qaratilganligi sababli ekologik barqarorlikni
ta’minlashga yordam beradi.
4. Marketing va brendlashtirish zarurati : Surxondaryo viloyatini ichki turistlar
uchun yanada jozibador qilish uchun samarali marketing va brendlashtirish
strategiyasini ishlab chiqish lozim. Bu orqali hududning turistik resurslari
ommalashtiriladi va turistlar oqimi ko‘payadi.
5. Davlat va mahalliy qo‘llab-quvvatlashning muhimligi : Turizm sohasini
rivojlantirishda davlat va mahalliy boshqaruv organlarining qo‘llab-quvvatlashi,
turizmni rivojlantirish dasturlari va loyihalarining amalga oshirilishi zarur.
Xulosa qilib aytganda, Surxondaryo viloyatining ichki turizmni
rivojlantirishdagi ulkan potensialini to‘liq ishga solish uchun infratuzilmani
rivojlantirish, marketing faoliyatini kuchaytirish va turistlarga yuqori sifatli xizmat
ko‘rsatish masalalari hal qilinishi lozim. Shu bilan birga, hududning tabiiy va
madaniy boyliklarini ekologik jihatdan himoya qilish ham muhim hisoblanadi.
66

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO ` YXATI
1. O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport
to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri). O‘zbekiston Respublikasining 2015-yil 4-
sentyabrdagi O‘RQ-394-son Qonuni bilan tasdiqlangan.
2. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Bolalar
sportini rivojlantirish jamg‘armasini tuzish to‘g‘risida” 2002-yil 24-oktabrdagi PF-
3154-son Farmoni.
3. 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston
Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va
ommalashtirish choratadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 24-yanvardagi PF-5924-son
Farmoni.
4. 4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022-2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida” 2022-yil
28-yanvardagi PF-60-son Farmoni.
5. 5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahallalarda yoshlarni
ommaviy sportga jalb qilishni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari
to‘g‘risida” 2022-yil 11-apreldagi PQ-201-son Qarori.
6. 6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “2019-2023-
yillarda O‘zbekiston Respublikasida jismoniuy tarbiya va ommaviy sportni
rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida” 2019-yil 13-fevraldagi 118-son
Qarori.
7. 7. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston
davlatini birgalikda barpo etamiz. – T.: O‘zbekiston, 2016.
8. 8. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston Taraqqiyot strategiyasi. – T.:
O‘zbekiston, 2022.
9. 9. Karimov I.A. Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo‘lida
xizmat qilish – eng oliy saodatdir. – T.: O‘zbekiston, 2015.
10. 10. Karimov I.A. Mamlakatimizni yanada obod etish va
modernizatsiya qilishni qat iyat bilan davom ettirish yo‘lida. 21-jild. - T.:ʼ
O‘zbekiston, 2013.
67

11. 11. Yagonasan, muqaddas Vatanim, sevgi va sadoqatim senga
baxshida, O‘zbekistonim. O‘quv uslubiy qo‘llanma. – T.: Ma naviyat, 2014. ʼ
12. 12. Axmatov M.S. Uzluksiz ta lim tizimida ommaviy sport-
ʼ
sog‘lomlashtirish ishlarini samarali boshqarish / Monografiya. – T., 2005.
13. 13. Djalilova L.A. Jismoniy tarbiya va sport tarixi. – T., 2013.
14. 14. Djalilova L.A. Jismoniy tarbiya va olimpiya harakati tarixi.
Darslik. T: 2015.
15. 15. Ernazarov E. Olimpiada – jahon sporti bayrami. Ilmiy-ommabop
risola. – T.: Sharq, 2008.
16. 16. Olimpiya bilimlari asoslari. O‘quv qo‘llanma. T.: Sharq, 2002.
17. 17. Shakirjanova K.T. Jismoniy tarbiya va sportdagi uzluksiz ta limni
ʼ
tashkil qilish. O‘quv-uslubiy qo‘llanma. – T.: O‘zDJTI, 2012.
18. 18. Shakirjanova K.T. Jahon bo‘ylab bir ovoz yangrar – O, sport! //
Ministerstvo visshego i srednego spetsialnogo obrazovaniya Respubliki
Uzbekistan. “Fizicheskaya kultura i sport v formirovanii zdorovogo obraza jizni”.
Sbornik nauchnix trudov. – T.: TGEU, 2014.
19. 19. www.president.uz – O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
rasmiy veb-sayti.
20. 20. www.minsport.uz – O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar siyosati va
sport vazirligi rasmiy veb-sayti.
21. 21. www.olympic.uz – O‘zbekiston Milliy olimpia qo‘mitasi rasmiy
vebsayti .
INTERNET SAYTLAR
1. 1. Ziyo.net
2. 2. Fayllar.org
3. 3. Lex.uz
68

Kurs ishining nomi; JIZZAX TOG LARI VA TABIATIGA SAYOHATʻ
1-KUN: Jizzax shahrida sayohat
Ertalab
Kelish va joylashish:
Mehmonxona: "Jizzax Plaza Hotel" (3 yulduzli mehmonxona).
Narx: 1 xona uchun 1 kecha 250,000 - 350,000 so‘m.
Nonushta:
Restoran: Mehmonxonada yoki "Bahor" kafesi (Jizzax, Mustaqillik ko‘chasi).
Narx: 15,000 - 20,000 so‘m.
Kunning birinchi yarmi: Jizzaxning tarixiy va tabiiy joylari
1. Do‘stlik kanali bo‘yida sayr qilish.
2. Sayilgoh majmuasi (mahalliy park va yodgorliklar)
Tushlik
Restoran: "Xumo" restoran (Jizzax, Istiqlol ko‘chasi).
Narx: 30,000 - 40,000 so‘m.
Kunning ikkinchi yarmi
1. Oqtepa tepaligi (tarixiy yodgorlik va tabiat qo‘ynida dam olish).
2. Sharsharalar bo‘yiga tashrif (Jizzax viloyatining tabiiy manzaralari).
Kechki ovqat
Restoran: "Gulzor" restoran. Narx: 30,000 - 40,000 so‘m.
2-KUN: Zomin va Forish tumanlari
Ertalab
Nonushta:
Mehmonxonada. Narx: 15,000 - 20,000 so‘m.
69

Kunning birinchi yarmi: Zomin milliy bog‘i
1. Zomin milliy bog‘ida tog‘ sayohati va tabiat qo‘ynida dam olish.
2. Qizil Olma qishlog‘iga tashrif (mahalliy an’analar bilan tanishish).
Tushlik
Restoran: "Zomin Tog‘ Kafesi". Narx: 35,000 - 45,000 so‘m.
Kunning ikkinchi yarmi: Forish tumani
1. Nurata tog‘lari etagida sayohat.
2. Mahalliy hunarmandchilik ustaxonalariga tashrif.
Kechki ovqat
Restoran: "Tog‘ Marvaridi" kafesi. Narx: 30,000 - 40,000 so‘m.
3-KUN: Jizzax shahriga qaytish va sayohat davom ettirish
Ertalab
Nonushta:
Mehmonxonada yoki mahalliy kafeda. Narx: 15,000 - 20,000 so‘m.
Kunning birinchi yarmi
1. Zomin kurort hududida dam olish va mahalliy sanatoriyga tashrif.
2. Arnasoy suv ombori bo‘yida sayr qilish.
Tushlik
Restoran: "Arnasoy Taomlari" kafesi.
Narx: 35,000 - 45,000 so‘m.
Kunning ikkinchi yarmi
1. G‘allaorol san’at markaziga tashrif (mahalliy san’at ko‘rgazmalari).
Kechki ovqat
Restoran: "Jizzax Milliy Taomlar Kafesi".
Narx: 30,000 - 40,000 so‘m
70

Narxlarni umumiy hisob:
Mehmonxona (3 kun): 750,000 - 1,050,000 so‘m.
Ovqat (kuniga): 90,000 - 120,000 so‘m.
Transport: Kuniga 30,000 - 50,000 so‘m.
Umumiy (3 kun): 1,260,000 - 1,710,000 so‘m.
71

Surxandaryo viloyatida turizm

Купить