Surxon bronza davri jamoalarining moddiy madaniyati tarixi dessertatsiya - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	25.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

Surxon bronza davri jamoalarining moddiy madaniyati tarixi dessertatsiya

Купить

KIRISH
Mavzuning dolzarbligi va zarurati. Bronza davri miloddan avvalgi III-II ming
yillikni o’z ichiga oladi. Bu davrda egey dunyosi, Misr, Ikki daryo oralig’i,
Hindiston va Xitoyda quldorlik jamiyati ravnaq topgan. Yevropa va Osiyoning
ko’p mamlakatlarida esa hali ibtidoiy jamoa tuzumi hukm surgan. Jez miloddan
avvalgi III ming yillikda kashf etilgan. Uning vatani Ikkidaryo oralig’i bo’lgan. U
mis bilan qalay qorishmasidan iborat bo’lib, nisbat jihatidan turli xilda. Bronza
metal sifatida ko’p afzalliklarga ega: 1. Bronza qurollar mis qurollardan pishiqroq
va o’tkirroq. 2. Uni eritib quyish oson, chunki uning erish temperaturasi pastroq.
Mis va bronza tabiatda yombi holida tarqalgan. Misni eritish t° -1084 S°,
bronzaning erish t° 700-900 S° o’rtasida. Mis va qalayni birga qo’shib, qoliplarga
quyishgan. Qoliplar toshdan qumtosh yoki tosh taxtachalardan iborat bo’lgan.
Bronzaning kashf etilishi ibtidoiy jamoa ho’jaligida ro’y bergan buyuk madaniy
xo’jalik ixtiro edi. Yangi metal xarbiy qurollarning turini ko’paytirdi, harbiy
qurollarning xili va jangovarligi oshdi. Bronzadan yasalgan uy-ro’zg’or buyumlari
ham paydo bo’ldi. Ammo bronza mehnat qurollari ishlab chiqarish uchun nodir va
kamchil metal bo’lib qolaveradi. U mehnat qurollari yasashda tosh xom ashyosini
uzil-kesil siqib chiqara olmadi. Chunki dastlab bronzadan munchoqlar, uzuklar,
to’g’nag’ichlar yasalgan. Ular asosan ziynat buyumlari edi. Bu davrda tosh
qurollar ham ko’plab ishlatilgan. Tosh parrakchalardan keng foydalanilgan. Ammo
bronzaning toshga nisbatan ustunlik tomonlari, ya’ni uning juda tez turli shaklga
keltirilishi, turli ishlarda foydalanish mumkinligi, ko’p uchraydigan keskir va
qattiq tosh qurollarni kamyobligi, mo’rtligi va tez sinishi kabi xususiyatga ega
bo’lgan (bronza) metal siqib chiqara olmagan.Bu davrda bronzadan asosan turli
bezaklar, uy-ro’zg’or va ho’jalik buyumlari, xarbiy qurol-aslahalar va mehnat
qurollari yasaydigan maxsustemirchilik, chilangarlik va zargarlik ustaxonalari
vujudga keldi. Hunarmandchilikning ixtisoslashuvi bilan mintaqalararo
ayirboshlash kuchaydi. Kishilik jamiyati tarixida birinchi marta muntazam mol
ayirboshlash imkoniyati bevosita dehqonchilik va chorvachilikning bir-biridan
ajralishi va hunarmandchilikning paydo bo’lishi bilan izohlanadi.
Bronza davri ho’jaliklari ho’jalik va ijtimoiy taraqqiyot darajalari bilan bir-biridan
farq qilmasa-da, sopol buyumlarining xili, qabrlar qurilishi jihatidan bir-biridan
farqlanadi.Yevropadagi ibtidoiy davr qo’rg’onlarining deyarli hammasi-dan
bo’yalgan va bo’yalmagan skletlar topilgan. Skletlar yerda yonboshlab, oyoqlari
bukilgan holatda yotishadi. Bu odat keng yoyilgan. Hatto Sharq, Markaziy Osiyo
hududlarida ibtidoiy qabilalar tug’ilguncha odam ona qornida qanday holatda
bo’lsa, o’lganidan keyin yer bag’rida shu taxlitda yotadi deb o’ylaganlar.
Arxeologlar tomonidan murdani bo’yab, bukchaytirib ko’mishning davri ajratib
o’rganilgan: 1.Qadimgi chuqur, mozor-qo’rg’onlari (eneolit davriga mansub).
2.Katakomba mozor-qo’rg’onlari.3 . Yog’ochband mozor qo’rg’onlari.Katakomba
mozor-qo’rg’onlari go’rlari yon tomoniga o’yib qazilgan alohida lahad shaklidagi
qabrlardir. Bu mozor qo’rg’on-lardan bronza, mis-pichoqlar, to’g’nag’ichlar, bigiz,
buyumlar topilgan. Katakomba mozor-qo’rg’onlarida tosh qurollar silliqlangan
tosh boltalar va chukmorlar, chaqmoqtosh, nayza, o’q va pichoqlar, sopol idishlar

ko’plab topilgan, bu sopol buyumlarning aksariyatini tagi tekis va hatto boshqa
shakllari ham uchraydi .
60 –yillardayoq Surxandaryoda (Shimoliy Baqtriya ) bronza davrining yangi
yodgorliklari –Sopollitepa va s o’ ngra Jarqo’ton topildi . O ’ sha paytdayoq ularni
o ’ ganish boshlandi (Ahmadali Asqarov) va tadqiqotlar fanga qadimgi dehqonlar
hamda shahar quruvchilarning yuksak rivojlangan hayratomuz sivilizatsiyasini
ochib berdi . S o ’ ngra ma ’ lum bo ’ lishicha , bu sivilizatsiya qasrlar , ibodatxonalar ,
rivojlangan fortipikarsiya va hunarmandchilikka ega bo ’ lgan bepoyon Baqtriya –
Marg ’ iyona sivilizatsiyasi tarkibiga kirgan . U ning aholisi janubda Mesopotamiya
va Hindistondagi markazlar bilan va shimolda dasht chorvadorlari bilan
(Amdronov madaniyati vakillari) madaniyati zonasi bilan qalin savdo aloqalarini
olib borgan . Bu kashfiyotlar va 1970 –yilda tashkil etilgan arxeologiya institute
doirasida davom etirilgan tadqiqotlar o ’ sha paytdayoq O ’ zbekistonnnig janubiy
hududlarini qadimgi shahar tipidagi yuksak rivojlangan sivilizatsiyaning bepoyon
arealiga kiritish mumkinligi haqidagi fikriga asos bo ’ ldi. Ana shu vaqtda Janubiy
vohalarga cho ’ l bronza madaniyati vakillarining kirib kelish manzaralari namoyon
bo’la boshladiki bu hol O ’ rta Osiyo mintaqasida qadimgi sivilizatsiyalarning
umumiy qiyofasining shakllanishida migratsiya jarayonlarining rolini aks e tt irar
edi . O ’ zbekiston hududidagi madaniyatlarning tarkib topishiga oid bir yoqlama
qarashlarni yuzaga keltirdi. X olbuki , u o ’ zining geografik mavqei, o ’ rtada
joylashganligi tufayli qabilalar va madaniyatlar o ’ zaro ta ’ sir maydoni bo ’ lib qolgan
edi .
Sopolli madaniyati - O zbekistonning janʻ ubiy hududlarida dehqonchilik
bilan shug ullanuvchi jez davri qabilalarining ijtimoiy
ʻ iqtisodiy, siyosiy va etno
madaniy rivojlanish holati arxeologik manbalarda aks etgan moddiy madaniyat
majmuasi (mil. av. 2ming yillik). Kelib chi q ishi jihatidan qad imgi Sharq
tamadduni bilan boglik bu madaniyat yodgorliklari O zbekistonning Surxondaryo
ʻ
viloyati, qo shni Tojikiston hududlaridan topib o rganilgan (Sopollitepa, Jarqo ton,
ʻ ʻ ʻ
Mo lalitepa, Bo ston, Bo yrachi, Nurek, Tandiryo l). Uning eng qad
ʻ ʻ ʻ ʻ imgi va
birinchi bor topib o rganilgan yodgorligi Sopollitepa bo lib, ushbu arxeologik
ʻ ʻ
madaniyat ham shu yodgorlik nomi bilan ataladigan bo ldi. Sopollitepa va
ʻ
Jarqo tonda o tkazilgan keng ko lamli izlanishlar S
ʻ ʻ ʻ opollitepa m adaniyati ni moddiy
va ma naviy dunyosi haqida to liq ma lumot beradi. Shunga qaramay, Jan
ʼ ʻ ʼ ubiy
O zbekistonda shu madaniyatga tegishli 20 ga yaqin yodgorlik topib o rganilgan.
ʻ ʻ
S opollitepa m adaniyati uchun xom g ishtlardan qurilgan mahobatli arxitektura,
ʻ
sug orma dehqonchilik, yuksak darajada rivojlangan ko p tarmoqli
ʻ ʻ
hunarmandchilik, ayniqsa, uning kulolchilik, metallurgiya, zargarlik, to qimachilik
ʻ
va teriga ishlov berish sohalari yaxshi rivojlangan. Diniy e tiqod zaminida olovga
ʼ
siginish muhim rol o ynagan.
ʻ
S opollitepa madaniyati ning Jarqo tondek yodgorligi misolida o zbek
ʻ ʻ
davlatchiligining ilk ildizlarini kuzatish mumkin. Topilmalar tarixiy taxdiliga kura,
Sopolli madaniyatida Zardusht islohiga qadar olovga topinish va xauma
ichimligini ilohiylashtirish kuchli bo lgan. Uning dalili sifatida Jarqo ton
ʻ ʻ
ibodatxonasining ochilishi va o rganilishini ko rsatish mumkin (qarang Jarso ton
ʻ ʻ ʻ
otashkadasi). Ashyoviy dalillar taxdilidan kelib chiqib, quyidagi yakuniy xulosaga

kelish mumkin: 1) O zbekiston Respublikasining jan. viloyatlarida mil. av. 2 mingʻ
yillikning birinchi yarmi davomida qad. Sharq tamadduniga xos tarixiy sharoitda
Sm. bazasida yuksak rivojlangan qad. ilk shahar madaniyati tarkib topdi; 2) agar
Sopollitepa o zining qad. shaharsozlik madaniyatiga xos barcha alomatlari bilan
ʻ
protoshahar, ya ni Avestoda tilga olingan vara inshootini eslatsa, Jarqo ton
ʼ ʻ
yodgorligi O zbekiston xududida birinchi bor shakllangan tom ma nodagi qad.
ʻ ʼ
shahar edi; 3) muayyan yodgorlikni qad. shahar deb atalishi uchun qo yiladigan
ʻ
ilmiy talablardan kelib chiqilganda ham Jarqo ton u talablarga javob berishi
ʻ
mumkin bo lgan noyob yodgorlikdir. Qad. shaharlarga xos bo lgan birinchi alomat
ʻ ʻ
— shahar maydonida arki a lo va shahriston tarkib topgan bo lishi lozim bo lsa,
ʼ ʻ ʻ
Jarqo tonda bu sodir bo lgan, ya ni 100 gektarlik Jarqo tonning 3 gektari arki a lo
ʻ ʻ ʼ ʻ ʼ
va qolgan qismi shahriston maydonini tashkil etadi. Ikkinchi alomat — o troq
ʻ
dehqonchilik madaniyati Ag olisi zich joylashgan maskan mudofaa devorlari bilan
ʻ
o rab olingan bo lishi. Uchinchi alomat — shahar arki kismida mahobatli binoning
ʻ ʻ
, ya ni umumshahar jamoalari boshlig i qarorgohining tarkib topishi Jarqo tonda
ʼ ʻ ʻ
o z aksini topgan. To rtinchi alomat — shahar maydonida barcha uchun barobar
ʻ ʻ
xizmat qiluvchi bosh sajdagoh — diniy mafkura markazi shakllangan bo lishi.
ʻ
Beshinchi alomat — qad. shaharda xunarmandchilikning yuksak darajada tarkib
topgan bo lishi. Shahar hunarmandchilik mahsulotlari ichki bozor hamda tashqi
ʻ
bozor uchun ham keng ko lamda ishlab chiqarilgan. Mac, kulolchilik
ʻ
mahsulotlarining uzoq Xitoy hududlarigacha kirib borganligi haqida guvohlik
beruvchi ashyoviy dalillar ushbu qad. shahar madaniyatida mavjud. Demak, bu
o sha davr shahar aholisi tarkibi haqida faraz qilishga ishora bo lib, qad. Jarqo ton
ʻ ʻ ʻ
shahar aholisi erkin dehqon jamoalari — kashovarzlardan tashqari shahar hunar va
savdo axdidan ham iborat bo lgan. Shahar xayoti nafaqat diniy, balki dunyoviy
ʻ
jihatdan tashkil etilgan boshqaruv tizimi asosida qurilgan. Shahar hukmdorining
mahobatli koshonasining arki a loda shakllanishi bunga dalolatdir.
ʼ
2. Muammoning ishlangan lik darajasi. Mustaqillikyillarida O ’ zbekistonda
qadimgi dunyoga mansub aholi si markazlarida olib borilgan arxeologik izlanishlar
natijalari asosiy manba bo ’ lib hisoblanadi. Janubiy Qirg iziston,
̳ janubiy Qozog
iston, Tojikiston
̳ va Turkmanistonda arxeolog olimlarning aholi turar-joylarida olib
borgan qazishmalari natijalari internet orqali olish imkoniyati mavjud. Miloddan
avvalgi VII-milodiy IV asrlarda O rta
̳ Osiyo qadimgi dunyo tarixi va uning
davlatchiligi manbashunosligini tarixshunosligini quyidagi tarixiy davrlarda ajratib
yoritish maqsadga muvofiq. O rta
̳ Osiyoda davlatchilikning manbashunosligi va
tarixshunosligi tarixiy davr va uning bosqichlarida arxeologik qazishma ishlari
natijasida olindi va shu asosda tarixshunoslik fani vujudga keldi, shakllandi:
1-tarixiy davr XIX asrning 80 yillar o ’ rtalari–XXasrning 20 yillar o ’ rtalari;
2-tarxiy davrXXasrning25–40yillar;
3-tarixiydavrXXasrning40 yillaro rtalari–90yillar
̳ ;
4-Mustaqillik yillari (1991-2018 yillar)
Bugungi kunda tarixshunosligimizda o‘rganilishi dolzarb bo‘lgan
masalalardan biri –O‘zbekiston hududidagi arxeologik yodgorliklar tarixidir.

Ushbu yodgorliklarni o'rganishda o'zbek arxeologlarning ham alohida xizmatlari
bor. Shunday arxeologlardan biri akademik Axmadali Asqarov. Olim O'zbek
xalqining etnogenezi va etnik masalalari bilan shuningdek O‘zbekistonning
janubidagi neolit va bronza davriga oid yodgorliklarni tadqiq etish bilan
shug'ullangan.. Bu esa o‘z navbatida ushbu xududlarni o‘rganish uchun tadqiqot
olib borishga imkoniyat yaratgan. Natijada O‘zbekistonning janubidagi arxeologik
yodgorliklar keng miqyosida tadqiq etilib ushbu hududlarning qadimgi tarixi va
madaniyati xaqida boy ma ’ lumotlar to'plangan. O‘zbekistonning janubiy h ududi
Surxon bronza davri tarixini yoritishda tadqiqotchi olimlardan: A.Asqarov, dan
tashqari arxeolog olimlardan E.Rtveladze, B.Abdullaev, A.Sagdullaev, T.Shirinov,
U.Raxmonovlarning ishlari o‘rganildi. Ushbu tadqiqotlar natijasida bronza davri
o‘lkamiz janubiy hududlarila bo‘lib o‘tgan ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy
taraqqiyoti masalalari va ayniqsa ushbu h ududlarda ilk shaxarlarning paydo bo‘lish
asoslari va rivojlanish bosqichlari, ilk davlatchilikning paydo bo‘lishi jarayonlariga
ko‘plab aniqliklar kiritildi.
Tadqiqot ob'ekti va predmeti. Tadqiqot ob'ektini Surxon vohasi bronza
davri jamoalari haqida ilmiy tadqiqotlarni o‘rganish tashkil etadi. Ishning
predmetini esa shu xududdagi ilk sha h arlarning paydo bo‘lishi va ularning tarixiy
taraqqiyoti hamda ilk davlatchilikning paydo bo‘lishi va u bilan bevosita bog‘liq
bo‘lgan moddiy yodgorliklarni o‘rganish masalalari t a shkil qiladi . So‘nggi yillarda
o‘zbek arxeologlari qadimgi Baqtriya hududida bronza davriga, yani mil.av. II
ming yilliklarga oid bir qator yangi yodgorliklar topdiki, bu yodgorliklarning
tashqi tuzilishi, topilayotgan moddiy madaniyat namunalarini Qadimgi Sharqdagi,
jumladan Mesopatamiya, Xarappa, Markaziy Eronning bronza davri yodgorliklari
moddiy madaniyati bilan taqqoslash imkoniyati tug‘ildi. Xususan, Jarqo‘ton
yodgorligi 100 gektarga yaqin maydonni tashkil etadi. Bu yodgorlikda olib
borilgan arxeologik qazishmalar natijasida ilk shaharlarga xos bo‘lgan ibodatxona,
hukmdorlar saroyi, mudofaa inshootlari, xunarmandchilik inshootlari, aholi
yashaydigan uylar qoldiqlari va ko‘plab yuqori moddiy madaniyat namunalari
topildiki, shu osori – atiqalar natijasida Jarqo‘ton yodgorligi Vatanimiz hududidagi
eng qadimgi shahar xarobasi ekanligiga shubha qolmadi. U 3 gektarlik arki a’lo va
keng hududdagi shahristondan iborat. Yodgorlikning shimoli-g‘arbiy qismida
joylashgan ark 1-1,5 metr qalinlikdagi mudofaa devori bilan o‘rab olingan. Arkka
kiradigan darvoza uning janub tomonida joylashgan. Ark ichida tosh to‘shalgan
yo‘laklar qurilgan bo‘lib, shu yo‘laklar ark ichidagi saroy va uylarni bog‘lab
turgan.
Arkning g‘arbiy tomonida saroy joylashgan. U kvadrat shaklli bo‘lib, tomonlari 42
metrni tashkil etadi. Saroyning tashqi mudofaa devori 4 m qalinlikda. Devor qalin
bo‘lishiga qaramay binoning tashqi tarafida, yani burchak va tomonlarida burjlar
ham qurilgan. Bu qurilish usuli Saroyning qattiq mudofaa qilinganligini ko‘rsatadi.
Bino ichida devor bo‘ylab xonalar qurilgan, markaziy qismida esa supa joylashgan.
Arkning ichida boshqa uylar o‘rni ochilgan bo‘lsada, ular monumental xarakterga

ega emas. Bu uylarda saroy a’yonlari yashagan deb aytish mumkin.
Jarqo‘ton yodgorligining katta qismini shahriston tashkil etadi. Shahristonda
ibodatxona, aholi yashagan uylar qoldig‘i, xunarmandchilik dastgohlari,
omborxonalar joylashganligi kuzatilmoqda. Shahar aholisi yashagan uylar bir
biriga jips qurilganligi bilan xarakterlanadi. Binolar katta-katta, to‘g‘ri to‘rt
burchakli xom g‘ishtlardan qurilgan. Shahristonning eng baland va markazida
to‘g‘ri to‘rt burchak shaklli olov ibodatxonasi joylashgan. Ibodatxona ham saroy
singari qalin mudofaa devori bilan o‘ralgan. Saroyda to‘g‘ri to‘rt burchak shaklli
burjlar, bu yerda esa yarim doira shaklli burjlar qurilgan. Ibodatxonaga kirish janub
tomondan bo‘lgan. Ibodatxonaning ichki qurilishi ikki – ishlab chiqarish va ibodat
amallari bajariladigan ilohiyat qismlaridan iborat.
Ibodatxonaning ishlab chiqarish qismda yo‘lak orqali o‘zaro bog‘langan xonalar
joylashgan bo‘lib, ularda diniy aqidalarni bajarish davomida zarur bo‘ladigan har
xil ilohiy haykallar, sarxush qiluvchi ichimliklar, bronza va boshqa ashyolardan
sig‘inish anjomlari tayyorlangan. Jarqo‘tonliklarning ibodat amallari majmuaning
muqaddas qismida amalga oshirilgan. Bu yerda me’moriy qurilmalar faqat ibodat
uchun, ibodatga olib kelingan «nazirlik»larni saqlash uchun qurilgan. Doimiy olov
yonib turgan altarlar, ilohiy suv chiqib turadigan quduqlar, mu’bodlar – din
peshvolari o‘tiradigan va ziyoratchilarni qabul qiladigan mahobatli xonalar,
nazirliklarni saqlaydigan omborxonalar olov ibodatxonaning ilohiyat qismida
joylashgan. Arkda joylashgan hukmdorlar saroyi shaharning kun botish tomonida,
otashparastlar ibodatxonasi esa uning kunchiqar tomonida joylashgan bo‘lib, ular
uzoq-uzoqlardan ko‘zga tashlanib turgan. Bu monumental ikki inshoot, bir
tomondan qadimgi shaharning diniy va dunyoviy boshqaruv tizimidagi asosiy
shaharsozlik madaniyatining ko‘rki bo‘lsa, ikkinchi tomondan, ushbu yirik aholi
punktining shahar deb atalishiga mazmun va ma’no bergan muhim ikki omildir.
Shahristonda ibodatxonadan tashqari shahar aholisi istiqomat qilgan ko‘plab uy
o‘rnilari, kulollar mahallasi, chilangarlik ustaxonalari kabi ko‘plab inshoot
qoldiqlari o‘rganildiki, natijada jarqo‘tonliklarning yashash tarzi,
hunarmandchilikda erishgan yutuqlari to‘g‘risida ko‘plab ma’lumotlar to‘plandi.
Hunarmandchilik ashyolarining sifati nihoyatda baland bo‘lganligi bois,
tadqiqotchilar o‘rtasida bu mahsulotlar bozor uchun tovar sifatida ishlab
chiqarilgan degan fikrni uyg‘otgan.
Tadqiqotning maqsad i. Surxon bronza davri jamoalarining moddiy-madaniyati
tarixini o’rganishdagi muammolarni ochib berishdan iborat
Tadqiqotning vazifalari. Tadqiqotdan ko‘zlangan vazifalar quyidagilardan iborat :
-O'rta Osiyoda arxeo l ogiya fani rivojlanishi ilmiy tadqiqotlarga asoslangan holda
yoritish
- O ’ rta Osiyo tarixiy-madaniy Surxon vohasi ning bronza davri tarixshunosligini
o‘rganish;

-Akademik A. Asqarovning tarix va arxeologiya fanining rivojiga qo'shgan
xissasini yoritish
-O‘zbekiston janubida ilk davlatchilikning paydo bo‘lishi va uning asosiy
jihatlarini ochib berish;
7.Tadqiqotda qo’llaydigan usullar Tadqiqot usullarini tanlashda bir qator
metodologik talablarni inobatga olish lozim:
- izlanish predmeti, maqsadi va vazifalarini belgilash;
- o‘rganilayotgan ob’ektning sifat va miqdoriy xususiyatlarini aniqlab tadqiqot
strategiyasini tuzish;
- izlanishda tatbiq qilinadigan har bir usulni o‘rni va funksiyalarini belgilash;
- tadqiqot usullaridan foydalanish tartibini ishlab chiqish kabi qoidalar bajariladi.
Tadqiqot usuli ob’ektga berilgan savolga javob olish vositasidir. Javoblar miqdor,
qiymat, koeffitsiyent, model, umumlashma, xulosa, tushuncha shaklida ifodalandi.
Natijada ob’ekt, uning xossalari va qonuniyatlari haqida aniq, konkret tasavvur
hosil qilamiz, nazariy, amaliy, texnolgogik tavsiya va loyihalar ishlab chiqish
imkoniyatiga ega bo‘lamiz.
Ishning ilmiy yangiligi. O'zbekistonda Surxon bronza davri jamoalarining
moddiy-madaniyati tarixini o’rganish jarayonini eng yangi ma ’ lumotlar asosida
yoritib berish. Bronza davrining eng qadimgi arxeologik yodgorliklarini qaytadan
o’rganish. Ushbu ishda soha bo‘yicha tadqiqot olib borgan arxeolog olimlarning
ham yangi arxeologik tadqiqotlari sanab o‘tilgan.
Tadqiqotning amaliy ahamiyati. Tadqiqotdagi materiallardan O‘zbek
Surxon vohasi bronza davri jamoalari moddiy-madaniyati tarixini yoritishda ,
O’zbek va boshqa davlat arxeolog olimlarining olib borgan ilmiy tadqiqot ishlari
bilan tanishtirishda , O'zbekiston tarixi fanlaridan amaliy mashg‘ulotlar olib
borishda foydalanish mumkin.
Ishning amaliyotga joriy qilinishi. Tadqiqotda keltirilgan
ma’lumotlar orqali, shu soha o’rganuvchilari o’zlariga kerakli ma’lumot bazasiga
ega bo’ladi. Shu bilan birga amalda ushbu isbotlangan nazariya bilan atrofidagi
vakillar orqali qayta o’rganish va yana yangi ma’lumotlarga ega bo’lish imkonini
beradi.

Surxon bronza davri jamoalarining moddiy madaniyati tarixi dessertatsiya

Купить