Suyuqlik harakatining kinematik tavsifi - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	420.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Suyuqlik harakatining kinematik tavsifi

Купить

SUYUQLIK HARAKATINING KINEMATIK TAVSIFI REJA: • I. KIRISH: 1. Suyuqlik harakatining kinetik tavsifi. 2. Ideal suyuqlikning statsionar harakati. Bernulli tenglamasi. 3. Bernulli tenglamasining tatbiqiga misollar. Torrichellii formulasi. 4. Qovushoqlik. 5. Suyuqlikning to’g’ri chiziqli truba bo’yicha statsionar oqishi. Puazeyl formulasi. • Xulosa • Adabiyotlar.

Susuylikning harakatini tavsif qilish uchun ikki xil yo’l tutish mumkin. • Suyuqlikning har nir individual zarrasi harkatini kuzatib borish, ya’ni vaqtning har bir momentida bu zarraning o’rnini va tezligini ko’rsatish mumkin. Shu bilan suyuqlikning hamma zarralarining traektoriyakari ham aniqlanadi. Lekin boshqacha yo’l tutish ham mumkin. Fazaning har bir nuqtasida vaqt o’tishi davomida nimalar bo’layotganini kuzatib borish mumkin. Aniqrog’i, fazoning bitta muayyan nuqtasi orqali vaqtning turli momentlarida o’tadigan turli suyuqlik zarralari tezliklarining kattalik va yo’nalishlarini ko’rsatish mumkin. Agar fazoning bitta nuqtasini emas, balki har xil nuqtalarini ko’zda tutsak va t vaqtni qayd qilib qo’ysak, ikkinchi xil tavsif qilishda suyuqliktezliklari taqsimotining oniy manzarasini –

• Biror egri chiziqning jar bir nuqtasidagi urinmasi vaqtning berilgan momentida urinish nuqtasi orqali o’tayotgan suyuqlik zarrasining tezligi yo’nalishiga to’g’ri kelsa, bu chiziq oqim chizig’i deb ataladi. Agar tezliklar maydoni va demak, unga tegishli oqim chiziqlari vaqt o’tishi bilan o’zgarmasa, suyuqlikning harakati statsionar harkat yoki barqaror harakat deb ataladi. Agar oqim chiziqlari vaqt o’tishi bilan o’zgarsa, harakat notatsionar yoki beqaror harakat deb ataladi. Nostatsionar harakat ikkinchi yo’l bilan tavsif qilinayotganda suyuqlikning tezligi koordinata- larga va vaqtga oshkor ravishda bog’liq bo’ladi: Statsionar harakat vaqtga oshkor ravishda bog’liq bo’lmay, tezlik faqat koordinatalarga bog’liq bo’ladi: ). ( r v v 

• Nostatsionar harakat vaqtida oqim chiziqlari suyuqlik zarralarining traektoriyalari bilan, umuman aytganda, ustma –ust tushmaydi. Haqiqatan, trayektoriya suyuqlikdagi bitta zarraning butun harakati vaqtidagi yo’lini ko’rsatadi. Oqim chizig’i esa berilgan momentda shu chiziqda bo’lgan cheksiz ko’p zarralarning harakat yo’nalishini xarakterlaydi. Faqat statsionar oqishdagina oqim chiziqlari zarralarning trayektoriyalari bilan oqishdagina oqim chiziqlari zarralarning traektoriyalari bilan ustma –ust tushadi. Buni isbot qilish uchun biror ixtiyoriy A zarraning traektoriyasini olib qaraymiz. Bu zarraning t1 vaqt momentidagi o’rni A(T1) bo’lsin. A zarraning t1momentda egallagan o’rnini t2 momentda egallaydigan boshqa bir B • zarrani olamiz. Harakat statsionar bo’lgani sababli, a zarra A(t1) nu

• Ixtiyoriy yopiq yopiq C kontur olamiz uning har bir nuqtasi orqali vaqtning bitta momentida oqim chiziqlarini o’tkazamiz. Ular oqim nayi deb ataladigan naysimon sirtda joylashadi. Suyuqlik zarralarining tezliklari oqim chiziqlarning urinmalari bo’yicha yo’nalgan bo’lgani uchun suyuqlik o’z oqishida oqim nayining yon sirtini kesib o’ta olmaydi. Oqim nayi o’zini go’yo ichidan suyuqlik oqayotgan qattiq trubaning yon sirtidek tutadi. Suyuqlik egallagan butun fazoni ana shunday oqim naylariga bo’lish mumkin. Agar oqim nayining ko’ndalang kesimi cheksiz kichik bo’lsa, bitta ko’ndalang kesimning hamma nuqtalarida suyuqlikning tezligi bir xil va oqim nayining o’qi bo’yicha yo’nalgan deb hisoblash mumkin.

Ideal suyuqlikning statsionar harakati. Bernulli tenglamasi. • Real suyuqlik va gazlarning harakatini tekshirish, umuman aytganda, juda murakkab masaladir. Uni soddalashtirish uchun ichki ishqalanish kuchlari mutlaqo hisobga olinmaydi. Shunday ideal suyuqlikning harakati tekshiriladiki, unda har qanday harakat vaqtida ham ichki ishqalanishning tangensial va normal kuchlari vujudga kelmaydi. Ideal suyuqlikda ta’sir qilishi mumkin bo’lgan birdan –bir sirt kuchlari –bu normal bosim P –kuchlaridir. Shuning bilan birga P bosimning o’zi suyuqlikning zichligi va temperaturasi bilan qiymatli aniqlanadi. Masalan, yanada soddalashtirish uchun suyuqlik siqilmas deb ham hisoblalandi.

• Ideal suyuqlikning biror konservativ kuch maydonidagi, masalan, og’irlik kuchi maydonidagi statsionar qoishini olib qaraylik. Bu oqishga energiyasining saqlanish qonunini tatbiq qilamiz. Shuning bilan birga, suyuqlikning qismlari bilan atrof –muhit orasida bo’lishi mumkin bo’lgan issiqlik almashishi mutlaqo hisobga olmaymiz. Suyuqlik ichida cheksiz tor oqim nayini ajratamiz va suyuqlikning MNDG hajmni egallagan qismini teshiramiz . Bu qism cheksiz yaqin M1N1 D1C1 holatga ko’chgan bo’lsin, bosim kuchlarining bu ko’chishda bajargan A ishini hisoablaymiz. Oqim nayining yon sirtiga ta’sir qiluvchi bosim ko’chishga perpendikulyar va ish bajarmaydi.

• Endi, torgina oqim nayining ko’ndalang kesimi o’zgaruvchan va uning o’qi gorizontal deb faraz qilamiz. (Ichidan suyuqlik oqayotgan o’zgaruvchan kesimli gorizontal truba bunga misol bo’la oladi.) U holda h= const va Bernulli tenglamasi • ko’rinishini oladi. Bundan ko’rinadiki, tezlik kichik bo’lgan joyda bosim katta va aksincha. Ikkinchi tomondan, munosabatga ko’ra nayning kesimi maksimal bo’lgan joyda tezlik minimal bo’ladi. Binobarin, nayning keng joylarida bosim maksimal, tor joylarida esa bosim maksimal bo’lar ekan. Bunday natija N’yutonning ikkinchi qonunidan bevosita kelib chiqadigan xulosadir. Haqiqatan, suyuqlik nayning keng qismidan tor qismiga oqayotganda uning tezligi ortadi. Demak, tezlanish oqish tomoniga yo’nalgan, ya’ni rasmda chapdan o’ngga. Bu tezllanishni chap tomondan o

Bernulli tenglamasining tatbiqiga misollar. Torrichelli formulasi. • 1. Ideal siqilgan suyuqlikning keng idish devoridagi yoki tubidagi kichik teshikchadan oqib chiqishini qarab chiqamiz. Suyuqlik zarralari ko’ndalang yo’nalishlarda tezliklarga tezliklarga ega bo’lgan holda teshikka yaqinlashib keladi. Inertsiya tufayli bu hol oqib chiqayotgan sharraning siqilishiga sabab bo’ladi. Bundan xalos bo’lish uchun suyuqlik chetlari yumaloqlangan naycha orqali oqib chiqayapti, deb faraz qilamiz. Buning natijasida oqim chiziqlari oqib chiqish oldidan o’z yo’nalishini asta –sekin trubka o’qiga parallel yo’nalishga o’zgartira boradi va sharraning siqilishi ro’y bermaydi. Hamma oqim chiziqlari erkin sirtga yaqin joylardan boshlanib (u yerdagi tezlik hisobga olmaslik darajada kichik bo’ladi), trubka or

Qovushoqlik: • 1. Real suyuqliklarda, normal bosim kuchlaridan tashqari, harakatlanuvchi suyuqlik elementlari chegaralarida ichki ishqalanishning yoki qovushoqlikning tangentsial (urinma) kuchlari ham ta’sir qiladi. Bunday kuchlarning mavjudligiga sodda misollarda ishonch hosil qilish mumkin. Chunonchi, qovushoqlik kuchlari yo’q deb keltirib chiqarilgan Bernulli tenglamasi quyidagi natijaga olib keladi. Agar suyuqlik o’zgarmas kesimli to’g’ri chiziqli gorizontal truba bo’yicha oqayotgan bo’lsa, statsionar oqim vaqtida suyuqlikning bosimi trubaning butun uzunligi bo’yicha bir xil bo’ladi. Haqiqatda suyuqlikning bosimi uning oqish yo’nalishida pasayib boradi. Oqishning statsionar bo’lishi uchun trubaning uchlarida doimiy bosim farqini u suyuqlik oqishi vaqtida hosil bo’ladigan ichki ishqalan

• Ikkinchi misol sifatida aylanayotgan idishdagi suyuqlikni olib qarash mumkin. Agar suyuqlikka to’ldirilgan vertikal silindrik idish o’z o’qi atrofida tekis aylanma harakatga keltirilsa, suyuqlik ham asta –sekin aylana boshlaydi. Dastlab suyuqlikning idish devorlariga yaqin qatlamlarga uzatiladi, pirovardida butun suyuqlik qattiq jism kabi tekis aylanma harakat qila boshlaydi. Shunday qilib, xarakat barqarorlash-guncha aylanma harakatning idishdan suyuqlikka, shuningdek suyuqlikning chetki qatlamlaridan ichki qatlamlariga uzluksiz ravishda uzatilishi amalga oshadi. Agar suyuqlik bilan idish devori orasida, shuningdek suyuqlikning turli burchak tezlik bilan aylanayotgan qatlamlari orasida ta’sir qiluvchi tangentsial kuchlar bo’lmasa edi, harakatning bunday uzatilishi mumkin bo’lmas edi. Bu

Купить