Tabiatda energiyaning saqlanishi. Foydali ish koeffitsiyenti 7-sinf - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Февраль 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Tabiatda energiyaning saqlanishi. Foydali ish koeffitsiyenti 7-sinf

Купить

7-sinf fizika darsligi asosida 46-mavzu:Tabiatda energiyaning saqlanishi. Foydali ish koeffitsiyenti

Tabiatda energiyaning aylanishi va saqlanishi Energiyaning saqlanish qonuni faqat mexanik hodisalar doirasidagina emas, balki boshqa barcha fizik hodisalarda ham o‘rinli. Bu hodisalarda energiya bir turdan boshqa turga aylanishi mumkin.

Masalan, ishqalanish kuchi ta’sirida harakatlanayotgan jism mexanik energiyasining bir qismi issiqlikka aylanadi. Quyoshning yorug‘lik energiyasi Yer yuzini isitadi, issiqlik tufayli suv havzalari va nam yerlardan suv bug‘lari atmosferaga ko‘tariladi, hosil bo‘lgan bulutlardan yog‘in yog‘adi,

bu yog‘inlar daryolardagi suvni hosil qiladi, daryo suvining potensial energiyasi baland to‘g‘ondan tushishida kinetik energiyaga aylanadi, suvning kinetik energiyasi gidroelektrstansiyalarda turbinani aylantiradi va elektr energiya hosil bo‘ladi, elektr energiya esa xonadonlardagi elektr chiroqlari orqali yorug‘lik energiyasiga aylanadi va h.k.

Shu tariqa tabiatda energiya yo‘q bo‘lib ketmaydi, u faqat bir turdan boshqa turga aylanadi. Bu energiyaning saqlanish qonunidir.

Tabiatda energiyaning saqlanish qonuni quyidagicha ta’riflanadi: Tabiatda energiya hech vaqt bordan yo‘q bo‘lmaydi va yo‘qdan bor bo‘lmaydi, u faqat bir turdan boshqa turga yoki bir jismdan boshqa jismga o‘tib, miqdor jihatdan o‘zgarishsiz qoladi.

Mexanizmlarning foydali ish koeffitsiyenti Har qanday mashina yoki dvigatelning foydali ishi to‘liq sarflangan energiyadan kichik bo‘ladi. Chunki barcha mexanizmlarda ishqalanish kuchlari mavjud bo‘lib, bu kuchlar natijasida qurilmalarning turli qismlari qiziydi.

Sarflangan to‘liq energiyaning bir qismi issiqlikka aylanib, isrof bo‘ladi, qolgan qismi foydali ish bajaradi. Mashina va dvigatellar sarflanayotgan energiyaning qancha qismi foydali ish berishini ko‘rsatadigan kattalik – foydali ish koeffitsiyenti (qisqacha FIK) kiritilgan

Foydali ishning sarflangan ishga nisbati bilan o‘lchanadigan kattalik foydali ish koeffitsiyenti deb ataladi va η harfi bilan belgilanadi. Har qanday mexanizmning foydali ish koeffitsiyentini foiz hisobida ifodalash mumkin.

Agar foydali ishni A f , sarflangan to‘liq ishni A t bilan belgilasak, u holda FIK formulasi quyidagicha yoziladi:

FIK birdan yoki 100 % dan katta bo‘la olmaydi. Mashina va dvigatellarda ishqalanish kuchlarining ishi tufayli to‘liq energiyaning bir qismi isrof bo‘ladi va shu sababli FIK har doim birdan kichik bo‘ladi.

Купить