Tarixiy muzeylar - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	23.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

Tarixiy muzeylar

Купить

Tarixiy muzeylar.
REJA.
1. Tarixiy muzeylarning paydo bulishi.
2. Mustamlaka davrida muzeylar axvoli.
3. Tarixiy muzeylarning asosiy ijtimoiy vazifasi .
4. Tarixiy muzeylarning tarmoklari va ixtisoslashuvi .

Xozirgi kunda jamiyat xayotida , xalkni fan va madaniyat bilan yakindan
tanishuvida , ilm - fan va madaniyat rivojida , shuningdek xalk maorifida
muzeylarning urni tabora usib bormokda . Bu soxada eng asosiy urinni
shubxasiz tarixiy muzeylar egallaydi . CHunki , tarixiy muzeylar uz
soxasiga kura ijtimoiy muammolarga , jumladan jamiyat va tabiat tarixi
va kelajagiga muammolariga juda yakin turadi . Xam u xalkning ta ` lim
tarbiyasiga juda katta ta ` sir kiladi .
Evropada tarix muzeylari dastlab XVI - XVII asrlarda paydo bulgan .
Bu davrda Evropada kapitalistik ishlab chikarish rivoj topa boshlagan ,
shu bilan birgalikda ilm - fan , madaniyat , san ` at , texnika xam rivojlanib
borayotgan edi . SHuningdek buyuk geografik kashfiyotlar , Kopernik
kashfiyotlari xam bu davr odamlarini urta asr dunyo karashidan voz
kechib , yangi davr , yangi dunyo karash , yangi falsafa tomon yuzlanishga
olib borayotgan edi .
Mana shu juda yirik ilmiy , ruxiy uygonish davrida ilmiy va boshka
umumiy e ` tiyojlar turli kollektsiyalarni paydo bulishiga olib keldi . Ular
aloxida olimlarning kollektsiyasi , “ tabiatshunoslar kabineti ”, “ nodir
buyumlar kamerasi ” kabi turli xil kollektsiyalar edi . Davr utishi bilan bu
kolektsiyalar sistemalashib , ixtisoslashib bordi va tarixiy madaniy
boyliklar kollektsiyasi , turli xil xarbiy kurol - arslaxalar , san ` at asarlari
kollektsiyasi kabi kollektsiyalar ajralib chikdi . Tarixiy muzeylarning
rivojlanishidagi navbatdagi muxim kadam XVIII asrning ikkinchi
yarmida kuyildi . Bu davrda kapitalistik jarayonlar keng rivoj topib ,
Evropa xayotida katta progressiv rol uynayotgan edi . Aynan shu
davrdagi manbalarni tuplash va sistemalarini dastlbki umumiy koidalari
paydo buldi va shu tarika muzey faoliyati ilmiy xarakter kasb eta
boshladi . Muzey kollektsiyalari ilmiy tadkikotlarga katta kuch bera
boshladi , ular uchun tadkik etish manbaiga aylana boshladi . Muzeylar

tarixiy - madaniy , ilmiy boyliklar kurikxonasiga , texnika yutuklari
xazinasiga aylanib bordi . SHuningdek muzeylar burjuaziyani ma ` naviy -
ruxiy oziklantirishdan , xalkning milliy gururini oshiradigan , uning urf -
odatlari va tili , madaniyatini saklaydigan va paydo bulgan milliy
burjuaga kuvvat beruvchi kuchga aylanib bordi , ularning milliy ozodlik
kurashida muxim urin egalladi . Aynan shu tarika Vengriya milliy
muzeyi (1802), Praga milliy muzeyi (1818) va Berlindagi kadimiy muzey
(1828) lar paydo buldi .
Germaniyada muzeylarning rivojlanib borishiga kuprok Napoleon
istilosiga karshi olib borilgan milliy - ozodlik kurashi katta yordam berdi .
Aynan 19- asrning 20- yillardi Germaniya shaxarlarida kuplab muzeylar
paydo buldi .
Rossiyada dastlabki muzeylarni paydo bulishi Petr I nomi bilan
boglik bulsa , XIX asrda ular soni kupayib va ixtisoslashtib bordi . Misol
uchun antik davr arxeologiyasiga oid 1811 yili Feodosiyada , 1825 yili
Odessada , 1826 yilda Kerchda muzeylar ochilgan bulsa , XVIII asrdayok
paydo bulgan xarbiy - tarix muzeylari kengayib , 1805 yili — Dengiz
muzeyi , 1811 yili Interdant muzeylari va kelajakdagi Artilleriya tarixi
muzeyi asosi paydo buldi .
XIX asrning 2- yarmida keng profildagi milliy muzeylar ochish
xarakati kuchaydi . Buning asosida arxeologiya , etnografiya fanlarining
rivojlanishi yotar edi . Ular uz kollektsiya va ilmiy tadkikotliarini 1845
yili tuzilgan Geografiya jamiyatida tuplar edilar . Arxeologik
kollektsiyalar asosida 1872 yili Rossiya tarixi muzeyi ochildi .
Oktyabr ’ tuntarishidan keyin xokimiyatni egallab turgan
bol ’ sheviklar xukumati muzeylarga jiddiy e ` tibor berdi . 1917 yil
noyabrdayok Xalk maorifi komissarligi “ rossiya ishchilar , dexkonlar ,
soldatlar , matros va barcha fukarolarga ” murojaat bilan chikib , barcha

tarixiy milliy kiymatga ega bulgan boyliklarni saklash va tuplashga
chakiradi va ularni xaklning mulki deb e ` lon kildi . 1918 yil fevralidayok
muzey ishi rivojiga bagishlangan butun Rossiya konferentsiyasi bulib
utdi . 1917-1923 yillardayok 270 ta tarixiy muzey ochildi . Sobik
ittifokning markaz va respublikalardagi umumittifok , respublika va
regional axamiyatga molik muzeylar paydo buldi . Sobik SSSRda utgan
asrning 80- yillarida mavjud bulgan 2208 tarixiy tarixiy muzeyning 1359
tasi tarixiy va tarix bulimiga ega bulgan ulkashunoslik muzeylari edi .
Garchi yukorida ta ` kidlangan rakamlar dabdabali bulsada , aslida
axvol butunlay boshkacha edi . Slbik mustamlaka tuzumi muzeylardan
kuyidagi maksadda foydalandi.
1. Oktyabr’ tuntarishidan keyingi dastlabki yillarda burjua madaniyati va
mulki sifatida juda kup nodir tarixiy madaniy boyliklar muzeylarga
topshirish baxonasida tortib olindi va talon-taroj kilindi.
2. 20-30 yillarda esa muzeylar tortib olingan , talon - tarojdan omon kolgan
nodir buyumlar , san ` at asarlari chet el valyutasini tuplash maksadida
chet elga sotildi . Demak , aslida ular kapitalistik jamiyatga xos bulgan
kapital jamgarish vazifasini bajardi .
3. Muzeylar kommunistik mafkurani xalk ongiga singdirish , xalkning uz
ildizlaridan uzoklashtirish , ularni kommunistik mashinani oddiy bir
mexanizmiga aylantirish uchun xizmat kildi .
4. Barcha respublikalardagi muzeylar rus shovinizmi bilan sugorildi va
aslida ruslashtirish siyosatiga moslandi .
Tarixiy muzeylar kuyidagi ijtimoiy vazifani bajaradi :
1. Ilmiy - xujjatlash va kuriklash - saklash vazifasi .
2. Ilmiy tadkikot ishlarini olib borish vazifasi .
 Muzey ishini rivoji uslubiy jixatdan ilmiy tadkik etish .

 Muzey predmetlarini manba sifatida tadkik etish .
3. Ta ` lim - tarbiyaviy ishlarini olib borish vazifasi .
4. Muzeylar uz ixtisoslashuviga kura kuyidagilarga bulinadi :
1. Tarixiy muzey — ba ` zasida tarixiy fanlar mavjud bulgan barcha
muzeylar , keng profildagi tarixiy , arxeologik , etnografik , muizmatik ,
xarbiy - tarixiy , iktisodiy - tarixi , ta ` lim - tarbiya tarixi , maxsus tarixiy
muzeylar ( misol uchun sport ) kiradi .
2. Badiiy muzeylar — san`at va sanatshunoslik xarakteriga ega bulgan
barcha muzeylar; misol uchun tasviriy san`at muzeyi.
3. Maxsus tarixiy muzeylar — faoliyati maxsus fanlar doirasidagi
muzeylar; biologik, botanik, zoologik, geologik, ekologik.
4. Texnika muzeyi — texnika fanlarga boglik muzeylar; sanoat, politexnik,
avtotransport, aloka va boshkalar.
5. Adabiyot muzeyi — yozuvchilar xayoti va faoliyatiga doir bulgan
adabiyot rivojlanishiga karatilgan barcha muzeylar.
6. Kompleks muzeylar — ikki yoki undan kup soxaga ixtisoslashgan
muzeylar.

Adabiyotlar:
1. I. A. Karimov “Tarixiy xotirasiz kelajak yuk” T.1998 y.
2. “Uzbekiston muzeylar ishini takomillashtirish va rivojlantirish
xakida” Uzbekiston Vazirlar Maxkamasining karori G`G` Uzb.Abadiyoti
va san`ati 1998 y. 10 yanvar’.
3. I. Sodikova “Madaniy yodgorliklar xazinasi” T.”Fan” 1981 y.
4. Muzeyshunoslik. Moskva 1988 y.

Tarixiy muzeylar

Купить