Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 4000UZS
Hajmi 497.9KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 23 Fevral 2022
Kengaytma ppt
Bo'lim Slaydlar
Fan Fizika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Tekis o‘zgaruvchan harakat tezligi 7-sinf

Sotib olish
7-sinf fizika darsligi asosida 10-mavzu: Tekis o‘zgaruvchan harakatda tezlik va uning grafigi Agar tekis o‘zgaruvchan harakatda jismning boshlang‘ich tezligi va tezlanishi ma’lum bo‘lsa, uning harakat davomidagi ixtiyoriy vaqtda erishgan tezligini hisoblab topish mumkin. Tezlanishning formulasidan jismning t vaqt davomida olgan υ tezligi quyidagicha topiladi: Jism boshlang‘ich tezliksiz (t1 = 0 da υ0 = 0) tekis tezlanuvchan harakat qilganida tezlik formulasi quyidagicha ifodalanadi ( Δ t = t): Boshlang‘ich tezliksiz a = 2 m/s2 tezlanish bilan harakat qilayotgan jismning tezlik grafigini chizaylik. Buning uchun a= 2 m/s2 deb olib, (2) formulada t ga son qiymatlarni beramiz va unga mos bo‘lgan υ ning qiymatlarini hisoblaymiz. Natijalarni quyidagi jadvalga yozamiz: Jadvaldagi t va υ ning son qiymatlarini tegishli koordinatalar o‘qiga qo‘yib, υ0 = 0 hol uchun tekis tezlanuvchan harakatning tezlik grafigini hosil qilamiz (34- rasm). Tekis o‘zgaruvchan harakat uchun tezlik grafiklari to‘g‘ri chiziqdan iborat. To‘g‘ri chiziq o‘tkazish uchun esa vaqtning ikki qiymati va unga mos kelgan tezliklarni grafikda tasvirlash yetarlidir. Ma’lum bir tezlikda ketayotgan jism tekis tezlanuvchan harakat boshlagan holni ko‘rib chiqaylik. Masalan, a = 1,5 m/s2 tezlanish bilan tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan jismning boshlang‘ich tezligi υ0 = 4 m/s bo‘lsin. U holda (1) formuladan t = 0 uchun υ0 = 4 m/ s, t = 6 s qiymat uchun υ = 13 m/s ekanligini hisoblab topamiz. Ularni koordinatalar o‘qiga qo‘yib, 35-rasmda tasvirlangan grafikni hosil qilamiz. Bu boshlang‘ich tezlik bilan tekis tezlanuvchan harakatlanayotgan jismning tezlik grafigidir. Demak, jism ning boshlang‘ich tezligi υ0 ≠ 0 bo‘lsa, uning grafikdagi to‘g‘ri chizig‘i υ0 = 0 holdagiga (punktir chiziqqa) nisbatan parallel surilar ekan. Endi tekis sekinlanuvchan harakat, ya’ni a < 0 hol uchun tezlik grafigini ko‘raylik. Jism υ0 = 15 m/s boshlang‘ich tezlik va a = –1 m/s2 tezlanish bilan tekis sekinlanuvchan harakat qilayotgan bo‘lsin. (1) formuladan t = 0 qiymat uchun υ = 15 m/s, t = 10 s uchun esa υ = 5 m/s ekanligini hisoblab topish mumkin. Ularni koordinatalar o‘qiga qo‘ysak, tekis sekinlanuvchan harakat uchun tezlik grafigi hosil bo‘ladi (36-rasm). Tekis sekinlanuvchan harakatda jism oxiri borib to‘xtaydi. Buni 36-rasmda to‘g‘ri chiziqning abssissa o‘qi bilan uchrashishidan ham ko‘rish mumkin. Haqiqatan ham, (1) formulada t = 15 s uchun υ = 0 bo‘ladi, ya’ni jism harakatdan to‘xtaydi. Demak, tezlik grafigi abssissa o‘qiga nisbatan burchak ostida bo‘lgan to‘g‘ri chiziqdan iborat bo‘lsa, jism tekis o‘zgaruvchan harakat qilganligini bilib olamiz. Odatda, jismlar ma’lum bir vaqt davomida tezlanish bilan, keyin o‘zgarmas tezlik bilan, so‘ng esa sekinlanuvchan harakat qiladi va to‘xtaydi. Masalan, joyidan qo‘zg‘algan velosi р edchi 10 s davomida tezligini 5 m/s ga yetkazsin. Shu tezlikda velosi р edchi 40 s harakatlansin. So‘ngra asta-sekin tormoz berish bilan 5 s davomida tekis sekinlanuvchan harakat qilib to‘xtasin. Velosi р edchining tezlik grafigi 37-rasmda tasvirlangan. Tekis o‘zgaruvchan harakatning o‘rtacha tezligi Tekis o‘zgaruvchan harakat qilayotgan jismning o‘rtacha tezligi quyidagicha ifodalanadi: bunda υ0 – jismning boshlang‘ich tezligi, υ – jismning ixtiyoriy t vaqtdagi tezligi. Masalan, tezlik grafigi 35-rasmda tasvirlangan jismning 6 s vaqt o‘tgandagi o‘rtacha tezligini quyidagicha hisoblash mumkin: (3) formuladagi υ tezlik o‘rniga uning υ = υ0 + at ifodasi qo‘yilsa, o‘rtacha tezlikning quyidagi formulasi kelib chiqadi: Masalan, 36-rasmdagi tezlik grafigida υ0 = 4 m/s, a = 1,5 m/s2 ekanligidan t = 6 s vaqt o‘tgandagi jismning o‘rtacha tezligini topish mumkin: (3) va (4) formulalardan boshlang‘ich tezliksiz, ya’ni υ 0 = 0 hol uchun tekis o‘zgaruvchan harakatdagi o‘rtacha tezlikni hisoblash formulalari quyidagi ko‘rinishga keladi:
Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Atom energetikasidan foydalanishda yadro yoqilg‘ilari. tabiiy uran va toriy izotoplari. uran izotoplarini sanoat usulida olish va boyitish. plutoniy izotoplari yadro yoqilg‘isi sifatida
  • Atom yadrosining bo‘linishi. bo‘linishning asosiy qonunlari. yadrolar bo‘linishini yadroning tomchi modeli asosida tushuntirish. bo‘linish reaksiyasi mahsulotlari va ularning xossalari
  • Astrofizik relyativistik obyektlar
  • Bosh soxasining anatomo-topografik tuzilishi. burun, shox va miyada o‘tkaziladigan operasiyalar
  • Biofizika fani haqida

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский