Toshkent hududi antik davr yodgorliklarini o‘rganish - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	101.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Toshkent hududi antik davr yodgorliklarini o‘rganish

Купить

Mavzu:Toshkent hududi antik davr yodgorliklarini
o’rganish

Toshkent viloyati hududida antik davr yodgorliklari
Shoshtepa – Salar kanali sohilida joylashgan, to’g’ri burchak shaklda 300x150 m, 4,5 ga.
1978–1979 yilda yodgorlikning janubi-sharqiy qismida joylashgan arkda qazish ishlari
olib borildi, natijada III qurilish davri aniqlandi. Arxeologik ashyolarga qarab
Shoshtepaning xronologik davri aniqlandi.
Shoshtepa I - (mil.av. V – IV asrlar)
Shoshtepa II - (mil.av III – II asr boshlari)
Shoshtepa III - (mil.av II – I asrlar)
Qanqa
– Ohangaron daryosi sohilida balandlikka to’g’ri bo’lmagan to’g’riburchak
shaklda qurilgan, umumiy maydoni 150 ga. Qadimda devor bilan o’rab olingan. Shimol
tomon burchagida ark joylashgan. Devor avval paxsadan, keyin xom g’ishtdan tiklangan.
Devorda aylana shaklda kungurlar mavjud, uning hajmi 9 m.
Kavardan
– noto’g’ri to’g’riburchak shaklda, umumiy maydoni – 75 ga. Qadimda ikki
qatorli devor bilan o’rab olingan. Aylana shakldagi arkka ega. Sirdaryo va Jizzax
viloyatlarida antik davr yodgorliklari juda kam o’rganilgan. Jizzax hududida Zamin
shahari to’g’risida kam ma’lumotlar bor.

Shoshtepa , Chochtepa — ko p ʻ qatlamli arxeologik yodgorlik . Toshkent shahri hududida qad ko targan eng qadimiy ʻ
qishloq
va ilk qo rgon ʻ — Chochkatning xarobalari ( mil. av. 6-asr — mil. 16-asrlar ). Yodgorlik Jo nariqning ʻ chap va o ng ʻ
sohillarida
joylashgan biri tik va baland, ikkinchisi yassiroq ulkan tepaliklardan iborat. Umumiy maydoni taxminan 25 ga .
Dastlab
Turkiston arxeologiya havaskorlari to garagi ʻ a zosi ʼ N.S.Likoshin tomonidan qayd etilgan, N.P.Ostroumov
arxeologik qazishlar
o tkazgan (ʻ 1896 ); G.V.Grigoryev tekshirgan ( 1934 ), N.I.Krasheninnikova ( 1956 ), G .Dadaboyev ( ʻ
1970 )lar
arxeologik kuzatishlar olib borgan. 1978 yildan Toshkent arxeodogiya ekspeditsiyasi (V.I.Sprishevskiy,
M.I.Filanovich) tomonidan muntazam arxeologik qazishlar o tkazilgan.
ʻ Tadqiqotlarni hozirgi vaqtda M.I.Filanovich davom
ettirmoqda.
Jo nariqning so l sohilida joylashgan bal. 18–19 m li tik tepa (maydoni 150– 120 m) istehkomli ilk qishloq xarobasi bo lib,
ʻ ʻ ʻ
uning ostki madaniy qatlamlaridan qad.
deqqonchilik madaniyati (qarang Burganli madaniyati )ning so nggi bosqichi (mil. ʻ
av. 6- 4-asrlar )da yashagan
o troq ʻ ziroatkor aholi turar joylarining qoldiqlari qayd etilgan.Arxeologik tadqiqotlardan ma lum ʼ
bo lishicha,
ʻ mil. av. 3-asrda Janubiy Ural va Sharqiy Orol oldi mintaqalaridan jan.ga tomon siljigan ko chmanchi ʻ
chorvador sarmat qabilalari
qadimiy Chochkatni vayron etib, qabristonga aylantirganlar. Mil . av. 2 — 1-asrlarda shahrida
qadimiy qishloq xarobalari ustida atrofi qalin
aylanma devor bilan o rab olingan doira shaklidagi ʻ qal aqo rg on ʼ ʻ ʻ qad
ko targan. Qalinligi 4 m li qo rg on devori yirik xom
ʻ ʻ ʻ g ishtlardan ʻ urib chiqilgan. Diametri 60 m li qo rg on devorining ʻ ʻ
ichki aylanasi bo ylab tomi
ʻ ravoqsimon qilib yopilgan uzun yo lak ʻ bino qilingan. Io lak qismlarga bo lingan va har biridan ʻ ʻ
tashqariga
chiqadigan darvozasi bo lgan. Qo rg onning markaziy qismida ʻ ʻ ʻ xoch shaklida monumental bino qad ko targan. ʻ
Uning devorlarining qalinligi 2 m,
tomi esa ravoqsimon. Bino qator xonalar va yo laklarga ajratilgan. ʻ Peshtoqi binoning
shim. qanotida, u ravoqli
darvozaxona va uning 2 biqinida paykonsimon darchalar joylashtirilgan. Qo rg on binosining ʻ ʻ
umumiy
tarhi : yo lakli aylanma tashqi devoriyu, xochsimon markaziy binosi, ravoqli peshtoqiyu paykonsimon darchalariga ʻ
qaraganda, u avvaldan anchagina puxta o ylangan reja asosida qurilgan zamonasining nodir
ʻ me moriy ʼ obidalaridan

hisoblangan.

Shahrining madaniy qatlamlaridan ko pdanko p ashyoviy topilmalar qayd etildi. Ular ʻ ʻ
orasida uyro zg or va
ʻ ʻ xo jalik ʻ buyumlari: xum , xo mcha, ʻ ko za ʻ , bir quloqli va
jo mrakli ho qachalar, 2 qulokli
ʻ ʻ sopol qozonlar , tova ,suvdonlar, ho kiz ʻ boshli kabob

ko ralar, ʻ yoysimon yorg uchoqlar ʻ , temir pichoq , o roq ʻ va h.k.dan iborat. Topilmalar
orasida 2 ta nodir buyum:
fil suyagidan yasalgan qadahning bir bo lagi va ʻ suyakdan

ishlangan qalam , ayniqsa, diqqatga sazovordir. Hajmi 5 — 3,5 sm.li suyak qadah
parchasida boshida ulkan
kuloh , keng peshonali, ot yuzli, qirraburun, bodom qovoq,
sersoqol va mo ylovli o rta yoshdagi kishining siymosi qabartma qilib tasvirlangan.
ʻ ʻ
Suyak qalamning uz. 15 sm. Bir tomoni yozish uchun uchli qilib, 2tomoni esa ilonni
boshidek romb shaklida kurakcha qilib yasalgan. Bu topilmalar mil.
1 — 2-asrlarga

mansub bo lib, Chochda ham qadimda xatsavod bo lgani hamda shoshtepaliklar ʻ ʻ
karvon
yo li orqali ʻ Yaqin va O rta ʻ Sharq mamlakatlari bilan aloqada bo lganidan ʻ
dalolat beradi.
Topilmalar ko chmanchi
ʻ dasht bilan o groq ʻ dehqonchilik vohasi chegarasida uzoq
asrlar davomida yonmayon yashagan hamda bir-biri bilan
iqtisodiy va madaniy aloqada

bo lgan qadimiy qavmlarning yaratgan o ziga xos madaniyatining mahsuli edi. Bu ʻ ʻ
madaniyat fanda Qovunchi madaniyati
deb ataladi.

QANQA, Qanqatepa – miloddan avval 3-asr – milodiy 12-asr boshiga oid qadimiy
shahar xarobasi. Toshkent viloyatining Oqqo‘rg‘on tumani hududida, Ohangaron
daryosining qadimiy o‘zani chap sohilida. Shohruxiya arxeologik yodgorligidan
taxminan 8 km shimoli-sharqda qadimgi karvon yo‘li ustida joylashgan. Qadimgi
Xitoy yozma manbalarida – Bitan (Bityan). Dastlab, Turkiston arxeologiya
havaskorlari to‘garagi a’zosi Ye.T.Smirnov (1898), keyinchalik M.Ye.Masson
(1934), so‘ngra Moddiy-madaniyat yodgorliklarini muhofaza qilish jamiyati
(Q.Abdullayev, F.Hasanov, D.Alimova, 1969–72), 1974 yildan O‘zbekiston FA
Arxeologiya instituti tomonidan tekshirish ishlari olib borilmoqda. Qanqa to‘g‘ri
to‘rtburchak shaklida, umumiy maydoni 200 gektar bo‘lib, bir necha qator mudofaa
devori va xandaqlar bilan o‘ralgan, ark 3 shahriston va raboddan iborat bo‘lgan.
Shahriston I ning maydoni 6,5 gektar, shimoliy qismida ark (balandligi 40 m)
joylashgan. Uning atrofi xandaq bilan o‘ralgan. Ark va Shahriston I ni 3 tomondan
maydoni 50 ga dan ortiqroq Shahriston II o‘rab olgan. Shahristonlarga tashqaridan
rabod (maydoni 10 gektar) yondoshgan.

Miloddan avvalgi 1 – milodiy 1-asrlarda shahar ravnaq topgan.
Shahristonlar va rabodda ko‘cha-ko‘ylar, maydonlar, hovuz va
oqar suv tarmoqlari hamda paxsa va yirik xom g‘ishtlardan bino
qilingan turar joy qoldiqlari saqlanib qolgan. Qadimdan milodiy
1–2-asrlarda zarb etilgan kumush va mis tangalar (jumladan, 4–
11-asrlarga oid tangalar xazinasi), oltin va qimmatbaho toshlardan
ishlangan taqinchoqlar, sopol haykalchalar, ostodon (ossuariy),
sirlangan va sirsiz sopol idishlar, tosh, suyak va metalldan
ishlangan qurol va asboblar hamda devoriy rasm qoldiqlari
topilgan. Turli xildagi bunday ashyoviy topilmalar shubhasiz,
Qanqada temirchilik, kulolchilik, tikuvchilik, suyak o‘ymakorligi
rivoj topganidan dalolat beradi. Vayron bo‘lgan shahar,
keyinchalik (9-asr) tiklangan .

Toshkent hududi antik davr yodgorliklarini o‘rganish

Купить