Transport vositalari veterinariya sanitariyasi - Jismoniy tarbiya - Referatlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	2000UZS
Hajmi	26.1KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Referatlar
Fan	Jismoniy tarbiya

Transport vositalari veterinariya sanitariyasi

Sotib olish

Transport vositalari veterinariya sanitariyasi.
Reja:
1. Chorvachilikka mansub xom ashyolarni ta sh ish tartibi.
2. Go’sht va go’sht mahsulotlarini tashish tartibi.
3. Transport vositalarini veterinariya sanitariya baholashi.
4. Vagon va ke malarni dezinfeksiyalash .
5. Avtomobil transportlarini dezinfeksiyalash.
6. Sam o lyotlarni dezinfeksiyalash.
7. Yuklash – tushurish maydonlarini dezinfeksiyalash.

Temiryo’l, suv, avtomobil va havo transporti orqali qishloq xo’jalik,
zoopark hayvonlari, go’sht, sut, baliq, shuningdek chorvachilikga mansub
hom ashyolar, nafaqat o’zimizning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan, balki
chetdan keltirilayotgan chorva yuklari ham tashiladi.
Bunda veterinariya xizmatini ko’rsatish, vaveterinariya- sanitariya
nazoratini amalga oshirish, davolash ishlari veterinariya xizmztlari
zimmasida bo’ladi. Shu sababli transportda davlat veterinariya xizmztining
tegishli strukturaviy bo’limlari tashkil etilgan, hamda zarur tehnik va
sanitariya jihozlari bilan ta’minlangan.
Veterinariya xizmatining vazifasi transport vositalarining va unda
tashilayotgan hayvonlar, parrandalar, go’shti va chorvachilikga mansub hom
ashyolarning veterinariya – sanitariya jihatidan sog’lomligini ta’minlash
hisoblanadi. Veterinariya xizmati hayvonlar ustidan butun yo’l davomida
regulyar va doimiy kuzatishni yo’lga qo’yib, hayvonlar o’rtasida kasalik
kelib chiqishi va o’lim yuz berishini oldini oladi, aholini odam va hayvonlar
uchun umumiy bo’lgan yuqumli kasaliklardan himoya qilishni ta’minlash
uchun sharoyit yaratadi.
Transportda tashish uchun faqat sog’lom hayvonlar, kasalliklar
bo’yicha sog’lom bo’lgan hududdan yuklanishi va ta’shilishi mumkun. Shu
partiyadagi hayvonlarga veterinariya guvohnomasi mahalliy veterinariya
vrachi tomonidan to’ldirilib, unda hayvonlar soni, ularning sog’lomligi,
hududning yuqumli kasaliklardan holi ekanligi, shuningdek, hayvonlarda
o’tkazilgan diagnostik tekshirishlar va ularning natijalari hamda berilgan
ishlovlar va ularning o’tkazilgan muddatlari ko’rsatiladi.
Hayvonlarni jo’natish uchun transportga yuklashdan oldin
termometriyadan o’tkaziladi. Agarda hayvonlarda kasallik belgilari
kuzatilmasa va tana harorati normada bo’lsa hayvonlarni transportga
yuklashga ruxsat etiladi. Butun yo’l davomida hayvonlarga qarash

qoidalariga qat’iy rioya qilinadi. Begona shaxslar aralashishiga yo’l
qo’yilmaydi.
Hayvonlar manzilga yetib kelgach chegara va transportda davlat
veterinariya nazorati punktining vakili hujjatlar bilan tanishadi, vagonlar,
kema, avtotransportlar maxsus moslashtirilgan tushurish stansiyasi yoki
maydoniga olib boriladi va hayvonlarni jarohatlanishlarsiz tushirib olishga
e’tibor qaratiladi.
Temir yo’l, samolet, kema va avtotransportlarda hayvonlarni
tashilishida har bir transport turning o’ziga xos xususiyatlari hisobga olinadi.
Masalan: Samolyotda hayvonlar tashish uchun maxsus turdagi qafaslar bilan
jihozlanadi oziqlantirishi uchun uskuna va to’shama materiallar bilan
ta’minlanadi.
Shikastlanishlarni oldini olish maqsadida samoletni poliga maxsus
brezent to’shaladi va uning ustiga qipiq yoki boshqa nam o’tkazmaydigan
materiallar qalin qilib to’shaladi.
Xo’jalik va veterinariya nuqtai nazaridan yuqumli kasalliklar bilan
kasallangan hayvonlarni ham tashishga ruxsat etilishi mumkin. Bunda yo’l
marshrutlari hududiy davlat veterinariya xizmati bosh vrachlari tomonidan
belgilanadi.
Chorvachilikka mansub texnik xom ashyolar: teri va mo’yna, yuvilgan
va yuvilmagan jun, soch, tivit, parranda pati va pari, qil (chetina) suyak,
shox, tuyoq, mezdri, teri bo’laklari, go’sht – suyak uni va boshqalarni
veterinariya qoiydalariga asosan tashishga ruxsat etiladi.
Xom ashyolarni, uning sog’lomligini (sanitariya jihatidan yaroqli
ekanligini) tasdiqlovchi hujjat veterinariya guvohnomasi bo’lgandagina
tashishga ruxsat etiladi. Shu bilan birgalikda yo’l qog’ozi (nakladnoy)
dublikati va spetsifikatsiya qog’ozlari bo’lishi shart. Bu hujjatlar barchasi

butun yo’l davomida veterinariya xizmati xodimi birinchi talab qilgandayoq
ko’rsatilishi majburiy.
Teri xom ashyolari aholidan yoki korxona va tashkilotlardan yig’ib
olingan bo’lsa transportga yuklatilishidan oldin albatta prisipitatsiya
reaksiyasida kuydirgi kasalligiga tekshirishni va faqat manfiy natija olingan
tag’dirdagina tashilishga ruxsat etilishi mumkin. Shuningdek bug’u, kiyik,
yovvoyi echki va enotsimon itlar terisi ham kuydirgi kasalligiga tekshiriladi.
Texnik xom ashyolarni oziq – ovqat, don va uy buyumlari bilan barcha
tashishga yo’l qo’yilmaydi. Jo’natishdan oldin xom ashyolar tegishli
taralarga joylanadi. Teri va mo’ynalar arqon bilan bo’g’lanib pachka xolida,
jun, qil sochlar maxsus matolarga joylanib tikilgan holda, tuzlangan ichaklar
bochkalarga, quruqlari zich qutilarga, shox, tuyoq va suyaklar uyum holida
yoki qutilarda tashiladi.
Go’sht va go’sht mahsulotlari xom va qayta ishlangan holda tashilib,
jo’natishdan oldin albatta veterinariya – sanitariya nazorati (ko’rigi) dan
o’tadi. Katta hayvonlar go’shti -8 0
C da, parranda va quyonlar -6 0
C da
muzlatilgan holda yoki 4-12 0
C ga sovutilgan holda tashiladi.
Transport vositalarini veterinariya – sanitariya baholash.
Hayvonlarni va chorvachilik xom ashyosi va go’shtni tushirilgandan
so’ng bo’shagan transport vositalari dezinfeksiyalsh uchun jo’natiladi. Ishlov
berish turi obiyektning veterinariya – sanitariya holatidan kelib chiqib
tanlanadi. Shu belgilariga qarab temir yo’l vagonlari va kemalar 3
kategoriyaga (toifaga) bo’linadi.
1-toifaga sog’lom hududdan olib kelingan sog’lom hayvonlar, go’sht va
texnik xom ashyolar tashilgan vagon yoki kemalar kiradi.
2-toifaga keyingsh 3-toifadagi kasalliklardan boshqa kasalliklar bilan
kasallangan yoki gumon qilingan hayvonlar tashilgan vagon va kemalar
kiradi. Bu toifaga tashilgan hayvonlar orasida o’lim kuzatilgan yoki go’sht va

xom ashyolar ko’rsatilgan kasalliklar qo’zg’atuvchilari bilan zararlangani
aniqlangan transport vositalari ham kiradi.
3-toifaga kuydirgi, qorason, manqa, qoqshol (qotma) bradzot, epizootic
limfangoit, ornitoz qo’zg’atuvchisi bilan zararlangan hayvonlar jasad va
chorvachilik xom ashyolari, qushxonada taynorlangan teri xom ashyolari,
kuydirgi kasalligiga tekshirilmagan suyak yoki import qilingan chorvachilik
xom ashyosi tashilgan vagon va kemalar kiradi.
Temir yo’lda vagonlarni dezinfeksiyalash uchun dezinfeksiya yuvish
punkti (DPP) va dezinfeksiya yuvish – stansiyalari (DPS) tashkil etilgan.
Ikkalasining bir – biridan farqi DPS –da oqova sublarni tozalash inshoati
mavjud. Shu sababli 3-toifa vagonlar shu joyda dezinfeksiya qilinadi.
1-toifa vagonlar ifloslanishlardan tozalanib qaynoq suv bilan yaxshilab
yuviladi.
2-toifa vagonlar yaxshilab tozalangach va yuvilgach xlorli ohak,
formaldegid yoki qaynoq o’yuvchi natriy eritmalari bilan dezinfeksiya
qilinadi.
3-toifa vagonlar avval vagonga kirishdan oldin uning devorining ichki
yuzasi dezinfeksiya vositalaridan biri bilan ishlov beriladi. So’ngra
vagonlarni maxsus tayyorlangan xodimlar tomonidan mexanik tozalash
o’tkaziladi. Shundan so’ng kasallikka qarshi instruksiyaga muvofiq tavsiya
etilgan zararsizlantirish vositasi bilan dezinfeksiya o’tkaziladi.
Vagon refrijiratorlarni zararsizlantirish - tez buziladigan mahsulotlarni
tashishda mexanik sovutkichli yakkalik vagon refrijiratorlar ishlatiladi.
Vagon refrijiratorlarni zararsizlantirishda vagonlar avval tozalanadi, kuchli
oqim bilan issiq suv bilan yuviladi va so’ngra dezinfeksiya qilinadi.
Kemalarni zararsizlantirish ularning toifalariga qarab o’tkaziladi.
Kemadagi ifloslanishlarni va yuvilgan suvni suv havzalariga to’kish
ta’qiqlanadi. Dengiz sharoitida qirg’oqdan 78 km uzoqlikda havzaga to’kish

mumkin. Ichki havzalarda har qanday holatda ifloslanishlarni suvga tashlash
ma’n qilinadi.
Avtotransportlarni dezinfeksiyalshda mashina balonlari dezinfeksion
to’siqda, kuzov esa mexanik tozalangandan so’ng tegishli kasallikning
qo’zg’atuvchilarini yo’q qilish xususiyatga ega bo’lgan dezinfeksion
eritmalar bilan ishlov beriladi.
Samolyotlar dezinfeksiyasi unda yuqumli kasalliklarga nosog’lom
xududdan kasal hayvonlar, hayvonot xom ashyolari olib kelingandan so’ng
o’tkaziladi. Shuningdek, samoletlar parazitlar bilan zararlangan hayvon yoki
hayvonotga mansub xom ashyolar tashilganda ham dezinfeksiya qilinadi. Har
ikki holatda ham ayerosol holidagi metil bromid va formaldegid eritmalari
ishlatilishi maqsadga muvofiq bo’ladi.
Buning uchun samolyot alohida boshqa samolyotlar turgan joydan
kamida 100 m masofada ajratilgan maydonga olib kelinib dezinfeksiya
o’tkaziladi. Yuklash va tushurish maydonlari har bir operatsiyadan so’ng
yaxshilab tozalanadi, agarda yuqumli kasalliklar holatlari qayd etilgan bo’lsa,
unda dezinfeksiya o’tkaziladi.

Adabiyotlar:
1. Suvonqulov Y.A. «Qishloq xo‘jalik hayvonlari gigienasi» T. 1994
Qo‘shimcha adabiyotlar.
1. Kuznetsov A.F. , Demchuk M.V. - « Gigiena selskoxozyaystvenn ыx
jivotnыx» Moskva, 1991
2. Medvedskiy V.I. «Soderjanie, kormlenie i uxod za jivotn ы mi». Minsk, 2007
3. Kochish I.I., Kalujnыy N.S., Volchkova L.A., Nesterov V.V. «Zoogigiena»,
Moskva, 2008

Transport vositalari veterinariya sanitariyasi

Sotib olish