Turkistonda sud tizimi va harbiy politsiya tartibotining o‘rnatilishi 9 -sinf - История - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Сентябрь 2020
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Turkistonda sud tizimi va harbiy politsiya tartibotining o‘rnatilishi 9 -sinf

Купить

Turkistonda sud tizimi va harbiy politsiya tartibotining o‘rnatilishi 9-sinf O’zbekiston tarixi fani darsligi asosida 15-mavzu

Sudlov tizimining mustamlaka manfaatlariga moslashtirilishi Turkiston o‘lkasida imperiya manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan tadbirlardan yana biri bu sud tizimi bo‘lgan. Xonlik davrida qozilarning chiqargan qaroridan norozi bo‘lganlar qozikalonga murojaat qilgan.

Podsho hukumati tomonidan dastlab o‘lkadagi mavjud sud tizimidagi qozikalon lavozimi tugatilib, barcha qozilarning huquqi tenglashtirildi.

Sud tizimida amalga oshirilgan siyosatda qozi va biy sudlari oxir-oqibat tugatilishi hamda ungacha faqat kichik ko‘rinishdagi sud ishlarini, ya’ni asosan, oilaviy mojarolar, kishilar o‘rtasida janjal va kelishmovchiliklarni ko‘rib turishi maqsad qilib olingan edi.

1867-yilgi «Nizom» loyihasi bo‘yicha o‘lkada qozilar va biy sudlari, uyezd sudlari, muvaqqat harbiy-sudlov komissiyalari, viloyat boshqaruvining sud bo‘limlari va general- gubernatorlik Devonining sudlov bo‘limi tashkil qilindi.

Sud organlarining faoliyati Sud ishlarida mahalliy aholining o‘troq qismi uchun qozi sudlari, ko‘chmanchi aholisi uchun esa biy sudlari, volost boshliqlari, qishloq oqsoqollari, ovul boshliqlari va ularning yordamchilari aholi tomonidan uch yil muddatga saylangan.

Rossiya imperiyasi yerlik aholiga o‘z ta’sirini kuchaytirish uchun 1866-yil Toshkentda mahkama joriy qiladi. Uning tarkibiga mahalliy aholi vakillaridan saylangan qozi va 7 nafar a’lam kirgan.

Qozi sudlarining vakolatlariga da’vo hajmi 100 rubldan oshmaydigan jinoyat va fuqarolik ishlarini ko‘rib chiqish kirgan. Yirik da’volar esa qozilar va biylar qurultoyida ko‘rib chiqilgan. Bu yig‘ilishlar xalq sudyalari qurultoyi deb atalgan.

Qozilar aholining soniga qarab belgilangan. Toshkent shahrida to‘rt dahaning har birida bittadan to‘rtta qozi, Samarqand shahrida ikkita qozi, volost larda bittadan qozi bo‘lgan. Toshkent shahri qozilari

XIX asrning oxirida sudlov jarayonlaridagi o’zgarishlar O‘rta Osiyo mustamlakaga aylantirilgandan so‘ng boshqa sohalar singari sud tizimi ham bosqichma-bosqich o‘zgartirib borilgan.

Qozi va biy sudlariga bo‘ lib o‘tadigan saylovlarda mustamlakachi hukumatning aralashuvi, saylov natijalarini tasdiqlashdagi noto‘g‘ri ishlar ko‘plab janjallarni, mahalliy aholi o‘rtasida o‘zaro nizolar, ma’muriyatga nisbatan ishonch sizlik va norozilik harakatlarini keltirib chiqargan.

Sudlarga joriy etilgan saylovlar mustamlakachi hukumat ixtiyorida bo‘lib, saylovda kimning g‘olib chiqishi saylovchilarga qaraganda ma’muriyat xohishiga bog‘liq bo‘lib qoldi.

1886-yilgi «Nizom»da ham Turkiston o‘lkasida qozilar sudi saqlanib qoldi. Uyezd sudlari bekor qilinib, ularning o‘rniga shahar va zemstvo boshliqlari tomonidan tayinlanadigan uchastka mirovoy sudyalari (sudlari) tuzildi.

1898-yilda Turkiston o‘lkasida sud nizomlarini qo‘llash qoidalariga muvofq viloyat sudlari tugatildi, ularning o‘rniga okrug sudlari va Toshkent sud palatasi tuzildi.

Купить