Uyg‘onish-Renasans davri adabiyoti - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	634.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Uyg‘onish-Renasans davri adabiyoti

Купить

Uyg'onish -Renasans
davri adabiyoti

Uyg'onish davrining xususiyatlari (1)

Uyg'onish yoki Uyg'onish - Evropa madaniyati tarixidagi
o'rta asrlar madaniyatini almashtirgan va yangi davr
madaniyatidan oldingi davr.

Davrning taxminiy xronologik doirasi XIV asrning boshi
- XVI asrning oxirgi choragi va ba'zi hollarda - XVII
asrning birinchi o'n yilliklari (masalan, Angliyada va
ayniqsa, Ispaniyada).

Uyg'onish davrining o'ziga xos xususiyati -
madaniyatning dunyoviy tabiati va uning
antropotsentrizmi (ya'ni, birinchi navbatda, shaxs va
uning faoliyatiga qiziqish).

Qadimgi madaniyatga qiziqish bor , go'yo uning
"jonlanishi" sodir bo'ladi - va bu atama shunday paydo
bo'ldi.

Uyg'onish davrining xususiyatlari (2)

Shahar-respublikalarning o'sishi feodal
munosabatlarida ishtirok etmagan mulklar:
hunarmandlar va hunarmandlar, savdogarlar va
bankirlar ta'sirining kuchayishiga olib keldi. Ularning
barchasi o'rta asrlar tomonidan yaratilgan ierarxik
qadriyatlar tizimiga, ko'p jihatdan cherkov
madaniyatiga va uning astsetik, kamtar ruhiga
begona edi.

inson , uning shaxsiyati, erkinligi, faol, ijodiy
faoliyatini ijtimoiy institutlarni baholashning eng oliy
qadriyati va mezoni deb hisoblagan ijtimoiy-falsafiy
oqim – gumanizmning paydo bo‘lishiga olib keldi .

Uyg'onish davrining xususiyatlari (3)

Yangi dunyoqarash ant ik davrga
ay landi , unda gumanistik, astsetik
bo'lmagan munosabatlar namunasini
k o'rdi .

15-asr oʻrt alarida mat baa ixt irosi butun
Yevropa boʻylab qadimiy meros va yangi
qarashlarning tarqalishida katta rol
oʻynadi.

Uyg'onish davrining yuksalishi va
tarqalishi

Uyg'onish Italiyada paydo bo'ldi, u erda uning
birinchi belgilari 13-14-asrlarda paydo bo'lgan,
ammo u faqat 15-asrning 20-yillaridan boshlab
mustahkam o'rnatilgan.

Fransiya, Germaniya va boshqa mamlakatlarda
bu harakat ancha keyinroq boshlangan . 15-
asrning oxiriga kelib u eng yuqori cho'qqiga
chiqdi.

16-asrda Uygʻonish davri gʻoyalari inqirozi avj
oldi, natijada mannerizm va barokko paydo
boʻldi.

Uyg'onish davrlari

Proto-Uyg'onish davri (XIII asrning 2-
yarmi - XIV asr)

Erta Uyg'onish davri (15-asr boshi - 15-
asr oxiri)

Yuqori Uyg'onish davri (15-asr oxiri - 16-
asrning birinchi 20-yillari)

Kech Uyg'onish davri (16-asrning
o'rtalari - 16-asrning 90-yillari)

Italiyaning uchta buyuk ustalarining ishi
Uyg'onish davrining eng yuqori cho'qqisini
ko'rsatadi.

Le onardo da Vinchi (1452-1519),

Mik e lanje lo Buonarot t i (1475-
1564)

Raf ae l Sant i (1483 - 1520).

Uch buyuk usta (2)

Evropada Italiya Uyg'onish davri

Italiya Uyg'onish davri 1450 yilgacha boshqa
mamlakatlarga juda oz ta'sir ko'rsatdi. 1500
yildan keyin bu uslub butun qit'aga tarqaldi,
lekin ko'plab kechki gotika ta'siri barokko
davrida ham saqlanib qoldi.

Gollandiya, Germaniya va Frantsiyadagi
Uyg'onish davri odatda alohida stilistik
yo'nalish sifatida ajralib turadi, bu Italiyadagi
Uyg'onish davri bilan ba'zi farqlarga ega va
"Shimoliy Uyg'onish davri" deb ataladi.

"Shimoliy Uyg'onish davri" ning asosiy
shaxslari

Albrecht Dyurer

Kichik Hans
Xolbeyn

Lukas Kranach
oqsoqol

Pit e r Brue ghe l
oqsoqol

Uyg'onish davri odami

Uyg'onish davri faylasuflari aql va uning bunyodkorlik
kuchi oldida ta'zim qildilar. Aql - tabiatning bebaho
ne'mati bo'lib, u insonni hamma narsadan ajratib
turadi, uni xudoga aylantiradi.

Gumanist uchun donolik insonlar uchun mavjud
bo'lgan eng oliy ne'mat edi, shuning uchun ular
klassik antik adabiyotni targ'ib qilishni o'zlarining eng
muhim vazifasi deb bildilar.

Donolik v a bilimda , inson haqiqiy baxtni topadi, deb
ishonishdi va bu uning haqiqiy zodagonligi edi. Antik
adabiyotni o‘rganish orqali inson tabiatini
takomillashtirish Uyg‘onish davri gumanizmining
asosini tashkil etadi.

Bilimlarni rivojlantirish

XIV-XVI asrlarda odamlarning dunyo va
undagi insonning o'rni haqidagi g'oyalariga
sezilarli ta'sir ko'rsatdi.

Buyuk geografik kashfiyotlar, Nikolay
Kopernik dunyosining geliotsentrik tizimi
Yerning kattaligi va uning koinotdagi o'rni
haqidagi g'oyalarni o'zgartirdi.

Antik davrdan beri birinchi marta inson
tuzilishi va unda sodir bo'ladigan jarayonlarni
o'rganishga urinishlar bo'lgan Paracelsus va
Vesaliy asarlari ilmiy tibbiyot va anatomiyaga
asos soldi.

Ijtimoiy fanlarning rivojlanishi

Ijtimoiy fanlarda ham katta o'zgarishlar ro'y berdi.
Nik olo Mak iave lli asarlarida tarixiy-siyosiy jarayonlar
dastlab turli odamlar guruhlari va ularning
manfaatlarining oʻzaro taʼsiri natijasi sifatida koʻrib
chiqildi.

Shu bilan birga, "ideal" ijtimoiy tuzilmani rivojlantirishga
urinishlar qilindi: Tomas More t omonidan " Ut opiy a" ,
Tommaso K ampane lla t omonidan " Quy osh shahri" .

Antik davrga bo'lgan qiziqish tufayli ko'plab qadimiy
matnlar qayta tiklandi, tekshirildi va chop etildi. Deyarli
barcha gumanistlar u yoki bu tarzda k lassik lot in va
qadimgi y unon t illarini o'rganish bilan shug'ullanishgan
.

Uyg'onish davri adabiyoti

Adabiyotdagi asosiy yo'nalish, Uyg'onish davri butun
madaniyatining ajralmas qismi. XIV asrdan XVI asrgacha
bo'lgan davrni egallaydi.

Uning o‘rta asr adabiyotidan y angi, ilg‘or insonparvarlik
g‘oy alariga asoslanganligi bilan f arqlanadi. Uyg'onish
davrining sinonimi frantsuzcha kelib chiqqan
"Uyg'onish davri" atamasi.

Gumanizm g'oyalari birinchi marta Italiyada paydo
bo'lib, keyin butun Evropaga tarqaldi. Shuningdek,
Uyg'onish davri adabiyoti butun Evropaga tarqaldi, lekin
har bir alohida mamlakatda o'ziga xos milliy
xususiyatga ega bo'ldi.

Uyg'onish davri atamasi yangilanish, rassomlar,
y ozuvchilar, mut af ak k irlarni ant ik davr madaniy at i va
san'at iga jalb qilish , uning yuksak g'oyalariga taqlid
qilish degan ma'noni anglatadi.

Uyg'onish davri yozuvchilarining
ijodi

Pe t rark a, Rabe le , She k spir, Se rvant e s kabi mualliflar
ijodida hayotni yangicha anglash cherkov targʻib
qilayotgan qullarcha itoatkorlikni inkor etgan shaxs
tomonidan ifodalanadi.

t abiat ning eng y uk sak ijodi sifatida ifodalaydi ,
uning tashqi ko'rinishining go'zalligini, qalbi va
aqlining boyligini ochib berishga harakat qiladi.

Uy g'onish dav ri realizmi obrazlarning k o'lami
(Gamlet , Qirol Lir), obrazning poet ik lashuv i, ajoy ib
t uy g'uga ega bo'lish qobiliy at i v a shu bilan birga
fojiali t o'qnashuv ning y uqori int ensiv ligi bilan
t av sifl anadi (" Romeo v a J uliet t a" ) . ” ), odamning
unga dushman kuchlar bilan to'qnashuvini aks
ettiradi.

Uyg'onish davri adabiyoti janrlari (1)

Uyg'onish davri adabiyoti turli janrlar bilan
ajralib turadi. Ammo ma'lum adabiy shakllar
ustunlik qildi.

Eng mashhur janr qissa bo'lib, u Uyg'onish
davri qissasi deb ataladi. She'riyatda u
sonet ning eng xarak t erli shak liga ay lanadi
(ma'lum bir qofiya bilan 14 qatordan iborat
bayt).

juda rivojlanmoqda . Uyg'onish davrining eng
ko'zga ko'ringan dramaturglari Ispaniyada
Lope de Vega va Angliyada Shekspirdir .

Uyg'onish davri adabiyoti janrlari (2)

J urnalist ik a v a falsafi y nasr keng tarqalgan .

Italiyada Giordano Bruno o'zining yangi
falsafiy tushunchalarini yaratadi.

Angliyada Tomas More o'zining "Utopiya"
kitobida utopik kommunizm g'oyalarini
ifodalaydi.

Mishel de Montaigne ("Tajribalar") va Erasmus
Rotterdamlik ("Ahmoqlik maqtovi") kabi
mualliflar keng tanilgan .

Dante Aligyeri

Toʻliq ismi Durante degli
Aligyeri (1265-1321) -
italyan shoiri, italyan
adabiy tilining
asoschilaridan biri.

" Komediy a" ning
yaratuvchisi (keyinchalik
Bokkachcho tomonidan
kiritilgan "Ilohiy "
epithetini oldi ), unda
kech o'rta asrlar
madaniyati sintezi
berilgan.

Dantening boshqa asarlari

"Bayram"

“ Xalq notiqligi haqida”

"Ekloglar"

"Xabarlar"

"Gul" (232 sonetdan iborat she'r)

"Suv va yer masalasi"

"Yangi hayot"

"She'riyat"

Dantening bugungi tasvirlari

Jovanni Boccaccio

(1313, Parij — 1375, Sertaldo, Italiya) — italyan
yozuvchisi va shoiri, ilk Uygʻonish davri adabiyoti
vakili.

Qadimgi mifologiya mavzulariga asoslangan she’rlar,
“Fiammetta” psixologik qissasi (1343, 1472 yilda nashr
etilgan), pastorallar va sonetlar muallifi.

Asosiy asari - "Dekameron" (1350-1353, 1470 yilda
nashr etilgan) - insonparvarlik g'oyalari, erkin fikrlash
va antiklerikalizm ruhi, astsetik axloqni rad etish,
quvnoq hazil, ko'p rangli panorama bilan to'ldirilgan
qisqa hikoyalar kitobi. Italiya jamiyatining odatlari

Uyg'onish davrining ahamiyati
Uy g'oni sh dav ri ning asosi y nat ijasi v a asosiy y ut ug'i - bu t asdi q
faol i nson shax siy at i, uni ng opt imist ik i jodiy salohiy at i
insoniy at ning k o'plab buy uk y ut uqlariga olib k elgan
boshl ang'ichlar, qulay li k l ar,
qulay l ik v a hay ot sifat ini y ax shi lash - 15-asrning oxiriga k el ib.
y axshi rozi emas
o'rt a asrl ar madaniy at i v a hay ot ining an'anav iy asosl ari bilan,
ay lanib k et ish xav fi bor
u bi lan k esk in ziddiy at v a o'rt a asrlar but unligi bi lan t o'l iq
t anaff us.
Bularning barchasi Uy g'onish dav rining qarama-qarshi lik lari ni
y anada k uchay t irdi
Ular Uy g'onish dav ri shax si ning o'zida ham, o'rt asida ham eng
k esk in t o'qnashuv ga ay l andi
dav rni ng madaniy qat l amlari, l ek in ay ni pay t da Uy g'onish dav ri
t urt k i bo'ldi
y angi madani y at - y angi dav r madaniy at ini y arat ish.

Etiboringiz uchun rahmat

Uyg‘onish-Renasans davri adabiyoti

Купить

Похожие документы
Tarix darslarida axborot texnologiyalardan foydalanish
Tarix o‘qitishning ko‘rsatmali metodlari
Tarixni o‘zgartirgan ixtirolar
Tarixiy xaritalar
Tarixiy o‘lchov birliklari