Уйғониш даври. XIV-XVI асрлар Европада илмий билимлар ривожида янги давр - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	81.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	01 Май 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Уйғониш даври. XIV-XVI асрлар Европада илмий билимлар ривожида янги давр

Купить

Уйғониш даври. XIV-XVI асрлар Европада илмий билимлар ривожида янги давр Режа: XIY-XY асрларда Италияда илк уйғониш ва гуманизм. Ғарбий Европанинг буюк гуманист ёзувчилари ва уларнинг илм-фан ривожига қўшган ҳиссалари.

Мавзуга оид таянч тушунча ва иборалар: гуманист, уйғониш, Янги замон, черков, буюк географик кашфиётлар, ихтиролар, мануфактура, буржуазия.

XV аср охиридан Европанинг пешқадам мамлакатларида тушкунликка юз ўгирган феодал тузумга қарши кураш авж олиб кетди: одамлар онгида ҳам ўзгариш юз берди. Сабаби Ғарбий Европада юз берган алохида маданий ва тафаккурий тараққиёт даври “Ренессанс” атамаси дастлаб Италиядаги маданий –маънавий юксалиш (XIV – XVI асрлар) га нисбатан қўлланилган уни ўрта асрлар илк турғунлигидан янги даврга ўтиш босқичи деб бахолаганлар. Ренесанснинг асосий аломатлари тафаккурда ва илму ижодда догматизм, жахолат ва муаасибликни ёриб ўтиб инсонни улуғлаш, унинг истеъдоди, ақлий – фикрий имкониятларини юзага чиқариш: антик даври (Юнон-Рум) маданиятига қайтиб, уни тиклаш, бойитиш: черков схлоастикасидан қутулиб, адабиёт ва санъатда дунёвий гўзаллик, хаёт тароналарини қизғин кулаш, инсон эрки, хурфикрлилиги учун кур

Англиядаги XIIIасрда таъсис этилган Оксфорд ва Кембриж университетлари, Испаниядаги Саламанк ва Италиядаги Неаполь университетлари Европадаги энг қадимий университетлар эди. XY асрда университетлар сони тез кўпўйди. 1500 йилда бутун Европада 65 та университет бор эди. Ўрта аср университети Фани схоластика деб аталарди. Схоластиканинг асосий хусусияти Бирон бир янгилик яратиш эмас, балки христиан динини мазмунини тушунтиришдан ибора эди. XYI асрда гуманизм узил-кесил умумевропа маданий ҳаракатига айланиб, Ўрта аср схоластикасига жуда қаттиқ зарба етказди. Ғарбий Европада Юз берган алоҳида маданий ва тафаккурий тараққиёт даври. “Ренессанс” атамаси дастлаб италиядаги маданий манавий юксалиш (XIV – XVI асрлар) га нисбатан қўлланилган, уни ўрта асрчилик турғунлигидан янги даврга ўтиш босқичи де

Уйғониш даври Фан ва санъат соҳасида ғоят буюк бурилиш даври эди. Флоренция бутун ,Италиянинг маданий маркази эди. Леонардо да Винчи (1452-1519) Италиядаги Уйғониш даврининг энг буюк арбобларидан бири эди. Леанардо рассом сифатида ҳамма нарсадан кўра кишиларга ва уларнинг руҳий кечинмаларига кўпроқ эътибор берарди. Унинг «Мона Лиза» -- портрети жаҳонга машҳур.Уйғониш даврининг буюк арбобларидан бири- Микеланжело (1475-1564) бўлиб, у ўзининг «Довуд» ҳайкалини яратди. Буюк арбоблардан Яна бири рассом Рафаэль(1483-1520) унинг энг машҳур асари «Сикст мадоннаси» дир. Бу асар ғоят кучли муҳаббат Билан суғорилган.Уйғониш даврининг буюк санъаткорлари кишиларни ҳозир ҳам қойил қолдираётган нодир асарлар яратдилар. Кўпгина гуманист ёзувчилар феодал тартибларни ва черковни қаттиқ қораладилар. Шундай

Бу асар дунёдаги ёвузлик ва адолатсизликка қарши фидокорона курашга чорловчи романи турли мамлакатлардаги кишиларнинг севимли китоби бўлиб қолди. Йирик сиймо флоренциялик Данте Алигьери эди. «Дўзах», «Машҳар» ва «Жаннат» уч қисмли поэмаси Билан машҳур. Ктиоб босишнинг ихтиро қилиниши Янги маданиятнинг ривожланиши учун катта аҳамиятга эга булди. Иоганн Гуттенберг (1400-1468) нинг китоб босиш ишини ихтиро қилишда кўрсатган хизмати шундаки, у ҳаракатланадиган ҳарфлар ихтиро қилиб, улар бошда ёғочдан ясалди, кейин эса бу ҳарфлар металл ҳарфлар билан алмаштирилди. Бу ихтиро 15 йил ўтгач ошкора бўлиб, у Германиядан бошқа давлатларга ёйилди. Китоб босишнинг ихтиро қилиниши жуда катта аҳамият касб этди. Бу эса маорифнинг равнақ топишига замин яратилди. Уйғониш даврида театр санъати хаёт кўзгуси хи

Уйғониш даври меъморчилиги қадимги анъаналарни ўзлаштириб, уни янги мазмун билан бойитди. Янги меъморий қурулмалар вужудга келди. Кўп қавтли уйлар, янги қиёфадаги жамоат бинолари қад кўтарди. Бинони ташқи ва ички томонларини безаш, кенгликни ташкил этиш борасида ҳам муайян ютуқларга эришилди. Бу ўзгаришлар Италиянинг Флоренция, Пиза, Сиена, Геноя, Милан айниқса Венеция шахарларида жуда сезиларли бўлди. Улкан бинолар, ғоят катта гумбазли ва бир нечта устунли сарой ва ибодатхоналар қурилди, айниқса Флоренциялик меъморлар антик меъморлик анъаналари ва ордер тизимидан унумли фойдаланди. Бу анъаналарни ўрта аср Италиялик меъморлик теҳникаси ютуқлари, маҳаллий қурилиш ҳом ашёлари ва конструкциялари билан уйғунлаштириб, Ренессанс меъморлиги услубини яратдилар. Девор сатхи текислигининг яхлитлиги

Асосий хулосалар Шахарнинг ижтимоий маъмурий маркази тархи ва тузилиши билан боғлиқ бўлган янги типи пайдо бўлди. Флоренцияда шаклланган юксак уйғониш даврининг мумтоз услуби Римда кейинроқ Венецияла монументал ёдгорликлар (монументал санъат) яратилишига сабаб бўлди.

Купить