Voleybol o’yini qoidalari, ularning shakllanishi va zamonaviy o`yin qoidalarining qisqacha izohi - Физическая культура - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	996.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физическая культура

Voleybol o’yini qoidalari, ularning shakllanishi va zamonaviy o`yin qoidalarining qisqacha izohi

Купить

Mavzu: Voleybol o’yini qoidalari, ularning shakllanishi va zamonaviy o`yin qoidalarining qisqacha izohi 1. Voleybol o`yinining dastlabki qoidalari 2. O`yin texnikasi 3. O`yin texnikasining tasnifi 4. Hujum texnikasi 5. Texnik harakatlar 6. Hujum zarbalari 7. Himoya texnikasi REJA: www.arxiv.uz

Voleybol o`yinining dastlabki rasmiy o`yin qoldalari 1897 yilda Amerikalik doktor A.Xoisted rahbarligida ishlab chiqilgan. Mazkur qoidalarni ayrim bandlari quyidagilardan iborat bo`lgan: maydonchaning o`khami 7,6 x 16,1 m; to`rning balandligi 198 sm; to`pning og`irligi 340 g; o`yinchilar tarkibi chegaralanmagan; to`p o`yinga maydonchani o`ng tashqi qismida joylashgan 1x1 metrli to`rtburchak shakldagi joydan bir oyoqda turib kiritilgan va hokazo. Voleybolning borgan sari ommaviylasha borishi va ishtirokchliarning o`yin mahorati shakllana borishi bilan bir qatorda musobaqa qoidalari ham o`zgarib, takomillashib borgan. 1900 yil - hisob 21 ochkogacha, to`rning balandligi 213 sm; 1912 yil - maydoncha 10,6 x 18,2 m, to`r - 228 sm; 1917yil -hisob 15 ochkogacha, to`rning balanliigi 243sm; 1918 yil

O`yin to`xtatiladi va xato e`lon qilinadi: to`p kiritishda:chiziq bosilsa, to`pni irg`itmasdan o`yinga kiritilsa, to`p kiritish navbati buzilsa, to`p to`rga yoki begona predmetlarga tegsa, to`p kiritish jarayoni 5 soniyadan ortsa; to`p uzatish va qabul qilishda: to`p bir vaqtni o`zida yoki ketma-ket bir o`yinchi tomonidan 2 marta o`ynalsa, ilib uzatilsa, yoki qabul qilinsa, bir jamoa o`yinchilari (to`siqdan tashqari) 3 martadan ortiq to`p bilan harakat qilsalar; zarba va to`siq qo`yishda: o`yinchi to`rga tegib ketsa, o`rta chiziqdan o`tib ketsa, to`pni ilib o`ynalsa, to`p antennadan tashqari yoki antennaga tegib ketsa, raqib tomondagi to`p o`ynalsa. Qoidalar rasmiy holda to`liq 1946 yilda joriy etilgan, lekin 1951 yilga kelib Marselda FIVB Kongressi tomonidan tasdiqlandi. 1947 yil - erkakl

2008 yil - to`pni rangi o`zgartirildi (sariq-ko`k); to`siq qo`yuvchilar tomonidan to`rga tegib ketish mumkin" (hujumchi o`yiniga halaqit bermaslik sharti bilan). Zamonaviy voleybol maydonchasini olchamlari 9x18 m. To`rni uztmligi 9,5 m, kengligi 1m, Kataklari 10x10 sm. Maydoncha chiziqlarini kengligi 5 sm, Antennasi balandligi 180 sm. O`yin qoidalarini atroflicha talqini maxsus bo`limda yoritiladi. Hakamlarining tarbiyaviy ahamiyati. Hakamlarning va hakamlik qilishning oliy maqsadi nafaqat musobaqa ishtirokchilarining o`yin qoidasiga amal qilishlarini nazorat qilish, balki aynan shu o`yinchilarni tarbiyalashdan iboratdir. Ularda o`yin va munosabat intizomini shakliantirish, hamkorlik, bir-birlarini qo`liab- quvvatlash, o`zaro hurmat, odob va ma`naviy xislat va tuyg`ularni uyg`otish h

O`YIN TEXNIKASI Voleybol o`yin texnikasini o`yinda qo`llaniladigan harakat faoliyatlarining maqsadga muvofiq, aniq vazifalarni xal qilishga imkon beradigan usullari yig`indisi deb atash mumkin. «Texnika» so`zi yunoncha so`z bo`lib, «mahorat» ma`nosini anglatadi. Takomillashgan texnik usullarni egallash bilan yuqori mahoratga erishiladi. Voleybol o`yin texnikasi o`yinni olib borish uchun zarur bo`lgan harakat usullari majmuasidan iboratdir, xarakatlar texnikasi turli vaziyatlarda maqsadga muvofiq, samarali harakat qilish bilan baholanadi, o`yindagi har bir texnik usulni bajarish bir- biri bilan uzviy bog`langan harakatlanish tizimidan tashkil topadi. Harakat texnikasi harakat vazifalarini muayyan usul bilan hal qilish uchun zarur va yetarli bo`lgan harakatning dinamik va kinematik xususiyat

Texnikaning asosiy qismi - ma`lum bir harakatdagi asosiy mexanizmning eng muhim va xal qiluvchi qismidir. Texnikaning asosiy qismini bajarish nisbatan katta kuch sarflanishi bilan ifodalanadi. Texnikaning detallari - harakatning asosiy mexanizmini buzmaydigan ikkinchi darajali xususiyatdir. tehnika detallari turli sportchilarda turlicha bo`lib, bu ularning morfologik va funksional imkoniyatlariga bog`liq bo`ladi. Texnik harakatlarni bajarishda harakatlarning vaqt jihatidan ma`lum bir fazalari farqlanadi. Odatda, harakatlarning uch fazasi: tayyorgarlik, asosiy va yakunlovchi fazalarini belgilab qo`yish mumkin. Tayyorgarlik fazasini ahamiyati harakatning bosh fazada bajarish uchun qulay sharoit yaratishdan iborat. Bu sharoitlar yugurib kelish, sakrash, aylanma hafakatlarni (to`siq qo`yganda,

Yakunlovchi fazadagi harakatlar gavdaning muvozanatini saqlash maqsadida so`nib boradi yoki keskin tormozlanadi. Voleybol juda dinarnik o`yin bo`lganligi sababli voleybolni turii texnik usullarni egallashi, o`yin vaziyatidan kelib chiqqan holda ularni tanlay olishi va uni tez, aniq bajarishi lozim. Bu esa o`yinchining texnik mahoratini belgilaydi. Yuqori texnik mahorat belgilari quyidagilarda ifodalanadi: harakat usullarining aniq va sarnarali bajarilishi; halal beruvchi omillar (charchash, psixologik keskinlik, tashqi sharoltning salbiy ta`siriari va boshqalar) mavjudligida harakatlarning bajarilish barqaroriigi; raqib harakatlariga qarab javob harakatlarini tanlash, ularni qayta qurish va bunda harakat qismlarini boshqara olish; usullarning bajarilish ishonchliligi. Voleybol rivojlanishi

O`yin texnikasining tasnifi O`yin texnikasini tasniflash - ularni shakli, mazmuni, qo`llaniladigan usullarning nimaga mo`ljallanganligi, harakatlarning bir-biriga bogliqligi, harakatlarning kinematik va dinamik tuzilishga qarab ma`lum guruhlar va bo`limlarga ajratishdir. Voleybol texnikasi ikkita katta bo`lim: hujum va hirnoyadagi texnikalarga bo`linadi. O`z navbatida, yuqoridagi bo`limlar ham texnik usullarning shakli va mazmuniga ko`ra bir qancha guruhlarga bo`linadi. Har bir guruhda texnik harakatlarning o`ziga xos bajarish usullari mavjud bo`ladi. www.arxiv.uz

Hujum texnikasi. Holatlar, haraxakatlanish, dastlabki holatlar Holatlar. Voleybol o`yinida o`yinchilar to`p bilan qisqa vaqt ichida harakat qilishlari lozim. Shu sababli u yoki bu o`yin sharoitida o`yinchi to`p bilan o`ynashi uchun yuqori tayyorgarlik ko`rishi talab etiladi. Shu maqsadda turli harakat usullartni bajarish uchun turlicha holatlarni egallashi kerak. Hujum zarbasini, berish va to`siq qo`yishda - baland {1 a-rasm), o`yinga kiritilgan to`pni qabul qilishda - o`rta (1 б-rasm), hujum zarbasini yoki to`siqdan pastlab qaytgan to`pni qabul qilishda - past (1 в-rasm) holatlar egallanadi. Bunda UOM (umunniy og`irlik markazi)ning holati navbatdagi harakatning xususiyatiga bog`liq bo`ladi. Shuni ham ta`kidlash o`rinliki, o`yinchining bo`yi va uning koordinaesion qobiliyati UOMga sezilarl

Harakatlanish. O`yinehi ma`lum bir texntk usulni bajarish uehun maydon bo`ylab harakatlanadi. Bunda usul va o`yinning vaziyatiga bog`liq holda, qadam tashlab {oldinga, orqaga, yon tomonga), sapehib, sakrab, yugurib, yiqilib turli harakatlarni amalga oshiradi. Qadam tashlash va yugurish bilan qilinadigan harakatlar birmuneha yumshoq (UOM tebranishining sustligi sababli) bo`ladi, Yon tomonga qadamlashdan ko`p hollarda katta bo`lmagan masofani bosib o`tish bilan to`siq qo`yganda, hujum zarbasini qabul qilganda yoki to`siqdan o`z yo`nalishini o`zgartirib qaytgan to`pni qabul qilishda foydalaniladi. Harakat doimo kerakli harakat yo`nalishiga yaqin bo`lgan oyoqdan boshlanadi. Sapehib, sakrab, yugurish bilan bo`ladigan harakatlardan tez javob harakatlarini amalga oshirishda qo`llaniladi. Ko`rib e

Texnik harakatlar To`p uzatish - bu texnik usul orqali hujumni tashkil qilish va amalga oshirish uchun qulay sharoit yuzaga keltiriladi. To`pni: tayanch holatdan ikki qo`llab, sakrab ikki qo`llab, sakrab bir qo`llab, orqaga yiqilib turib ikki qo`llab uzatish mumkin. Oxirgi usuldan voleybolda kamdan-kam, keskin holat yuzaga kelganda foydalaniladi. Yo`nalishi bo`yicha to`p uzatishlar (to`p uzatuvchiga nisbatan) quyidagicha bo`ladi: oldinga, o`z ustiga, orqaga. Uzunligi bo`yicha: uzun - zonalar osha; qisqa - zonadan zonaga; qisqartirilgan - zona doirasida. Balandligi bo`yicha: baland - 2 m dan yuqori, o`rtacha - 2 m gacha, past - 1 m gacha. Yuqoridagi ko`rsatkichlarga bog`liq holda to`pga sekin, tez va katta tezlanish beriladi. To`pni to`rga yaqin - 0,5 m gacha va uzoq - 0,5 m dan ortiq masof

To`pni uzatish texnikasi dastlabki holat, qo`lning to`pga qarama-qarshi harakati, amortizatsiya va to`pni yo`naltirishdan iborat bo`ladi. Dastlabki holatdan to`p tomon harakatlangandan so`ng voleybolchi vertikal holatda, oyoqlarining bukilish darajasi to`p yo`nalishining balandligiga va uchish tezligiga bog`liq holda, oyoq kaftlari parallel yoki bir oyoq (asosiy qo`lga nisbatan qarama-qarshi) bir oz oldinda bo`ladi. Qo`llar oldinga chiqariladi, barmoqlar oval shaklini hosil qilgan bo`ladi. Qo`llar to`p bilan yuz tepasida to`qnashadi. Bunda bosh barmoq asosiy nagruzkani qabul qiladi, ko`rsatkich barmoqlar esa zarba betishda asosiy bo`ladi. O`rta barmoq kamroq ravishda, nomsiz va jimjiloq asosan to`pni yon tomondan ushlab turishga xizmat qiladi. To`pga yo`nalish berishda qo`l, oyoq va gavda

To`pni orqa tomonga (mo`ljalga orqa tomon bilan turganda) uzatishda o`yinchi to`pning tagiga kirib boradi. Bunda qo`lning orqa kaft qismi bosh orqasigacha ko`tariladi. To`p uzatish qo`llarni tirsak qismida bukib-yozish hisobiga bajariladi, gavda orqaga-yuqoriga harakatlanadi, bunda harakat umurtqa pog`onasi ko`krak va bel qismlarining bukilishi hisobiga bo`ladi. Sakrab orqaga to`p uzatish huddi tayanch holatda orqaga to`p uzatish kabi bajariladi. To`p uzatishning eng murakkab usuli bu sakrab bir qo`1 bilan to`p uzatishdir. Bu usul to`p to`r ustiga kelib qolgandagi murakkab sharoitda bajariladi. Bu holda qo`1 tirsaklarida bukilib, oldinga chiqariladi (6-rasm). Kaftlar oldinga qaratiladi, barmoqlar bukilib, tarang holga keltiriladi. To`p uzatish tirsak bo`g`inining bukib-yozilishi hisobiga b

To`pni kiritish. Bu texnik usul orqali to`p o`yinga kiritiladi. Bu usulning asosiy maqsadi to`pni raqib jamoasiga iloji boricha qiyin qilib berishdir. Shuning uchun bu usul hujum texnikasining vazifasi bo`lib hisoblanadi. To`pni kiritish daslabki holatdan va uchta ketma-ket fazalar: tayyorgarlik (to`pni tashlash, qo`lni silkish), asosiy (zarba berish) va yakunlovchi (qo`lni tushirish va keyingi harakat) fazalardan iborat. Voleybolda pastdan, to`g`ri, yuqoridan to`g`ri, yondan yuqoridan va sakrab to`g`ri to`p uzatish usullari mavjud. Bu usullarni bajarishda to`pga zarba berish turli tarzdagi ketma-ketlikda bajariladi. Birinchi navbatda to`pga aylanma harakat berish, so`ngra aylanma harakat bermasdan to`p kiritish (bir muncha murakkab bo`lganligi sababli) usullari o`rgatiladi yoki takrorlana

To`p tirsak qismida bir oz bukilgan qo`lda bel barobarida ushlab turiladi. To`p gavdaga nisbatan 20-30 sm oraliqda tashlanadi. Zarba beruvchi qo`l qat`iy ravishda orqaga harakatlantiriladi. Zarba pastdan yuqoriga-to`g`riga bajariladi. O`yinchi bir vaqtning o`zida orqa oyoqni to`g`rilaydi va gavdaning og`irligini oldingi oyoqqa o`tkazadi. Zarbadan so`ng qo`1 harakati to`pni kuzatib borish bilan tugallanadi.. Pastdan to`g`ri to`p kiritish aniqligi asosiy uchta omil bilan aniqlanadi: qo`lni silkish (zamax) yo`nalishi bilan - u qat`iy orqaga bo`lishi kerak; to`p tashlash balandligi bilan - u baland bo`lmasligi kerak; to`pga zarba berish - u taxminan bel barobarida amalga oshirilishi zarur. Yuqoridan to`g`ri to`p kiritish. O`yinchi to`rga qaragan holda yuqori holatni egallaydi (8-rasm). To`p ko

Yuqoridan yon tomon bilan to`p kiritish. Yuqoridan yon tomon bilan to`p kiritish usulida o`yinchi to`rga nisbatan yon tomon bilan oyoqlarini tizzadan bukkan holda turadi (10-rasm). To`p 1 m gacha balandlikda yelka ustiga tashlanadi. O`ng qo`1 bilan zarba berilganda, u pastdan orqaga harakatlanadi, bunda yelka pastiga tushirilib, gavdaning og`irligi o`ng oyoqqa o`tkaziladi. Zarba zarba beruvchi qo`1 orqadan - yuqoriga yoy bo`yicha harakatlantirilib, zarba amalga oshiriladi. Gavda chapga buriladi va og`irlik kuchi chap oyoqqa ko`chlriladi. Bu harakat zarbaning kuchini oshirishga xizmat qiladi. Sakrab to`p kiritish. Hozirda sakrab to`p kiritish usuli keng qo`llanilmoqda. Bu usulning asosi orqa (himoya) zonadan hujum zarbasini berishga o`xshashligi sababli uning mohiyati quyiroqda yoritiladi.

Himoya texnikasi Himoya bu hujum harakatlariga qarshi harakat - qilishdir. Himoya usullaridan foydalanib hujum harakatlari bartaraf etiladi. To`pni qabul qilish to`p o`yinga kiritilganda, hujum zarbasidan so`ng va to`siqdan qaytganda amalga oshiriladi. Hozirgi zamon voleybolida to`pni qabul qilishning quyidagi usullari va variantlari mavjud: pastdan ikki qo`llab (juda kam hollarda bir qo`1 bilan); yuqoridan ikki qo`llab; son qismi bilan va orqaga dumalab bir qo`llab pastdan; oldinga ko`krak-qorin qismlari bilan yiqilgan holda bir qo`llab pastdan. O`yinga kiritilgan to`pni sifatli qabul qilish hujum harakatlarining qanchalik samarali bo`lishini belgilaydi. O`yinga kiritilgan to`pni qabul qilishning eng ko`p tarqalgan va samarali shakli bu to`pni ikki qo`llab pastdan qabul qilishdir. 13 -ras

To`siq qo`yish. To`siq - raqibning hujum zarbasiga qarshi harakat qilishning eng asosiy usuli hisoblanadi. Texnik nuqtai nazardan to`siq qo`yish eng qiyin o`yin elementlaridan sanaladi. To`siq qo`yish elementini yuqori darajada egallash bilan o`yinchi qarshi hujumni uyushtirish, to`siqdan so`ng qimmatli ochkolarni yutish imkoniyatiga ega bo`ladi. To`siq bir o`yinchi tomonidan (yakka) yoki ikki-uch o`yinchi tomonidan (guruhli) amalga oshirilishi mumkin. O`yinchi to`r yaqinida, yuqori turish holatida, qo`llarni yelka sathida ko`tarib, tovonlarini parallel holatda qo`yib turadi (16-rasm). Hujum qilinayotgan joyning masofasiga qarab to`r yaqinida yon tomonlarga qadam tashlash, yugurish, sakrash kabi harakatlarni bajarish mumkin. To`siq qo`yish uchun avval o`yinchi oyoqlarini ko`proq bukib, qo`

Купить