Xalq banki amaliyot hisoboti - Экономика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	20000UZS
Размер	376.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Январь 2025
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Экономика

Продавец

Asadbek Mamarizayev

Дата регистрации 09 Апрель 2024

151 Продаж

Xalq banki amaliyot hisoboti

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
_____________________________ INSTITUTI/UNIVERSITETI
“_________________” FAKULTETI
”___________________” KAFEDRASI
HISOBOT
" _____________ " TA‘LIM YO'NALISHI BO'YICHA
BITIRUV OLDI MALAKAVIY
AMALIYOTI
Tayyorladi ______________guruh
talabasi ________________________________
Amaliyot rahbari: _______________________ Kafedra tomonidan ro‘yxatga olingan
tartib raqami №______
“___” ____________202 5 y. ________
( imzo)
Hisobot himoyaga tavsiya
qilindi (qilinmadi)
Sana “___” _____________202 5 y.
Rahbar imzosi: ___________ Hisobot bahosi _______ ball
Komissiya a zolari:‟
______________________________
______________________________
______________________________

Reja
Kirish
1. AT “Xalq banki” _____________ filialining tashkiliy tuzilishi
2. AT “Xalq banki” _____________ filialining mijozlarga ko‘rsatilayotgan
bank maxsulotlari va xizmatlarini o‘rganish
3. Filialning kapitali va uning tashkil etish manbalari
4. AT “Xalq banki” ____________ filial faoliyati asosiy ko‘rsatkichlari va
moliyaviy natijalari bilan tanishish
Xulosa
Foydalanilagan adabiyotlar ro‘yxati .
Kirish

So‘nggi yillarda O‘ zbekiston Respublikasida bank tizimini
takomillashtirish bo‘yicha olib borilayotgan islohotlarning dastlabki natijalari
bank faoliyatining fundamental asoslarini shakllantirish va amalga oshirilayotgan
chora-tadbirlar o‘rtasida ma’lum uzilishlar mavjudligidan dalolat bermoqda.
Mazkur holat birinchi navbatda, bank tizimining yaqin va uzoq istiqboldagi
holatini belgilab beruvchi strategik rivojlanish dasturlari va yo‘nalishlariga
ta’alluqlidir. Xususan, O‘ zbekiston Respublikasini 2017–2021 yillarda yanada
rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasida.
“Bank faoliyatini tartibga soluvchi zamonaviy tamoyil va mexanizmlarni
joriy etish, ularning samarali faoliyat ko‘rsatishiga yo‘l qo‘ymayotgan to‘siqlarni
bartaraf etish yo‘nalishida 2018-2019 yillarga mo‘ljallangan bank faoliyatini
yanada takomillashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar, shu jumladan bank nazorati
bo‘yicha Bazel qo‘mitasining talablariga asosan, tijorat banklarining mablag‘lari
etarliligi va likvidliligi darajasi ko‘rsatkichini qo‘llab-quvvatlash” zarurligi qayd
etilgan. Bu bilan 2019 yilning yakunigacha bank nazorati bo‘yicha xalqaro Bazel
– 3 kelishuvi talablarining bank faoliyatiga joriy etish jarayonlari yakunlanishi
nazarda tutilmoqda.
Tijorat banklari iqtisodiyotning “qon tomir tizimi” bo‘lib, aholi va
biznesning to‘planib qolgan jamg‘armalarini taqsimlash orqali iqtisodiyotni zarur
moliyaviy resurslar bilan ta’minlaydi. Bu vositachilik iqtisodiyotni yanada
rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan “yoqilg‘i” bilan ta’minlaydigan omilidir.
Vositachi sifatida tijorat banklari pul mablag‘laridan foydalanganligi
uchun foiz to‘lash sharti bilan omonatlarni jalb qiladilar va ularni aholi va
tadbirkorlarga kreditlar va investitsiyalar shaklida foiz evaziga taqdim etadilar.
SHuningdek, tijorat banklari xorijiy valyutani naqd va naqd pulsiz
shakllarda sotib olish va sotish, bank konsalting va informatsion xizmatlar,

hujjatlarni va boshqa qimmatbaho narsalar va hokazolarni saqlash uchun seyf va
yacheykalarni ijaraga berish bilan bog‘liq xizmatlar ko‘rsatadi.
Tijorat banklarining xizmatlar turi:
Jismoniy shaxslarga YUridik shaxslarga
 Pul o‘tkazmalari
 Omonatlar
 Bank kartalari
 Kredit mahsulotlari
 Konversion amaliyotlari
 Mobil banking
 Individual seyf va
yacheykalar
 Hisob-kitob va kassa
xizmatlari
 To‘lovlarni qabul qilish
 Kommunal to‘lovlarni
amalga oshirish
 Jamg‘arma sertifikatlari
 Mol-mulkni ishonchli
boshqarish  Pul o‘tkazmalari
 Depozitlar
 Bank kartalari
 Kredit mahsulotlari, shu jumladan xorijiy
valyutada
 Lizing
 Faktoring
 Konversion amaliyotlari
 Internet-banking
 Individual seyf va yacheykalari
 Hisob-kitob va kassa xizmatlari
 Xorijiy kredit liniyalari
 Loyihalarni moliyalashtirish
 Sug‘urta tashkilotlar nomidan sug‘urta
shartnomasini tuzish
 Omonat sertifikatlari
 Mol-mulkni ishonchli boshqarish
O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga asosan bank bu – tijorat
muassasasi bo‘lib, jismoniy va huquqiy shaxslarning bo‘sh turgan pul
mablag‘larini jalb qilish va ularni o‘z nomidan, to‘lov, muddat-lilik, qaytib berish
sharti asosida joylashtirish operatsiyalarini va boshqa bank operatsiyalarini
bajaradi.

Ba’zi adabiyotlarda bank korxona sifatida ham izohlanadi. Ma’lumki,
bank yaxlit olingan korxona sifatida ishlab chiqarish jarayonini amalga
oshirmaydi. Tijorat banklarining faoliyatini korxona faoliyatiga jihatidan
o‘xshatish mumkinki, tijorat bank-lari ham korxonalar singari faoliyatini o‘z
daromadini ko‘pay-tirishga va shu asosda birinchidan o‘z asoschilari -
aksionerlarining manfaatlarini, ikkinchidan o‘z mijozlarining manfaatlarini
himoya qilishni ta’minlashi.
1. AT “Xalq banki” _____________ filialining tashkiliy tuzilishi va
korporativ boshkaruv asoslari
Hukumatning doimiy ravishda qo’llab-quvvatlashi tufayli Xalq
bankining salohiyati yanada oshib bormoqda. Mustaqillik yillarida Xalq banki
mamlakat iqtisodiyotining pul-kredit sohasidagi islohotlar jarayonida
hukumatning moliya agenti sifatida faoliyat olib borib, zimmasiga yuklangan
mas’uliyatli vazifalarni doimiy ravishda ado yetib kelmoqda. Bank o’z
salohiyatini barqarorlashtirish, aholining ishonchini qozonish, mamlakat bank
xizmatlari bozoridagi o’z mavqyei va rolini mustahkamlash uchun barcha sa’y-
harakatlarini safarbar yetmoqda.
Bugungi kunda Xalq banki O’zbekiston bank tizimining muhim
bo’g’ini hisoblanadi. Uning 196 ta hududiy va tuman (shahar) filiallari, 106 ta

Bank xizmatlari markazlari va 2260 ga yaqin kassalar iqtisodiyotning real
sektoriga – kichik biznes subektlari va aholiga keng qamrovli bank xizmatlarini
ko’rsatib kelmoqda.
Xalq bankining asosiy vazifalaridan biri O’zbekistonning keksa
fuqarolarini nafaqalar bilan o’z vaqtida ta’minlashdan iborat. O’zbekiston
Respublikasi «Fuqarolarning jamg’arib boriladigan pensiya ta’minoti
to’g’risida»gi Qonuniga asosan fuqarolarning davlat pensiya ta’minotiga
qo’shimcha tariqasida jamg’arib boriladigan pensiya ta’minoti tizimi yo’lga
qo’yilgan. Xalq banki yagona, o’z filiallarini bir-biri bilan bog’lovchi va
yetarlicha himoyalovchi yelektron baza yaratish uchun ko’p ishlarni amalga
oshirdi.
Xalq banki jamoasi doimiy ravishda o’z oldiga yangi strategik maqsad
va vazifalarni qo’yib keladi. Ayni paytda mazkur qadam mijozlarga xizmat
ko’rsatishning sifat jihatidan yangi darajasiga chiqishga, raqobatbardosh
pozisiyaga yerishishga, investision jozibadorlikni ta’minlashga, boshqaruv va
texnologik jarayonlarni modernizasiyalash hisobiga moliya xizmatlar bozorida
qator ko’rsatkichlar bo’yicha peshqadam pozisiyani yegallashga xizmat
qilmoqda.
Bank tarixi
Xalq banki

1875 - Aksiyadorlik tijorat Xalq banki O’zbekistonning qadimiy
banklaridan biri hisoblanadi. Toshkentda birlamchi jamg’arma kassalar 1875-
yilda tashkil yetilgan.

1995 - O’zbekiston Respublikasi Hukumatining 1995-yil 4-oktabrdagi
Qaroriga asosan «O’zjamg’armabank» Davlat-tijorat Xalq banki yetib qayta
tashkil yetildi.

2015 - O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 24-apreldagi
“Aksiyadorlik jamiyatlarida zamonaviy korporativ boshqaruv uslublarini joriy
yetish chora-tadbirlari to’g’risida”gi PF-4720-sonli Farmoniga asosan bank nomi
“Aksiyadorlik tijorat Xalq banki” nomiga o’zgartirildi.
Yuqori turuvchi organlar nomi:
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
O’zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va Moliya Vazirligi
O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki
Xalq banki missiyasi
Xalq banki missiyasi – bank faoliyatining mazmuni va ma’nosini belgilab
beradi, hukumatning moliyaviy agenti vazifalarini bajarishdagi, shuningdek, xalq
farovonligi va umuman iqtisodiyotning o’sishini ta’minlashdagi o’rnini
mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bizning mijozlarimiz – aholi va xo’jalik yurituvchi subektlar, ularning
faoliyati, maqsadlari va intilishlari, farovonligi – Xalq banki aynan shuning uchun
faoliyat yuritadi.
Biz quyidagi talablarga javob berishga intilamiz:
- taqdim yetiladigan, yeng zamonaviy xalqaro standartlarga javob beradigan bank
mahsulotlari va xizmatlarining ko’lami va hajmlarini kengaytirish yo’li bilan,
shuningdek, ulardan butun yurtimiz bo’ylab foydalanish imkoniyatini ta’minlash
orqali davlatning yetakchi universal banki bo’lish;

- xodimlar faoliyati uyg’unligini ta’minlash va ularning shaxsiy va kasbiy
intilishlarini ro’yobga chiqarish yo’li bilan davlatimizning yeng yaxshi va
talabgor ish beruvchilaridan biri bo’lish.

2012 yildan boshlab Xalqbanki yuqori darajadagi xalqaro
reytinglarga yega bo’lib kelmoqda.

2019 yil Xalq banki tarixida ilk marotaba “Moliyaviy hisobot xalqaro stan
dartlari"ning 9standart i amaliyotga tatbiq etildi hamda “ISO 9001:2015” xalqaro
muvofiqlik sertifikati olindi.

2021 - yilning avgust oyida Xalq banki reytingi “Fitch Ratings” xalqaro
reyting agentligining “BB-/B” -“Barqaror” reytingiga hamda “Standard and
Poors” xalqaro reyting agentligining “B+/B” reytingiga yega bo ldi.
ʻ

2021 - yilning avgust oyida “Standard and Sensitive Rating” agentligi
tomonidan milliy shkala bo’yicha “uzA+” - “Barqaror” reytingi tasdiqlandi.
Ushbu reyting Xalq banki tomonidan milliy shkala bo’yicha kreditga layoqatlilik
ko’lamini kengaytirish borasida amalga oshirilgan ijobiy ishlarni aks yettiradi.
Bank kapitali
Bizning moliyaviy ko’rsatkichlarimiz barqaror o’sish dinamikasiga yega.
Bugungi kunda Xalq bankining jami kapitali 4 929 336,5 mln. so’mni tashkil
qiladi. 2020-yil 1-oktabriga nisbatan 3,5% ga o’sgan.
Jalb qilingan aholi omonatlari
2021- yilning 1-oktabr holatiga aholi omonatlari 7 189 757,0 mln. so’m
bo’lib, 2020-yil 1-oktabriga nisbatan 14,7 foiz ga o’sgan.
Bank kredit qo’yilmalari

2021 - yilning 1-oktabr holatiga bankning kredit qo’yilmalari 21 019
047,4 mln. so’m bo’lib, 2020-yilning 1-oktabrga nisbatan 20,5 % ga oshgan 2021
yil.
Bank strukturasi
Xalq banki filiallari – 196 ta;
o Bankdan tashqari tashkil yetilgan kassalar – 307 ta;
o 24/7 shoxobchalari – 423 ta;
o Bank xizmatlari markazlari – 106 ta;
o Valyuta ayirboshlash shoxobchalari – 261 ta;
o Xalqaro pul o’tkazmalari shoxobchalari – 297 ta;
o Bank kassalari (jamg’arma kassa, maxsus kassa, universal kassa va
boshqalar) – 817 ta;
o Ko’chma (sayyor) kassalar – 1443 ta.

Strategiyaning asosiy yo’nalishlari bilan quyidagilar belgilab berilgan:

 Tashkiliy tuzilishini, qaror qabul qilish tizimi va korporativ
boshqaruvni yanada takomillashtirish

 Mijozlarning ehtiyojlari va imkoniyatlarini hisobga olgan holda,
yangi bank mahsulotlari va xizmatlarini ishlab chiqish va joriy qilish

 Samarali axborot siyosatini va brend strategiyasini ishlab chiqish

 Samarali xodimlarni boshqarish tizimini yaratish

 Ichki nazorat tizimini takomillashtirish

 Chakana va korporativ biznesni rivojlantirish

 Daromadlilik va rentabellik darajasini oshirish

 Zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy qilish

Strategiya bilan belgilangan asosiy vazifalarni hal yetishda, bank
o’zining bank-moliya xizmatlari bozoridagi asosiy ustuvorligidan – yeng keng
qamrovli bo’linmalari tarmog’idan to’laqonli foydalanadi. Kelgusi besh yil
davomida bo’linmalarni takomillashtirishga qaratilgan bir qator choralarning
majmuini amalga oshirish ko’zda tutilmoqda. Xususan, ularning faoliyati tahlil
qilinadi va natijalari bo’yicha rentabelli bo’linmalarni takomillashtirish hamda
norentabelli bo’linmalarni yopish qarorlari qabul qilinadi.

Davlat iqtisodiyotining real sohasini kreditlashga oid, shu jumladan,
korxonalarni modernizasiyalash, texnik va texnologik qayta qurollantirish, kichik
biznes va xususiy tadbirkorlik subektlarini qo’llab-quvvatlash bo’yicha davlat
dasturlarida ishtirok etishga alohida e’tibor beriladi.
Tijorat banklari, bizning fikrimizcha, shunchaki korxona emas, maxsus
korxonadir. CHunki tijorat banklari ssuda kapitali harakatini amalga oshiradi va
shu asosda bank o‘z aksionerlariga, paychilariga foyda olishni ta’minlaydi.
Tijorat banklari bank tizimining muhim bo‘g‘ini bo‘lib, kre-dit
resurslarining asosiy qismi shu banklarda yig‘iladi va bu banklar huquqiy,
jismoniy shaxslarga xizmat ko‘rsatadi.
O‘zbekiston Respublikasida tijorat banklari bank tizimining Markaziy
bankdan keyingi ikkinchi pog‘onasi hisoblanadi.
Aksioner banklar aksioner jamiyat kabi ochiq turdagi yoki yopiq
turdagi aksioner banklar bo‘lishi mumkin. Aksionerlar safiga kirish aksiyalarni
sotib olish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Huquqiy va jismoniy shaxslar
banklarning aksiyalarini sotib olishi va aksioner bo‘lishlari mumkin.
Ba’zi tijorat banklari paylar (badallar) hisobidan tashkil qilinishi
mumkin. Bu turdagi banklarning qatnashchilari ham huqu-qiy va jismoniy
shaxslar bo‘lishi mumkin.
Xususiy banklar – jismoniy shaxslarning pul mablag‘lari hiso-bidan
tashkil qilingan banklar hisoblanadi.
Bajaradigan operatsiyalariga ko‘ra tijorat banklar – universal va
maxsus banklarga bo‘linadi.
Universal banklar xilma – xil operatsiyalar bajarish, har xil
xizmatlar amalga oshirish xususiyatiga ega bo‘ladi. Maxsus banklar ma’lum
yo‘nalishlarga xizmat ko‘rsatib, o‘z faoliyatini shu yo‘na-lishlarda yutuqlarga,
samaradorlikka erishishga bag‘ishlaydi. Bunday banklarga tarmoqlarga xizmat

ko‘rsatuvchi banklar, eksport-import operatsiyalarini olib boruvchi banklar,
investitsiya banklari, zamin banklar kirishi mumkin.
Joylashish belgisiga ko‘ra tijorat banklar: xalqaro, respublika,
mintaqaviy, viloyat banklariga bo‘linishi mumkin.
Banklar tarmoqlarga xizmat ko‘rsatishiga qarab, sanoat, qurilish, qishloq
xo‘jaligi, savdo va boshqa banklarga bo‘linishi mumkin.
Bozor iqtisodiyoti sharoitida banklarning o‘rni, ularning iqtisodga ta’siri
o‘sib bormoqda.
Kredit muassasalari aholi, korxona, tashkilotlar, kompaniyalarning
bo‘sh pul mablag‘larini yig‘ish va joylashtirishdan tashqari, kapital
jamg‘arilishini, harakatlanuvchi kapital yordamida korxonalarning xo‘jalik
faoliyatini takomillashtirishga ko‘maklashadi va korxonalar faoliyati ustidan
nazorat olib boradi.
Banklar va uning krediti yordamida mavjud kapital tarmoqlar
o‘rtasida, ishlab chiqarish va muomala sohasida taqsimlanadi va qayta
taqsimlanadi.
Sanoat, transport, qishloq xo‘jaligi sohasida qo‘shimcha investitsiyaga
bo‘lgan talablarni moliyalashtirib, banklar xalq xo‘jaligida progressiv yutuqlarga
erishishni ta’minlashi mumkin.
Amaliyot o‘tash davrida AT “Xalk banki” Namangan viloyati
YAngikurg‘on filialida bank korporativ boshqaruv bilan xam yakindan tanishib
chikdim. Korporativ boshkaruv deganda bank strategik maqsadlarini aniqlash va
ularga erishish ustidan nazorat qilish uchun zarur tashkiliy tuzilmani, shuningdek,
boshqaruvga oid qarorlar qabul qilish imkonini ta’minlovchi, bank boshqaruv
organlari va boshqa manfaatdor tomonlar o‘rtasidagi munosabatlar majmui, shu
jumladan, boshqaruv organlarining vakolatlarini va javobgarligini taqsimlash
hamda boshqaruvga oid qarorlar qabul qilish imkonini yaratish
tushuniladi.Bankning samarali korporativ boshqaruvning asosi quyidagilar
hisoblanadi:

- bankning ichki hujjatlarida belgilanadigan vakolat va vazifalarning
aniq tarzda taqsimlanishi;
- etarli darajadagi hisobdorlik;
- o‘zaro nazorat qilish hamda bank uchun salbiy oqibatlarga olib
kelishi mumkin bo‘lgan qarorlar qabul qilinishining oldini olishni ta’minlovchi,
bank boshqaruvi organlari va (yoki) tarkibiy tuzilmalar o‘rtasidagi vakolatlarning
taqsimlanishi;
Samarali korporativ boshqaruv bank sektorining to‘g‘ri ishlashini
ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Banklarning barqarorligi moliyaviy
barqarorlikning asosi hisoblanadi, shuning uchun bank faoliyatini tashkil etish
sifati iqtisodiy farovonlikka erishishning muhim omilidir.
— Banklarda boshqaruvni takomillashtirish maqsadida Markaziy bank
tomonidan yangi tahrirdagi “Tijorat banklarida korporativ boshqaruv
to‘g‘risida”gi nizom (2020 yil 30 iyun, ro‘yxat raqami 3254) qabul qilingan
bo‘lib, bank nazoratiga oid Bazel qo‘mitasining “Banklarda korporativ
boshqaruvning tamoyillari” va xalqaro umume’tirof etilgan normalar asosida
ishlab chiqilgan. Ushbu Nizom “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki
to‘g‘risida”gi va “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlar hamda
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 12 maydagi “2020-2025
yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish
strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-5992-sonli Farmoniga muvofiq ishlab chiqildi.
Uning maqsadi korporativ boshqaruvning ilg‘or standartlarini joriy etish orqali
banklarda boshqaruvni takomillashtirish, bank boshqaruvi organlari hisobdorligi
va faoliyatining shaffofligini ta’minlash hamda boshqaruvga oid qarorlar qabul
qilish samaradorligini oshirishdan iborat. Unda, shuningdek, bank boshqaruvi
organlari vakolat va vazifalari, banklarda manfaatlar to‘qnashuvini oldini olishga
doir ko‘riladigan choralar, ma’lumotlar oshkoraligi va ochiqligini ta’minlash,

bankda xodimlarning odob-axloq qoidalari hamda noo‘rin xatti-harakatlar haqida
xabardor etish tizimini joriy qilish kabi normalar belgilangan.
Nizomning yangi tahririda avvalgisidan farqli ravishda kuzatuv kengashi
shakllantiradigan audit, tavakkalchiliklarni boshqarish va mukofotlash
qo‘mitalarining vazifalari hamda ushbu qo‘mitalarning bank boshqaruvida tutgan
o‘rni batafsil yoritib o‘tilgan. Bu esa o‘z navbatida, tijorat banki boshqaruv
organlari o‘rtasida javobgarlikning shaffof sohalarini belgilashga xizmat
qiladi. Ta’kidlash joizki, Nizom mehnatga haq to‘lash, manfaatlar
to‘qnashuvining oldini olishga doir choralar va noo‘rin xatti-harakatlar haqida
xabar qilish tizimlarini qamrab olgan. Bular bankning ijroiya organi a’zolari va
xodimlarning mas’uliyatini oshirish hamda o‘z ishiga sadoqat bilan yondashgan
holda, faoliyat yuritishiga qaratilgan. “Tijorat banklarida korporativ boshqaruv
to‘g‘risida”gi nizom 2020 yil 1 oktyabrdan kuchga kirgan.
XALQ BANKI , O‘zbekiston Respublikasi davlattijorat xalq banki —
yirik universal davlattijorat jamg‘arma banki. 1992 y. da sobiq davlat mehnat
jamg‘arma kassalari (1923) negizida tashkil etilgan mehnat jamg‘armalari va
aholini kreditlash maxsus banki — SSSR jamg‘arma banki (1987)ning
O‘zbekiston bo‘limi asosida O‘zbekiston jamg‘arma banki tashkil etiddi. 1995 y.
da bu bank hukumatning maxsus qarori b-n O‘zbekiston Respublikasi
davlattijorat xalq banki deb nomlandi. Boshkaruvi Toshkent sh. da. Bank
ta’sischilari: O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi (51%) va O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy banki (49%).
Bankning asosiy vazifalari: respublikada bank jamg‘arma ishlarini
rivojlantirishga qaratilgan depozit siyosatini olib borish; aholining bo‘sh pul
mablag‘larini bank omonatlariga jalb qilish va ular hisobiga shakllangan
resurelarni iqtisodiyotning ustuvor tarmoklariga yo‘naltirish; davlat va boshqa
emitentlarning qimmatli qog‘ozlarini xarid qilish, saqlash, hisobga olish hamda

ikkilamchi bozorda oldisotdi muomalasini amalga oshirish; lahzali va b. turdagi
lotereyalarni tashkil qilish va o‘tkazish; xo‘jalik sub’ektlari va yakka tartibda
faoliyat kursatadigan tadbirkorlarga mikrokreditlar berish; yuridik va jismoniy
shaxslarga hisobkitob — kassa xizmati ko‘rsatish, uchinchi shaxs foydasiga
to‘lovlar qabul kilish va b. Bank muassasalari davlat tomonidan ko‘p bolali va
kam ta’minlangan oilalarga tayinlanadigan nafaqa va yordam pullarini egalariga
tarqatdi.
Xalq banki Jahon jamg‘arma banklari inti, Germaniya xalqaro hamkorlik
bo‘yicha jamg‘arma kassalari fondi bilan hamkorlik qiladi.
2 AT “Xalq banki” ______________ filialining mijozlarga
ko‘rsatilayotgan bank maxsulotlari va xizmatlarini o‘rganish
AT “Xalq banklari” ning barcha filiallarining asosiy xizmat turlari
quyidagilardan iborat.
«Fuqarolarning jamg‘arib boriladigan pensiya ta’minoti to‘g‘risida»gi
O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Bank jamg‘arib boriladigan pensiya
tizimida qatnashadigan fuqarolarni hisobga qo‘yadi. Jamg‘arib boriladigan
pensiya tizimining zarur tarzdagi faoliyatini ta’minlash Bankning asosiy
vazifalaridan biri hisoblanadi, Bank ushbu vazifalarni amalga oshirish maqsadida
quyidagi huquqlarga ega bo‘ladi:
yakka tartibdagi jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvaraqlarini ochish va
yuritish uchun jamg‘arib boriladigan pensiya badallarini omonatga
qo‘yuvchilardan zarur ma’lumotlarni olish;
jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi mablag‘larini investitsiya qilishdan
olingan daromaddan marja olish. Marja miqdori O‘zbekiston Respublikasi
Moliya vazirligi tomonidan belgilanadi.

Bank jamg‘arib boriladigan pensiya tizimining faoliyatini ta’minlash
bo‘yicha yuklangan vazifalarni bajarish uchun quyidagilarga majburdir:
qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yakka tartibdagi jamg‘arib
boriladigan pensiya hisobvaraqlarini ochish va yuritish;
yakka tartibdagi jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga
badallarning va hisoblangan foizlarning shaxsiy hisobini yuritish;
jamg‘arib boriladigan pensiya badallari va foizlar yakka tartibdagi
jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga o‘z vaqtida va to‘liq hajmda
o‘tkazilishini ta’minlash;
jamg‘arib boriladigan pensiya to‘lovlari miqdorlari o‘z vaqtida va to‘g‘ri
aniqlanishini, shuningdek ularning oluvchilarga to‘liq berilishini ta’minlash;
yakka tartibdagi jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvaraqlaridagi
mablag‘larning saqlanishini, ko‘rsatib o‘tilgan mablag‘larni moliyaviy vositalarga
joylashtirish va ulardan investitsiya va kredit resurslari sifatida foydalanish yo‘li
bilan ularning ko‘paytirilishini hamda inflyasiyadan himoya qilinishini
ta’minlash;
fuqarolarni ularning yakka tartibdagi jamg‘arib boriladigan pensiya
hisobvaraqlarining holati to‘g‘risida har yili va ularning murojaatiga ko‘ra
xabardor qilish;
yakka tartibdagi jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga tegishli
bo‘lgan hujjatlar va yozuvlar saqlanishini ta’minlash.
Jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga
muvofiq Bank boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va boshqa majburiyatlar olishi
mumkin.
Bank jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi mablag‘larining alohida
hisobini yuritadi.

Jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi mablag‘lari Bank tomonidan
jamg‘arib boriladigan pensiya to‘lovlarini amalga oshirish uchun foydalaniladi.
Jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi mablag‘laridan jamg‘arib boriladigan
pensiya tizimi bilan bog‘liq bo‘lmagan majburiyatlarni bajarish uchun
foydalanilishi mumkin emas.
Ko‘paytirish va inflyasiyadan himoya qilish maqsadida jamg‘arib
boriladigan pensiya tizimi mablag‘laridan Bank tomonidan investitsiya va kredit
resurslari sifatida, shuningdek moliya vositalariga joylashtirish uchun
foydalanilishi mumkin.
Bank jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi mablag‘laridan O‘zbekiston
Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda investitsiya va kredit
resurslari sifatida foydalanadi. Bank tomonidan jamg‘arib boriladigan pensiya
tizimi mablag‘larini moliya vositalariga joylashtirish O‘zbekiston Respublikasi
Moliya vazirligi va Markaziy banki tomonidan belgilanadigan tartibda amalga
oshiriladi.
AT “Xalq banki” yurtimizdagi eng ko‘p tarmoqqa ega bo‘lgan, eng yirik
va universal banklardan biri bo‘lib, bank tomonidan aholiga va yuridik shaxslarga
barcha turdagi xizmatlar ko‘rsatilib kelinmoqda Xalq banki mijozlarga har
doim yaqin. Zero bankning asosiy maqsadi “Xalq ishonchi va farovonligi asosiy
maqsadimiz” shiori asosda ishlash va mijozlar ishonchini oqlashdan iborat.
Bundan tashqari, Xalq banki tomonida mijozlarga barcha turdagi
zamonaviy bank xizmatlari ko‘rsatilib, qator imtiyozlar joriy etilmoqda. Filial
ko‘rsatilayotgan xizmat turlarini quyidagi shior ostida olib bormoqda
Xalq banki – xalq xizmatida!

Bankdan yangi hisob raqam ochgan xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar uchun
“Mobil banking” hamda “Internet banking” xizmatlari mutlaqo bepul.
Xalq banki xizmatlari – “Siz uchun qulay va ishonchli”dir...
Eng muhimi, Xalq banki mijozlari hisobraqamidagi mablag‘larni
bankning “Internet banking” va “Mobil banking”xizmatlari orqali bank
ishtirokisiz o‘tkazish imkoniyati yaratildi.Oldinlari, bu kabi amaliyotlar bank
filiali bosh buxgalteri tasdiqlagandan so‘ng o‘tar edi.
Biznesingiz –Xalq banki bilan ishonchli.
Endi, Xalq banki mijozlari o‘z hisobraqamidagi mablag‘larni, Xalq banki
mijozlariga 24/7-rejimda, uzluksiz, dam olish kunlari ham o‘tkazish imkoniyati
yaratildi. YAna bir yangilik, bank mijozlari endi “bankda resurs yo‘q” degan
holatlarga duch kelishmaydi.
YA’ni, mijoz o‘z hisobraqamidagi mablag‘larni istalgan paytda tasarruf
etishi mumkin, Xalq banki mijozi resurs bilan bog‘liq hech qanday muammoga
duch kelmaydi. Filial boshqaruvchisi E.Soatov o‘z xodimlarini ish tashkillashida
doim bank mijoz uchun shiori ostida ishlashni o‘z xodimlaridan talab qilib
kelgan. Boshqaruvchi “Bank xodimining kasb odob-axloqi” kodeksi asosida ish
olib borish yuzasidan qatiy nazorat o‘rnatgan. Kodeks O‘zbekiston Respublikasi
bank hamjamiyatida ish yuzasidan o‘zaro hamkorlikni mustahkamlash va
haqqoniy raqobat uchun sharoitlarni yaratish maqsadlarida ishlab chiqilgan.
Ushbu Kodeks bandlarini bajarilishi, banklar va boshqa tashkilotlar, ularning
mansabdor shaxslari va xodimlari tomonidan bank mijozlariga, shu jumladan
kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlariga xizmat ko‘rsatishda
ishbilarmonlik va kasb odob-axloqiga rioya etishi, ularning kasbiy mahorati,
shuningdek ular faoliyatining O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga, hamda

umumqabul qilingan odob-axloq me’yorlariga muvofiqligining qo‘shimcha
isboti, garovi va ishonchliligi bo‘lib xizmat qiladi.
Kodeksda aytilishicha, banklar va ularning xodimlari O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasi, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi, kasb odob-
axloqi me’yorlari va ananalarga so‘zsiz rioya qilishi, jamiyat va davlat oldidagi
o‘zining fuqarolik va professional burchlarini anglashi, amaldagi qonunchilik
me’yorlariga asoslangan davlat organlarining talablarini o‘z vaqtida va to‘liq
bajarishi, bank biznesi sohasiga jalb qilingan bank mijozlari, shu jumladan kichik
biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining huquq va qonuniy manfaatlarini
hurmat qilishi, tijorat banklarining huquq va qonuniy manfaatlarini himoya
qilishda banklararo hamkorlikni va o‘zaro munosabatlarni mustahkamlashi zarur.
Ular o‘ziga olingan majburiyatlarga rioya qilish hamda yuqori saviyali va
sifatli xizmat ko‘rsatilishini ta’minlash, bank operatsiyalarini amalga oshirishda
risk darajasini hisobga olish va cheklash, haqqoniy raqobatchilikni rivojlantirish,
bank faoliyatining noinsof qatnashchilariga nisbatan faol qarshi kurashish, jinoiy
faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va boshqa noqonuniy
harakatlarga qarshi kurashishda faol ishtirok etish, o‘zaro hurmat, hamfikrlik va
o‘zaro yordam berish asosida xalqaro professional aloqalarni o‘rnatish va
rivojlantirish, korporativ boshqaruv, shuningdek bank xizmatlarini ko‘rsatishda
halollik yuzasidan ichki va o‘zaro nazoratni o‘rnatishga majburdir. Mazkur
Kodeksning qoidalariga rioya qilmagan taqdirda, bank tizimi xodimlari uchun
bank rahbariyati va jamoatchiligi tomonidan ma’muriy choralar qo‘llanilishi
mumkin. Mazkur Kodeks qoidalariga rioya qilish bo‘yicha nazorat tizimi hamda
xodimlarning mas’uliyati darajasi har bir bank tomonidan mustaqil tarzda
belgilanadi.

«Xalq banki»ning yangi formatdagi aloqa markazi haftada 7 kun
davomida, uzluksiz ravishda telefon orqali mijozlarning murojaatlarini qabul
qilib, sifatli va tezkor xizmat ko‘rsatish tizimini yo‘lga qo‘ydi.
Ushbu tizim orqali mijoz to‘g‘risidagi ma’lumotlar yig‘ilib, ehtiyojlarni
oldindan aniqlash, shuningdek, avtomatlashtirilgan marketing va
prognozlashtirilgan sotuvlarni amalga oshirib, mijozlarga yangi xizmat turlari
taklif etiladi.
Call-center orqali «Xalq banki» tizimiga oid muammolarni hal qilish
hamda bank xizmatlari to‘g‘risida kerakli maslahat va tavsiyalarni olish ham
mumkin. Operatorlar barcha turdagi xizmatlarni masofaviy shaklda olib
bormoqda.
Masalan:
 yo‘qotilgan bank kartasini bloklash yoki blokdan chiqarish;
 bank kartasi balansini va o‘tkazmalar tarixini bilish;
 Humo bank kartasi egalari uchun SMS xabarnoma xizmatini yoqish;
 jismoniy shaxslarning kredit to‘lovlari uchun ID raqamlarini bilib
berish va mijozning mavjud bo‘lgan kreditiga ID raqam biriktirib berish;
 mobil banking xizmatlari: hisob raqamini qo‘shish va olish, blokka
qo‘yish va blokdan chiqarish, mobil telefon o‘zgarganda yangi telefonda ilovani
aktiv holatga keltirish;
 internet banking xizmatlari: hisob raqamini qo‘shish va olish;
 yuridik shaxslarga SMS banking xizmatida kerakli hisob raqamlarni
qo‘shish va olish, telefon raqam qo‘shish va olish;
 yuridik shaxslarning kartoteka qarzdorliklari haqida ma’lumot
berish;
 mijoz to‘lovlari o‘tgan yoki o‘tmaganligini aniqlashtirish;
 mijozlar omonatlari bo‘yicha ma’lumot berish;

 JBPT (INPS) — jismoniy shaxs bo‘lgan mijozning hisob raqami
holati bo‘yicha ma’lumot olish uchun telefon raqamni biriktirib berish;
 JBPT (INPS), yuridik shaxslar uchun keng turdagi xizmatlar,
xususan, yangi firmani biriktirib berish, xizmat ko‘rsatuvchi filialni o‘zgartirib
berish, reestr yuborishdagi muammolarni bartaraf etish hamda masofaviy Any
Desk yordamida xizmat ko‘rsatish;
 naqd pulda olinadigan pensiya mablag‘ini bank kartasiga o‘zgartirib
berish;
 Zolotaya Korona xalqaro pul o‘tkazmasi orqali Uzcard va Humo
kartalariga kirim qilishda amaliy yordam berish;
 «Xalq banki»ning Uzcard bank kartalari orqali to‘lovlarni amalga
oshirish;
 ijtimoiy to‘lovlar va ish haqi uchun bank kartalarini onlayn
rasmiylashtirib berish.
+99871 210 20 02 va 1106 qisqa yagona ishonch raqamlari orqali
mamlakat bo‘ylab aholidan murojaatlar qabul qilinmoqda. Murojaatlar esa kuniga
1000 dan ziyod bo‘lyapti. Bu ko‘rsatkich markaz ish boshlagandan buyon hozirgi
vaqtga qadar 389 600 dan ortiqni tashkil etdi. Fuqarolarning asosiy va ko‘p
beradigan savollari bu — kredit yo‘nalishlari (jismoniy shaxs va imtiyozli
kreditlar), pensiya tarqatilishi, bank kartalari, JBPT xizmatlari to‘g‘risida va
boshqalar.
Markazda ayni vaqtda 84 nafar xodim faoliyat yuritmoqda. SHulardan 1
nafar xodim markaz direktori, 1 nafar xodim direktor o‘rinbosari, 2 nafari xizmat
xonalari farroshi, 72 nafar xodim operator sifatida ish olib borayotgan bo‘lsa, 8
nafar xodim supervayzer sifatida mehnat qilmoqda.
Veb-sayt: xb.uz
E-mail: info@xb.uz

Telegram kanal: https://t.me/xalqbankinfo
Telegram-bot: https://t.me/xbInfo_bot
Telegram-bot call-center: https://t.me/xalqbankcall_bot
Facebook: Xalq Banki
Instagram: xalqbankinfo
20 22 yil 2 5 martdagi “Bank xizmatlari ommabopligini oshirish bo‘yicha
qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori ijrosi tahlili va bu borada
belgilangan chora-tadbirlar” mavzuida matbuot anjumani tashkil etildi
.
Ushbu matbuot anjumanida Xalq banki tomonidan yo‘lga quyilayotgan
zamonaviy bank xizmat turlari, tarmoqda amalga oshirilayotgan yangiliklar
haqida ma’lumot berildi.

Ta’kidlash lozimki, bugungi kunda yurtimizning barcha tuman va
shaharlarida Xalq bankining 197 ta filiali, 30 ta minibanki, 687 ta jamg‘arma va
maxsus kassasi, 206 ta xalqaro pul o‘tkazmalari shoxobchasi, 100 ga yaqin
valyuta ayriboshlash shoxobchalari, umuman olganda bankning 3200 dan ortiq
muassalari mijozlar uchun xizmat ko‘rsatib kelmoqda.
YUqoridagi qaror ijrosi doirasida Xalq bankining barcha filiallarida mijozlar
dastlabki ruxsatlarsiz hamda shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarsiz bank binosiga
kirishi va bank xizmatlaridan foydalanishi imkoniyati yaratildi.
Xizmat ko‘rsatish madaniyatini oshirish, mijozlarning ehtiyojlarini doimiy
monitoring qilib borish maqsadida “Kyumatik” rusumidagi navbat kutish tizimi
mijozlarga xizmat ko‘rsatib kelmoqda.
Qaror ijrosi doirasida 197 ta filialdan 185 tasida “Bank xizmatlari markazlari”
faoliyati tashkil etilib, unga asosan front va bek ofisga ajratilgan holda xizmat
ko‘rsatish tashkil etildi. Bugungi kunda qolgan
11 ta filiallarda kapital va joriy ta’mirlash ishlari olib borilmoqda, ta’mirlash
ishlari yakunlangandan so‘ng “Bank xizmatlari markazlari” faoliyati tashkil
etilishi ta’minlanadi.
Rivojlangan mamlakatlar tajribasini o‘rgangan holda sinov tariqasida
Toshkent shahri Amaliyot bo‘limi va SHayxontohur filiallarida “24/7 Elektron
ofis”lar tashkil qilindi. YAna qo‘shimcha ravishda joriy yil davomida 20 ta “24/7
Elektron ofis” ishga tushirish rejalashtirilgan.
SHuningdek, Xalq banki tomonidan mijozlar uchun axborot
texnologiyalaridan foydalangan holda turli interaktiv xizmat turlari ham joriy
etilmoqda.
SHunday xizmat turlaridan biri — “Internet banking” . Ushbu xizmat turi
orqali mijozlar (yuridik shaxslar) o‘z hisob-raqamlarini dunyoning istalgan
nuqtasidan boshqarishlari mumkin.
Mijozlar (yuridik shaxslar) o‘z hisob raqamlarini mobil aloqa vositalariga
o‘rnatilgan maxsus dasturiy ta’minot orqali dunyoning istalgan nuqtasidan

boshqarish imkonini beruvchi yana bir xizmat turi — “Korporativ Mobil
banking” xizmat turi mavjud.
Jumladan, qaror doirasida Xalq bankining “Xalq mobile” mobil ilovasi
joriy qilindi.
Xalq bankining istalgan filiallarida aholiga xalqaro “Viza” to‘lov kartasini
ochgan holda “Xalq mobile” mobil ilovasi orqali “on-layn” rejimida istalgan
vaqtda konversiya qilish (xorijiy valyuta AQSH doll.ni sotib olish) imkoniyati
yaratilgan.
jismoniy shaxslar tomonidan xalqaro to‘lov kartalari orqali sotib olingan
xorijiy valyutani naqd shaklda echib olish mexanizmi joriy etildi.
Bankning barcha filiallari 247 ta valyuta terminallari bilan ta’minlangan.
SHuningdek, turistlar ko‘proq boradigan joylarda “24/7” yoki kunu-tun rejimida
ishlaydigan 11 ta avtomatlashtirilgan valyuta ayirboshlash shoxobchalari tashkil
etildi.
Qo‘shimcha ravishda yana 5 ta avtomatlashtirilgan valyuta ayirboshlash
shoxobchalari qisqa muddatda aholi gavjum joylarga o‘rnatiladi.
Bankning Andijon, Namangan, Farg‘ona, va Surxondaryo viloyatlari Amaliyot
bo‘limlariga o‘rnatiladi.
Bankning Qashqadaryo viloyati SHahrisabz filivli ga o‘rnatiladi.
Bundan tashqari, bank tomonidan aholiga yanada qulayliklar yaratish maqsadida
bank tariflariga tegishli o‘zgartirishlar kiritildi.
Jumladan:
xalqaro “Visa” to‘lov kartalarini ochish 2023 yilning 1 apreliga qadar - bepul etib
belgilandi;
Xalq banki tomonidan emissiya qilingan xalqaro to‘lov kartalaridagi
mablag‘larni echish 20 23 yilning 1 apreliga qadar - bepul etib belgilandi;
internet to‘lov va sms xabarlarga ulanish - bepul etib belgilandi;
xalqaro to‘lov kartasining depozit summasi 25 AQSH doll.dan 15 AQSH doll.ga
tushirildi.

YAna bir muhim masala. Markaziy bank tomonidan berilgan ko‘rsatmaga
asosan Xalq banki valyuta ayirboshlash shoxobchalarida bir xorijiy davlatning
naqd valyutasini boshqa xorijiy davlatning naqd valyutasiga almashtirish
(konversiya) operatsiyasi yo‘lga qo‘yilgan.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasi hududlari o‘rtasida Xalq
bankining filiallari orqali “Milliy valyutadagi pul o‘tkazmasi” tizimini amaliyotga
joriy etish yuzasidan zaruriy ishlar amalga oshirilmoqda. Ushbu tizimli xizmat
turi bank mijozlari uchun joriy yilning aprel oyidan ishga tushurilishi
rejalashtirilmoqda.
AT Xalq bankida mijozlarga hisob-kitob kassa xizmatining ko’rsatilishi
va uning hisobga olinishi.
Banklar aholi va mijozlaming pul mablag’larini saqlash, omonatga qabul
qilish, naqd va naqd pulsiz hisob-kitoblar kredit va boshqa xizmatlarni ko’rsatish
uchun ularga bank hisobvaraqlarini ochadi. Banklarda talab qilib ohnguncha
saqlanadigan depozitlar, jamg’arma va muddatli depozitlar, shuningdek, ssuda va
boshqa hisobvaraqlar ochiladi. Tijorat banklarida yuritiladigan hisobvaraqlar
ochish, boshqa bankga ko’chirish yoki yopish Markaziy bankning “O’zbekiston
Respublikasi banklarida ochiladigan bank hisobvaraqlari to’g’risida”gi
yo’riqnomasi asosida tartibga solinadi.
AT Xalq banki mijozlarning hisobvaraqlariga xizmatlami ular bilan
tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiradi. Shartnomada bank va mijozning
hisobvaraqlarni yuritish bo’yicha huquq va majburiyatlari belgilanadi. Jismoniy
va yuridik shaxslar uchun talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar,
jamg’arma depozitlar va muddatli depozitlar bank buxgateriya hisobvaraqlar
rejasining majburiyatlar bo’limidagi passiv hisobvaraqlarda ochiladi. Kredit
operasiyalari bo’yicha ochiladigan ssuda hisobvaraqlari esa bank buxgalteriya
hisobvaraqlar rejasining aktiv, ayrim hollarda, agar bank boshqa banklardan
kredit olsa passiv bo’limda yuritiladi.

AT Xalq banki jismoniy va yuridik shaxslarga ochiladigan talab qilib
olinguncha saqlanadigan depozitlar hisobvaraqlaridagi mablag’larni mijozlarning
birinchi talabidayoq naqd pulda berishi yoki naqdsiz pul ko’rinishida tegishli
manzilga o’tkazib berish haqidagi majburiyatini oladi. Ushbu hisobvaraqlar bank
buxgalteriya hisobvaraqlar rejasining 20200-Talab qilib olinguncha saqlanadigan
depozitlar passiv hisobvarag’larida ochiladi. Hisobvaraqlardagi mablag’larning
manbasi mijozlarning nizomida belgilab qo’yilgan faoliyati doirasida sotgan
tovarlari yoki ko’rsatilgan xizmatlari uchun va boshqa manabalar hisobidan naqd
pulda topshirgan yoki naqd pulsiz ko’rinishda kelib tushgan mablag’lar
hisoblanadi.
AT Xalq bankida jismoniy va yuridik shaxslarga bank tomonidan
beriladigan kreditlar ssuda hisobvaraqlarida hisobga olib boriladi. Ssuda
hisobvaraqlari bank hisobvarqlar rejasining 11900-15500 aktiv hisobvaraqlarida
yuritiladi. Bank ssuda hisobvaraqlarini ochish va yuritish kredit shartnomasi
asosida amalga oshiriladi.
AT Xalq banki Markaziy bankdan olingan kreditlarining hisobi
21602- « Markaziy bankdan olingan qisqa muddatli kreditlar yoki 22002-
Markaziybankdan olingan uzoq muddatli kreditlar » hisobvaraqlarda, boshqa
tijorat banklaridan olgan kreditlarining hisobi 22006 – “Boshqabanklardan olingan
uzoq muddatli kreditlar” yoki 21606- “Boshqa banklardan olingan qisqa muddatli
kreditlar” hisobvaraqlarda yuritiladi. Banklar mijozlarning hisobvaraqiarida pul
mablag’lari hajm, ularning harakati va boshqa ma’lumotlarini sir saqlaydi. Bu
O’zbekiston Respublikasi “Bank siri to’g’risida” gi qonun asosida tartibga
solinadi. Qonunning 11-moddasiga muvofiq, bank sirini tashkil etuvchi
ma’lumotlar davlat soliq xizmati organlariga bank mijoziga soliq solish
masalalariga taalluqli hollarda qonun hujjatlariga muvofiq taqdim etiladi. Hisob
raqamlarni o’z vaqtida ochish va ulardan mablag’larni muddatida ko’chirish
hamda ular bo’yicha tomonlarning javobgarligi masalalari hisob raqamlarni

ochish to’g’risida o’z aksini topishi va ular Markaziy bankning tegishli nizomi
bilan tartibga solinishi lozim.
AT Xalq banki da tadbirkorlik faoliyati subektlari bo’lgan rezident
yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda dehqon xo’jaliklari
tomonidan milliy valyutada talab qilib olinguncha depozit hisobvaraqlari ochish
uchun bankka quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari lozim:
- hisobvaraq ochish uchun ariza;
- tijorat faoliyati uchun mo’ljallangan tovarlarni xorijdan olib keluvchi
yakka tadbirkorlar yashash joyi bo’yicha davlat soliq xizmati ido-rasi tomonidan
berilgan “Tijorat faoliyati bo’yicha tovarlarni olib keluvchi tadbirkor davlat
ro’yxatidan o’tganligi to’g’risida” guvohnoma nusxasi;
- davlat ro’yxatidan o’tganligi to’g’risidagi guvohnoma nusxasi;
- imzolar va muhr izi namunalari tushirilgan 2-nusxada varaqcha;
- ta’sis hujjatlari va unga kiritilgan o’zgarishlar;
- mijoz tomonidan pul hisob kitob hujjatlarini imzolash vakolatiga ega
bo’lgan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjati.
Yuridik shaxslar jamg’arma yoki muddatli depozit hisobvaraqlarini ochish
uchun bankka quyidagi hujjatlarini taqdim etishlari lozim:
- hisobvaraq ochish uchun ariza
- davlat ro’yxatidan o’tganligi to’g’risida guvohnoma yoki lisenziya;
- imzolar va muhr izi qo’yilib, notarius tasdiqlagan varaqcha.
Jamg’arma yoki muddatli depozit ochish uchun jismoniy shaxslar
quyidagi hujjatlarni rasmiylashtirib bankka topshiradilar:
- hisobvaraq ochish to’g’risida ariza;
- shaxsini tasdiqlovchi hujjat (pasport, tug’ilganlik to’g’risida
guvohnoma);
- imzo namunasi qo’yilgan varaqcha.
E’lonnoma 3 ta qismdan iborat bo’lib, ular quyidagilar: 1) naqd pul
qo’yish e’loni. 2) kvitansiya. 3) order. E’lon kassahujjatlariga tikiladi. Kvitansiya

mijozga beriladi. Order buxgalterga beriladi. Kirim kassa orderi 1 nusxada bo’lib,
u ham kassa hujjatlariga tikiladi. Kvitansiya 2 qismdan iborat bo’ladi. Ularni biri
kassaga topshirilsa, 2-qismi mijozga taqdim etiladi.
Kassa operasiyalari amalga oshirilganda quyidagi provodkalar beriladi:
Dt- 10101/ 10111 – ayalanma kassadagi naqd pullar/ bank binosida
joylashmagan amaliyot kassalaridagi naqd pullar
Kt- mijozlarning yoki bankning tegishli hisobvaraqlari.
Ushbu provodka bir kassa operasiyasiga tegishli bo’lgan holdagina
beriladi.
Nizomga asosan naqd pulsiz hisob-kitoblar qonunda ko’zda tutilgan
va O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan qabul qilingan quyidagi
shakllar orqali amalga oshiriladi:
– To’lov topshiriqnomalari;
– Inkasso;
– Akkreditivlar;
– Tijorat banklarining hisob-kitob cheklari;
– Plastik kartochkalar;
– Memorial orderlar;
To’lov topshiriqnomasi bu – to’lovchi korxonaning uning bankdagi
depozit hisobvarag’idan pul mablag’larining ma’lum bir summasini boshqa
mijozning hisobvarag’iga o’tkazish haqida o’ziga xizmat ko’rsatuvchi bankka
bergan topshirig’idir.
Korxonalardan hujjatlar qabul qilish, shartnomada boshqa narsa
ko’zda tutilmagan bo’lsa, butun kun davomida bankning mijoz bilan ishlash
vaqtidan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Bunda operasion kun davomida
bank tomonidan korxonalardan qabul qilingan hujjatlar shu kunning o’zidayoq ijro
qilinadi. Mas’ul ijrochi mijozlardan to’lov topshirig’ini olgandan so’ng to’lov
topshirig’idan barcha rekvizitlarning to’liq va to’g’ri rasmiylashtirilganligini
tekshiradi. Bundan tashqari, to’lovchi korxonaning depozit bo’yicha ochilgan

hisobvarag’ida hujjatda ko’rsatilgan summani to’lashga yetarli pul mablag’lari
borligini aniqlaydi. Agar to’lov topshirig’i to’g’ri va to’liq rasmiylashtirilib, uni
to’lashga yetarli pul mablag’lari bo’lsa, mas’ul ijrochi topshiriqnomadagi barcha
ma’lumotlarni dasturiy yo’l bilan kompyuter orqali bankning elektron to’lovlarini
amalga oshiruvchi hisoblash markaziga o’tkazadi. Ertasi kun ertalabdan
kechikmagan muddatda bank balansi chiqarilgandan keyin hujjatning birinchi
nusxasi bankning kundalik yig„majildiga tikiladi va belgilangan tartibda avval
joriy arxivda saqlanadi, bir yil o’tgandan so’ng umumiy bank arxiviga
topshiriladi. To’lov topshiriqnomasining ikkinchi nusxasi esa mijozning
hisobvarag’idan ko’chirma bilan birgalikda operasiyalar o’tkazilganligini
tasdiqlovchi hujjat sifatida mijozga qaytarib beriladi.
To’lov talabnomasi – bu mahsulot yetkazib beruvchi va mablag’
oluvchilarning belgilangan summani to’lovchi bank orqali to’lashi to’g’risidagi
talabnomani o’z ichiga olgan hisobkitob hujjatidir.
To’lov talabnomasini 1-kartotekaga joylashtirishda quyidagi
balansdan tashqari provodka bajariladi:
Debet – 90962 “To’lov muddatini kutayotgan hisobkitob hujjatlari”
Kredit 96319 – “To’lov muddatini kutayotgan hisob kitob hujjatlari
bo’yicha kontr. hisobvaraq”
Agar 1-kartotekaga joylashtirilgan to’lov talabnomasi bo’yicha
to’lovchi tomonidan raddiya arizasi kelib tushmasa, to’lov talabnomasi akseptlash
uchun berilagn 3 kun muhlat o’tgandan so’ng to’lanadi. To’lov talabnomasini
to’lashdan avval to’lovchi korxonaning depozit hisobvarag’ini yurituvchi mas’ul
ijrochi talabnomani to’lash uchun yetarli pul mablag’larining to’lovchi
hisobvarag’ida mavjudligini tekshiradi. Agar depozit hisobvarag’ida yetarli pul
mablag’lari bo’lsa, talabanoma to’lanadi. To’lov talabnomasini to’lash quyidagi
buxgalteriya yozuvi orqali amalga oshiriladi:
Debet 20210 – “Davlat korxona, tashkilot va muassasalarining talab
qilinguncha saqlanadigan depozit hisobvarag’i”

Kredit 10103 – “ Bankning Markaziy bankdagi vakillik hisobvarag’i”
Akkreditiv – mijozning topshirig’iga ko’ra shartnoma bo’yicha uning
kontragenti foydasiga berilayotgan bankning shartli pul majburiyatidir. Akkreditiv
so’zining o’zi lotin tilidan olingan bo’lib, “ishonchli” degan ma’noni bildiradi.
Emitent bankdan qabul qilingan to’lov summasi 22602 –
“Mijozlarning akkreditivlar bo’yicha depozitlari” hisobvarag’iga o’tkazilib,
mahsulot jo’natilib, bu haqda mahsulot jo’natuvchi korxonadan kerakli hujjat
taqdim qilingunga qadar saqlanadi.
Bu operasiya quyidagi buxgalteriya yozuvi yordamida amalga
oshiriladi.
Debet 10301 – Markaziy bankdagi vakillik hisobvarag’i” (yoki
16103)
Kredit 22602 – “Mijozlarning akkreditivlar bo’yicha depozitlari”
Mahsulot yetkazib beruvchi korxonaga akkreditiv ochilganligi
to’g’risida bank xabar beriladi.
Inkasso topshiriqnomasi – ushbu topshiriqnomani bergan bank
mijozining bankemitentga to’lovchining hisobvarag’idan so’zsiz tartibda
mablag’larni hisobdan chiqarish to’g’risidagi talabidir.
Inkasso topshiriqnomalari bo’yicha hisob kitoblarda bajariladigan
buxgalteriya yozuvlari undiruvchi va to’lov to’lovchilarga xizmat ko’rsatuvchi
banklarning joylashuviga bog’liq. Agar har ikki tomonga bitta bank bo’limi
xizmat ko’rsatsa, inkasso topshiriqnomasini to’lash quyidagi buxgalteriya yozuvi
orqali bajariladi:
Debet “To’lovchi korxonaning talab qilinguncha saqlanadigan
depozit” hisobvarag’i.
Kredit “Undiruvchining talab qilinguncha saqlanadigan depozit”
hisobvarag’i.
Hisobvaraq nomerlari undiruvchilar va to’lovchilarning qaysi mulkchilik
shakliga tegishligiga ko’ra belgilanadi. Bu buxgalteriya yozuvi to’lovchi korxona

hisobvaraqlaridan mablag’larni undiruvchi tomonning bankdagi hisobvarag’iga
o’tkazilganligidan dalolat beradi.
3.Filialning kapitali va uning tashkil etish manbalari
Tijorat b anklari ustavida quyidagi ma’lumotlar bo‘lishi lozim:
bankning to‘liq va qisqartirilgan nomi hamda uning joylashgan eri (pochta
manzili) va elektron pochta manzili;
bank operatsiyalarining ro‘yxati, maqsadi va faoliyat muddati;
ustav kapitalining miqdori, muassislar ro‘yxati, ustav kapitalidagi
ulushlarning taqsimlanishi;
ustav kapitalini ko‘paytirish yoki kamaytirish tartibi;
chiqarilayotgan aksiyalar turlari va soni, ularning nominal qiymati, har xil
turdagi aksiyalarning nisbati;
sof foydani taqsimlash hamda zararlarni qoplash tartibi;
z axira fondini va boshqa fondlarni tashkil etish tartibi;
bank aksiyadorlarining huquq va majburiyatlari;
bankning boshqaruv organlari tuzilmasi, ularni tashkil etish tartibi, bank
kengashi, taftish komissiyasi va ijroiya organi a’zolarining soni, vakolatlari
hamda vazifalari haqidagi ma’lumotlar;
yillik hisobotlarni tuzish, tekshirish va tasdiqlash tartibi;
bank auditi, shu jumladan, buxgalteriya hisobining xalqaro andozalariga
muvofiq belgilangan hisobotlar va auditorlik dasturlarining maqsadlari;
bankni qayta tashkil etish va tugatish tartibi;
bank tomonidan aksiyalarni joylashtirish tartibi va shartlari.

Bank ustavida qonun hujjatlariga zid bo‘lmagan boshqa qoidalar ham
ko‘rsatilishi mumkin.
Bank aksiyadorning yoki har qanday manfaatdor shaxsning talabiga ko‘ra
uch ish kuni ichida bankning ustavi, shu jumladan ustavga kiritilgan o‘zgartish va
qo‘shimchalar bilan tanishib chiqish imkoniyatini berishi shart. Bank
aksiyadorning talabiga ko‘ra unga bank ustavining ko‘chirma nusxasini berishi
shart.
Bankning ustav kapitali bank muassislari va aksiyadorlarining pul
mablag‘lari hisobidan tashkil topadi.
Kreditga va garovga olingan hamda boshqa jalb etilgan mablag‘lardan
bank ustav kapitalini shakllantirishda hamda bank aksiyalarini sotib olishda
foydalanish taqiqlanadi. Mazkur talabga zid holda ustav kapitaliga kiritilgan
mablag‘lar egalariga qaytarilishi va shu vaqtning o‘zidayoq aksiyalar kelgusida
sotish uchun bankka topshirilishi lozim. Alohida hollarda qonun hujjatlariga
muvofiq bankning ustav kapitalini shakllantirish uchun byudjet mablag‘laridan
foydalanilishi mumkin. Tashkil etilayotgan bank kapitalining etarlilik darajasini
belgilashda quyidagilar asosiy omil hisoblanadi:
Markaziy bank tomonidan belgilangan ustav kapitalining eng kam
miqdori bo‘yicha talablarga muvofiqligi;
bank kapitali, shu jumladan ustav kapitali miqdorini doimiy ko‘paytirib
borishning rejalashtirilganligi;
ko‘zda tutilayotgan daromadlar hamda fondlarni shakllantirish
istiqbollari;
muassislarning zarur hollarda qo‘shimcha kapital kirita olish qobiliyati.
Bank ro‘yxatga olingunga qadar ustav kapitalini shakllantirish uchun
muassislar tomonidan Markaziy bankda yoki rezident banklarning birida

vaqtinchalik jamg‘arma hisobvarag‘i ochiladi. Bank ustav kapitalining
belgilangan eng kam miqdori mazkur vaqtinchalik jamg‘arma hisobvaraqda
muassislar tomonidan bankni ro‘yxatga olingunga qadar to‘liq shakllantirilgan
bo‘lishi kerak.Tijorat banklari ustav kapitalining eng kam miqdori 100 mlrd. so‘m
miqdorida belgilanadi. Bank ro‘yxatga olingandan keyin uning ustav kapitali
miqdorida egasi yozilgan aksiyalar chiqariladi va ular muassislar o‘rtasida
joylashtiriladi.
O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar
strategiyasida ―banklarning kapitallashuv darajasi va depozit bazasini
oshirish, ularning moliyaviy barqarorligi va ishonchliligini mustahkamlash
masalasi ustuvor vazifalardan biri sifatida belgilab qo‘yilgan. Mazkur
vazifalarni o‘z vaqtida va samarali bajarish maqsadida O‘zbekiston
Prezidentining 2022 yil 12 yanvardagi «Respublika bank tizimini yanada
rivojlantirish va barqarorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi
PQ-3270-sonli qarori bilan 2022 yilning 1 aprelidan ustav kapitalining
(fondining) minimal miqdori yangi tashkil etiladigan:
tijorat banklariga — 100,0 mlrd.so‘m;
mikrokredit tashkilotlariga — 2,0 mlrd. so‘m;
lombardlarga — 500 mln.so‘m etib belgilandi.
Tijorat banklari, mikrokredit tashkilotlari va lombardlar 2023
yilning 1 yanvarigacha ustav kapitallarining minimal miqdorlarini mazkur
bandga muvofiq belgilangan minimal talablar darajasiga keltirilishi
alohida vazifa sifatida belgilab berildi.
Xalqaro bank amaliѐWtidan ma’lumki, tijorat banklarining to‘lovga
qobilligi va likvidligini ta’minlashning birlamchi vositasi ularning
kapital bazasini mustahkamlash hisoblanadi. O‘z navbatida, tijorat
banklarining kapital bazasining mustahkamlash qator moliyaviy manbalar
“Xalqaro moliya va hisob” ilmiy elektron jurnali. No 4-5, avgust-oktyabr, 2018

yil 2 hisobidan, xususan, bankning foydasi hisobidan oshirib borish muhim
hisoblanadi.
Ayni vaqtda, respublikamiz tijorat banklari kapitali barqarorligini
ta’minlash borasida echimini topish lozim bo‘lgan bir qator masalalar
mavjud. Xususan, kapital tarkibida beqaror manbalar mavjudligi, ayrim
banklarda kapitalning minimal darajasidan pastligi va boshqalar shular
jumlasidandir. Quyidagi jadvalda mamlakatimiz banklari kapitali haqida umumiy
ma’lumot va ulushi keltirilgan.
O‘zbekiston tijorat banklari kapitali va ulushi
(2022 yil 1 yanvar holatiga)
Tijorat banklari jami va ustav kapitali miqdori bo‘yicha guruhlanishi
Ko‘rsatkichlar
nomi Jami 100 mlrd.
so‘mgacha 100 dan
300 mlrd.
so‘mgacha 300 dan
500 mlrd.
so‘mgacha
banklar
soni summ
a
(mlrd.
so‘m) soni ulushi,
foizda soni ulushi,
foizda soni ulushi,
foizda
Jami kapital 30 51
031 1 0,2% 11 3,5% 1 0,6%
shundan, ustav
kapitali 30 41
877 5 1,1% 10 3,6% 4 3,4%
Jami kapital 30 52
943 1 0,2% 11 3,5% 1 0,6%
shundan, ustav
kapitali 30 42
619 1 0,2% 14 4,4% 4 3,3%

Xalq banki O‘zbekiston moliya bozorida o‘z mavqeini yanada
mustahkamlash maqsadida 2019 yilda ko‘rsatilayotgan moliyaviy xizmatlar
sifatini xalqaro standartlar darajasiga ko‘tarishda innovatsion yangilanishlarga
jadallik bilan kirishdi. YA’ni bank o‘z-o‘zini yangilab, transformatsiyani izchillik
bilan amaliyotga tatbiq etyapti. Bu kabi o‘zgarishlar samarasi Xalq banki ustav
kapitali o‘sishida ham yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Jumladan, bank ustav kapitali
qo‘shimcha 227,9 mln. AQSH dollariga ortdi. YA’ni bugungi kunda bu
ko‘rsatkich 4 230,9 mlrd. so‘mga etdi. O‘tgan yilning shu davrida bu raqam 1
540,3 mlrd. so‘mni tashkil qilgandi. Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi
tomonidan Xalq bankining nominal qiymati 1 000,0 so‘m bo‘lgan 2 164 172
ming dona oddiy aksiyalari sotib olindi va buning natijasida jamg‘armaning bank
ustav kapitalidagi ulushi 38,8 foizdan 70,1 foizga ko‘tarildi.Bankning qolgan
aksiyalariga Davlat aktivlarini boshqarish agentligi egalik qiladi hamda uning
ulushi 29,9 foizni tashkil etadi.
AT Xalq bankida qimmatli qog’ozlar, chet el valyutasidagi operasiyalari
hisobi.
Tijorat banlkari moliyaviy resurslarni shakllashtirish maqsadida
muomalaga obligasiyalar, depozit sertifikatlari, veksellar va moliya bozorida
muomalada bo’ladigan boshqa qarz qimmatli qog’ozlarini chiqarishi mumkin.
Banklarning ushbu operasiyalari passiv operasiyalar hisoblanib, banldar uchun
xarajatlarni keltirib chiqaradi. Muomalaga chiqarilgan qarz qimmatli
qog’ozlarining hisobi ularning nominal qiymati bo’yiyeha 23600 - «Bank
tomonidan chiqarilgan qimmatli qog’ozlar» balans hisobvarag’ining tegishli
hisobvaraqlarida yuritiladi.
AT Xalq banki daqimmatli qog’ozlar bilan operasiyalari O’zbekiston
Respublikasi Markaziy Banki Boshqaruvi tomonidan 28/4 sonli Qarori bilan
2008-yil 13-dekabrda tasdiqlangan “Tijorat banklarida qimmatli qog’ozlar bilan

amalga oshiriladigan operasiyalarning buxgalteriya hisobi to’g’risida”gi
Yo’riqnoma asosida olib boriladi.
Tijorat banklarining qimmatli qog’ozlar bilan bajaradigan
operasiyalaridan biri bu – tijorat banklari tomonidan qimmatli qog’ozlar
chiqarishdir. Amaldagi qonunchilikka asosan tijorat banklari aksiya, obligasiya,
depozit sertifikatlari, veksel va boshqa qimmatli qog’ozlar bozorida muomalada
bo’luvchi qarz majburiyatlarini bildiruvchi qimmatli qog’ozlar chiqarishlari
mumkin. Bank tomonidan chiqarilgan qarz majburiyatlarini bildiruvchi qimmatli
qog’ozlar hisobi ularning nominal qiymati bo’yicha 23600 «Bank tomonidan
chiqarilgan qimmatli qog’ozlar» nomli balans hisobvaraqlarida olib boriladi.
Depozit sertifikati — bankka qo’yilgan depozit summasini hamda
o’rnatilgan muddat tugagandan so’ng depozit summasi va sertifikatda
ko’rsatilgan foizlarning sertifikat egasiga to’lanishi huquqini tasdiqlovchi
qimmatli qog’ozdir. Depozit sertifikat bo’yicha foizlar har oy to’lanadi. Depozit
sertifikat muddatidan oldin ham to’lanishi mumkin. Bunda, muddatidan avval
to’lovni talab qilingan sertifikat bo’yicha to’lanadigan depozit summasi va
foizlari depozit sertifikat chiqarish shartlariga ko’ra, sertifikat bankka taqdim
etilgandan so’ng amalga oshiriladi. Bank o’z mijozlariga pul mablag’larini
bankning daromadli qimmatli qog’ozlariga depozit sertifikatlarga joylashtirishni
taklif etadi.
Depozit sertifikatlarning afzalliklari:
- Mabla g’ qo’yilgan muddat davomida o’zgarmaydigan, aniq belgilangan
foyda (prosent) stavkasi;
- Huquqlarning boshqa kishilarga berish imkoniyati;
- Sertifikat egasi bevosita bankdan yoki boshqa banklardan kredit
ajratilishida sertifikatlargan garov ta’minoti sifatida foydalanish;
AT Xalq banki ning ichki operasiyalari hisobi , buxgalteriya hisobotlari va
ularni tuzilishi .

Bank o’z funksiyalarini bajarishi uchun moddiy-texnik bazaga ega, ya’ni
yetarli asosiy vositalar bilan ta’minlangan bo’lishi lozim. Shunday ekan, AT Xalq
banki ham asosiy vositalar bir yildan ortiq muddatda foydalanishga mo’ljallangan
moddiy aktivlar bo’lib, ular bank faoliyatida bank xizmatlarini ko’rsatish
jarayonida ma’muriy maqsadlar va ijaraga berish uchun ishlatiladi. Asosiy
vositalarga bino-inshootlar, uskuna va asboblar, kompyuter, mebel, hisoblash
texnikalari, transport vositalari, foydalanish huquqi bilan olingan yer, kutubxona
fondi, qiymatidan qat’iy nazar signalizasiya va binoni qurishda uning narxiga
kiritilmagan telefonlashtirish obektlarini kiritish mumkin.
Asosiy vositalarning hisobini tashkil qilish bank faoliyatida alohida o’rin
egallaydi. Asosiy vositalar hisobining vazifalari quyidagilarni o’z ichiga oladi:
1.Asosiy vositalar harakatini to’g’ri va o’z vaqtida hujjatlashtirish va ular
bo’yicha hisobni tashkil etish.
2. Asosiy vositalar qiymatini qayta baholab borish.
3. Asosiy vositalar to’liq saqlanishi ustidan nazorat olib borish.
4. O’z vaqtida eskirishni hisoblab borish.
Asosiy vositalar balansda ularning boshlang’ich qiymati bo’yicha aks
ettiriladi. Boshlang’ich qiymat – bu asosiy vositani sotib olish yoki uni qurish
bilan bo’lganbarcha xarajatlar, shu jumladan, to’langan soliqlar, bojxona bojlari
hamda yetkazib berish, montaj o’rnatish va ishga tushirish, bevosita aktivdan
belgilangan maqsadda foydalana olish uchun uni ishchi holatga keltirish bilan
bo’lgan bo’lgan barcha xarajatlar summasidir.
Asosiy vositalar sotib olinganda puli oldindan yoki olingandan to’lanishi
mumkin. Ular oldindan to’liq yoki qisman to’langanda quyidagi buxgalteriya
yozuvi amalga oshiriladi:
Debet 19909 «Ko’rsatilgan xizmatlar va tovar-moddiy qiymatlik-lari
uchun to’langan mablag’lar»
Kredit 10301, 16103 «Bankning vakillik hisobvarag’i yoki mijoz
hisobvarag’i».

Sotib olingan binolar balansda quyidagicha aks ettiriladi:
Debet 16509 «Bank binolari va boshqa imoratlar».
Kredit 19909 «Ko’rsatilgan xizmatlar va tovar-moddiy qiymatliklari
uchun to’langan mablag’lar».
Sotib olingan asosiy vositalar omborga qabul qilinmasdan to’g’ridan
to’g’ri foydalanishga topshirilishi mumkin, bunda quyidagi provodka bajariladi:
Debet 165** «Tegishli asosiy vosita hisobvarag’i».
Kredit 19909 «Ko’rsatilgan xizmatlar va tovar-moddiy qiymatliklari
uchun to’langan mablag’lar».
Asosiy vositalar omborga qabul qilinganda ular 16561-hisob-varag’ida
hisobga olinadi. Ombordan foydalanishga berilganda «Ombordagi asosiy
vositalar» 16561-hisobvarag’idan hisobdan chiqariladi va tegishli asosiy vosita
(165XX) hisobvarag’iga o’tkaziladi.
Agar bino qurilayotgan bo’lsa, qurilish bilan bog’liq barcha xarajatlar
16505 «Tugallanmagan qurilishlar» hisobvarag’ida aks ettiriladi. Bino
foydalanishga topshirilganda uning qiymati qabul qilish topshirish
dalolatnomasiga asosan, 16509 – «Bank binolari va boshqa imoratlari»
hisobvarag’iga o’tkaziladi.
Debet 16509 «Bank binolari va boshqa imoratlari».
Kredit 16505 «Tugallanmagan qurilishlar».
Agar bank to’lovni moddiy aktivlar kirim qilingandan keyin amalga
oshirsa, tegishli kirim hujjatlariga asosan quyidagi buxgalteriya yozuvi bajariladi:
a) Moddiy aktivlar kelib tushganda, darhol foydalanishga berilsa:
Debet 165** «Asosiy vositalarning tegishli hisobvarag’i».
Kredit 29802 «Ko’rsatilgan xizmatlar va tovarlar uchun to’lanadi-gan
mablag’lar hisob-kitobi».
Asosiy vositalar omborga kirim qilinganda:
Debet 16561 «Ombordagi asosiy vositalar».

Kredit 29802 «Ko’rsatilgan xizmatlar va tovarlar uchun to’lanadigan
mablag’lar hisob-kitobi».
Aktivlar qiymati to’lanishi quyidagi buxgalteriya yozuvi bilan
rasmiylashtiriladi:
Debet 29802 «Ko’rsatilgan xizmatlar va tovarlar uchun to’lanadigan
mablag’lar».
Kredit 10301, 16103 yoki mijozning hisobvarag’i.
Asosiy vositalar ombordan foydalanishga topshirilganda 16561-
hisobvarag’idan chiqarilib, asosiy vositalarning tegishli hisobvarag’iga o’tkazib
qo’yiladi.
Boshqa banklar kabi hamda Markaziy bank belgilagan qonunlarga asosan
AT Xalq banki ham kunlik, oylik, choraklik va yillik hisobotlarni tuzib boradi va
ularni markaziy bankka muntazam taqdim etib boradi.
AT Xalq banki hisobotlari shakli, tarkibi va tayyorlash bilan bog’Jiq
metodologik masalalar Markaziy bank tomonidan joriy etiladi. Banklar o’z
moliyaviy hisobotlarini Markaziy bank belgilagan shakl va muddatlarda,
undako’rsatilgan ma’lumotning to’g’riligini auditorlar tasdiqlagach, matbuotda
e’lon qiladi.
Banklarning oylik va choraklik joriy hisobotlaridan iborat bo’lib, oylik
moliyaviy hisobotlar quyidagilardan tashkil topadi:
• balans ( I shakl);
• umumlashgan balans (bank bo’limlari bilan birgalikda);
• mulkiy shaklidan qat’iy nazar bank tomonidan berilgan muddati
o’tmagan
va muddati o’tgan kreditlar summasiningyoyilmasi;
• jalb qilingan va yo’naltirilgan mablag’larni hisobga olibboruvchi ayrim
balansli hisobvaraqlardagi summalarning yoyilmasi;
• bank iqtisodiy normativlarini ifodalovchi hisobvaraqlardagi
summalarning yoyilmasi;

• iqtisodiy normativlar bo’yicha hisob-kitoblar;
• korrespondentlik hisobvaraqdagi summalarning yoyilmasi;
• bankning boshqa balansli hisobvaraqlardagi summalari yoyilmasi.
Tijorat banklari chorak yakunida quyidagi hisobot shakllalini tuzadi:
1. Balans bo’yicha so’mda va xorijiy valutalarda aylanma vedomostlar.
2. Bosh bank va filiallarining balanslaIi bo’yicha aylanma vedomost.
3. Foyda va zararlar haqida hisobot.
4. Boshqa hisobot shakllari.
Tijorat banklari yillik hisobotlari quyidagi shakllardan tashkil topadi:
- yillik balans ( l - shakl );
- foyda va zararlar haqida hisobot (2- shakl );
- asosiy vositalar harakati to’g’risidagi hisobot;
- pul oqimlari to’g’risidagi hisobot;
- xususiy kapital to’g’risidagi hisobot;
- izohlar, hisob-kitoblar va tushuntirishlar.
AT Xalq banki balansidagi mavjud debitor va kreditor mablag’lar tahlil
etilib, ularni so’ndirish va to’lash yo’llarini ko’radi. AT Xalq banki ning yillik
buxgalteriya hisobotini tuzish boshqaruvchi va bosh buxgalter zimmasiga
yuklatiladi. Bosh buxgalter esa barcha balans va ko’zda tutilmagan
hisobvaraqlarni audit, reviziya va boshqa dalolatnomalari bilan solishtirib
chiqadi.
AT Xalq bankining yillik buxgalteriya hisobotlari 1-martgacha Markaziy
bankning hududiy Bosh boshqarmalariga va Respublika markaziy bankiga, soliq
organlariga, ta’sis hujjatlariga muvofiq mulkdorlarga, davlat statistika
organlariga va boshqa tegishli joylarga taqdim etiladi. Hisobot shakli ilovada ham
ko’rsatilib o’tilgan.

XULOSA
Men AT Xalq banki ___________ viloyati ____________ fililalida
2025-yilning _____________dan ____________ga qadar ishlab chiqarish
amaliyoti o’tadim. Ushbu amaliyot davomida o’rgangan bilimlarimni amaliyotda
qay darajada kerak bo’lishini, nazariya bilan amaliyotning bog’liq va bog’liq
bo’lmagan jihatlarini, amaliyotda qo’llash uchun qanday nazariy bil i mlar
kerakligini o’rgandim. O’rgangan nazariy bilimlarim hamda ushbu 6 haftalik
tanishuv amaliyotimdan kelib chiqqan holda AT Xalq banki yanada rivojlanishi
uchun quyidagilarni tavsiya qila olaman:
- aholi va bank xodimlari o’rtasida muloqot madaniyatini yanada
yaxshilash, ya’ni qishloq aholisiga bank va uning faoliyati, ishlash prinsiplarini
sodda shaklda tushuntirish, bankda o’zini tutish, bank xodimlari hamda bank
jihozlari (bankomat, infokiosk…) bilan bevosita aloqa qila olish malakalarini
oshirish;
- aholi mablag’larini jalb qilish.
- bank aktivlarini oshirish;
- davlat tomonidan imtiyozli kredit uchun ajratiladigan mablag’larni
kamaytirish;
- bank faoliyatiga davlat aralashuvini kamaytirish;
- dasturiy ta’minot uchun mutaxassislarni jalb qilish va
kompyuterlarni muntazam zamonaviy dasturlar bilan ta’minlash;

- bank faoliyatida ma’muriy buyruqbozlik va byurokratiyani
kamaytirish;
- Xodimlar malakasini oshirish uchun chet elga almashinuv
dasturlarida ishtirok etish.
- AT Xalq banki tomonidan tarqatiladigan Pensiya va nafaqa pullarini
plastik kartochkalarga o’tkazib fuqarolarga qulaylik yaratish maqsadida yashash
manzilidan uzoq bo’lmagan xududlarga bankomatlar o’rnatish;
- 2-3 yil muddatga tijorat foizida kafillik asosida mikroqarz
kreditlarini 50.0 mln so’mgacha miqdorda ko’proq ajratish;
- Korrupsiya va boshqa qonun buzilish xolatlarini oldini olish
maqsadida xodimlarning oylik ish xaqlarini oshirish xamda ularga bank uchun
kelajakda sidqidildan ishlashlari uchun bankning o’zi tomonidan qurilayotgan
uylar uchun kam foizda ipoteka kreditlari ajratish;
Xulosa o’rnida shuni qo’shimcha qilmoqchimanki AT Xalq bankini
rivojlantirish uchun nafaqat bank balki bankning yuridik va jismoniy mijozlari
xam o’z xissalarini qo’shishlari lozim. Ya’ni fuqarolarga ishonch bildirgan xolda
ularga ajratilgan imtiyozli kreditlarni mijozlar o’z vaqtida qaytarishsa bankimiz
xar bir ko’rsatkich bo’yicha yuqori o’rinlar uchun kurasha olishiga ishonaman.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO ’ YXATI :
1. O ’ zbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot xizmati davlat rahbarining
2019– yil uchun mo ’ ljallangan eng muhim ustuvor vazifalar haqidagi Oliy
Majlisga Murojaatnomasi ;
2 . 2017-2021- yillarda O ’ zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta
ustuvor yo ’ nalishi bo ’ yicha Harakatlar strategiyasi ;
3. «Buxgalteriya hisobi to’g’risida»gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni 2016 yil;
4. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2015 yil 6 maydagi “Tijorat
banklarining moliyaviy barqarorligini yanada oshirish va ularning resurs bazasini
rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi PQ 2344- sonli Qarori;
5. O’zbekiston Respublikasi Markaziy bankining «O’zbekiston Respublikasi
banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish
tartibi to’g’risida»gi 1834–son yo’riqnoma 2015 yil 11 iyul;
6. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2015 yilning asosiyyakunlari va 2016
yilda O’zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning eng muxim ustuvor
yo’nalishlariga bag’ishlangan Vazirlar Mahkamasi majlisidagi ma’ruzasi;
7. Abduvaxidov F.T., Umarov Z.A., Djurayev K.N. Banklarda buxgalteriya
hisobi. O’quv qo’llanma. –T.: TDIU, 2010. –224 b;
8. Abdullayev Yo., Qoraliyev T., Toshmurodov Sh., Abdullayeva S. Bank ishi.
O’quv qo’llanma –T.: “IQTISOD-MOLIYA”, 2009 yil, 196 b;
9. Abdullayeva Sh.Z. Bank ishi. O’quv qo’llanma . – T .: TMI , 2003.–305 b ;

10. Abdullayeva Sh.Z. Bank risklari va kreditlash. –T.: Moliya, 2002. b;
11 . Bank V.R. Organizasiya i buxgalterskiy uchet bankovskix operasiy: Ucheb.
pos. - M.: F i S, 2014. - 153 s;
12. Diana Mak Noton, Donald Dj. Karlson, Klayton Tausend Ditd i dr.
Organizasiya raboti v bankax: v 2–x tomax. Tom 2. Interprirovaniye finansovoy
otchetnosti. Per. s ang. –M.: Finansi i statistika, 2016. –240 s;
13. Banklarda buxgalteriya bisobi. Darslik. I nashri. Omonov A.A., Qoraliyev
T.M. TMI, -T.: dqtisod-Moliya», 2014. 241 b;
14. Navro’zova K.N . Banklarda buxgalteriya hisobi va operasion texnika. O’quv
qo’llanma. – T.: “IQTISOD-MOLIYa”, 2010 yil, 280 bet;
FOYDALANILGAN VEB SAYTLAR RO’YXATI:
1. www.cbu.uz (O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki);
2. www.lex.uz (O’zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi);
3. www.stat.uz (O’zbekiston Respublikasi statistika ko’mitasi);
4. www.my.gov.uz (Yagona interaktiv davlat xizmatlari portal);
5. www.xb.uz (Aksiyadorlik tijorat Xalq banki);
6. www.banker.uz (Banklar to’g’risidagi sayt).

Купить