XIV asr o‘rtalarida Movarounnahrda ijtimoiy-siyosiy vaziyat dars ish - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	170.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	История

XIV asr o‘rtalarida Movarounnahrda ijtimoiy-siyosiy vaziyat dars ish

Купить

“Tasdiqlayman”
O’IBDO’:_________A.Z.Temirov
“_____” ___________2022-yil
AMALIY O‘QUV MASHG‘ULOTNING O‘QITISH TEXNOLOGIYASI
Guruh
Dars sanasi
Mavzu: XIV asr o`rtalarida Movarounnahrda ijtimoiy-siyosiy vaziyat.
O‘quv mashg‘ulotning o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa O‘quvchilar soni: 26 tagacha
O‘quv mash g‘ ulotining shakli va turi Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo‘yicha o‘quv
mashg‘ulot
O‘quv mash g‘ ulot rejasi 1. XIV asr o`rtalarida Movarounnahrdagi siyosiy
tarqoqlik.
2. Amir Temurning yoshlik davri.
3. Amir Temurning siyosiy kurash maydoniga
kirib kelishi.
4. Samarqand sarbadorlari.
O‘quv mashg‘uloti maqsadi : O’rta asrlar davrida o’zbek davlatchiligi tarixi, Eftaliylar davlat
birlashmasi taraqqiyoti bo‘yicha tushunchalarni hosil qilish / shaklantirish .
Pedagogik vazifalar:
Dars va mavzu rejasi tanishtirish;
Davr haqida ma’lumot berish;
Atamalarga izoh berish;
Mavzu bo’yicha tushuncha berish. O‘quv faoliyati natijalari:
Mavzuga doir ma’lumotlar ko‘rsatadilar;
Davrga xos xususiyatlarni tasniflaydilar;
Mavzu mohiyatini aytib beradilar;
Fakt, ma’lumotlarni t artibli ravishda gapirib
beradilar.
O‘qitish metodlari Kichik axborotli ma’ruza / hikoya / tushuntirish /
ko‘rsatma berish / namoyish / ko‘rsatish /vi deo usul /
kitob bilan ishlash / insert / mashq / suhbat / bahs /
aqliy hujum / ta’limiy o‘yin / pinbord va boshq.
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari Ommaviy / jamoaviy / guruhli / individual / o‘ylang
va juftlikda fikr almashing texnikasi/birgalikda
o‘ rganamiz texnikasi/arra texnikasi va boshq.
O‘qitish vositalari Matnlar /yo zuv taxtasi / slaydlar / proektor /
kompyuter /diaproektor/flipcha r t/vediofilm/grafikli
organizatorlar/m odel / mulyajlar /ch izma / sxema /
grafik / diagrammlar /n amunalar / e kspert varag‘i
/yo‘ riqnoma va boshq
O‘qitish shart-sharoiti Maxsus texnik vositalar bilan jihozlangan
auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va vositalari Tezkor-so‘rov / savol-javob / test /topshiriq/mashq va
boshq.

O‘quv mashg‘ulotning texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari va
vaqti Faoliyat mazmuni
o‘qituvchi o‘quvchi
1 -O‘ quv
mash g‘ ulotiga
kirish
(5daq.) Tashkiliy boshlanishi
O‘quvchilar bilan s alomlashadi , ularni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi. Darsga
tayyorgarlik
ko‘radilar.
2-bosqich.
Asosiy
(6 5 daq.) I . O‘quv faniga olib kirish (15 daq)
1. 1 . Mavzu bo‘yicha asosiy tushunchalar bilan ( 1 -ilova)
va mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro‘yxati bilan
tanishtiradi.
1.2. O‘quv mashg‘ulotning mavzusi, rejasi, maqsadi va
o‘quv faoliyat natijalariga qo‘yiladigan baholash mezoni
bilan tanishtiradi. (2-ilova).
II .O‘quvchilar bilimini faollashtirish (10 daq)
2.1.O‘quvchilar bilimini tezkor-so‘rov / savol-javob /
aqliy hujum / pinbord / o‘ylang va juftlikda fikr
almashing / orqali faollashtiradi Javoblarni qabul qiladi,
ular asosida yangi o‘quv materialni uzviy ligi bo‘yicha
ma’lumotlar berishga o‘tadi.
III .Y a ngi o‘quv materialiga kirish (40 daq)
2.2. Qo’’anma va ko’rgazmali qurollar asosida ( 3 -ilova)
namoyish va sharxlash orqali mavzu bo‘yicha asosiy
nazariy xolatlarni bayon qiladi.
2.3. Har bir rejani mustahkamlash uchun savollar beradi
2.4. Mavzuning har bir qismi bo‘yicha xulosalar qiladi.
2.5. Ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi.
2.6. Y a ngi o‘quv materialini o‘zlashtirish darjasini
tekshirish bo‘yicha tezkor-so‘rov o‘tkazadi ( 4 - ilova). Tinglaydilar,
yozib oladilar.
Y o zib oladilar
Tinglaydilar
Y o zib oladilar
Savolga javob
beradilar
T inglaydilar
Savollarga javob
beradilar.
Ma’lumotlarni
daftarga qayd
qiladilar.
Savollarga javob
beradilar
3-bosqich.
Y a kuniy
(10 daq.) Mashg‘ulot yakuni va uyga vazifa berish.
3.1. Mavzuni yakunlaydi va mazkur fanning kelgusida
kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyatini yoritish bilan
yakunlaydi.
3.3. O‘quvchilar bilimini ba h olaydi.
3.2. Uyga vazifa beradi va uni bajarish yuzasidan
yo‘riqnoma beradi.( 5 - ilova). Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar

1 ilova
Asosiy tushunchalar: siyosiy tarqoqlik, siyosiy kurash maydoni, mamlakat mustaqilligi uchun
kurash, dorug’a, Ibn Xaldun, Kesh, barlos, “Loy jangi”, Sarbadorlar.
Adabiyotlar:
1. A.Muhammadjonov. O'zbekiston tarixi.(IV-XV asrlar) 7-sinf T.2017
2. Ismatova, N. O‘zbekiston tarixi. 7-sinf. A. Zamonov, N. Ismatova va boshqalar. Toshkent: 2022.
3. Shamsutdinov R. Vatan tarixi . T.”Sharq” 2003.
4. Azamat Ziyo, O’zbek davlatchiligi tarixi. T. 2006.
2-ilova
Mavzu rejasi:
1. XIV asr o`rtalarida Movarounnahrdagi siyosiy tarqoqlik.
2. Amir Temurning yoshlik davri.
3. Amir Temurning siyosiy kurash maydoniga kirib kelishi.
4. Samarqand sarbadorlari.
Baholash mezoni: Reyting usulida baholash 5 ballik tizimda amalga oshiriladi.
Joriy nazorat asosan og’zaki so’rov tarzida o’tkaziladi. Unda o’quvchi mavzuni:
55% dan – 70% gacha o’zlashtirganini ko’rsata olsa “3 ball”,
71% dan – 85% gacha o’zlashtirganini ko’rsata olsa “4 ball”,
85% dan – 100% gacha o’zlashtirganini isbotlay olsa “5 ball”ga baholanadi.
Agar joriy nazorat test usulida o’tkazilsa, 20 ta testdan iborat variantning har bir to’g’ri
javob 5 % ni tashkil etadi. Shu boisdan:
11 tadan 14 tagacha to’g’ri javob uchun “3 ball”,
15 tadan 17 tagacha to’g’ri javob uchun “4 ball”,
18 tadan ortiq to’g’ri javob uchun “5 ball” qo’yiladi.
Agar test variant 50 ta savoldan iborat bo’lsa har bir to’g’ri javob 2% ni tashkil etib
yuqoridagi nisbatda baholanadi. Ya’ni,
28 tadan 35 tagacha to’g’ri javob uchun “3 ball”,
35 tadan 42 tagacha to’g’ri javob uchun “4 ball”,
43 tadan ortiq to’g’ri javob uchun “5 ball” qo’yiladi.
3-ilova:
Mavzu matni:
Siyosiy tarqoqlik . XIV asrning 50–60-yillarida Movarounnahr 10 ga yaqin
mustaqil bekliklarga bo‘linib ketgan. U yerdagi hokimlar o‘zlarini hokimi mutlaq deb
e’lon qiladilar.
Mamlakatdagi har bir viloyat alohida hukmdorlikka ajralib, ular o‘rtasida nizo
kuchayib ketadi va qonli urushlarga aylanadi. Siyosiy tarqoqlik, o‘zaro urush va
janjallar iqtisodiy tanglikka sabab bo‘lib, mamlakat aholisini, ayniqsa, dehqonlar
xo‘jaligini xonavayron qilgan edi. Buning ustiga Sharqiy Turkiston va Yettisuvda
tashkil topgan Mo‘g‘uliston xonlari bir necha bor Movarounnahr ustiga yurish qilib,

uni talaydilar. Mo‘g‘uliston xonlarining vayronagarchilikka olib keluvchi yurishlari,
istibdodi va zulmiga qarshi xalq harakatlari boshlanadi.
Mana shunday o‘zaro ichki urushlar qizigan, mo‘g‘ullar zulmiga qarshi
mehnatkash xalq harakatlari boshlangan bir davrda mamlakatda yangi siyosiy kuch
yetilmoqda edi.
Amir Temurning yoshlik davri. Amir Temur Kesh viloyatidgi Xoja Ilg‘or qishlog‘i
(Yakkabog‘ tumani)da 1336-yil 9-aprel kuni tavallud topgan. Uning to‘liq ismi Amir
Temur ibn Amir Tarag‘ay ibn Amir Barqul. Amir Temurning onasi Takina xotun Kesh
yurtining obro‘li beka (bek og‘o)laridan hisoblangan. Uning otasi Amir Tarag‘ay barlos
urug‘ining oqsoqollaridan bo‘lib, ajdodlari Kesh va Nasaf viloyatida o‘z mulklariga ega
bo‘lgan va bu yurtda hokimlik qilgan.
Amir Temurning yoshligi ona yurti Keshda kechdi. Amir Tarag‘ay o‘g‘lini
yoshligidan aslzodalarga yarasha o‘qitgan va har taraflma bilim bergan: katta-kichik
bilan muomala ilmini, ov qilish va harbiy ilmlarni o‘rgatgan. Yosh Temurni yetti
yoshidayoq madrasaga o‘qishga beradilar. U madrasaga kelganda alifbodan
mukammal xabardor bo‘lgan. O‘n ikki yoshidan boshlab bolalarga xos bo‘lgan ermak
o‘yinlardan voz kechib, keyinchalik o‘z tengqurlari bilan sipohiylikka oid o‘yinlar bilan
shug‘ullanadi. Amir Temur yoshlik chog‘laridanoq chavandozlik va ovga ishqiboz
bo‘lib, kamondan nishonga o‘q uzish, ot choptirib turli mashq va harbiy o‘yinlar bilan
mashg‘ul bo‘lishni yoqtirar edi. Shu asnoda Amir Temur tulporlarni saralab ajrata
oladigan mohir chavandoz va dovyurak bahodir sifatida voyaga yetadi. Uning atrofia
bolalikdagi do‘stlari va maktabdoshlari to‘planishib, birgalikda mashq qilar,
musobaqalarda ishtirok etishar, astasekin navkar bo‘lishib, harbiy guruhga birlashib
borishardi. Keyinchalik ular Amir Temurning safdoshlariga aylanib, uning qo‘shinida
lashkarboshilik darajasigacha ko‘tarilganlar.
Shunday qilib, Amir Temur o‘z zamonisining o‘qimishli va uquvli
hukmdorlaridan bo‘lib yetishadi. Tibbiyot, matematika, falakiyot, me’morchilik va tarix
ilmidan ham yaxshigina xabardor bo‘lgan. Amir Temur bilan yuzma-yuz o‘tirib
suhbatlashishga muyassar bo‘lgan buyuk arab faylasuf Ibn Xaldunning ta’kidlashicha,
Amir Temur turk, arab, fors xalqlari tarixini chuqur o‘rgangan, diniy, dunyoviy va
falsafi bilimlarning eng murakkab jihatlarigacha yaxshi o‘zlashtira olgan zot ekan.
O‘zining ilk harbiy faoliyatini Amir Temur qo‘l ostidagi navkarlari bilan ayrim
viloyat amirlariga xizmat qilishdan boshlagan. Ularning o‘zaro kurashlarida
qatnashib, jasorat ko‘rsatgan va janglarda chiniqqan. Harbiy mahorat va
oliyhimmatlilik Amir Temurning shuhratini oshirib, uning dong‘i butun Qashqadaryo
vohasi, xususan Kesh viloyatiga yoyilgan.

Amir Temur Chig‘atoy xonlaridan Qazog‘onning nabirasi, Amir Husaynning
singlisi Uljoy Turkon Og‘oga uylanishi tufayli Amir Temur bilan Balx hokimi Amir
Husayn o‘rtasida ittifoq yuzaga keladi.
Amir Temurning siyosiy kurash maydoniga kirib kelishi. XIV asrning 50-yillari oxirida
Movarounnahrda amirlarning o‘zaro kurashi kuchayib, mamlakatda siyosiy
parokandalik avjiga chiqadi. Mo‘g‘uliston xonlari Movarounnahrdagi og‘ir siyosiy
vaziyatdan foydalanib, bu o‘lkada o‘z hokimiyatini o‘rnatishga harakat qiladilar.
Mo‘g‘uliston xoni Tug‘luq Temur 1360–1361-yillarda Movarounnahrga birin-ketin ikki
marta bostirib kiradi. Movarounnahr beklari birlasha olmay xalqni o‘z holiga tashlab
ketadilar. Amir Temurning amakisi – Kesh viloyatining hukmdori Amir Hoji Barlos
Xuroson tomonga qochadi. 24 yoshli Amir Temur esa boshqacha yo‘l tutadi.
Temur o‘z yurtini mo‘g‘ullar tajovuzidan himoya qilish uchun ko‘p o‘ylab,
Tug‘luq Temurning huzuriga borishga qat’iy ahd qildi. Natijada u Tug‘luq Temurning
yorlig‘i bilan Kesh viloyatining dorug‘asi (hokimi) etib tayinlanadi. Shu tariqa, Amir
Temur siyosiy kurash maydoniga kirib keldi. Keyinchalik, o‘zining bu xatti-harakatini
Temurbek aholini mo‘g‘ullar tomonidan talon-toroj etishdan himoya qilishning
yagona yo‘li – puxta o‘ylangan reja 100 ming kishilik qo‘shindan kuchli deb, izohladi.
Tug‘luq Temur o‘g‘li Ilyosxo‘jani Movarounnahrning hukmdori etib tayinlab,
Mo‘g‘ulistonga qaytib ketadi. Ilyosxo‘ja bilan Amir Temurning murosasi to‘g‘ri
kelmaydi. Shu sababli u Movarounnahrning nufuzli amirlaridan biri, Balx hokimi Amir
Husayn bilan ittifoq tuzib, mo‘g‘ullarga qarshi kurash olib boradi. 1363-yilda
Amudaryoning chap sohilida, Qunduz shahri yonida umumiy dushman ustidan
g‘alaba qozonadilar. Keyingi ikki yil davomida ittifoqchilar Ilyosxo‘ja boshliq jeta
lashkarlari bilan bir necha marta jang qiladilar. Nihoyat 1364-yil oxirida ular
mo‘g‘ullarni Movarounnahrdan quvib chiqaradilar. Biroq Movarounnahrni qo‘ldan
chiqarishni istamagan Ilyosxo‘ja 1365-yilning bahorida yana Movarounnahr ustiga
qo‘shin tortadi. Ikki o‘rtadagi jang 1365-yil 22-may kuni Toshkent bilan Chinoz
o‘rtasidagi Chirchiq daryosi bo‘yida sodir bo‘ladi. Tarixda u “Loy jangi” nomi bilan
shuhrat topadi. Chunki o‘sha kuni kuchli jala quyib, jang maydoni botqoqlikka
aylangan, hatto otlar loyga botib qolgan. Jangda Amir Temur qo‘shini g‘olibona
harakat qilib, dushman qo‘shinining o‘ng qanotiga qaqshatqich zarba berayotgan bir
paytda Husayn o‘z askarlarini raqibning so‘l qanotiga tashlamay, jang maydonini tark
etadi. Amir Temur chekinishga majbur bo‘ladi.
Bu g‘alabadan so‘ng Ilyosxo‘ja hech qanday qarshilikka uchramay, Xo‘jand va
Jizzax shaharlarini egallab, Samarqand ustiga yuradi. Samarqandda qurolli qo‘shin
bo‘lmasa-da, xalq shahar mudofaasini o‘z qo‘liga oladi. Uzoq davom etgan mo‘g‘ullar
hukmronligiga qarshi ko‘tarilgan bu xalq harakati tarixda Sarbadorlar harakati nomi
bilan shuhrat topadi.

Samarqand sarbadorlari. Sarbadorlar harakati XIV asrning 60-yillarida
Movarounnahrda mo‘g‘ul xonlarining hujumi munosabati bilan vujudga keldi.
Samarqand sarbadorlariga mudarris Mavlonozoda Samarqandiy, hunarmand Abu
Bakr Kalaviy va shahar mahallalaridan birining oqsoqoli, mohir mergan Xurdaki
Buxoriylar boshchilik qiladilar. Sarbadorlar mo‘g‘ullarga Samarqand shahrida
qaqshatqich zarba beradilar. Buning ustiga ularning otlari orasida o‘lat tarqab, otlar
qirila boshladi. Chorasiz qolgan Ilyosxo‘ja avval Samarqandni, so‘ngra esa butun
Movarounnahrni tashlab chiqib ketishga majbur bo‘ladi.
Sarbadorlar amaldorlar mol-mulkini bir qismini musodara etib kambag‘allarga
taqsimlab berganlar. Bu esa hukmdor tabaqalarning keskin noroziligiga sabab
bo‘lgan. Sarbadorlar boshchiligidagi samarqandliklarning mo‘g‘ullar xoni Ilyosxo‘ja
ustidan g‘alabasi va shahardagi beqarorlik to‘g‘risidagi xabar Amir Temur bilan Amir
Husaynga ham borib yetadi. 1366-yilning bahorida ular Samarqandga yo‘l oladilar va
shahar yaqinidagi Konigil mavzeyiga kelib tushadilar. Beklar sarbadorlarning
yetakchilari bilan muzokara olib boradilar. Uchrashuvning birinchi kunida ularga
izzat-ikrom ko‘rsatildi. Lekin ertasi kuni Abu Bakr Kalaviy bilan Xurdaki Buxoriylar
Amir Husayn buyrug‘iga ko‘ra dorga tortiladilar. Bundan kech xabar topgan Amir
Temur Mavlonozodaning hayotini Amir Husayndan so‘rab oladi va uni o‘limdan
qutqarib qoladi. Shu tariqa, sarbadorlar boshliqsiz qoldirilib, harakat bostiriladi.
Movarounnahrda Amir Husaynning hukmronligi o‘rnatiladi. Ammo ko‘p vaqt o‘tmay
Husayn bilan Amir Temur o‘rtasida munosabat keskinlashib, ochiqdan ochiq nizoga
aylanadi. 1366–1370-yillar davomida ular o‘rtasida bir necha bor o‘zaro to‘qnashuvlar
ham bo‘ladi.

4-ilova
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar:
1. Nima sababdan Movarounnahrda siyosiy tarqoqlik kuchaydi?
2. Amir Temurning yoshligi haqida nimalarni bilib oldingiz?
3. Amir Temur qanday vaziyatda siyosiy kurash maydoniga kirib keldi?
4. “Loy jangi” haqida so‘zlab bering.
5. Sarbadorlar kimlar, ular kimlarga qarshi kurashganlar?
6. Amir Temur haqida qanday kitoblar o‘qigansiz?
Mustahkamlash uchun test savollari:
1) XIV asr 50-60-yillarida Movarounnahr nechta mustaqil bekliklarga bo’linib ketadi?
A) 10 ga yaqin B) 20 ga yaqin C) 30 ga yaqin D) 40 ga yaqin
2) XIV asr 50-60-yillarida Kesh viloyatida kim o’zini hokimi mutlaq deb e’lon qildi?
A)Amir Bayon Sulduz B)Amir Hoji Barlos C)O’ljaytu Sulduz D) Amir Boyazid Jaloyir
3) Amir Temur necha yoshga to'lgach, otasi uni o'qishga beradi?
A) 15 yoshga to'lgach B) 16 yoshga to'lgach
C) yetti yoshga to'lgach D) sakkiz yoshga to'lgach
4) Nima sabab Amir Temur bilan Balx hokimi Amir Husayn o'rtasida ittifoq yuzaga keladi?
A) ota-bobolari o'rtasida azaliy ittifoqchilik
B) Amir Husaynni Amir Temurga Kesh viloyatini berganligi

C) Amir Temur Amir Husaynning singlisi Uljoy Turkon Og'oga uylangani
D)Mo'g'ullarga qarshi kurash maqsadi
5) Qaysi yilda Amir Temur Amudaryoning chap sohilida Qunduz shahri yonida umumiy dushman
ustidan g'alaba qozonadi?
A) 1361-yilda B) 1367-yilda C)1363-yilda D)1364-yilda
6) Ittifoqchilar llyosxo'ja boshliq jeta lashkarlari bilan bir necha marta janglar qilib qachon
mo'g'ullarni Movarounnahrdan quvib chiqaradilar?
A) 1363-yilning bahorida B) 1363-yilning kuzida
C) 1364-yilning yozida D)1364-yilning oxirida
7) Tarixda "Loy jangi" nomi bilan shuhrat topgan Toshkent bilan Chinoz o'rtasidagi Chirchiq
daryosi bo'yidagi jang qachon bo'lib o'tgan?
A)1364-yil 12-may B)1364-yil 24-sentabr C)1365-yil 22-may D)1365-yil 16-noyabr
8) Sarbadorlar harakati.... Movarounnahrda mo'g'ul xonlarining hujumi munosabati bilan vujudga
keldii.
A) XIV asrning 20-yillarida B) XIV asrning 30-yillarida
C) XIV asrning 40-yillarida D) XIV asrning 60-yillarida
9) Arnir Temur qo'shini qayerga yetganida uning huzuriga taniqli sayidlardan Sayyid Baraka tashrif
buyuradi?
A) Termiz yaqinidagi Boysun qishlog'iga yetganda
B) Balx yaqinidagi Darband qishlog'iga yetganda
C)Termiz yaqinidagi Biyo qishlog'iga yetganda
D) Balx yaqinidagi Qunduzcha shahri yaqinida
10) Amir Temur bilan Amir Husayn 1366-yilning bahorida Samarqandga yo'l oladilar va shahar
yaqinidagi……kelib tushadilar.
A) Ko'hak mavzesiga B) Konigul mavzesiga C) Cho'ponota qirlariga D) Saripul mavzesiga
11) Amir Temur dunyoga kelgan Xoja Ilg’or qishlog’i bugungi kunda qaysi tuman hududida
joylashgan?
A) Shahrisabz B) Chiroqchi C) Qarshi D) Yakkabog’
12) Amir Temur necha yoshidan boshab bolalarga xos bo‘lgan ermak o‘yinlardan voz kechib,
keyinchalik o‘z tengqurlari bilan sipohiylikka oid o‘yinlar bilan shug‘ullanadi?
A) 7 B) 10 C) 12 D) 15
13) Amir Temurning turk, arab, fors xalqlari tarixini chuqur o‘rgangan, diniy, dunyoviy va falsafiy
bilimlarning eng murakkab jihatlarigacha yaxshi o‘zlashtira olganligi haqida ma’lumot beruvchi
shaxsni aniqlang.
A) Ibn Havqal B) Ibn Xaldun C) Ibn Aranshoh D) Ali Yazdiy
14) Uljoy Turkon Og‘o mo’g’ul xonlaridan kimning nabirasi bo’lgan?
A) Amir Qazog’on B) Amir Qozonxon C) Kebekxon D) Tug’luq Temur
15) Qaysi davrda Movarounnahr amirlarining o’zaro kurashi kuchayib, mamlakatda siyosiy
parokandalik avjiga chiqqan edi?
A) XIV asrning 50-yillari o’rtalarida B) XIV asrning 40-yillari oxirida
C) XIV asrning 50-yillari oxirida D) XIV asrning 60-yillari oxirida
16) Dorug’a atamasi qaysi tildan olingan va qanday ma’noni anglatadi?
A) mo’g’ulcha, amr etuvchi B) arabcha, harbiy sarkarda
C) turkcha, soliq yig’uvchi D) mo’g’ulcha, nazoratchi, shahar boshlig’i
17) Dorug’a zimmasiga qanday vazifalar yuklatilgan?
1. aholini ro‘yxatga olish
2. sud va ma’muriy ishlarni yuritish
3. vaqf mulklari va ulardan keladigan daromadni nazorat qilish
4. mahalliy xalqdan qo‘shin to‘plash
5. pochta aloqalarini yo‘lga qo‘yish
6. soliqlar yig‘ish; to‘plangan soliq-to‘lovlarni ulug‘ qoon saroyiga yetkazish
A) 1,2,3,4,5,6. B) 1,4,5,6. C) 1,3,5,6. D) 1,2,5.

18) Samarqand sarbadorlaridan qaysisi shahar mahallalaridan birining oqsoqoli edi?
A) Mavlonozoda Samarqandiy B) Abu Bakr Kalaviy
C) Xurdaki Buxoriy D) Zinda Chasm
19) Ilyosxo’janing Amir Temurni ta’qib etishni to’xtatib ortga qaytishiga sabab bo’lgan omilni
aniqlang.
A) Otlarga o’lat tarqalishi B) Sarbadorlar qarshiligiga duch kelishi
C) “Loy jangi”da olingan yirik talofot D) A,B.
20) Sarbadorlar amaldorlar mol-mulkini bir qismini musodara etib kambag‘allarga taqsimlab
berganlar. Bu esa …..
A) hukmdor tabaqalarning keskin noroziligiga sabab bo‘lgan
B) oddiy mehnatkash aholining keskin noroziligiga sabab bo’lgan
C) yirik diniy va dunyoviy zamindorlarning qo’llab-quvvatlashini ta’minlagan
D) mulkiy va ijtimoiy tengsizlikni keltirib chiqargan
21) Sarbadorlar harakati qaysi hududlarda vujudga kelgan?
A) Sharqiy Turkiston, Yettisuv va Movarounnahr B) Eron va O’rta Osiyo
C) Kichik Osiyo, O’rta Osiyo D) Eron, Mo’g’uliston, Movarounnahr
22) Qaysi yillar oralig’ida Amir Temur va Amir Husayn o’rtasida munosabatlar keskinlashib, bir
necha to’qnashuvlar bo’lib o’tgan?
A) 1360-1370-yillar B) 1365-1370-yillar C) 1366-1370-yillar D) 1369-1371-yillar
5 ilova
Uyga vazifa: 1. Mavzuni o’qib, urganish
2. Savol va topshiriqlarga javob aniqlash.

XIV asr o‘rtalarida Movarounnahrda ijtimoiy-siyosiy vaziyat dars ish

Купить