XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining hududi va aholisi - История - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	383.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	История

XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining hududi va aholisi

Купить

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand Davlat Universiteti Tarix
fakulteti 303-guruh talabasi
DARS ISHLANMASI

Samarqand 2024-y il
Mavzu: XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining hududi va aholisi
Mavzu: XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining hududi va aholisi
Mavzuga oid tayanch tushunchalar : Amirlik, Xonlik, Mingboshi , Xiva ,
Buxoro
Soatlar soni: 1 soat
Mavzuning qisqacha ta`rifi: XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining hududi
va aholisi haqida ma`lumot beradi;
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod : “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “To‘g‘risini top”,
“VENN diogrammasi”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: darslik, multimedialiilovali disk, ko‘rgazma va tarqatma materiallar.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida
e`lon qilinadi.
Darsning maqsadi
Maqsadlar:
Ta`limiy maqsad:- o`quvchilarga XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining

ma’muriy boshqaruv tizimi haqida ma`lumot berish;
Tarbiyaviy maqsad: - o`quvchilarni o`z vatani tarixidaga hurmat hissini
uyg`otish;
Rivojlantiruvchi maqsad: - o`quvchilarning xonliklardagi davlat
munosabatlarining vazifalari haqidagi bilimlarini rivojlantirish.
Tayanch kompetentsiyalar:
• Axborot bilan ishlash kompetensiyasi
mavjud tarix faniga oid axborot manbalaridan (inter- net, televizor, radio
(audiovi- deo yozuv), telefon, kompyu- ter, elektron pochta va boshq.)
foydalana oladi;
• Milliy va umummadaniy kompetensiya: Vatanga sadoqatli, insonlarga
mehroqibatli hamda umuminsoniy va milliyqadri yatlarga e’tiqodli
bo‘lishga o`rganadi
Fanga oid kompetensiyalar:
• Tarixiy shaxslar haqida ma’lumot bera oladi;
• Sanlarda sodir bo‘lgan tarixiy voqealar haqida ma’lumot bera oladi;
Darsning blok sxemasi:
№ Darsning qismlari Belgilangan vaqt.
1. Tashkiliy qism 3 daqiqa
2. O`tilgan mavzuni takrorlash 12 daqiqa
3. Yangi mavzu bayoni 14 daqiqa
4. Mustahkamlash 12 daqiqa
5. Baholash 2 daqiqa
6. Uyga vazifa 2 daqiqa
I.Tashkiliy qism: Salomlashish, davomatni aniqlash, sinf tozaligini kuzatish,
diyorimizda va dunyoda bo`layotgan voqealar bilan o`quvchilarni tanishtirish.
II.O`tilgan mavzuni takrorlash: O`tilgan mavzuni mustahkamlash uchun
o`quvchilar guruhlarga ajratiladi. Guruhlarga jadvalli topshiriqlar beriladi.
1-guruh:
Xiva xonligi
Hududi Aholi tarkibi Davlat boshqaruvi
2-guruh:

Qo`qon xonligi
Hududi Aholi tarkibi Davlat boshqaruvi
3-guruh:
Buxoro amirligi
Hududi Aholi tarkibi Davlat boshqaruvi

Guruh sardorlari doskaga vatmanlarni osib,javoblarni izohlab berishadi.Javoblar
o`qituvchi tomonidan to`ldiriladi va aniqlik kiritiladi.
Faol guruhlar rag`batlantiriladi .
III.Yangi mavzu bayoni:
Reja: 1. Buxoro amirligining hududi va aholisi
2. Xiva xonligining hududi va aholisi .
3. Qo`qon xonligining hududiva aholisi
XIX asrda 0 ‘rta Osiyoda uchta mustaqil davlat mavjud boMib, bular Buxoro amirligi, Xiva va Qo'qon
xonliklaridir. Bu davlatlarda ishlab chiqarish, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar, savdo-sotiq va boshqa
sohalar rivojlangan boMsada, biroq ulaming taraqqiyoti ilg‘or Yevropa davlatlari darajasidan past edi.
Amirlik poytaxti islom dini markazlaridan biri boMib, «Buxoroi Sharif», ya’ni «Muqaddas Buxoro»
nomiga ega boMgan. Amirlik chegaralari janubda Amudaryoning chap qirg‘og‘idan boshlanib
Sirdaryogacha, sharqda Pomir tog4 lari dan g‘arbda Xiva xonligi yerlarigacha cho‘zilgan. Davlat hududi
XIX asrning o‘rtalarida Eron, A fg‘oniston, Qo‘qon va Xiva xonliklari, qozoq juzlari yerlari bilan
chegaradosh boMgan. Amirlikning markaziy qismi Buxoro va Samarqand shaharlari joylashgan Zarafshon
vodiysi hisoblangan. Amirlikda Buxoro, Samarqand, Shahrisabz, Qarshi, Kitob, G ‘uzor, Termiz, Sherobod,
Hisor, KoMob kabi yirik savdo-sotiq, hunarmandchilik va madaniy markazlar hisoblangan shaharlar ham
mavjud edi. Unga hozirgi Tojikistondagi Vaxsh, Kofirnihon, Panj daryolari vodiysidagi yerlar,
Turkmanistondagi M urg‘ob daryosi vohalaridagi joylar qarashli boMgan. Shu bilan birga hududiy
jihatdan beklik va tumanlarga boMinib, ulami amir tomonidan tayinlangan beklar boshqargan. Amirlikda
27 ta beklik boMgan. Xiva xonligi XIX asrning ikkinchi yarmida xonlik yerlari janubda Eron, sharqda
Buxoro amirligi, g‘arbda Kaspiy dengizi, shimolda qozoq juzlari bilan chegaradosh boMgan. Xonlikning m
a’tnuriy markazi Xiva shahri hisoblangan. Xonlikda Xiva, Kat, Yangi Urganch, Hazorasp, Q o‘ng‘irot, X
o‘jayli kabi bekliklaming markazlari bor edi. Xiva xonligi 18 ta beklik, 2 ta noiblikka boMingan va ulam i
xon tomonidan tayinlangan beklar va to‘ralar boshqargan. XVIII asrning boshlarida, asosan, Farg‘ona

vodiysi va Sirdaiyoning quyi qismigacha boMgan hududlar Buxoro amirligidan ajrab, mustaqil davlat — Q
o‘qon xonligi tashkil topadi. Xonlik sharqda Sharqiy Turkiston, g‘arbda Buxoro amirligi va Xiva xonligi
bilan chegaradosh boMgan. Xonlikning janubiy chegaralari Qorategin, KoMob, Darvoz, Sho‘g‘non singari
tog‘li oMkalarni o ‘z ichiga olib, bu hududlar uchun Buxoro amirligi bilan tez-tez to ‘qnashuvlar boMib
turgan. Xonlikda Q o‘qon, Toshkent, Andijon, M arg‘ilon, Namangan, 0 ‘zgan, 0 ‘sh, Pishpak, Turkiston,
Chimkent kabi m a’muriy, savdo-sotiq va madaniy markazga aylangan shaharlar boMgan. Xonlikning
hududi Buxoro amirligi va Xiva xonliklaridan farqli oMaroq, sersuv daiyolar, soMim vodiylar, serhosil
yerlarga boy boMgan. Xonlik 15 ta beklikka boMinib, ularni, asosan, xon tomonidan o"z qarindoshlari va
yaqinlaridan tayinlangan kishilar boshqargan. XIX asrning o ‘rtalariga kelib Buxoro amirligi, Xiva va Q
o4qon xonliklari aholisining etniktarkibi bir-biriga yaqin boMib, ularda, asosan, o ‘zbeklar yashagan. Shu
bilan birga uchala xonlik hududlarida tojiklar, qozoqlar, qoraqalpoqlai, turkmanlar, qirgMzlar ham
istiqomat qilgan. Jumladan, bu davrda Buxoro amirligining aholisi soni 2 million atrofida boMib,
aholining etnik tarkibi, asosan, o‘zbeklar, tojiklar, turkmanlar, qoraqalpoqlar, qozoqlardan tashkil
topgan. Aholining asosiy qismi sersuv vohalarda yashagan. Amirlikda mangMt, saroy, qo‘ngMrot,
kenagas, qarluq, qalmoq, nayman, qipchoq kabi o‘zbek urugMari ko‘pchilikni tashkil qilgan. Xiva
xonligida aholi soni 800 ming kishidan ortiq boMgan. Xonlik aholisining etnik tarkibi, asosan,
o‘zbeklardan, bundan tashqari turkmanlar, qoraqalpoqlar, qozoqlar va boshqalardan tashkil topgan.
Qo‘qon xonligida aholi soni 3 millionga yaqin boMib, asosan, o‘zbeklardan iborat boMgan. Shu bilan
birga u yerda qirgMzlar, tojiklar, qozoqlar, uygMirlar, yahudiylar, hindlar va boshqa elat vakillari ham
yashagan. Bu davrda uchala davlatda ham aholining asosiy qismini tashkil qilgan o‘zbeklar oMroq
turmush tarzida hayot kechirib, dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo-sotiq bilan, qozoqlar,
qoraqalpoqlar, turkmanlar va qirgMzlar esa ko4 chin an chi turmush kechirib, asosan, chorvachilik bilan
shugMillangan
IV.Mustahkamlash: O`tilgan mavzuni mustahkamlash uchun “Bingo mashqi”dan
foydala niladi.

Xonliklardagi hududlar va aholi
Xiva xonligida Buxoro amirligida Qo`qon xonligida
Faol o`quvchilar baholanadI.
V.Baholash: Darsda faol o`quvchilar baholanadi.

XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining hududi va aholisi

Купить